📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.10 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਦਸ਼ਮ ਸਰ੍ਗਃ
1.10 Balakanda - Dashama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦਸ਼ਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚੋਦਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਵਚਸ੍ਤਦਾ ।
ਯਥਰ੍ਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵਾਨੀਤ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਣੁ ਮੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਸਹ ॥ 1 ॥
ਰੋਮਪਾਦਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸਹਾਮਾਤ੍ਯਃ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ।
ਉਪਾਯੋ ਨਿਰਪਾਯੋऽਯਮਸ੍ਮਾਭਿਰਭਿਚਿਨ੍ਤਿਤਃ ॥ 2 ॥
ऋਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗੋ ਵਨਚਰਸ੍ਤਪਸ੍ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਯਨੇ ਰਤਃ ।
ਅਨਭਿਜ੍ਞਸ੍ਸ ਨਾਰੀਣਾਂ ਵਿषਯਾਣਾਂ ਸੁਖਸ੍ਯ ਚ ॥ 3 ॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੈਰਭਿਮਤੈਰ੍ਨਰਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਮਾਥਿਭਿਃ ।
ਪੁਰਮਾਨਾਯਯਿष੍ਯਾਮਃ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਚਾਧ੍ਯਵਸੀਯਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਗਣਿਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਰੂਪਵਤ੍ਯਸ੍ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ ।
ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯ ਵਿਵਿਧੋਪਾਯੈਰਾਨੇष੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਸਤ੍ਕृਤਾਃ ॥ 5 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥੇਤਿ ਰਾਜਾ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ।
ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਤਦਾ ॥ 6 ॥
ਵਾਰਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਮਹਤ੍ ।
ਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯਾਵਿਦੂਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਤ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ॥ 7 ॥
ऋषਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨਃ ।
ਪਿਤੁਸ੍ਸਨਿਤ੍ਯਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਨਾਤਿਚਕ੍ਰਾਮ ਚਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ ॥ 8 ॥
ਨ ਤੇਨ ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭृਤਿ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ਵਾ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਗਰਰਾष੍ਟ੍ਰਜਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਮਾਜਗਾਮ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ।
ਵਿਭਣ੍ਡਕਸੁਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਃ ॥ 10 ॥
ਤਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵੇषਾਃ ਪ੍ਰਮਦਾ ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਧੁਰਸ੍ਵਰਾਃ ।
ऋषਿਪੁਤ੍ਰਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 11 ॥
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਵਰ੍ਤਸੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।
ਏਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਨੇ ਘੋਰੇ ਵਨੇ ਚਰਸਿ ਸ਼ਂਸ ਨਃ ॥ 12 ॥
ਅਦृष੍ਟਰੂਪਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਕਾਮ੍ਯਰੂਪਾ ਵਨੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਹਾਰ੍ਦਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਮਤਿਰ੍ਜਾਤਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ ॥ 13 ॥
ਪਿਤਾ ਵਿਭਣ੍ਡਕੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸੁਤ ਔਰਸਃ ।
ऋਸ਼੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਨਾਮ ਕਰ੍ਮ ਚ ਮੇ ਭੁਵਿ ॥ 14 ॥
ਇਹਾਸ਼੍ਰਮਪਦੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸਮੀਪੇ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।
ਕਰਿष੍ਯੇ ਵੋऽਤ੍ਰ ਪੂਜਾਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ॥ 15 ॥
ऋषਿਪੁਤ੍ਰਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਮਤਿਰਾਸ ਵੈ ।
ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਤੇਨ ਤਾਃ ॥ 16 ॥
ਆਗਤਾਨਾਂ ਤਤਃ ਪੂਜਾਮृषਿਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਕਾਰ ਹ ।
ਇਦਮਰ੍ਘ੍ਯਮਿਦਂ ਪਾਦ੍ਯਮਿਦਂ ਮੂਲਮਿਦਂ ਫਲਂ ਚ ਨਃ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਤਾਂ ਪੂਜਾਂ ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਃ ।
ऋषੇਰ੍ਭੀਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤਾ ਗਮਨਾਯ ਮਤਿਂ ਦਧੁਃ ॥ 18 ॥
ਅਸ੍ਮਾਕਮਪਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਫਲਾਨੀਮਾਨਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ ।
ਗृਹਾਣ ਪ੍ਰਤਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਭਕ੍षਯਸ੍ਵ ਚ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ॥ 19 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਤਂ ਸਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾ ਹਰ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ।
ਮੋਦਕਾਨ੍ਪ੍ਰਦਦੁਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਭਕ੍ष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ॥ 20 ॥
ਤਾਨਿ ਚਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਫਲਾਨੀਤਿ ਸ੍ਮ ਮਨ੍ਯਤੇ ।
ਅਨਾਸ੍ਵਾਦਿਤਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਵਨੇ ਨਿਤ੍ਯਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਚ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਾਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤਾ ਭੀਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤੁਸ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 22 ॥
ਗਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ।
ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਹृਦਯਸ਼੍ਚਾਸੀਦ੍ਦੁਃਖਂ ਸ੍ਮ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 23 ॥
ਤਤੋऽਪਰੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਮਾਜਗਾਮ ਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਮਨੋਜ੍ਞਾ ਯਤ੍ਰ ਤਾ ਦृष੍ਟਾ ਵਾਰਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ ॥ 24 ॥
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਚ ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ ।
ਉਪਸृਤ੍ਯ ਤਤਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤਮੂਚੁਰਿਦਂ ਵਚਃ ॥ 25 ॥
ਏਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸੌਮ੍ਯ ਹ੍ਯਸ੍ਮਾਕਮਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।
ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੇष ਵਿਧਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 26 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਤਾਸਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਹृਦਯਙ੍ਗਮਮ੍ ।
ਗਮਨਾਯ ਮਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਂ ਚ ਨਿਨ੍ਯੁਸ੍ਤਦਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 27 ॥
ਤਤ੍ਰ ਚਾਨੀਯਮਾਨੇ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ।
ਵਵਰ੍ष ਸਹਸਾ ਦੇਵੋ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਯਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 28 ॥
ਵਰ੍षੇਣੈਵਾਗਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵਿषਯਂ ਸ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮ੍ਯ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਹ੍ਵਸ਼੍ਸ਼ਿਰਸਾ ਚ ਮਹੀਂ ਗਤਃ ॥ 29 ॥
ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਨ੍ਯਾਯਤਸ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਵਵ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਰਂ ਮਨ੍ਯੁਰਾਵਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ 30 ॥
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ੍ਮੈ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਰਾਜਾ ਹਰ੍षਮਵਾਪ ਸਃ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦਸ਼ਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
sumantraścodito rājñā provācedaṃ vacastadā |
yatharśyaśṛṅgastvānīta śśruṇu me mantribhissaha || 1 ||
romapādamuvācedaṃ sahāmātyaḥ purohitaḥ |
upāyo nirapāyo'yamasmābhirabhicintitaḥ || 2 ||
ṛśyaśṛṅgo vanacarastapassvādhyayane rataḥ |
anabhijñassa nārīṇāṃ viṣayāṇāṃ sukhasya ca || 3 ||
indriyārthairabhimatairnaracittapramāthibhiḥ |
puramānāyayiṣyāmaḥ kṣipraṃ cādhyavasīyatām || 4 ||
gaṇikāstatra gacchantu rūpavatyassvalaṅkṛtāḥ |
pralobhya vividhopāyairāneṣyantīha satkṛtāḥ || 5 ||
śrutvā tatheti rājā ca pratyuvāca purohitam |
purohito mantriṇaśca tathā cakruśca te tadā || 6 ||
vāramukhyāśca tacchrutvā vanaṃ praviviśurmahat |
āśramasyāvidūre'smin yatnaṃ kurvanti darśane || 7 ||
ṛṣiputrasya dhīrasya nityamāśramavāsinaḥ |
pitussanityasantuṣṭo nāticakrāma cāśramāt || 8 ||
na tena janmaprabhṛti dṛṣṭapūrvaṃ tapasvinā |
strī vā pumānvā yaccānyatsarvaṃ nagararāṣṭrajam || 9 ||
tataḥ kadācittaṃ deśamājagāma yadṛcchayā |
vibhaṇḍakasutastatra tāścāpaśyadvarāṅganāḥ || 10 ||
tāścitraveṣāḥ pramadā gāyantyo madhurasvarāḥ |
ṛṣiputramupāgamya sarvā vacanamabruvan || 11 ||
kastvaṃ kiṃ vartase brahman jñātumicchāmahe vayam |
ekastvaṃ vijane ghore vane carasi śaṃsa naḥ || 12 ||
adṛṣṭarūpāstāstena kāmyarūpā vane striyaḥ |
hārdāttasya matirjātā vyākhyātuṃ pitaraṃ svakam || 13 ||
pitā vibhaṇḍako'smākaṃ tasyāhaṃ suta aurasaḥ |
ṛśyaśṛṅga iti khyātaṃ nāma karma ca me bhuvi || 14 ||
ihāśramapado'smākaṃ samīpe śubhadarśanāḥ |
kariṣye vo'tra pūjāṃ vai sarveṣāṃ vidhipūrvakam || 15 ||
ṛṣiputravacaśśrutvā sarvāsāṃ matirāsa vai |
tadāśramapadaṃ draṣṭuṃ jagmussarvāśca tena tāḥ || 16 ||
āgatānāṃ tataḥ pūjāmṛṣiputraścakāra ha |
idamarghyamidaṃ pādyamidaṃ mūlamidaṃ phalaṃ ca naḥ || 17 ||
pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ sarvā eva samutsukāḥ |
ṛṣerbhītāśca śīghraṃ tā gamanāya matiṃ dadhuḥ || 18 ||
asmākamapi mukhyāni phalānīmāni vai dvija |
gṛhāṇa prati bhadraṃ te bhakṣayasva ca mā ciram || 19 ||
tatastāstaṃ samāliṅgya sarvā harṣasamanvitāḥ |
modakānpradadustasmai bhakṣyāṃśca vividhān bahūn || 20 ||
tāni cāsvādya tejasvī phalānīti sma manyate |
anāsvāditapūrvāṇi vane nityanivāsinām || 21 ||
āpṛcchya ca tadā vipraṃ vratacaryāṃ nivedya ca |
gacchanti smāpadeśāttā bhītāstasya pitusstriyaḥ || 22 ||
gatāsu tāsu sarvāsu kāśyapasyātmajo dvijaḥ |
asvasthahṛdayaścāsīdduḥkhaṃ sma parivartate || 23 ||
tato'paredyustaṃ deśamājagāma sa vīryavān |
manojñā yatra tā dṛṣṭā vāramukhyāssvalaṅkṛtāḥ || 24 ||
dṛṣṭvaiva ca tāstadā vipramāyāntaṃ hṛṣṭamānasāḥ |
upasṛtya tatassarvāstāstamūcuridaṃ vacaḥ || 25 ||
ehyāśramapadaṃ saumya hyasmākamiti cābruvan |
tatrāpyeṣa vidhiśśrīmān viśeṣeṇa bhaviṣyati || 26 ||
śrutvā tu vacanaṃ tāsāṃ sarvāsāṃ hṛdayaṅgamam |
gamanāya matiṃ cakre taṃ ca ninyustadā striyaḥ || 27 ||
tatra cānīyamāne tu vipre tasminmahātmani |
vavarṣa sahasā devo jagatprahlādayaṃstadā || 28 ||
varṣeṇaivāgataṃ vipraṃ viṣayaṃ svaṃ narādhipaḥ |
pratyudgamya muniṃ prahvaśśirasā ca mahīṃ gataḥ || 29 ||
arghyaṃ ca pradadau tasmai nyāyatassusamāhitaḥ |
vavre prasādaṃ viprendrānmā vipraṃ manyurāviśet || 30 ||
antaḥpuraṃ praviśyāsmai kanyāṃ dattvā yathāvidhi |
śāntāṃ śāntena manasā rājā harṣamavāpa saḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe daśamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever