📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.4 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਚਤੁਰ੍ਥ ਸਰ੍ਗਃ
1.4 Balakanda - Chaturtha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ਭਗਵਾਨृषਿਃ ।
ਚਕਾਰ ਚਰਿਤਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਪਦਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ॥ 1 ॥
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਮੁਕ੍ਤਵਾਨृषਿਃ ।
ਤਥਾ ਸਰ੍ਗਸ਼ਤਾਨ੍ਪਞ੍ਚ षਟ੍ਕਾਣ੍ਡਾਨਿ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ 2 ॥
ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਤਨ੍ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਸਭਵਿष੍ਯਂ ਸਹੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਕੋਨ੍ਵੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਯਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 3 ॥
ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮਹਰ੍षੇਰ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਅਗृਹ੍ਣੀਤਾਂ ਤਤਃ ਪਾਦੌ ਮੁਨਿਵੇषੌ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ॥ 4 ॥
ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ਤੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੌ ।
ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਸ੍ਵਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨੌ ॥ 5 ॥
ਸ ਤੁ ਮੇਧਾਵਿਨੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੇਦੇषੁ ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤੌ ।
ਵੇਦੋਪਬृਂਹਣਾਰ੍ਥਾਯ ਤਾਵਗ੍ਰਾਹਯਤ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 6 ॥
ਕਾਵ੍ਯਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਮਹਤ੍ ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਵਧਮਿਤ੍ਯੇਵ ਚਕਾਰ ਚਰਿਤਵ੍ਰਤਃ ॥ 7 ॥
ਪਾਠ੍ਯੇ ਗੇਯੇ ਚ ਮਧੁਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।
ਜਾਤਿਭਿਸ੍ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਰਸੈਸ਼੍ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਕਾਰੁਣ੍ਯਹਾਸ੍ਯਵੀਰਭਯਾਨਕੈਃ ।
ਰੌਦ੍ਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਵ੍ਯਮੇਤਦਗਾਯਤਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤੌ ਤੁ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੌ ਮੂਰ੍ਛਨਾਸ੍ਥਾਨਕੋਵਿਦੌ ।
ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਸ੍ਵਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਵਿਵ ਰੂਪਿਣੌ ॥ 10 ॥
ਰੂਪਲਕ੍षਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌ ਮਧੁਰਸ੍ਵਰਭਾषਿਣੌ ।
ਬਿਮ੍ਬਾਦਿਵੋਦ੍ਧृਤੌ ਬਿਮ੍ਬੌ ਰਾਮਦੇਹਾਤ੍ਤਥਾ¶ਉ ॥ 11 ॥
ਤੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਵਾਚੋਵਿਧੇਯਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਾਵ੍ਯਮਨਿਨ੍ਦਿਤੌ ॥ 12 ॥
ऋषੀਣਾਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਚ ਸਮਾਗਮੇ ।
ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੌ ਜਗਤੁਸ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤੌ ॥ 13 ॥
ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਮਹਾਭਾਗੌ ਸਰ੍ਵਲਕ੍षਣਲਕ੍षਿਤੌ ।
ਤੌ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਮੇਤਾਨਾਮृषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਆਸੀਨਾਨਾਂ ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਵਿਦਂ ਕਾਵ੍ਯਮਗਾਯਤਾਮ੍ ॥ 14 ॥
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍षਣਾਃ ।
ਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਾਵੂਚੁਃ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਗਤਾਃ ॥ 15 ॥
ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮਨਸਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਾਃ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵ੍ਯੌ ਗਾਯਮਾਨੌ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ॥ 16 ॥
ਅਹੋ ਗੀਤਸ੍ਯ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਚਿਰਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਮਪ੍ਯੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍षਮਿਵ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਾਵੁਭੌ ਸੁष੍ਠੁ ਭਾਵਂ ਸਮ੍ਯਗਗਾਯਤਾਮ੍ ।
ਸਹਿਤੌ ਮਧੁਰਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਰਸਮ੍ਪਦਾ ॥ 18 ॥
ਏਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨੌ ਤੌ ਤਪਸ਼੍ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ।
ਸਂਰਕ੍ਤਤਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਧੁਰਂ ਤਾਵਗਾਯਤਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰੀਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮੁਨਿਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਕਲਸ਼ਂ ਦਦੌ ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਵਲ੍ਕਲਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦਦੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 20 ॥
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮੁਨਿਨਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।
ਪਰਂ ਕਵੀਨਾਮਾਧਾਰਂ ਸਮਾਪ੍ਤਂ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 21 ॥
ਅਭਿਗੀਤਮਿਦਂ ਗੀਤਂ ਸਰ੍ਵਗੀਤੇषੁ ਕੋਵਿਦੌ ।
ਆਯੁष੍ਯਂ ਪੁष੍ਟਿਜਨਕਂ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਮਨੋਹਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨੌ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਗਾਯਕੌ ।
ਰਥ੍ਯਾਸੁ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ ॥ 23 ॥
ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮ ਚਾਨੀਯ ਤਦਾ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਸ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ।
ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਪੂਜਾਰ੍ਹੌ ਰਾਮਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ ॥ 24 ॥
ਆਸੀਨਃ ਕਾਞ੍ਚਨੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਸ ਚ ਸਿਂਹਾਸਨੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਉਪੋਪਵਿष੍ਟਸ੍ਸਚਿਵੈਰ੍ਭ੍ਰਾਤृਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 25 ॥
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌ ਤਾਵੁਭੌ ਨਿਯਤਸ੍ਤਥਾ ।
ਉਵਾਚ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਰਾਮਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਭਰਤਂ ਤਦਾ ॥ 26 ॥
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਨਮਨਯੋਰ੍ਦੇਵਵਰ੍ਚਸੋਃ ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਦਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਗਾਯਕੌ ਤਾਵਚੋਦਯਤ੍ ॥ 27 ॥
ਤੌ ਚਾਪਿ ਮਧੁਰਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਞ੍ਚਿਤਾਯਤਨਿਸ੍ਵਨਮ੍ ।
ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਲਯਵਦਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਰ੍ਥਮਗਾਯਤਾਮ੍ ॥ 28 ॥
ਹ੍ਲਾਦਯਤ੍ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨਾਂਸਿ ਹृਦਯਾਨਿ ਚ ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਸੁਖਂ ਗੇਯਂ ਤਦ੍ਬਭੌ ਜਨਸਂਸਦਿ ॥ 29 ॥
ਇਮੌ ਮੁਨੀ ਪਾਰ੍ਥਿਵਲਕ੍षਣਾਨ੍ਵਿਤੌ ਕੁਸ਼ੀਲਵੌ ਚੈਵ ਮਹਾਤਪਸ੍ਵਿਨੌ ।
ਮਮਾਪਿ ਤਦ੍ਭੂਤਿਕਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ष੍ਯਤੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵਂ ਚਰਿਤਂ ਨਿਬੋਧਤ ॥ 30 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੌ ਰਾਮਵਚਃਪ੍ਰਚੋਦਿਤਾਵਗਾਯਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਵਿਧਾਨਸਮ੍ਪਦਾ ।
ਸ ਚਾਪਿ ਰਾਮਃ ਪਰਿषਦ੍ਗਤਃ ਸ਼ਨੈਰ੍ਬੁਭੂषਯਾਸਕ੍ਤਮਨਾ ਬਭੂਵ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha caturthassargaḥ |
prāptarājyasya rāmasya vālmīkirbhagavānṛṣiḥ |
cakāra caritaṃ kṛtsnaṃ vicitrapadamātmavān || 1 ||
caturviṃśatsahasrāṇi ślokānāmuktavānṛṣiḥ |
tathā sargaśatānpañca ṣaṭkāṇḍāni tathottaram || 2 ||
kṛtvāpi tanmahāprājñassabhaviṣyaṃ sahottaram |
cintayāmāsa konvetatprayuñjīyāditi prabhuḥ || 3 ||
tasya cintayamānasya maharṣerbhāvitātmanaḥ |
agṛhṇītāṃ tataḥ pādau muniveṣau kuśīlavau || 4 ||
kuśīlavau tu dharmajñau rājaputrau yaśasvinau |
bhrātarau svarasampannau dadarśāśramavāsinau || 5 ||
sa tu medhāvinau dṛṣṭvā vedeṣu pariniṣṭhitau |
vedopabṛṃhaṇārthāya tāvagrāhayata prabhuḥ || 6 ||
kāvyaṃ rāmāyaṇaṃ kṛtsnaṃ sītāyāścaritaṃ mahat |
paulastyavadhamityeva cakāra caritavrataḥ || 7 ||
pāṭhye geye ca madhuraṃ pramāṇaistribhiranvitam |
jātibhissaptabhirbaddhaṃ tantrīlayasamanvitam || 8 ||
rasaiśśṛṅgārakāruṇyahāsyavīrabhayānakaiḥ |
raudrādibhiśca saṃyuktaṃ kāvyametadagāyatām || 9 ||
tau tu gāndharvatattvajñau mūrchanāsthānakovidau |
bhrātarau svarasampannau gandharvāviva rūpiṇau || 10 ||
rūpalakṣaṇasampannau madhurasvarabhāṣiṇau |
bimbādivoddhṛtau bimbau rāmadehāttathā¶u || 11 ||
tau rājaputrau kārtsnyena dharmyamākhyānamuttamam |
vācovidheyaṃ tatsarvaṃ kṛtvā kāvyamaninditau || 12 ||
ṛṣīṇāṃ ca dvijātīnāṃ sādhūnāṃ ca samāgame |
yathopadeśaṃ tattvajñau jagatussusamāhitau || 13 ||
mahātmānau mahābhāgau sarvalakṣaṇalakṣitau |
tau kadācitsametānāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
āsīnānāṃ samīpasthāvidaṃ kāvyamagāyatām || 14 ||
tacchrutvā munayassarve bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ |
sādhusādhviti tāvūcuḥ paraṃ vismayamāgatāḥ || 15 ||
te prītamanasassarve munayo dharmavatsalāḥ |
praśaśaṃsuḥ praśastavyau gāyamānau kuśīlavau || 16 ||
aho gītasya mādhuryaṃ ślokānāṃ ca viśeṣataḥ |
ciranirvṛttamapyetatpratyakṣamiva darśitam || 17 ||
praviśya tāvubhau suṣṭhu bhāvaṃ samyagagāyatām |
sahitau madhuraṃ raktaṃ sampannaṃ svarasampadā || 18 ||
evaṃ praśasyamānau tau tapaśślāghyairmahātmabhiḥ |
saṃraktataramatyarthaṃ madhuraṃ tāvagāyatām || 19 ||
prītaḥ kaścinmunistābhyāṃ saṃsthitaḥ kalaśaṃ dadau |
prasanno valkalaṃ kaściddadau tābhyāṃ mahāyaśāḥ || 20 ||
āścaryamidamākhyānaṃ muninā samprakīrtitam |
paraṃ kavīnāmādhāraṃ samāptaṃ ca yathākramam || 21 ||
abhigītamidaṃ gītaṃ sarvagīteṣu kovidau |
āyuṣyaṃ puṣṭijanakaṃ sarvaśrutimanoharam || 22 ||
praśasyamānau sarvatra kadācittatra gāyakau |
rathyāsu rājamārgeṣu dadarśa bharatāgrajaḥ || 23 ||
svaveśma cānīya tadā bhrātarau sa kuśīlavau |
pūjayāmāsa pūjārhau rāmaśśatrunibarhaṇaḥ || 24 ||
āsīnaḥ kāñcane divye sa ca siṃhāsane prabhuḥ |
upopaviṣṭassacivairbhrātṛbhiśca parantapaḥ || 25 ||
dṛṣṭvā tu rūpasampannau tāvubhau niyatastathā |
uvāca lakṣmaṇaṃ rāmaśśatrughnaṃ bharataṃ tadā || 26 ||
śrūyatāmidamākhyānamanayordevavarcasoḥ |
vicitrārthapadaṃ samyaggāyakau tāvacodayat || 27 ||
tau cāpi madhuraṃ raktaṃ svañcitāyatanisvanam |
tantrīlayavadatyarthaṃ viśrutārthamagāyatām || 28 ||
hlādayatsarvagātrāṇi manāṃsi hṛdayāni ca |
śrotrāśrayasukhaṃ geyaṃ tadbabhau janasaṃsadi || 29 ||
imau munī pārthivalakṣaṇānvitau kuśīlavau caiva mahātapasvinau |
mamāpi tadbhūtikaraṃ pravakṣyate mahānubhāvaṃ caritaṃ nibodhata || 30 ||
tatastu tau rāmavacaḥpracoditāvagāyatāṃ mārgavidhānasampadā |
sa cāpi rāmaḥ pariṣadgataḥ śanairbubhūṣayāsaktamanā babhūva || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe caturthassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever