Shri Rama Charita Manasa - Aranyakanda

ॐ

ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮਾਨਸ - ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ

Rama Valmiki Gurmukhi

ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਜਾਨਕੀਵਲ੍ਲਭੋ ਵਿਜਯਤੇ

ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ

ਤृਤੀਯ ਸੋਪਾਨ (ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ)

ਮੂਲਂ ਧਰ੍ਮਤਰੋਰ੍ਵਿਵੇਕਜਲਧੇਃ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਮਾਨਨ੍ਦਦਂ

ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਮ੍ਬੁਜਭਾਸ੍ਕਰਂ ਹ੍ਯਘਘਨਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾਪਹਂ ਤਾਪਹਮ੍।

ਮੋਹਾਮ੍ਭੋਧਰਪੂਗਪਾਟਨਵਿਧੌ ਸ੍ਵਃਸਮ੍ਭਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ

ਵਨ੍ਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲਂ ਕਲਙ੍ਕਸ਼ਮਨਂ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਭੂਪਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 1 ॥

ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨ੍ਦਪਯੋਦਸੌਭਗਤਨੁਂ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ

ਪਾਣੌ ਬਾਣਸ਼ਰਾਸਨਂ ਕਟਿਲਸਤ੍ਤੂਣੀਰਭਾਰਂ ਵਰਮ੍

ਰਾਜੀਵਾਯਤਲੋਚਨਂ ਧृਤਜਟਾਜੂਟੇਨ ਸਂਸ਼ੋਭਿਤਂ

ਸੀਤਾਲਕ੍ष੍ਮਣਸਂਯੁਤਂ ਪਥਿਗਤਂ ਰਾਮਾਭਿਰਾਮਂ ਭਜੇ ॥ 2 ॥

ਸੋ. ਉਮਾ ਰਾਮ ਗੁਨ ਗੂਢ़ ਪਣ੍ਡਿਤ ਮੁਨਿ ਪਾਵਹਿਂ ਬਿਰਤਿ।

ਪਾਵਹਿਂ ਮੋਹ ਬਿਮੂਢ़ ਜੇ ਹਰਿ ਬਿਮੁਖ ਨ ਧਰ੍ਮ ਰਤਿ ॥

ਪੁਰ ਨਰ ਭਰਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮੈਂ ਗਾਈ। ਮਤਿ ਅਨੁਰੂਪ ਅਨੂਪ ਸੁਹਾਈ ॥

ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਚਰਿਤ ਸੁਨਹੁ ਅਤਿ ਪਾਵਨ। ਕਰਤ ਜੇ ਬਨ ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਭਾਵਨ ॥

ਏਕ ਬਾਰ ਚੁਨਿ ਕੁਸੁਮ ਸੁਹਾਏ। ਨਿਜ ਕਰ ਭੂषਨ ਰਾਮ ਬਨਾਏ ॥

ਸੀਤਹਿ ਪਹਿਰਾਏ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਦਰ। ਬੈਠੇ ਫਟਿਕ ਸਿਲਾ ਪਰ ਸੁਨ੍ਦਰ ॥

ਸੁਰਪਤਿ ਸੁਤ ਧਰਿ ਬਾਯਸ ਬੇषਾ। ਸਠ ਚਾਹਤ ਰਘੁਪਤਿ ਬਲ ਦੇਖਾ ॥

ਜਿਮਿ ਪਿਪੀਲਿਕਾ ਸਾਗਰ ਥਾਹਾ। ਮਹਾ ਮਨ੍ਦਮਤਿ ਪਾਵਨ ਚਾਹਾ ॥

ਸੀਤਾ ਚਰਨ ਚੌਞ੍ਚ ਹਤਿ ਭਾਗਾ। ਮੂਢ़ ਮਨ੍ਦਮਤਿ ਕਾਰਨ ਕਾਗਾ ॥

ਚਲਾ ਰੁਧਿਰ ਰਘੁਨਾਯਕ ਜਾਨਾ। ਸੀਙ੍ਕ ਧਨੁष ਸਾਯਕ ਸਨ੍ਧਾਨਾ ॥

ਦੋ. ਅਤਿ ਕृਪਾਲ ਰਘੁਨਾਯਕ ਸਦਾ ਦੀਨ ਪਰ ਨੇਹ।

ਤਾ ਸਨ ਆਇ ਕੀਨ੍ਹ ਛਲੁ ਮੂਰਖ ਅਵਗੁਨ ਗੇਹ ॥ 1 ॥

ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰ ਧਾਵਾ। ਚਲਾ ਭਾਜਿ ਬਾਯਸ ਭਯ ਪਾਵਾ ॥

ਧਰਿ ਨਿਜ ਰੁਪ ਗਯੁ ਪਿਤੁ ਪਾਹੀਂ। ਰਾਮ ਬਿਮੁਖ ਰਾਖਾ ਤੇਹਿ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਭਾ ਨਿਰਾਸ ਉਪਜੀ ਮਨ ਤ੍ਰਾਸਾ। ਜਥਾ ਚਕ੍ਰ ਭਯ ਰਿषਿ ਦੁਰ੍ਬਾਸਾ ॥

ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਮ ਸਿਵਪੁਰ ਸਬ ਲੋਕਾ। ਫਿਰਾ ਸ਼੍ਰਮਿਤ ਬ੍ਯਾਕੁਲ ਭਯ ਸੋਕਾ ॥

ਕਾਹੂਁ ਬੈਠਨ ਕਹਾ ਨ ਓਹੀ। ਰਾਖਿ ਕੋ ਸਕਿ ਰਾਮ ਕਰ ਦ੍ਰੋਹੀ ॥

ਮਾਤੁ ਮृਤ੍ਯੁ ਪਿਤੁ ਸਮਨ ਸਮਾਨਾ। ਸੁਧਾ ਹੋਇ ਬਿष ਸੁਨੁ ਹਰਿਜਾਨਾ ॥

ਮਿਤ੍ਰ ਕਰਿ ਸਤ ਰਿਪੁ ਕੈ ਕਰਨੀ। ਤਾ ਕਹਁ ਬਿਬੁਧਨਦੀ ਬੈਤਰਨੀ ॥

ਸਬ ਜਗੁ ਤਾਹਿ ਅਨਲਹੁ ਤੇ ਤਾਤਾ। ਜੋ ਰਘੁਬੀਰ ਬਿਮੁਖ ਸੁਨੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥

ਨਾਰਦ ਦੇਖਾ ਬਿਕਲ ਜਯਨ੍ਤਾ। ਲਾਗਿ ਦਯਾ ਕੋਮਲ ਚਿਤ ਸਨ੍ਤਾ ॥

ਪਠਵਾ ਤੁਰਤ ਰਾਮ ਪਹਿਂ ਤਾਹੀ। ਕਹੇਸਿ ਪੁਕਾਰਿ ਪ੍ਰਨਤ ਹਿਤ ਪਾਹੀ ॥

ਆਤੁਰ ਸਭਯ ਗਹੇਸਿ ਪਦ ਜਾਈ। ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਦਯਾਲ ਰਘੁਰਾਈ ॥

ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਅਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ। ਮੈਂ ਮਤਿਮਨ੍ਦ ਜਾਨਿ ਨਹਿਂ ਪਾਈ ॥

ਨਿਜ ਕृਤ ਕਰ੍ਮ ਜਨਿਤ ਫਲ ਪਾਯੁਁ। ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਹਿ ਸਰਨ ਤਕਿ ਆਯੁਁ ॥

ਸੁਨਿ ਕृਪਾਲ ਅਤਿ ਆਰਤ ਬਾਨੀ। ਏਕਨਯਨ ਕਰਿ ਤਜਾ ਭਵਾਨੀ ॥

ਸੋ. ਕੀਨ੍ਹ ਮੋਹ ਬਸ ਦ੍ਰੋਹ ਜਦ੍ਯਪਿ ਤੇਹਿ ਕਰ ਬਧ ਉਚਿਤ।

ਪ੍ਰਭੁ ਛਾਡ़ਏਉ ਕਰਿ ਛੋਹ ਕੋ ਕृਪਾਲ ਰਘੁਬੀਰ ਸਮ ॥ 2 ॥

ਰਘੁਪਤਿ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਬਸਿ ਨਾਨਾ। ਚਰਿਤ ਕਿਏ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਸੁਧਾ ਸਮਾਨਾ ॥

ਬਹੁਰਿ ਰਾਮ ਅਸ ਮਨ ਅਨੁਮਾਨਾ। ਹੋਇਹਿ ਭੀਰ ਸਬਹਿਂ ਮੋਹਿ ਜਾਨਾ ॥

ਸਕਲ ਮੁਨਿਨ੍ਹ ਸਨ ਬਿਦਾ ਕਰਾਈ। ਸੀਤਾ ਸਹਿਤ ਚਲੇ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ ॥

ਅਤ੍ਰਿ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਬ ਪ੍ਰਭੁ ਗਯੂ। ਸੁਨਤ ਮਹਾਮੁਨਿ ਹਰषਿਤ ਭਯੂ ॥

ਪੁਲਕਿਤ ਗਾਤ ਅਤ੍ਰਿ ਉਠਿ ਧਾਏ। ਦੇਖਿ ਰਾਮੁ ਆਤੁਰ ਚਲਿ ਆਏ ॥

ਕਰਤ ਦਣ੍ਡਵਤ ਮੁਨਿ ਉਰ ਲਾਏ। ਪ੍ਰੇਮ ਬਾਰਿ ਦ੍ਵੌ ਜਨ ਅਨ੍ਹਵਾਏ ॥

ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਛਬਿ ਨਯਨ ਜੁਡ़ਆਨੇ। ਸਾਦਰ ਨਿਜ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤਬ ਆਨੇ ॥

ਕਰਿ ਪੂਜਾ ਕਹਿ ਬਚਨ ਸੁਹਾਏ। ਦਿਏ ਮੂਲ ਫਲ ਪ੍ਰਭੁ ਮਨ ਭਾਏ ॥

ਸੋ. ਪ੍ਰਭੁ ਆਸਨ ਆਸੀਨ ਭਰਿ ਲੋਚਨ ਸੋਭਾ ਨਿਰਖਿ।

ਮੁਨਿਬਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨ ਜੋਰਿ ਪਾਨਿ ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਤ ॥ 3 ॥

ਛਂ. ਨਮਾਮਿ ਭਕ੍ਤ ਵਤ੍ਸਲਂ। ਕृਪਾਲੁ ਸ਼ੀਲ ਕੋਮਲਮ੍ ॥

ਭਜਾਮਿ ਤੇ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਂ। ਅਕਾਮਿਨਾਂ ਸ੍ਵਧਾਮਦਮ੍ ॥

ਨਿਕਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰਂ। ਭਵਾਮ੍ਬੁਨਾਥ ਮਨ੍ਦਰਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲ ਕਞ੍ਜ ਲੋਚਨਂ। ਮਦਾਦਿ ਦੋष ਮੋਚਨਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਲਮ੍ਬ ਬਾਹੁ ਵਿਕ੍ਰਮਂ। ਪ੍ਰਭੋऽਪ੍ਰਮੇਯ ਵੈਭਵਮ੍ ॥

ਨਿषਙ੍ਗ ਚਾਪ ਸਾਯਕਂ। ਧਰਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨਾਯਕਮ੍ ॥

ਦਿਨੇਸ਼ ਵਂਸ਼ ਮਣ੍ਡਨਂ। ਮਹੇਸ਼ ਚਾਪ ਖਣ੍ਡਨਮ੍ ॥

ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਨ੍ਤ ਰਞ੍ਜਨਂ। ਸੁਰਾਰਿ ਵृਨ੍ਦ ਭਞ੍ਜਨਮ੍ ॥

ਮਨੋਜ ਵੈਰਿ ਵਨ੍ਦਿਤਂ। ਅਜਾਦਿ ਦੇਵ ਸੇਵਿਤਮ੍ ॥

ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ ਬੋਧ ਵਿਗ੍ਰਹਂ। ਸਮਸ੍ਤ ਦੂषਣਾਪਹਮ੍ ॥

ਨਮਾਮਿ ਇਨ੍ਦਿਰਾ ਪਤਿਂ। ਸੁਖਾਕਰਂ ਸਤਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥

ਭਜੇ ਸਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸਾਨੁਜਂ। ਸ਼ਚੀ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਿਯਾਨੁਜਮ੍ ॥

ਤ੍ਵਦਙ੍ਘ੍ਰਿ ਮੂਲ ਯੇ ਨਰਾਃ। ਭਜਨ੍ਤਿ ਹੀਨ ਮਤ੍ਸਰਾ ॥

ਪਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ। ਵਿਤਰ੍ਕ ਵੀਚਿ ਸਙ੍ਕੁਲੇ ॥

ਵਿਵਿਕ੍ਤ ਵਾਸਿਨਃ ਸਦਾ। ਭਜਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ ਮੁਦਾ ॥

ਨਿਰਸ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਕਂ। ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਤੇ ਗਤਿਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ ॥

ਤਮੇਕਮਭ੍ਦੁਤਂ ਪ੍ਰਭੁਂ। ਨਿਰੀਹਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਭੁਮ੍ ॥

ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ। ਤੁਰੀਯਮੇਵ ਕੇਵਲਮ੍ ॥

ਭਜਾਮਿ ਭਾਵ ਵਲ੍ਲਭਂ। ਕੁਯੋਗਿਨਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥

ਸ੍ਵਭਕ੍ਤ ਕਲ੍ਪ ਪਾਦਪਂ। ਸਮਂ ਸੁਸੇਵ੍ਯਮਨ੍ਵਹਮ੍ ॥

ਅਨੂਪ ਰੂਪ ਭੂਪਤਿਂ। ਨਤੋऽਹਮੁਰ੍ਵਿਜਾ ਪਤਿਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ਨਮਾਮਿ ਤੇ। ਪਦਾਬ੍ਜ ਭਕ੍ਤਿ ਦੇਹਿ ਮੇ ॥

ਪਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸ੍ਤਵਂ ਇਦਂ। ਨਰਾਦਰੇਣ ਤੇ ਪਦਮ੍ ॥

ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਂ। ਤ੍ਵਦੀਯ ਭਕ੍ਤਿ ਸਂਯੁਤਾ ॥

ਦੋ. ਬਿਨਤੀ ਕਰਿ ਮੁਨਿ ਨਾਇ ਸਿਰੁ ਕਹ ਕਰ ਜੋਰਿ ਬਹੋਰਿ।

ਚਰਨ ਸਰੋਰੁਹ ਨਾਥ ਜਨਿ ਕਬਹੁਁ ਤਜੈ ਮਤਿ ਮੋਰਿ ॥ 4 ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਜਾਨਕੀਵਲ੍ਲਭੋ ਵਿਜਯਤੇ

ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ

----------

ਤृਤੀਯ ਸੋਪਾਨ

(ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ)

ਸ਼੍ਲੋਕ

ਮੂਲਂ ਧਰ੍ਮਤਰੋਰ੍ਵਿਵੇਕਜਲਧੇਃ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਮਾਨਨ੍ਦਦਂ

ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਮ੍ਬੁਜਭਾਸ੍ਕਰਂ ਹ੍ਯਘਘਨਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾਪਹਂ ਤਾਪਹਮ੍।

ਮੋਹਾਮ੍ਭੋਧਰਪੂਗਪਾਟਨਵਿਧੌ ਸ੍ਵਃਸਮ੍ਭਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ

ਵਨ੍ਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲਂ ਕਲਙ੍ਕਸ਼ਮਨਂ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਭੂਪਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 1 ॥

ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨ੍ਦਪਯੋਦਸੌਭਗਤਨੁਂ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ

ਪਾਣੌ ਬਾਣਸ਼ਰਾਸਨਂ ਕਟਿਲਸਤ੍ਤੂਣੀਰਭਾਰਂ ਵਰਮ੍

ਰਾਜੀਵਾਯਤਲੋਚਨਂ ਧृਤਜਟਾਜੂਟੇਨ ਸਂਸ਼ੋਭਿਤਂ

ਸੀਤਾਲਕ੍ष੍ਮਣਸਂਯੁਤਂ ਪਥਿਗਤਂ ਰਾਮਾਭਿਰਾਮਂ ਭਜੇ ॥ 2 ॥

ਸੋ. ਉਮਾ ਰਾਮ ਗੁਨ ਗੂਢ़ ਪਣ੍ਡਿਤ ਮੁਨਿ ਪਾਵਹਿਂ ਬਿਰਤਿ।

ਪਾਵਹਿਂ ਮੋਹ ਬਿਮੂਢ़ ਜੇ ਹਰਿ ਬਿਮੁਖ ਨ ਧਰ੍ਮ ਰਤਿ ॥

ਪੁਰ ਨਰ ਭਰਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮੈਂ ਗਾਈ। ਮਤਿ ਅਨੁਰੂਪ ਅਨੂਪ ਸੁਹਾਈ ॥

ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਚਰਿਤ ਸੁਨਹੁ ਅਤਿ ਪਾਵਨ। ਕਰਤ ਜੇ ਬਨ ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਭਾਵਨ ॥

ਏਕ ਬਾਰ ਚੁਨਿ ਕੁਸੁਮ ਸੁਹਾਏ। ਨਿਜ ਕਰ ਭੂषਨ ਰਾਮ ਬਨਾਏ ॥

ਸੀਤਹਿ ਪਹਿਰਾਏ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਦਰ। ਬੈਠੇ ਫਟਿਕ ਸਿਲਾ ਪਰ ਸੁਨ੍ਦਰ ॥

ਸੁਰਪਤਿ ਸੁਤ ਧਰਿ ਬਾਯਸ ਬੇषਾ। ਸਠ ਚਾਹਤ ਰਘੁਪਤਿ ਬਲ ਦੇਖਾ ॥

ਜਿਮਿ ਪਿਪੀਲਿਕਾ ਸਾਗਰ ਥਾਹਾ। ਮਹਾ ਮਨ੍ਦਮਤਿ ਪਾਵਨ ਚਾਹਾ ॥

ਸੀਤਾ ਚਰਨ ਚੌਞ੍ਚ ਹਤਿ ਭਾਗਾ। ਮੂਢ़ ਮਨ੍ਦਮਤਿ ਕਾਰਨ ਕਾਗਾ ॥

ਚਲਾ ਰੁਧਿਰ ਰਘੁਨਾਯਕ ਜਾਨਾ। ਸੀਙ੍ਕ ਧਨੁष ਸਾਯਕ ਸਨ੍ਧਾਨਾ ॥

ਦੋ. ਅਤਿ ਕृਪਾਲ ਰਘੁਨਾਯਕ ਸਦਾ ਦੀਨ ਪਰ ਨੇਹ।

ਤਾ ਸਨ ਆਇ ਕੀਨ੍ਹ ਛਲੁ ਮੂਰਖ ਅਵਗੁਨ ਗੇਹ ॥ 1 ॥

ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰ ਧਾਵਾ। ਚਲਾ ਭਾਜਿ ਬਾਯਸ ਭਯ ਪਾਵਾ ॥

ਧਰਿ ਨਿਜ ਰੁਪ ਗਯੁ ਪਿਤੁ ਪਾਹੀਂ। ਰਾਮ ਬਿਮੁਖ ਰਾਖਾ ਤੇਹਿ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਭਾ ਨਿਰਾਸ ਉਪਜੀ ਮਨ ਤ੍ਰਾਸਾ। ਜਥਾ ਚਕ੍ਰ ਭਯ ਰਿषਿ ਦੁਰ੍ਬਾਸਾ ॥

ਬ੍ਰਹ੍ਮਧਾਮ ਸਿਵਪੁਰ ਸਬ ਲੋਕਾ। ਫਿਰਾ ਸ਼੍ਰਮਿਤ ਬ੍ਯਾਕੁਲ ਭਯ ਸੋਕਾ ॥

ਕਾਹੂਁ ਬੈਠਨ ਕਹਾ ਨ ਓਹੀ। ਰਾਖਿ ਕੋ ਸਕਿ ਰਾਮ ਕਰ ਦ੍ਰੋਹੀ ॥

ਮਾਤੁ ਮृਤ੍ਯੁ ਪਿਤੁ ਸਮਨ ਸਮਾਨਾ। ਸੁਧਾ ਹੋਇ ਬਿष ਸੁਨੁ ਹਰਿਜਾਨਾ ॥

ਮਿਤ੍ਰ ਕਰਿ ਸਤ ਰਿਪੁ ਕੈ ਕਰਨੀ। ਤਾ ਕਹਁ ਬਿਬੁਧਨਦੀ ਬੈਤਰਨੀ ॥

ਸਬ ਜਗੁ ਤਾਹਿ ਅਨਲਹੁ ਤੇ ਤਾਤਾ। ਜੋ ਰਘੁਬੀਰ ਬਿਮੁਖ ਸੁਨੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥

ਨਾਰਦ ਦੇਖਾ ਬਿਕਲ ਜਯਨ੍ਤਾ। ਲਾਗਿ ਦਯਾ ਕੋਮਲ ਚਿਤ ਸਨ੍ਤਾ ॥

ਪਠਵਾ ਤੁਰਤ ਰਾਮ ਪਹਿਂ ਤਾਹੀ। ਕਹੇਸਿ ਪੁਕਾਰਿ ਪ੍ਰਨਤ ਹਿਤ ਪਾਹੀ ॥

ਆਤੁਰ ਸਭਯ ਗਹੇਸਿ ਪਦ ਜਾਈ। ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਦਯਾਲ ਰਘੁਰਾਈ ॥

ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਅਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ। ਮੈਂ ਮਤਿਮਨ੍ਦ ਜਾਨਿ ਨਹਿਂ ਪਾਈ ॥

ਨਿਜ ਕृਤ ਕਰ੍ਮ ਜਨਿਤ ਫਲ ਪਾਯੁਁ। ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਹਿ ਸਰਨ ਤਕਿ ਆਯੁਁ ॥

ਸੁਨਿ ਕृਪਾਲ ਅਤਿ ਆਰਤ ਬਾਨੀ। ਏਕਨਯਨ ਕਰਿ ਤਜਾ ਭਵਾਨੀ ॥

ਸੋ. ਕੀਨ੍ਹ ਮੋਹ ਬਸ ਦ੍ਰੋਹ ਜਦ੍ਯਪਿ ਤੇਹਿ ਕਰ ਬਧ ਉਚਿਤ।

ਪ੍ਰਭੁ ਛਾਡ़ਏਉ ਕਰਿ ਛੋਹ ਕੋ ਕृਪਾਲ ਰਘੁਬੀਰ ਸਮ ॥ 2 ॥

ਰਘੁਪਤਿ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਬਸਿ ਨਾਨਾ। ਚਰਿਤ ਕਿਏ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਸੁਧਾ ਸਮਾਨਾ ॥

ਬਹੁਰਿ ਰਾਮ ਅਸ ਮਨ ਅਨੁਮਾਨਾ। ਹੋਇਹਿ ਭੀਰ ਸਬਹਿਂ ਮੋਹਿ ਜਾਨਾ ॥

ਸਕਲ ਮੁਨਿਨ੍ਹ ਸਨ ਬਿਦਾ ਕਰਾਈ। ਸੀਤਾ ਸਹਿਤ ਚਲੇ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ ॥

ਅਤ੍ਰਿ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਬ ਪ੍ਰਭੁ ਗਯੂ। ਸੁਨਤ ਮਹਾਮੁਨਿ ਹਰषਿਤ ਭਯੂ ॥

ਪੁਲਕਿਤ ਗਾਤ ਅਤ੍ਰਿ ਉਠਿ ਧਾਏ। ਦੇਖਿ ਰਾਮੁ ਆਤੁਰ ਚਲਿ ਆਏ ॥

ਕਰਤ ਦਣ੍ਡਵਤ ਮੁਨਿ ਉਰ ਲਾਏ। ਪ੍ਰੇਮ ਬਾਰਿ ਦ੍ਵੌ ਜਨ ਅਨ੍ਹਵਾਏ ॥

ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਛਬਿ ਨਯਨ ਜੁਡ़ਆਨੇ। ਸਾਦਰ ਨਿਜ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤਬ ਆਨੇ ॥

ਕਰਿ ਪੂਜਾ ਕਹਿ ਬਚਨ ਸੁਹਾਏ। ਦਿਏ ਮੂਲ ਫਲ ਪ੍ਰਭੁ ਮਨ ਭਾਏ ॥

ਸੋ. ਪ੍ਰਭੁ ਆਸਨ ਆਸੀਨ ਭਰਿ ਲੋਚਨ ਸੋਭਾ ਨਿਰਖਿ।

ਮੁਨਿਬਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨ ਜੋਰਿ ਪਾਨਿ ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਤ ॥ 3 ॥

ਛਂ. ਨਮਾਮਿ ਭਕ੍ਤ ਵਤ੍ਸਲਂ। ਕृਪਾਲੁ ਸ਼ੀਲ ਕੋਮਲਮ੍ ॥

ਭਜਾਮਿ ਤੇ ਪਦਾਮ੍ਬੁਜਂ। ਅਕਾਮਿਨਾਂ ਸ੍ਵਧਾਮਦਮ੍ ॥

ਨਿਕਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰਂ। ਭਵਾਮ੍ਬੁਨਾਥ ਮਨ੍ਦਰਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲ ਕਞ੍ਜ ਲੋਚਨਂ। ਮਦਾਦਿ ਦੋष ਮੋਚਨਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਲਮ੍ਬ ਬਾਹੁ ਵਿਕ੍ਰਮਂ। ਪ੍ਰਭੋऽਪ੍ਰਮੇਯ ਵੈਭਵਮ੍ ॥

ਨਿषਙ੍ਗ ਚਾਪ ਸਾਯਕਂ। ਧਰਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨਾਯਕਮ੍ ॥

ਦਿਨੇਸ਼ ਵਂਸ਼ ਮਣ੍ਡਨਂ। ਮਹੇਸ਼ ਚਾਪ ਖਣ੍ਡਨਮ੍ ॥

ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਨ੍ਤ ਰਞ੍ਜਨਂ। ਸੁਰਾਰਿ ਵृਨ੍ਦ ਭਞ੍ਜਨਮ੍ ॥

ਮਨੋਜ ਵੈਰਿ ਵਨ੍ਦਿਤਂ। ਅਜਾਦਿ ਦੇਵ ਸੇਵਿਤਮ੍ ॥

ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ ਬੋਧ ਵਿਗ੍ਰਹਂ। ਸਮਸ੍ਤ ਦੂषਣਾਪਹਮ੍ ॥

ਨਮਾਮਿ ਇਨ੍ਦਿਰਾ ਪਤਿਂ। ਸੁਖਾਕਰਂ ਸਤਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥

ਭਜੇ ਸਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸਾਨੁਜਂ। ਸ਼ਚੀ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਿਯਾਨੁਜਮ੍ ॥

ਤ੍ਵਦਙ੍ਘ੍ਰਿ ਮੂਲ ਯੇ ਨਰਾਃ। ਭਜਨ੍ਤਿ ਹੀਨ ਮਤ੍ਸਰਾ ॥

ਪਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ। ਵਿਤਰ੍ਕ ਵੀਚਿ ਸਙ੍ਕੁਲੇ ॥

ਵਿਵਿਕ੍ਤ ਵਾਸਿਨਃ ਸਦਾ। ਭਜਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ ਮੁਦਾ ॥

ਨਿਰਸ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਕਂ। ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਤੇ ਗਤਿਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ ॥

ਤਮੇਕਮਭ੍ਦੁਤਂ ਪ੍ਰਭੁਂ। ਨਿਰੀਹਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਭੁਮ੍ ॥

ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ। ਤੁਰੀਯਮੇਵ ਕੇਵਲਮ੍ ॥

ਭਜਾਮਿ ਭਾਵ ਵਲ੍ਲਭਂ। ਕੁਯੋਗਿਨਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥

ਸ੍ਵਭਕ੍ਤ ਕਲ੍ਪ ਪਾਦਪਂ। ਸਮਂ ਸੁਸੇਵ੍ਯਮਨ੍ਵਹਮ੍ ॥

ਅਨੂਪ ਰੂਪ ਭੂਪਤਿਂ। ਨਤੋऽਹਮੁਰ੍ਵਿਜਾ ਪਤਿਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ਨਮਾਮਿ ਤੇ। ਪਦਾਬ੍ਜ ਭਕ੍ਤਿ ਦੇਹਿ ਮੇ ॥

ਪਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸ੍ਤਵਂ ਇਦਂ। ਨਰਾਦਰੇਣ ਤੇ ਪਦਮ੍ ॥

ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਂ। ਤ੍ਵਦੀਯ ਭਕ੍ਤਿ ਸਂਯੁਤਾ ॥

ਦੋ. ਬਿਨਤੀ ਕਰਿ ਮੁਨਿ ਨਾਇ ਸਿਰੁ ਕਹ ਕਰ ਜੋਰਿ ਬਹੋਰਿ।

ਚਰਨ ਸਰੋਰੁਹ ਨਾਥ ਜਨਿ ਕਬਹੁਁ ਤਜੈ ਮਤਿ ਮੋਰਿ ॥ 4 ॥

ਅਨੁਸੁਇਯਾ ਕੇ ਪਦ ਗਹਿ ਸੀਤਾ। ਮਿਲੀ ਬਹੋਰਿ ਸੁਸੀਲ ਬਿਨੀਤਾ ॥

ਰਿषਿਪਤਿਨੀ ਮਨ ਸੁਖ ਅਧਿਕਾਈ। ਆਸਿष ਦੇਇ ਨਿਕਟ ਬੈਠਾਈ ॥

ਦਿਬ੍ਯ ਬਸਨ ਭੂषਨ ਪਹਿਰਾਏ। ਜੇ ਨਿਤ ਨੂਤਨ ਅਮਲ ਸੁਹਾਏ ॥

ਕਹ ਰਿषਿਬਧੂ ਸਰਸ ਮृਦੁ ਬਾਨੀ। ਨਾਰਿਧਰ੍ਮ ਕਛੁ ਬ੍ਯਾਜ ਬਖਾਨੀ ॥

ਮਾਤੁ ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਹਿਤਕਾਰੀ। ਮਿਤਪ੍ਰਦ ਸਬ ਸੁਨੁ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ॥

ਅਮਿਤ ਦਾਨਿ ਭਰ੍ਤਾ ਬਯਦੇਹੀ। ਅਧਮ ਸੋ ਨਾਰਿ ਜੋ ਸੇਵ ਨ ਤੇਹੀ ॥

ਧੀਰਜ ਧਰ੍ਮ ਮਿਤ੍ਰ ਅਰੁ ਨਾਰੀ। ਆਪਦ ਕਾਲ ਪਰਿਖਿਅਹਿਂ ਚਾਰੀ ॥

ਬृਦ੍ਧ ਰੋਗਬਸ ਜਡ़ ਧਨਹੀਨਾ। ਅਧਂ ਬਧਿਰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤਿ ਦੀਨਾ ॥

ਐਸੇਹੁ ਪਤਿ ਕਰ ਕਿਏਁ ਅਪਮਾਨਾ। ਨਾਰਿ ਪਾਵ ਜਮਪੁਰ ਦੁਖ ਨਾਨਾ ॥

ਏਕਿ ਧਰ੍ਮ ਏਕ ਬ੍ਰਤ ਨੇਮਾ। ਕਾਯਁ ਬਚਨ ਮਨ ਪਤਿ ਪਦ ਪ੍ਰੇਮਾ ॥

ਜਗ ਪਤਿ ਬ੍ਰਤਾ ਚਾਰਿ ਬਿਧਿ ਅਹਹਿਂ। ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਨ੍ਤ ਸਬ ਕਹਹਿਮ੍ ॥

ਉਤ੍ਤਮ ਕੇ ਅਸ ਬਸ ਮਨ ਮਾਹੀਂ। ਸਪਨੇਹੁਁ ਆਨ ਪੁਰੁष ਜਗ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਮਧ੍ਯਮ ਪਰਪਤਿ ਦੇਖਿ ਕੈਸੇਂ। ਭ੍ਰਾਤਾ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰ ਨਿਜ ਜੈਂਸੇਮ੍ ॥

ਧਰ੍ਮ ਬਿਚਾਰਿ ਸਮੁਝਿ ਕੁਲ ਰਹੀ। ਸੋ ਨਿਕਿष੍ਟ ਤ੍ਰਿਯ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਅਸ ਕਹੀ ॥

ਬਿਨੁ ਅਵਸਰ ਭਯ ਤੇਂ ਰਹ ਜੋਈ। ਜਾਨੇਹੁ ਅਧਮ ਨਾਰਿ ਜਗ ਸੋਈ ॥

ਪਤਿ ਬਞ੍ਚਕ ਪਰਪਤਿ ਰਤਿ ਕਰੀ। ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਕਲ੍ਪ ਸਤ ਪਰੀ ॥

ਛਨ ਸੁਖ ਲਾਗਿ ਜਨਮ ਸਤ ਕੋਟਿ। ਦੁਖ ਨ ਸਮੁਝ ਤੇਹਿ ਸਮ ਕੋ ਖੋਟੀ ॥

ਬਿਨੁ ਸ਼੍ਰਮ ਨਾਰਿ ਪਰਮ ਗਤਿ ਲਹੀ। ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਧਰ੍ਮ ਛਾਡ़ਇ ਛਲ ਗਹੀ ॥

ਪਤਿ ਪ੍ਰਤਿਕੁਲ ਜਨਮ ਜਹਁ ਜਾਈ। ਬਿਧਵਾ ਹੋਈ ਪਾਈ ਤਰੁਨਾਈ ॥

ਸੋ. ਸਹਜ ਅਪਾਵਨਿ ਨਾਰਿ ਪਤਿ ਸੇਵਤ ਸੁਭ ਗਤਿ ਲਹਿ।

ਜਸੁ ਗਾਵਤ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਚਾਰਿ ਅਜਹੁ ਤੁਲਸਿਕਾ ਹਰਿਹਿ ਪ੍ਰਿਯ ॥ 5ਕ ॥

ਸਨੁ ਸੀਤਾ ਤਵ ਨਾਮ ਸੁਮਿਰ ਨਾਰਿ ਪਤਿਬ੍ਰਤ ਕਰਹਿ।

ਤੋਹਿ ਪ੍ਰਾਨਪ੍ਰਿਯ ਰਾਮ ਕਹਿਉਁ ਕਥਾ ਸਂਸਾਰ ਹਿਤ ॥ 5ਖ ॥

ਸੁਨਿ ਜਾਨਕੀਂ ਪਰਮ ਸੁਖੁ ਪਾਵਾ। ਸਾਦਰ ਤਾਸੁ ਚਰਨ ਸਿਰੁ ਨਾਵਾ ॥

ਤਬ ਮੁਨਿ ਸਨ ਕਹ ਕृਪਾਨਿਧਾਨਾ। ਆਯਸੁ ਹੋਇ ਜਾਉਁ ਬਨ ਆਨਾ ॥

ਸਨ੍ਤਤ ਮੋ ਪਰ ਕृਪਾ ਕਰੇਹੂ। ਸੇਵਕ ਜਾਨਿ ਤਜੇਹੁ ਜਨਿ ਨੇਹੂ ॥

ਧਰ੍ਮ ਧੁਰਨ੍ਧਰ ਪ੍ਰਭੁ ਕੈ ਬਾਨੀ। ਸੁਨਿ ਸਪ੍ਰੇਮ ਬੋਲੇ ਮੁਨਿ ਗ੍ਯਾਨੀ ॥

ਜਾਸੁ ਕृਪਾ ਅਜ ਸਿਵ ਸਨਕਾਦੀ। ਚਹਤ ਸਕਲ ਪਰਮਾਰਥ ਬਾਦੀ ॥

ਤੇ ਤੁਮ੍ਹ ਰਾਮ ਅਕਾਮ ਪਿਆਰੇ। ਦੀਨ ਬਨ੍ਧੁ ਮृਦੁ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ॥

ਅਬ ਜਾਨੀ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਚਤੁਰਾਈ। ਭਜੀ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਸਬ ਦੇਵ ਬਿਹਾਈ ॥

ਜੇਹਿ ਸਮਾਨ ਅਤਿਸਯ ਨਹਿਂ ਕੋਈ। ਤਾ ਕਰ ਸੀਲ ਕਸ ਨ ਅਸ ਹੋਈ ॥

ਕੇਹਿ ਬਿਧਿ ਕਹੌਂ ਜਾਹੁ ਅਬ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਕਹਹੁ ਨਾਥ ਤੁਮ੍ਹ ਅਨ੍ਤਰਜਾਮੀ ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਲੋਕਿ ਮੁਨਿ ਧੀਰਾ। ਲੋਚਨ ਜਲ ਬਹ ਪੁਲਕ ਸਰੀਰਾ ॥

ਛਂ. ਤਨ ਪੁਲਕ ਨਿਰ੍ਭਰ ਪ੍ਰੇਮ ਪੁਰਨ ਨਯਨ ਮੁਖ ਪਙ੍ਕਜ ਦਿਏ।

ਮਨ ਗ੍ਯਾਨ ਗੁਨ ਗੋਤੀਤ ਪ੍ਰਭੁ ਮੈਂ ਦੀਖ ਜਪ ਤਪ ਕਾ ਕਿਏ ॥

ਜਪ ਜੋਗ ਧਰ੍ਮ ਸਮੂਹ ਤੇਂ ਨਰ ਭਗਤਿ ਅਨੁਪਮ ਪਾਵੀ।

ਰਧੁਬੀਰ ਚਰਿਤ ਪੁਨੀਤ ਨਿਸਿ ਦਿਨ ਦਾਸ ਤੁਲਸੀ ਗਾਵੀ ॥

ਦੋ. ਕਲਿਮਲ ਸਮਨ ਦਮਨ ਮਨ ਰਾਮ ਸੁਜਸ ਸੁਖਮੂਲ।

ਸਾਦਰ ਸੁਨਹਿ ਜੇ ਤਿਨ੍ਹ ਪਰ ਰਾਮ ਰਹਹਿਂ ਅਨੁਕੂਲ ॥ 6(ਕ) ॥

ਸੋ. ਕਠਿਨ ਕਾਲ ਮਲ ਕੋਸ ਧਰ੍ਮ ਨ ਗ੍ਯਾਨ ਨ ਜੋਗ ਜਪ।

ਪਰਿਹਰਿ ਸਕਲ ਭਰੋਸ ਰਾਮਹਿ ਭਜਹਿਂ ਤੇ ਚਤੁਰ ਨਰ ॥ 6(ਖ) ॥

ਮੁਨਿ ਪਦ ਕਮਲ ਨਾਇ ਕਰਿ ਸੀਸਾ। ਚਲੇ ਬਨਹਿ ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਈਸਾ ॥

ਆਗੇ ਰਾਮ ਅਨੁਜ ਪੁਨਿ ਪਾਛੇਂ। ਮੁਨਿ ਬਰ ਬੇष ਬਨੇ ਅਤਿ ਕਾਛੇਮ੍ ॥

ਉਮਯ ਬੀਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਿ ਕੈਸੀ। ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜੀਵ ਬਿਚ ਮਾਯਾ ਜੈਸੀ ॥

ਸਰਿਤਾ ਬਨ ਗਿਰਿ ਅਵਘਟ ਘਾਟਾ। ਪਤਿ ਪਹਿਚਾਨੀ ਦੇਹਿਂ ਬਰ ਬਾਟਾ ॥

ਜਹਁ ਜਹਁ ਜਾਹਿ ਦੇਵ ਰਘੁਰਾਯਾ। ਕਰਹਿਂ ਮੇਧ ਤਹਁ ਤਹਁ ਨਭ ਛਾਯਾ ॥

ਮਿਲਾ ਅਸੁਰ ਬਿਰਾਧ ਮਗ ਜਾਤਾ। ਆਵਤਹੀਂ ਰਘੁਵੀਰ ਨਿਪਾਤਾ ॥

ਤੁਰਤਹਿਂ ਰੁਚਿਰ ਰੂਪ ਤੇਹਿਂ ਪਾਵਾ। ਦੇਖਿ ਦੁਖੀ ਨਿਜ ਧਾਮ ਪਠਾਵਾ ॥

ਪੁਨਿ ਆਏ ਜਹਁ ਮੁਨਿ ਸਰਭਙ੍ਗਾ। ਸੁਨ੍ਦਰ ਅਨੁਜ ਜਾਨਕੀ ਸਙ੍ਗਾ ॥

ਦੋ. ਦੇਖੀ ਰਾਮ ਮੁਖ ਪਙ੍ਕਜ ਮੁਨਿਬਰ ਲੋਚਨ ਭृਙ੍ਗ।

ਸਾਦਰ ਪਾਨ ਕਰਤ ਅਤਿ ਧਨ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਸਰਭਙ੍ਗ ॥ 7 ॥

ਕਹ ਮੁਨਿ ਸੁਨੁ ਰਘੁਬੀਰ ਕृਪਾਲਾ। ਸਙ੍ਕਰ ਮਾਨਸ ਰਾਜਮਰਾਲਾ ॥

ਜਾਤ ਰਹੇਉਁ ਬਿਰਞ੍ਚਿ ਕੇ ਧਾਮਾ। ਸੁਨੇਉਁ ਸ਼੍ਰਵਨ ਬਨ ਐਹਹਿਂ ਰਾਮਾ ॥

ਚਿਤਵਤ ਪਨ੍ਥ ਰਹੇਉਁ ਦਿਨ ਰਾਤੀ। ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਦੇਖਿ ਜੁਡ़ਆਨੀ ਛਾਤੀ ॥

ਨਾਥ ਸਕਲ ਸਾਧਨ ਮੈਂ ਹੀਨਾ। ਕੀਨ੍ਹੀ ਕृਪਾ ਜਾਨਿ ਜਨ ਦੀਨਾ ॥

ਸੋ ਕਛੁ ਦੇਵ ਨ ਮੋਹਿ ਨਿਹੋਰਾ। ਨਿਜ ਪਨ ਰਾਖੇਉ ਜਨ ਮਨ ਚੋਰਾ ॥

ਤਬ ਲਗਿ ਰਹਹੁ ਦੀਨ ਹਿਤ ਲਾਗੀ। ਜਬ ਲਗਿ ਮਿਲੌਂ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਤਨੁ ਤ੍ਯਾਗੀ ॥

ਜੋਗ ਜਗ੍ਯ ਜਪ ਤਪ ਬ੍ਰਤ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਪ੍ਰਭੁ ਕਹਁ ਦੇਇ ਭਗਤਿ ਬਰ ਲੀਨ੍ਹਾ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਸਰ ਰਚਿ ਮੁਨਿ ਸਰਭਙ੍ਗਾ। ਬੈਠੇ ਹृਦਯਁ ਛਾਡ़ਇ ਸਬ ਸਙ੍ਗਾ ॥

ਦੋ. ਸੀਤਾ ਅਨੁਜ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭੁ ਨੀਲ ਜਲਦ ਤਨੁ ਸ੍ਯਾਮ।

ਮਮ ਹਿਯਁ ਬਸਹੁ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਸਗੁਨਰੁਪ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ॥ 8 ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਜੋਗ ਅਗਿਨਿ ਤਨੁ ਜਾਰਾ। ਰਾਮ ਕृਪਾਁ ਬੈਕੁਣ੍ਠ ਸਿਧਾਰਾ ॥

ਤਾਤੇ ਮੁਨਿ ਹਰਿ ਲੀਨ ਨ ਭਯੂ। ਪ੍ਰਥਮਹਿਂ ਭੇਦ ਭਗਤਿ ਬਰ ਲਯੂ ॥

ਰਿषਿ ਨਿਕਾਯ ਮੁਨਿਬਰ ਗਤਿ ਦੇਖਿ। ਸੁਖੀ ਭੇ ਨਿਜ ਹृਦਯਁ ਬਿਸੇषੀ ॥

ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਹਿਂ ਸਕਲ ਮੁਨਿ ਬृਨ੍ਦਾ। ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਨਤ ਹਿਤ ਕਰੁਨਾ ਕਨ੍ਦਾ ॥

ਪੁਨਿ ਰਘੁਨਾਥ ਚਲੇ ਬਨ ਆਗੇ। ਮੁਨਿਬਰ ਬृਨ੍ਦ ਬਿਪੁਲ ਸਁਗ ਲਾਗੇ ॥

ਅਸ੍ਥਿ ਸਮੂਹ ਦੇਖਿ ਰਘੁਰਾਯਾ। ਪੂਛੀ ਮੁਨਿਨ੍ਹ ਲਾਗਿ ਅਤਿ ਦਾਯਾ ॥

ਜਾਨਤਹੁਁ ਪੂਛਿਅ ਕਸ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਸਬਦਰਸੀ ਤੁਮ੍ਹ ਅਨ੍ਤਰਜਾਮੀ ॥

ਨਿਸਿਚਰ ਨਿਕਰ ਸਕਲ ਮੁਨਿ ਖਾਏ। ਸੁਨਿ ਰਘੁਬੀਰ ਨਯਨ ਜਲ ਛਾਏ ॥

ਦੋ. ਨਿਸਿਚਰ ਹੀਨ ਕਰੁਁ ਮਹਿ ਭੁਜ ਉਠਾਇ ਪਨ ਕੀਨ੍ਹ।

ਸਕਲ ਮੁਨਿਨ੍ਹ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮਨ੍ਹਿ ਜਾਇ ਜਾਇ ਸੁਖ ਦੀਨ੍ਹ ॥ 9 ॥

ਮੁਨਿ ਅਗਸ੍ਤਿ ਕਰ ਸਿष੍ਯ ਸੁਜਾਨਾ। ਨਾਮ ਸੁਤੀਛਨ ਰਤਿ ਭਗਵਾਨਾ ॥

ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਰਾਮ ਪਦ ਸੇਵਕ। ਸਪਨੇਹੁਁ ਆਨ ਭਰੋਸ ਨ ਦੇਵਕ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਆਗਵਨੁ ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੁਨਿ ਪਾਵਾ। ਕਰਤ ਮਨੋਰਥ ਆਤੁਰ ਧਾਵਾ ॥

ਹੇ ਬਿਧਿ ਦੀਨਬਨ੍ਧੁ ਰਘੁਰਾਯਾ। ਮੋ ਸੇ ਸਠ ਪਰ ਕਰਿਹਹਿਂ ਦਾਯਾ ॥

ਸਹਿਤ ਅਨੁਜ ਮੋਹਿ ਰਾਮ ਗੋਸਾਈ। ਮਿਲਿਹਹਿਂ ਨਿਜ ਸੇਵਕ ਕੀ ਨਾਈ ॥

ਮੋਰੇ ਜਿਯਁ ਭਰੋਸ ਦृਢ़ ਨਾਹੀਂ। ਭਗਤਿ ਬਿਰਤਿ ਨ ਗ੍ਯਾਨ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਨਹਿਂ ਸਤਸਙ੍ਗ ਜੋਗ ਜਪ ਜਾਗਾ। ਨਹਿਂ ਦृਢ़ ਚਰਨ ਕਮਲ ਅਨੁਰਾਗਾ ॥

ਏਕ ਬਾਨਿ ਕਰੁਨਾਨਿਧਾਨ ਕੀ। ਸੋ ਪ੍ਰਿਯ ਜਾਕੇਂ ਗਤਿ ਨ ਆਨ ਕੀ ॥

ਹੋਇਹੈਂ ਸੁਫਲ ਆਜੁ ਮਮ ਲੋਚਨ। ਦੇਖਿ ਬਦਨ ਪਙ੍ਕਜ ਭਵ ਮੋਚਨ ॥

ਨਿਰ੍ਭਰ ਪ੍ਰੇਮ ਮਗਨ ਮੁਨਿ ਗ੍ਯਾਨੀ। ਕਹਿ ਨ ਜਾਇ ਸੋ ਦਸਾ ਭਵਾਨੀ ॥

ਦਿਸਿ ਅਰੁ ਬਿਦਿਸਿ ਪਨ੍ਥ ਨਹਿਂ ਸੂਝਾ। ਕੋ ਮੈਂ ਚਲੇਉਁ ਕਹਾਁ ਨਹਿਂ ਬੂਝਾ ॥

ਕਬਹੁਁਕ ਫਿਰਿ ਪਾਛੇਂ ਪੁਨਿ ਜਾਈ। ਕਬਹੁਁਕ ਨृਤ੍ਯ ਕਰਿ ਗੁਨ ਗਾਈ ॥

ਅਬਿਰਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਮੁਨਿ ਪਾਈ। ਪ੍ਰਭੁ ਦੇਖੈਂ ਤਰੁ ਓਟ ਲੁਕਾਈ ॥

ਅਤਿਸਯ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਖਿ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਪ੍ਰਗਟੇ ਹृਦਯਁ ਹਰਨ ਭਵ ਭੀਰਾ ॥

ਮੁਨਿ ਮਗ ਮਾਝ ਅਚਲ ਹੋਇ ਬੈਸਾ। ਪੁਲਕ ਸਰੀਰ ਪਨਸ ਫਲ ਜੈਸਾ ॥

ਤਬ ਰਘੁਨਾਥ ਨਿਕਟ ਚਲਿ ਆਏ। ਦੇਖਿ ਦਸਾ ਨਿਜ ਜਨ ਮਨ ਭਾਏ ॥

ਮੁਨਿਹਿ ਰਾਮ ਬਹੁ ਭਾਁਤਿ ਜਗਾਵਾ। ਜਾਗ ਨ ਧ੍ਯਾਨਜਨਿਤ ਸੁਖ ਪਾਵਾ ॥

ਭੂਪ ਰੂਪ ਤਬ ਰਾਮ ਦੁਰਾਵਾ। ਹृਦਯਁ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜ ਰੂਪ ਦੇਖਾਵਾ ॥

ਮੁਨਿ ਅਕੁਲਾਇ ਉਠਾ ਤਬ ਕੈਸੇਂ। ਬਿਕਲ ਹੀਨ ਮਨਿ ਫਨਿ ਬਰ ਜੈਸੇਮ੍ ॥

ਆਗੇਂ ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਤਨ ਸ੍ਯਾਮਾ। ਸੀਤਾ ਅਨੁਜ ਸਹਿਤ ਸੁਖ ਧਾਮਾ ॥

ਪਰੇਉ ਲਕੁਟ ਇਵ ਚਰਨਨ੍ਹਿ ਲਾਗੀ। ਪ੍ਰੇਮ ਮਗਨ ਮੁਨਿਬਰ ਬਡ़ਭਾਗੀ ॥

ਭੁਜ ਬਿਸਾਲ ਗਹਿ ਲਿਏ ਉਠਾਈ। ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰਾਖੇ ਉਰ ਲਾਈ ॥

ਮੁਨਿਹਿ ਮਿਲਤ ਅਸ ਸੋਹ ਕृਪਾਲਾ। ਕਨਕ ਤਰੁਹਿ ਜਨੁ ਭੇਣ੍ਟ ਤਮਾਲਾ ॥

ਰਾਮ ਬਦਨੁ ਬਿਲੋਕ ਮੁਨਿ ਠਾਢ़ਆ। ਮਾਨਹੁਁ ਚਿਤ੍ਰ ਮਾਝ ਲਿਖਿ ਕਾਢ़ਆ ॥

ਦੋ. ਤਬ ਮੁਨਿ ਹृਦਯਁ ਧੀਰ ਧੀਰ ਗਹਿ ਪਦ ਬਾਰਹਿਂ ਬਾਰ।

ਨਿਜ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪ੍ਰਭੁ ਆਨਿ ਕਰਿ ਪੂਜਾ ਬਿਬਿਧ ਪ੍ਰਕਾਰ ॥ 10 ॥

ਕਹ ਮੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੁਨੁ ਬਿਨਤੀ ਮੋਰੀ। ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰੌਂ ਕਵਨ ਬਿਧਿ ਤੋਰੀ ॥

ਮਹਿਮਾ ਅਮਿਤ ਮੋਰਿ ਮਤਿ ਥੋਰੀ। ਰਬਿ ਸਨ੍ਮੁਖ ਖਦ੍ਯੋਤ ਅਁਜੋਰੀ ॥

ਸ਼੍ਯਾਮ ਤਾਮਰਸ ਦਾਮ ਸ਼ਰੀਰਂ। ਜਟਾ ਮੁਕੁਟ ਪਰਿਧਨ ਮੁਨਿਚੀਰਮ੍ ॥

ਪਾਣਿ ਚਾਪ ਸ਼ਰ ਕਟਿ ਤੂਣੀਰਂ। ਨੌਮਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਸ਼੍ਰੀਰਘੁਵੀਰਮ੍ ॥

ਮੋਹ ਵਿਪਿਨ ਘਨ ਦਹਨ ਕृਸ਼ਾਨੁਃ। ਸਨ੍ਤ ਸਰੋਰੁਹ ਕਾਨਨ ਭਾਨੁਃ ॥

ਨਿਸ਼ਿਚਰ ਕਰਿ ਵਰੂਥ ਮृਗਰਾਜਃ। ਤ੍ਰਾਤੁ ਸਦਾ ਨੋ ਭਵ ਖਗ ਬਾਜਃ ॥

ਅਰੁਣ ਨਯਨ ਰਾਜੀਵ ਸੁਵੇਸ਼ਂ। ਸੀਤਾ ਨਯਨ ਚਕੋਰ ਨਿਸ਼ੇਸ਼ਮ੍ ॥

ਹਰ ਹ੍ਰਦਿ ਮਾਨਸ ਬਾਲ ਮਰਾਲਂ। ਨੌਮਿ ਰਾਮ ਉਰ ਬਾਹੁ ਵਿਸ਼ਾਲਮ੍ ॥

ਸਂਸ਼ਯ ਸਰ੍ਪ ਗ੍ਰਸਨ ਉਰਗਾਦਃ। ਸ਼ਮਨ ਸੁਕਰ੍ਕਸ਼ ਤਰ੍ਕ ਵਿषਾਦਃ ॥

ਭਵ ਭਞ੍ਜਨ ਰਞ੍ਜਨ ਸੁਰ ਯੂਥਃ। ਤ੍ਰਾਤੁ ਸਦਾ ਨੋ ਕृਪਾ ਵਰੂਥਃ ॥

ਨਿਰ੍ਗੁਣ ਸਗੁਣ ਵਿषਮ ਸਮ ਰੂਪਂ। ਜ੍ਞਾਨ ਗਿਰਾ ਗੋਤੀਤਮਨੂਪਮ੍ ॥

ਅਮਲਮਖਿਲਮਨਵਦ੍ਯਮਪਾਰਂ। ਨੌਮਿ ਰਾਮ ਭਞ੍ਜਨ ਮਹਿ ਭਾਰਮ੍ ॥

ਭਕ੍ਤ ਕਲ੍ਪਪਾਦਪ ਆਰਾਮਃ। ਤਰ੍ਜਨ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਮਦ ਕਾਮਃ ॥

ਅਤਿ ਨਾਗਰ ਭਵ ਸਾਗਰ ਸੇਤੁਃ। ਤ੍ਰਾਤੁ ਸਦਾ ਦਿਨਕਰ ਕੁਲ ਕੇਤੁਃ ॥

ਅਤੁਲਿਤ ਭੁਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਬਲ ਧਾਮਃ। ਕਲਿ ਮਲ ਵਿਪੁਲ ਵਿਭਞ੍ਜਨ ਨਾਮਃ ॥

ਧਰ੍ਮ ਵਰ੍ਮ ਨਰ੍ਮਦ ਗੁਣ ਗ੍ਰਾਮਃ। ਸਨ੍ਤਤ ਸ਼ਂ ਤਨੋਤੁ ਮਮ ਰਾਮਃ ॥

ਜਦਪਿ ਬਿਰਜ ਬ੍ਯਾਪਕ ਅਬਿਨਾਸੀ। ਸਬ ਕੇ ਹृਦਯਁ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਬਾਸੀ ॥

ਤਦਪਿ ਅਨੁਜ ਸ਼੍ਰੀ ਸਹਿਤ ਖਰਾਰੀ। ਬਸਤੁ ਮਨਸਿ ਮਮ ਕਾਨਨਚਾਰੀ ॥

ਜੇ ਜਾਨਹਿਂ ਤੇ ਜਾਨਹੁਁ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਸਗੁਨ ਅਗੁਨ ਉਰ ਅਨ੍ਤਰਜਾਮੀ ॥

ਜੋ ਕੋਸਲ ਪਤਿ ਰਾਜਿਵ ਨਯਨਾ। ਕਰੁ ਸੋ ਰਾਮ ਹृਦਯ ਮਮ ਅਯਨਾ।

ਅਸ ਅਭਿਮਾਨ ਜਾਇ ਜਨਿ ਭੋਰੇ। ਮੈਂ ਸੇਵਕ ਰਘੁਪਤਿ ਪਤਿ ਮੋਰੇ ॥

ਸੁਨਿ ਮੁਨਿ ਬਚਨ ਰਾਮ ਮਨ ਭਾਏ। ਬਹੁਰਿ ਹਰषਿ ਮੁਨਿਬਰ ਉਰ ਲਾਏ ॥

ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਜਾਨੁ ਮੁਨਿ ਮੋਹੀ। ਜੋ ਬਰ ਮਾਗਹੁ ਦੇਉ ਸੋ ਤੋਹੀ ॥

ਮੁਨਿ ਕਹ ਮੈ ਬਰ ਕਬਹੁਁ ਨ ਜਾਚਾ। ਸਮੁਝਿ ਨ ਪਰਿ ਝੂਠ ਕਾ ਸਾਚਾ ॥

ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਨੀਕ ਲਾਗੈ ਰਘੁਰਾਈ। ਸੋ ਮੋਹਿ ਦੇਹੁ ਦਾਸ ਸੁਖਦਾਈ ॥

ਅਬਿਰਲ ਭਗਤਿ ਬਿਰਤਿ ਬਿਗ੍ਯਾਨਾ। ਹੋਹੁ ਸਕਲ ਗੁਨ ਗ੍ਯਾਨ ਨਿਧਾਨਾ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਜੋ ਦੀਨ੍ਹ ਸੋ ਬਰੁ ਮੈਂ ਪਾਵਾ। ਅਬ ਸੋ ਦੇਹੁ ਮੋਹਿ ਜੋ ਭਾਵਾ ॥

ਦੋ. ਅਨੁਜ ਜਾਨਕੀ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਭੁ ਚਾਪ ਬਾਨ ਧਰ ਰਾਮ।

ਮਮ ਹਿਯ ਗਗਨ ਇਨ੍ਦੁ ਇਵ ਬਸਹੁ ਸਦਾ ਨਿਹਕਾਮ ॥ 11 ॥

ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਕਰਿ ਰਮਾਨਿਵਾਸਾ। ਹਰषਿ ਚਲੇ ਕੁਭਞ੍ਜ ਰਿषਿ ਪਾਸਾ ॥

ਬਹੁਤ ਦਿਵਸ ਗੁਰ ਦਰਸਨ ਪਾਏਁ। ਭੇ ਮੋਹਿ ਏਹਿਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਆਏਁ ॥

ਅਬ ਪ੍ਰਭੁ ਸਙ੍ਗ ਜਾਉਁ ਗੁਰ ਪਾਹੀਂ। ਤੁਮ੍ਹ ਕਹਁ ਨਾਥ ਨਿਹੋਰਾ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਦੇਖਿ ਕृਪਾਨਿਧਿ ਮੁਨਿ ਚਤੁਰਾਈ। ਲਿਏ ਸਙ੍ਗ ਬਿਹਸੈ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ ॥

ਪਨ੍ਥ ਕਹਤ ਨਿਜ ਭਗਤਿ ਅਨੂਪਾ। ਮੁਨਿ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁਁਚੇ ਸੁਰਭੂਪਾ ॥

ਤੁਰਤ ਸੁਤੀਛਨ ਗੁਰ ਪਹਿਂ ਗਯੂ। ਕਰਿ ਦਣ੍ਡਵਤ ਕਹਤ ਅਸ ਭਯੂ ॥

ਨਾਥ ਕੌਸਲਾਧੀਸ ਕੁਮਾਰਾ। ਆਏ ਮਿਲਨ ਜਗਤ ਆਧਾਰਾ ॥

ਰਾਮ ਅਨੁਜ ਸਮੇਤ ਬੈਦੇਹੀ। ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਦੇਵ ਜਪਤ ਹਹੁ ਜੇਹੀ ॥

ਸੁਨਤ ਅਗਸ੍ਤਿ ਤੁਰਤ ਉਠਿ ਧਾਏ। ਹਰਿ ਬਿਲੋਕਿ ਲੋਚਨ ਜਲ ਛਾਏ ॥

ਮੁਨਿ ਪਦ ਕਮਲ ਪਰੇ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ। ਰਿषਿ ਅਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਿਏ ਉਰ ਲਾਈ ॥

ਸਾਦਰ ਕੁਸਲ ਪੂਛਿ ਮੁਨਿ ਗ੍ਯਾਨੀ। ਆਸਨ ਬਰ ਬੈਠਾਰੇ ਆਨੀ ॥

ਪੁਨਿ ਕਰਿ ਬਹੁ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਪੂਜਾ। ਮੋਹਿ ਸਮ ਭਾਗ੍ਯਵਨ੍ਤ ਨਹਿਂ ਦੂਜਾ ॥

ਜਹਁ ਲਗਿ ਰਹੇ ਅਪਰ ਮੁਨਿ ਬृਨ੍ਦਾ। ਹਰषੇ ਸਬ ਬਿਲੋਕਿ ਸੁਖਕਨ੍ਦਾ ॥

ਦੋ. ਮੁਨਿ ਸਮੂਹ ਮਹਁ ਬੈਠੇ ਸਨ੍ਮੁਖ ਸਬ ਕੀ ਓਰ।

ਸਰਦ ਇਨ੍ਦੁ ਤਨ ਚਿਤਵਤ ਮਾਨਹੁਁ ਨਿਕਰ ਚਕੋਰ ॥ 12 ॥

ਤਬ ਰਘੁਬੀਰ ਕਹਾ ਮੁਨਿ ਪਾਹੀਂ। ਤੁਮ੍ਹ ਸਨ ਪ੍ਰਭੁ ਦੁਰਾਵ ਕਛੁ ਨਾਹੀ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਜਾਨਹੁ ਜੇਹਿ ਕਾਰਨ ਆਯੁਁ। ਤਾਤੇ ਤਾਤ ਨ ਕਹਿ ਸਮੁਝਾਯੁਁ ॥

ਅਬ ਸੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਦੇਹੁ ਪ੍ਰਭੁ ਮੋਹੀ। ਜੇਹਿ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਾਰੌਂ ਮੁਨਿਦ੍ਰੋਹੀ ॥

ਮੁਨਿ ਮੁਸਕਾਨੇ ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਾਨੀ। ਪੂਛੇਹੁ ਨਾਥ ਮੋਹਿ ਕਾ ਜਾਨੀ ॥

ਤੁਮ੍ਹਰੇਇਁ ਭਜਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਘਾਰੀ। ਜਾਨੁਁ ਮਹਿਮਾ ਕਛੁਕ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ॥

ਊਮਰਿ ਤਰੁ ਬਿਸਾਲ ਤਵ ਮਾਯਾ। ਫਲ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡ ਅਨੇਕ ਨਿਕਾਯਾ ॥

ਜੀਵ ਚਰਾਚਰ ਜਨ੍ਤੁ ਸਮਾਨਾ। ਭੀਤਰ ਬਸਹਿ ਨ ਜਾਨਹਿਂ ਆਨਾ ॥

ਤੇ ਫਲ ਭਚ੍ਛਕ ਕਠਿਨ ਕਰਾਲਾ। ਤਵ ਭਯਁ ਡਰਤ ਸਦਾ ਸੌ ਕਾਲਾ ॥

ਤੇ ਤੁਮ੍ਹ ਸਕਲ ਲੋਕਪਤਿ ਸਾਈਂ। ਪੂਁਛੇਹੁ ਮੋਹਿ ਮਨੁਜ ਕੀ ਨਾਈਮ੍ ॥

ਯਹ ਬਰ ਮਾਗੁਁ ਕृਪਾਨਿਕੇਤਾ। ਬਸਹੁ ਹृਦਯਁ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੁਜ ਸਮੇਤਾ ॥

ਅਬਿਰਲ ਭਗਤਿ ਬਿਰਤਿ ਸਤਸਙ੍ਗਾ। ਚਰਨ ਸਰੋਰੁਹ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਭਙ੍ਗਾ ॥

ਜਦ੍ਯਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਖਣ੍ਡ ਅਨਨ੍ਤਾ। ਅਨੁਭਵ ਗਮ੍ਯ ਭਜਹਿਂ ਜੇਹਿ ਸਨ੍ਤਾ ॥

ਅਸ ਤਵ ਰੂਪ ਬਖਾਨੁਁ ਜਾਨੁਁ। ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਸਗੁਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਰਤਿ ਮਾਨੁਁ ॥

ਸਨ੍ਤਤ ਦਾਸਨ੍ਹ ਦੇਹੁ ਬਡ़ਆਈ। ਤਾਤੇਂ ਮੋਹਿ ਪੂਁਛੇਹੁ ਰਘੁਰਾਈ ॥

ਹੈ ਪ੍ਰਭੁ ਪਰਮ ਮਨੋਹਰ ਠ੍AUਁ। ਪਾਵਨ ਪਞ੍ਚਬਟੀ ਤੇਹਿ ਨ੍AUਁ ॥

ਦਣ੍ਡਕ ਬਨ ਪੁਨੀਤ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਹੂ। ਉਗ੍ਰ ਸਾਪ ਮੁਨਿਬਰ ਕਰ ਹਰਹੂ ॥

ਬਾਸ ਕਰਹੁ ਤਹਁ ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਯਾ। ਕੀਜੇ ਸਕਲ ਮੁਨਿਨ੍ਹ ਪਰ ਦਾਯਾ ॥

ਚਲੇ ਰਾਮ ਮੁਨਿ ਆਯਸੁ ਪਾਈ। ਤੁਰਤਹਿਂ ਪਞ੍ਚਬਟੀ ਨਿਅਰਾਈ ॥

ਦੋ. ਗੀਧਰਾਜ ਸੈਂ ਭੈਣ੍ਟ ਭਿ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਢ़ਆਇ ॥

ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਿਕਟ ਪ੍ਰਭੁ ਰਹੇ ਪਰਨ ਗृਹ ਛਾਇ ॥ 13 ॥

ਜਬ ਤੇ ਰਾਮ ਕੀਨ੍ਹ ਤਹਁ ਬਾਸਾ। ਸੁਖੀ ਭੇ ਮੁਨਿ ਬੀਤੀ ਤ੍ਰਾਸਾ ॥

ਗਿਰਿ ਬਨ ਨਦੀਂ ਤਾਲ ਛਬਿ ਛਾਏ। ਦਿਨ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤਿ ਅਤਿ ਹੌਹਿਂ ਸੁਹਾਏ ॥

ਖਗ ਮृਗ ਬृਨ੍ਦ ਅਨਨ੍ਦਿਤ ਰਹਹੀਂ। ਮਧੁਪ ਮਧੁਰ ਗਞ੍ਜਤ ਛਬਿ ਲਹਹੀਮ੍ ॥

ਸੋ ਬਨ ਬਰਨਿ ਨ ਸਕ ਅਹਿਰਾਜਾ। ਜਹਾਁ ਪ੍ਰਗਟ ਰਘੁਬੀਰ ਬਿਰਾਜਾ ॥

ਏਕ ਬਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਸੁਖ ਆਸੀਨਾ। ਲਛਿਮਨ ਬਚਨ ਕਹੇ ਛਲਹੀਨਾ ॥

ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਸਚਰਾਚਰ ਸਾਈਂ। ਮੈਂ ਪੂਛੁਁ ਨਿਜ ਪ੍ਰਭੁ ਕੀ ਨਾਈ ॥

ਮੋਹਿ ਸਮੁਝਾਇ ਕਹਹੁ ਸੋਇ ਦੇਵਾ। ਸਬ ਤਜਿ ਕਰੌਂ ਚਰਨ ਰਜ ਸੇਵਾ ॥

ਕਹਹੁ ਗ੍ਯਾਨ ਬਿਰਾਗ ਅਰੁ ਮਾਯਾ। ਕਹਹੁ ਸੋ ਭਗਤਿ ਕਰਹੁ ਜੇਹਿਂ ਦਾਯਾ ॥

ਦੋ. ਈਸ੍ਵਰ ਜੀਵ ਭੇਦ ਪ੍ਰਭੁ ਸਕਲ ਕਹੌ ਸਮੁਝਾਇ ॥

ਜਾਤੇਂ ਹੋਇ ਚਰਨ ਰਤਿ ਸੋਕ ਮੋਹ ਭ੍ਰਮ ਜਾਇ ॥ 14 ॥

ਥੋਰੇਹਿ ਮਹਁ ਸਬ ਕਹੁਁ ਬੁਝਾਈ। ਸੁਨਹੁ ਤਾਤ ਮਤਿ ਮਨ ਚਿਤ ਲਾਈ ॥

ਮੈਂ ਅਰੁ ਮੋਰ ਤੋਰ ਤੈਂ ਮਾਯਾ। ਜੇਹਿਂ ਬਸ ਕੀਨ੍ਹੇ ਜੀਵ ਨਿਕਾਯਾ ॥

ਗੋ ਗੋਚਰ ਜਹਁ ਲਗਿ ਮਨ ਜਾਈ। ਸੋ ਸਬ ਮਾਯਾ ਜਾਨੇਹੁ ਭਾਈ ॥

ਤੇਹਿ ਕਰ ਭੇਦ ਸੁਨਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਸੋਊ। ਬਿਦ੍ਯਾ ਅਪਰ ਅਬਿਦ੍ਯਾ ਦੋਊ ॥

ਏਕ ਦੁष੍ਟ ਅਤਿਸਯ ਦੁਖਰੂਪਾ। ਜਾ ਬਸ ਜੀਵ ਪਰਾ ਭਵਕੂਪਾ ॥

ਏਕ ਰਚਿ ਜਗ ਗੁਨ ਬਸ ਜਾਕੇਂ। ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਨਹਿਂ ਨਿਜ ਬਲ ਤਾਕੇਮ੍ ॥

ਗ੍ਯਾਨ ਮਾਨ ਜਹਁ ਏਕੁ ਨਾਹੀਂ। ਦੇਖ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਮਾਨ ਸਬ ਮਾਹੀ ॥

ਕਹਿਅ ਤਾਤ ਸੋ ਪਰਮ ਬਿਰਾਗੀ। ਤृਨ ਸਮ ਸਿਦ੍ਧਿ ਤੀਨਿ ਗੁਨ ਤ੍ਯਾਗੀ ॥

ਦੋ. ਮਾਯਾ ਈਸ ਨ ਆਪੁ ਕਹੁਁ ਜਾਨ ਕਹਿਅ ਸੋ ਜੀਵ।

ਬਨ੍ਧ ਮੋਚ੍ਛ ਪ੍ਰਦ ਸਰ੍ਬਪਰ ਮਾਯਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀਵ ॥ 15 ॥

ਧਰ੍ਮ ਤੇਂ ਬਿਰਤਿ ਜੋਗ ਤੇਂ ਗ੍ਯਾਨਾ। ਗ੍ਯਾਨ ਮੋਚ੍ਛਪ੍ਰਦ ਬੇਦ ਬਖਾਨਾ ॥

ਜਾਤੇਂ ਬੇਗਿ ਦ੍ਰਵੁਁ ਮੈਂ ਭਾਈ। ਸੋ ਮਮ ਭਗਤਿ ਭਗਤ ਸੁਖਦਾਈ ॥

ਸੋ ਸੁਤਨ੍ਤ੍ਰ ਅਵਲਮ੍ਬ ਨ ਆਨਾ। ਤੇਹਿ ਆਧੀਨ ਗ੍ਯਾਨ ਬਿਗ੍ਯਾਨਾ ॥

ਭਗਤਿ ਤਾਤ ਅਨੁਪਮ ਸੁਖਮੂਲਾ। ਮਿਲਿ ਜੋ ਸਨ੍ਤ ਹੋਇਁ ਅਨੁਕੂਲਾ ॥

ਭਗਤਿ ਕਿ ਸਾਧਨ ਕਹੁਁ ਬਖਾਨੀ। ਸੁਗਮ ਪਨ੍ਥ ਮੋਹਿ ਪਾਵਹਿਂ ਪ੍ਰਾਨੀ ॥

ਪ੍ਰਥਮਹਿਂ ਬਿਪ੍ਰ ਚਰਨ ਅਤਿ ਪ੍ਰੀਤੀ। ਨਿਜ ਨਿਜ ਕਰ੍ਮ ਨਿਰਤ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਰੀਤੀ ॥

ਏਹਿ ਕਰ ਫਲ ਪੁਨਿ ਬਿषਯ ਬਿਰਾਗਾ। ਤਬ ਮਮ ਧਰ੍ਮ ਉਪਜ ਅਨੁਰਾਗਾ ॥

ਸ਼੍ਰਵਨਾਦਿਕ ਨਵ ਭਕ੍ਤਿ ਦृਢ़ਆਹੀਂ। ਮਮ ਲੀਲਾ ਰਤਿ ਅਤਿ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਸਨ੍ਤ ਚਰਨ ਪਙ੍ਕਜ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮਾ। ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਭਜਨ ਦृਢ़ ਨੇਮਾ ॥

ਗੁਰੁ ਪਿਤੁ ਮਾਤੁ ਬਨ੍ਧੁ ਪਤਿ ਦੇਵਾ। ਸਬ ਮੋਹਿ ਕਹਁ ਜਾਨੇ ਦृਢ़ ਸੇਵਾ ॥

ਮਮ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਪੁਲਕ ਸਰੀਰਾ। ਗਦਗਦ ਗਿਰਾ ਨਯਨ ਬਹ ਨੀਰਾ ॥

ਕਾਮ ਆਦਿ ਮਦ ਦਮ੍ਭ ਨ ਜਾਕੇਂ। ਤਾਤ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਬਸ ਮੈਂ ਤਾਕੇਮ੍ ॥

ਦੋ. ਬਚਨ ਕਰ੍ਮ ਮਨ ਮੋਰਿ ਗਤਿ ਭਜਨੁ ਕਰਹਿਂ ਨਿਃਕਾਮ ॥

ਤਿਨ੍ਹ ਕੇ ਹृਦਯ ਕਮਲ ਮਹੁਁ ਕਰੁਁ ਸਦਾ ਬਿਸ਼੍ਰਾਮ ॥ 16 ॥

ਭਗਤਿ ਜੋਗ ਸੁਨਿ ਅਤਿ ਸੁਖ ਪਾਵਾ। ਲਛਿਮਨ ਪ੍ਰਭੁ ਚਰਨਨ੍ਹਿ ਸਿਰੁ ਨਾਵਾ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਗੇ ਕਛੁਕ ਦਿਨ ਬੀਤੀ। ਕਹਤ ਬਿਰਾਗ ਗ੍ਯਾਨ ਗੁਨ ਨੀਤੀ ॥

ਸੂਪਨਖਾ ਰਾਵਨ ਕੈ ਬਹਿਨੀ। ਦੁष੍ਟ ਹृਦਯ ਦਾਰੁਨ ਜਸ ਅਹਿਨੀ ॥

ਪਞ੍ਚਬਟੀ ਸੋ ਗਿ ਏਕ ਬਾਰਾ। ਦੇਖਿ ਬਿਕਲ ਭਿ ਜੁਗਲ ਕੁਮਾਰਾ ॥

ਭ੍ਰਾਤਾ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰ ਉਰਗਾਰੀ। ਪੁਰੁष ਮਨੋਹਰ ਨਿਰਖਤ ਨਾਰੀ ॥

ਹੋਇ ਬਿਕਲ ਸਕ ਮਨਹਿ ਨ ਰੋਕੀ। ਜਿਮਿ ਰਬਿਮਨਿ ਦ੍ਰਵ ਰਬਿਹਿ ਬਿਲੋਕੀ ॥

ਰੁਚਿਰ ਰੁਪ ਧਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਹਿਂ ਜਾਈ। ਬੋਲੀ ਬਚਨ ਬਹੁਤ ਮੁਸੁਕਾਈ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਸਮ ਪੁਰੁष ਨ ਮੋ ਸਮ ਨਾਰੀ। ਯਹ ਸਁਜੋਗ ਬਿਧਿ ਰਚਾ ਬਿਚਾਰੀ ॥

ਮਮ ਅਨੁਰੂਪ ਪੁਰੁष ਜਗ ਮਾਹੀਂ। ਦੇਖੇਉਁ ਖੋਜਿ ਲੋਕ ਤਿਹੁ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਤਾਤੇ ਅਬ ਲਗਿ ਰਹਿਉਁ ਕੁਮਾਰੀ। ਮਨੁ ਮਾਨਾ ਕਛੁ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਨਿਹਾਰੀ ॥

ਸੀਤਹਿ ਚਿਤਿ ਕਹੀ ਪ੍ਰਭੁ ਬਾਤਾ। ਅਹਿ ਕੁਆਰ ਮੋਰ ਲਘੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥

ਗਿ ਲਛਿਮਨ ਰਿਪੁ ਭਗਿਨੀ ਜਾਨੀ। ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਲੋਕਿ ਬੋਲੇ ਮृਦੁ ਬਾਨੀ ॥

ਸੁਨ੍ਦਰਿ ਸੁਨੁ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹ ਕਰ ਦਾਸਾ। ਪਰਾਧੀਨ ਨਹਿਂ ਤੋਰ ਸੁਪਾਸਾ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਸਮਰ੍ਥ ਕੋਸਲਪੁਰ ਰਾਜਾ। ਜੋ ਕਛੁ ਕਰਹਿਂ ਉਨਹਿ ਸਬ ਛਾਜਾ ॥

ਸੇਵਕ ਸੁਖ ਚਹ ਮਾਨ ਭਿਖਾਰੀ। ਬ੍ਯਸਨੀ ਧਨ ਸੁਭ ਗਤਿ ਬਿਭਿਚਾਰੀ ॥

ਲੋਭੀ ਜਸੁ ਚਹ ਚਾਰ ਗੁਮਾਨੀ। ਨਭ ਦੁਹਿ ਦੂਧ ਚਹਤ ਏ ਪ੍ਰਾਨੀ ॥

ਪੁਨਿ ਫਿਰਿ ਰਾਮ ਨਿਕਟ ਸੋ ਆਈ। ਪ੍ਰਭੁ ਲਛਿਮਨ ਪਹਿਂ ਬਹੁਰਿ ਪਠਾਈ ॥

ਲਛਿਮਨ ਕਹਾ ਤੋਹਿ ਸੋ ਬਰੀ। ਜੋ ਤृਨ ਤੋਰਿ ਲਾਜ ਪਰਿਹਰੀ ॥

ਤਬ ਖਿਸਿਆਨਿ ਰਾਮ ਪਹਿਂ ਗੀ। ਰੂਪ ਭਯਙ੍ਕਰ ਪ੍ਰਗਟਤ ਭੀ ॥

ਸੀਤਹਿ ਸਭਯ ਦੇਖਿ ਰਘੁਰਾਈ। ਕਹਾ ਅਨੁਜ ਸਨ ਸਯਨ ਬੁਝਾਈ ॥

ਦੋ. ਲਛਿਮਨ ਅਤਿ ਲਾਘਵਁ ਸੋ ਨਾਕ ਕਾਨ ਬਿਨੁ ਕੀਨ੍ਹਿ।

ਤਾਕੇ ਕਰ ਰਾਵਨ ਕਹਁ ਮਨੌ ਚੁਨੌਤੀ ਦੀਨ੍ਹਿ ॥ 17 ॥

ਨਾਕ ਕਾਨ ਬਿਨੁ ਭਿ ਬਿਕਰਾਰਾ। ਜਨੁ ਸ੍ਤ੍ਰਵ ਸੈਲ ਗੈਰੁ ਕੈ ਧਾਰਾ ॥

ਖਰ ਦੂषਨ ਪਹਿਂ ਗਿ ਬਿਲਪਾਤਾ। ਧਿਗ ਧਿਗ ਤਵ ਪੌਰੁष ਬਲ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥

ਤੇਹਿ ਪੂਛਾ ਸਬ ਕਹੇਸਿ ਬੁਝਾਈ। ਜਾਤੁਧਾਨ ਸੁਨਿ ਸੇਨ ਬਨਾਈ ॥

ਧਾਏ ਨਿਸਿਚਰ ਨਿਕਰ ਬਰੂਥਾ। ਜਨੁ ਸਪਚ੍ਛ ਕਜ੍ਜਲ ਗਿਰਿ ਜੂਥਾ ॥

ਨਾਨਾ ਬਾਹਨ ਨਾਨਾਕਾਰਾ। ਨਾਨਾਯੁਧ ਧਰ ਘੋਰ ਅਪਾਰਾ ॥

ਸੁਪਨਖਾ ਆਗੇਂ ਕਰਿ ਲੀਨੀ। ਅਸੁਭ ਰੂਪ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਨਾਸਾ ਹੀਨੀ ॥

ਅਸਗੁਨ ਅਮਿਤ ਹੋਹਿਂ ਭਯਕਾਰੀ। ਗਨਹਿਂ ਨ ਮृਤ੍ਯੁ ਬਿਬਸ ਸਬ ਝਾਰੀ ॥

ਗਰ੍ਜਹਿ ਤਰ੍ਜਹਿਂ ਗਗਨ ਉਡ़ਆਹੀਂ। ਦੇਖਿ ਕਟਕੁ ਭਟ ਅਤਿ ਹਰषਾਹੀਮ੍ ॥

ਕੌ ਕਹ ਜਿਅਤ ਧਰਹੁ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ। ਧਰਿ ਮਾਰਹੁ ਤਿਯ ਲੇਹੁ ਛਡ़ਆਈ ॥

ਧੂਰਿ ਪੂਰਿ ਨਭ ਮਣ੍ਡਲ ਰਹਾ। ਰਾਮ ਬੋਲਾਇ ਅਨੁਜ ਸਨ ਕਹਾ ॥

ਲੈ ਜਾਨਕਿਹਿ ਜਾਹੁ ਗਿਰਿ ਕਨ੍ਦਰ। ਆਵਾ ਨਿਸਿਚਰ ਕਟਕੁ ਭਯਙ੍ਕਰ ॥

ਰਹੇਹੁ ਸਜਗ ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਕੈ ਬਾਨੀ। ਚਲੇ ਸਹਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਧਨੁ ਪਾਨੀ ॥

ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਰਿਪੁਦਲ ਚਲਿ ਆਵਾ। ਬਿਹਸਿ ਕਠਿਨ ਕੋਦਣ੍ਡ ਚਢ़ਆਵਾ ॥

ਛਂ. ਕੋਦਣ੍ਡ ਕਠਿਨ ਚਢ़ਆਇ ਸਿਰ ਜਟ ਜੂਟ ਬਾਁਧਤ ਸੋਹ ਕ੍ਯੋਂ।

ਮਰਕਤ ਸਯਲ ਪਰ ਲਰਤ ਦਾਮਿਨਿ ਕੋਟਿ ਸੋਂ ਜੁਗ ਭੁਜਗ ਜ੍ਯੋਮ੍ ॥

ਕਟਿ ਕਸਿ ਨਿषਙ੍ਗ ਬਿਸਾਲ ਭੁਜ ਗਹਿ ਚਾਪ ਬਿਸਿਖ ਸੁਧਾਰਿ ਕੈ ॥

ਚਿਤਵਤ ਮਨਹੁਁ ਮृਗਰਾਜ ਪ੍ਰਭੁ ਗਜਰਾਜ ਘਟਾ ਨਿਹਾਰਿ ਕੈ ॥

ਸੋ. ਆਇ ਗੇ ਬਗਮੇਲ ਧਰਹੁ ਧਰਹੁ ਧਾਵਤ ਸੁਭਟ।

ਜਥਾ ਬਿਲੋਕਿ ਅਕੇਲ ਬਾਲ ਰਬਿਹਿ ਘੇਰਤ ਦਨੁਜ ॥ 18 ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਲੋਕਿ ਸਰ ਸਕਹਿਂ ਨ ਡਾਰੀ। ਥਕਿਤ ਭੀ ਰਜਨੀਚਰ ਧਾਰੀ ॥

ਸਚਿਵ ਬੋਲਿ ਬੋਲੇ ਖਰ ਦੂषਨ। ਯਹ ਕੌ ਨृਪਬਾਲਕ ਨਰ ਭੂषਨ ॥

ਨਾਗ ਅਸੁਰ ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਜੇਤੇ। ਦੇਖੇ ਜਿਤੇ ਹਤੇ ਹਮ ਕੇਤੇ ॥

ਹਮ ਭਰਿ ਜਨ੍ਮ ਸੁਨਹੁ ਸਬ ਭਾਈ। ਦੇਖੀ ਨਹਿਂ ਅਸਿ ਸੁਨ੍ਦਰਤਾਈ ॥

ਜਦ੍ਯਪਿ ਭਗਿਨੀ ਕੀਨ੍ਹ ਕੁਰੂਪਾ। ਬਧ ਲਾਯਕ ਨਹਿਂ ਪੁਰੁष ਅਨੂਪਾ ॥

ਦੇਹੁ ਤੁਰਤ ਨਿਜ ਨਾਰਿ ਦੁਰਾਈ। ਜੀਅਤ ਭਵਨ ਜਾਹੁ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ ॥

ਮੋਰ ਕਹਾ ਤੁਮ੍ਹ ਤਾਹਿ ਸੁਨਾਵਹੁ। ਤਾਸੁ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਆਤੁਰ ਆਵਹੁ ॥

ਦੂਤਨ੍ਹ ਕਹਾ ਰਾਮ ਸਨ ਜਾਈ। ਸੁਨਤ ਰਾਮ ਬੋਲੇ ਮੁਸਕਾਈ ॥

ਹਮ ਛਤ੍ਰੀ ਮृਗਯਾ ਬਨ ਕਰਹੀਂ। ਤੁਮ੍ਹ ਸੇ ਖਲ ਮृਗ ਖੌਜਤ ਫਿਰਹੀਮ੍ ॥

ਰਿਪੁ ਬਲਵਨ੍ਤ ਦੇਖਿ ਨਹਿਂ ਡਰਹੀਂ। ਏਕ ਬਾਰ ਕਾਲਹੁ ਸਨ ਲਰਹੀਮ੍ ॥

ਜਦ੍ਯਪਿ ਮਨੁਜ ਦਨੁਜ ਕੁਲ ਘਾਲਕ। ਮੁਨਿ ਪਾਲਕ ਖਲ ਸਾਲਕ ਬਾਲਕ ॥

ਜੌਂ ਨ ਹੋਇ ਬਲ ਘਰ ਫਿਰਿ ਜਾਹੂ। ਸਮਰ ਬਿਮੁਖ ਮੈਂ ਹਤੁਁ ਨ ਕਾਹੂ ॥

ਰਨ ਚਢ़ਇ ਕਰਿਅ ਕਪਟ ਚਤੁਰਾਈ। ਰਿਪੁ ਪਰ ਕृਪਾ ਪਰਮ ਕਦਰਾਈ ॥

ਦੂਤਨ੍ਹ ਜਾਇ ਤੁਰਤ ਸਬ ਕਹੇਊ। ਸੁਨਿ ਖਰ ਦੂषਨ ਉਰ ਅਤਿ ਦਹੇਊ ॥

ਛਂ. ਉਰ ਦਹੇਉ ਕਹੇਉ ਕਿ ਧਰਹੁ ਧਾਏ ਬਿਕਟ ਭਟ ਰਜਨੀਚਰਾ।

ਸਰ ਚਾਪ ਤੋਮਰ ਸਕ੍ਤਿ ਸੂਲ ਕृਪਾਨ ਪਰਿਘ ਪਰਸੁ ਧਰਾ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਕੀਨ੍ਹ ਧਨੁष ਟਕੋਰ ਪ੍ਰਥਮ ਕਠੋਰ ਘੋਰ ਭਯਾਵਹਾ।

ਭੇ ਬਧਿਰ ਬ੍ਯਾਕੁਲ ਜਾਤੁਧਾਨ ਨ ਗ੍ਯਾਨ ਤੇਹਿ ਅਵਸਰ ਰਹਾ ॥

ਦੋ. ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਇ ਧਾਏ ਜਾਨਿ ਸਬਲ ਆਰਾਤਿ।

ਲਾਗੇ ਬਰषਨ ਰਾਮ ਪਰ ਅਸ੍ਤ੍ਰ ਸਸ੍ਤ੍ਰ ਬਹੁ ਭਾਁਤਿ ॥ 19(ਕ) ॥

ਤਿਨ੍ਹ ਕੇ ਆਯੁਧ ਤਿਲ ਸਮ ਕਰਿ ਕਾਟੇ ਰਘੁਬੀਰ।

ਤਾਨਿ ਸਰਾਸਨ ਸ਼੍ਰਵਨ ਲਗਿ ਪੁਨਿ ਛਾਁਡ़ਏ ਨਿਜ ਤੀਰ ॥ 19(ਖ) ॥

ਛਂ. ਤਬ ਚਲੇ ਜਾਨ ਬਬਾਨ ਕਰਾਲ। ਫੁਙ੍ਕਰਤ ਜਨੁ ਬਹੁ ਬ੍ਯਾਲ ॥

ਕੋਪੇਉ ਸਮਰ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ। ਚਲੇ ਬਿਸਿਖ ਨਿਸਿਤ ਨਿਕਾਮ ॥

ਅਵਲੋਕਿ ਖਰਤਰ ਤੀਰ। ਮੁਰਿ ਚਲੇ ਨਿਸਿਚਰ ਬੀਰ ॥

ਭੇ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ ਤੀਨਿਉ ਭਾਇ। ਜੋ ਭਾਗਿ ਰਨ ਤੇ ਜਾਇ ॥

ਤੇਹਿ ਬਧਬ ਹਮ ਨਿਜ ਪਾਨਿ। ਫਿਰੇ ਮਰਨ ਮਨ ਮਹੁਁ ਠਾਨਿ ॥

ਆਯੁਧ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ। ਸਨਮੁਖ ਤੇ ਕਰਹਿਂ ਪ੍ਰਹਾਰ ॥

ਰਿਪੁ ਪਰਮ ਕੋਪੇ ਜਾਨਿ। ਪ੍ਰਭੁ ਧਨੁष ਸਰ ਸਨ੍ਧਾਨਿ ॥

ਛਾਁਡ़ਏ ਬਿਪੁਲ ਨਾਰਾਚ। ਲਗੇ ਕਟਨ ਬਿਕਟ ਪਿਸਾਚ ॥

ਉਰ ਸੀਸ ਭੁਜ ਕਰ ਚਰਨ। ਜਹਁ ਤਹਁ ਲਗੇ ਮਹਿ ਪਰਨ ॥

ਚਿਕ੍ਕਰਤ ਲਾਗਤ ਬਾਨ। ਧਰ ਪਰਤ ਕੁਧਰ ਸਮਾਨ ॥

ਭਟ ਕਟਤ ਤਨ ਸਤ ਖਣ੍ਡ। ਪੁਨਿ ਉਠਤ ਕਰਿ ਪਾषਣ੍ਡ ॥

ਨਭ ਉਡ़ਤ ਬਹੁ ਭੁਜ ਮੁਣ੍ਡ। ਬਿਨੁ ਮੌਲਿ ਧਾਵਤ ਰੁਣ੍ਡ ॥

ਖਗ ਕਙ੍ਕ ਕਾਕ ਸृਗਾਲ। ਕਟਕਟਹਿਂ ਕਠਿਨ ਕਰਾਲ ॥

ਛਂ. ਕਟਕਟਹਿਂ ਜ़ਮ੍ਬੁਕ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਪਿਸਾਚ ਖਰ੍ਪਰ ਸਞ੍ਚਹੀਂ।

ਬੇਤਾਲ ਬੀਰ ਕਪਾਲ ਤਾਲ ਬਜਾਇ ਜੋਗਿਨਿ ਨਞ੍ਚਹੀਮ੍ ॥

ਰਘੁਬੀਰ ਬਾਨ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡ ਖਣ੍ਡਹਿਂ ਭਟਨ੍ਹ ਕੇ ਉਰ ਭੁਜ ਸਿਰਾ।

ਜਹਁ ਤਹਁ ਪਰਹਿਂ ਉਠਿ ਲਰਹਿਂ ਧਰ ਧਰੁ ਧਰੁ ਕਰਹਿਂ ਭਯਕਰ ਗਿਰਾ ॥

ਅਨ੍ਤਾਵਰੀਂ ਗਹਿ ਉਡ़ਤ ਗੀਧ ਪਿਸਾਚ ਕਰ ਗਹਿ ਧਾਵਹੀਮ੍ ॥

ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਰ ਬਾਸੀ ਮਨਹੁਁ ਬਹੁ ਬਾਲ ਗੁਡ़ਈ ਉਡ़ਆਵਹੀਮ੍ ॥

ਮਾਰੇ ਪਛਾਰੇ ਉਰ ਬਿਦਾਰੇ ਬਿਪੁਲ ਭਟ ਕਹਁਰਤ ਪਰੇ।

ਅਵਲੋਕਿ ਨਿਜ ਦਲ ਬਿਕਲ ਭਟ ਤਿਸਿਰਾਦਿ ਖਰ ਦੂषਨ ਫਿਰੇ ॥

ਸਰ ਸਕ੍ਤਿ ਤੋਮਰ ਪਰਸੁ ਸੂਲ ਕृਪਾਨ ਏਕਹਿ ਬਾਰਹੀਂ।

ਕਰਿ ਕੋਪ ਸ਼੍ਰੀਰਘੁਬੀਰ ਪਰ ਅਗਨਿਤ ਨਿਸਾਚਰ ਡਾਰਹੀਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਨਿਮਿष ਮਹੁਁ ਰਿਪੁ ਸਰ ਨਿਵਾਰਿ ਪਚਾਰਿ ਡਾਰੇ ਸਾਯਕਾ।

ਦਸ ਦਸ ਬਿਸਿਖ ਉਰ ਮਾਝ ਮਾਰੇ ਸਕਲ ਨਿਸਿਚਰ ਨਾਯਕਾ ॥

ਮਹਿ ਪਰਤ ਉਠਿ ਭਟ ਭਿਰਤ ਮਰਤ ਨ ਕਰਤ ਮਾਯਾ ਅਤਿ ਘਨੀ।

ਸੁਰ ਡਰਤ ਚੌਦਹ ਸਹਸ ਪ੍ਰੇਤ ਬਿਲੋਕਿ ਏਕ ਅਵਧ ਧਨੀ ॥

ਸੁਰ ਮੁਨਿ ਸਭਯ ਪ੍ਰਭੁ ਦੇਖਿ ਮਾਯਾਨਾਥ ਅਤਿ ਕੌਤੁਕ ਕਰ੍ ਯੋ।

ਦੇਖਹਿ ਪਰਸਪਰ ਰਾਮ ਕਰਿ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮ ਰਿਪੁਦਲ ਲਰਿ ਮਰ੍ ਯੋ ॥

ਦੋ. ਰਾਮ ਰਾਮ ਕਹਿ ਤਨੁ ਤਜਹਿਂ ਪਾਵਹਿਂ ਪਦ ਨਿਰ੍ਬਾਨ।

ਕਰਿ ਉਪਾਯ ਰਿਪੁ ਮਾਰੇ ਛਨ ਮਹੁਁ ਕृਪਾਨਿਧਾਨ ॥ 20(ਕ) ॥

ਹਰषਿਤ ਬਰषਹਿਂ ਸੁਮਨ ਸੁਰ ਬਾਜਹਿਂ ਗਗਨ ਨਿਸਾਨ।

ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਿ ਕਰਿ ਸਬ ਚਲੇ ਸੋਭਿਤ ਬਿਬਿਧ ਬਿਮਾਨ ॥ 20(ਖ) ॥

ਜਬ ਰਘੁਨਾਥ ਸਮਰ ਰਿਪੁ ਜੀਤੇ। ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਸਬ ਕੇ ਭਯ ਬੀਤੇ ॥

ਤਬ ਲਛਿਮਨ ਸੀਤਹਿ ਲੈ ਆਏ। ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਪਰਤ ਹਰषਿ ਉਰ ਲਾਏ।

ਸੀਤਾ ਚਿਤਵ ਸ੍ਯਾਮ ਮृਦੁ ਗਾਤਾ। ਪਰਮ ਪ੍ਰੇਮ ਲੋਚਨ ਨ ਅਘਾਤਾ ॥

ਪਞ੍ਚਵਟੀਂ ਬਸਿ ਸ਼੍ਰੀਰਘੁਨਾਯਕ। ਕਰਤ ਚਰਿਤ ਸੁਰ ਮੁਨਿ ਸੁਖਦਾਯਕ ॥

ਧੁਆਁ ਦੇਖਿ ਖਰਦੂषਨ ਕੇਰਾ। ਜਾਇ ਸੁਪਨਖਾਁ ਰਾਵਨ ਪ੍ਰੇਰਾ ॥

ਬੋਲਿ ਬਚਨ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਿ ਭਾਰੀ। ਦੇਸ ਕੋਸ ਕੈ ਸੁਰਤਿ ਬਿਸਾਰੀ ॥

ਕਰਸਿ ਪਾਨ ਸੋਵਸਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ। ਸੁਧਿ ਨਹਿਂ ਤਵ ਸਿਰ ਪਰ ਆਰਾਤੀ ॥

ਰਾਜ ਨੀਤਿ ਬਿਨੁ ਧਨ ਬਿਨੁ ਧਰ੍ਮਾ। ਹਰਿਹਿ ਸਮਰ੍ਪੇ ਬਿਨੁ ਸਤਕਰ੍ਮਾ ॥

ਬਿਦ੍ਯਾ ਬਿਨੁ ਬਿਬੇਕ ਉਪਜਾਏਁ। ਸ਼੍ਰਮ ਫਲ ਪਢ़ਏ ਕਿਏਁ ਅਰੁ ਪਾਏਁ ॥

ਸਙ੍ਗ ਤੇ ਜਤੀ ਕੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਤੇ ਰਾਜਾ। ਮਾਨ ਤੇ ਗ੍ਯਾਨ ਪਾਨ ਤੇਂ ਲਾਜਾ ॥

ਪ੍ਰੀਤਿ ਪ੍ਰਨਯ ਬਿਨੁ ਮਦ ਤੇ ਗੁਨੀ। ਨਾਸਹਿ ਬੇਗਿ ਨੀਤਿ ਅਸ ਸੁਨੀ ॥

ਸੋ. ਰਿਪੁ ਰੁਜ ਪਾਵਕ ਪਾਪ ਪ੍ਰਭੁ ਅਹਿ ਗਨਿਅ ਨ ਛੋਟ ਕਰਿ।

ਅਸ ਕਹਿ ਬਿਬਿਧ ਬਿਲਾਪ ਕਰਿ ਲਾਗੀ ਰੋਦਨ ਕਰਨ ॥ 21(ਕ) ॥

ਦੋ. ਸਭਾ ਮਾਝ ਪਰਿ ਬ੍ਯਾਕੁਲ ਬਹੁ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹ ਰੋਇ।

ਤੋਹਿ ਜਿਅਤ ਦਸਕਨ੍ਧਰ ਮੋਰਿ ਕਿ ਅਸਿ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥ 21(ਖ) ॥

ਸੁਨਤ ਸਭਾਸਦ ਉਠੇ ਅਕੁਲਾਈ। ਸਮੁਝਾਈ ਗਹਿ ਬਾਹਁ ਉਠਾਈ ॥

ਕਹ ਲਙ੍ਕੇਸ ਕਹਸਿ ਨਿਜ ਬਾਤਾ। ਕੇਁਇਁ ਤਵ ਨਾਸਾ ਕਾਨ ਨਿਪਾਤਾ ॥

ਅਵਧ ਨृਪਤਿ ਦਸਰਥ ਕੇ ਜਾਏ। ਪੁਰੁष ਸਿਙ੍ਘ ਬਨ ਖੇਲਨ ਆਏ ॥

ਸਮੁਝਿ ਪਰੀ ਮੋਹਿ ਉਨ੍ਹ ਕੈ ਕਰਨੀ। ਰਹਿਤ ਨਿਸਾਚਰ ਕਰਿਹਹਿਂ ਧਰਨੀ ॥

ਜਿਨ੍ਹ ਕਰ ਭੁਜਬਲ ਪਾਇ ਦਸਾਨਨ। ਅਭਯ ਭੇ ਬਿਚਰਤ ਮੁਨਿ ਕਾਨਨ ॥

ਦੇਖਤ ਬਾਲਕ ਕਾਲ ਸਮਾਨਾ। ਪਰਮ ਧੀਰ ਧਨ੍ਵੀ ਗੁਨ ਨਾਨਾ ॥

ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦ੍ਵੌ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਖਲ ਬਧ ਰਤ ਸੁਰ ਮੁਨਿ ਸੁਖਦਾਤਾ ॥

ਸੋਭਾਧਾਮ ਰਾਮ ਅਸ ਨਾਮਾ। ਤਿਨ੍ਹ ਕੇ ਸਙ੍ਗ ਨਾਰਿ ਏਕ ਸ੍ਯਾਮਾ ॥

ਰੁਪ ਰਾਸਿ ਬਿਧਿ ਨਾਰਿ ਸਁਵਾਰੀ। ਰਤਿ ਸਤ ਕੋਟਿ ਤਾਸੁ ਬਲਿਹਾਰੀ ॥

ਤਾਸੁ ਅਨੁਜ ਕਾਟੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਨਾਸਾ। ਸੁਨਿ ਤਵ ਭਗਿਨਿ ਕਰਹਿਂ ਪਰਿਹਾਸਾ ॥

ਖਰ ਦੂषਨ ਸੁਨਿ ਲਗੇ ਪੁਕਾਰਾ। ਛਨ ਮਹੁਁ ਸਕਲ ਕਟਕ ਉਨ੍ਹ ਮਾਰਾ ॥

ਖਰ ਦੂषਨ ਤਿਸਿਰਾ ਕਰ ਘਾਤਾ। ਸੁਨਿ ਦਸਸੀਸ ਜਰੇ ਸਬ ਗਾਤਾ ॥

ਦੋ. ਸੁਪਨਖਹਿ ਸਮੁਝਾਇ ਕਰਿ ਬਲ ਬੋਲੇਸਿ ਬਹੁ ਭਾਁਤਿ।

ਗਯੁ ਭਵਨ ਅਤਿ ਸੋਚਬਸ ਨੀਦ ਪਰਿ ਨਹਿਂ ਰਾਤਿ ॥ 22 ॥

ਸੁਰ ਨਰ ਅਸੁਰ ਨਾਗ ਖਗ ਮਾਹੀਂ। ਮੋਰੇ ਅਨੁਚਰ ਕਹਁ ਕੌ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਖਰ ਦੂषਨ ਮੋਹਿ ਸਮ ਬਲਵਨ੍ਤਾ। ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਕੋ ਮਾਰਿ ਬਿਨੁ ਭਗਵਨ੍ਤਾ ॥

ਸੁਰ ਰਞ੍ਜਨ ਭਞ੍ਜਨ ਮਹਿ ਭਾਰਾ। ਜੌਂ ਭਗਵਨ੍ਤ ਲੀਨ੍ਹ ਅਵਤਾਰਾ ॥

ਤੌ ਮੈ ਜਾਇ ਬੈਰੁ ਹਠਿ ਕਰੂਁ। ਪ੍ਰਭੁ ਸਰ ਪ੍ਰਾਨ ਤਜੇਂ ਭਵ ਤਰੂਁ ॥

ਹੋਇਹਿ ਭਜਨੁ ਨ ਤਾਮਸ ਦੇਹਾ। ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਦृਢ़ ਏਹਾ ॥

ਜੌਂ ਨਰਰੁਪ ਭੂਪਸੁਤ ਕੋਊ। ਹਰਿਹੁਁ ਨਾਰਿ ਜੀਤਿ ਰਨ ਦੋਊ ॥

ਚਲਾ ਅਕੇਲ ਜਾਨ ਚਢਿ ਤਹਵਾਁ। ਬਸ ਮਾਰੀਚ ਸਿਨ੍ਧੁ ਤਟ ਜਹਵਾਁ ॥

ਇਹਾਁ ਰਾਮ ਜਸਿ ਜੁਗੁਤਿ ਬਨਾਈ। ਸੁਨਹੁ ਉਮਾ ਸੋ ਕਥਾ ਸੁਹਾਈ ॥

ਦੋ. ਲਛਿਮਨ ਗੇ ਬਨਹਿਂ ਜਬ ਲੇਨ ਮੂਲ ਫਲ ਕਨ੍ਦ।

ਜਨਕਸੁਤਾ ਸਨ ਬੋਲੇ ਬਿਹਸਿ ਕृਪਾ ਸੁਖ ਬृਨ੍ਦ ॥ 23 ॥

ਸੁਨਹੁ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬ੍ਰਤ ਰੁਚਿਰ ਸੁਸੀਲਾ। ਮੈਂ ਕਛੁ ਕਰਬਿ ਲਲਿਤ ਨਰਲੀਲਾ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਪਾਵਕ ਮਹੁਁ ਕਰਹੁ ਨਿਵਾਸਾ। ਜੌ ਲਗਿ ਕਰੌਂ ਨਿਸਾਚਰ ਨਾਸਾ ॥

ਜਬਹਿਂ ਰਾਮ ਸਬ ਕਹਾ ਬਖਾਨੀ। ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਧਰਿ ਹਿਯਁ ਅਨਲ ਸਮਾਨੀ ॥

ਨਿਜ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬ ਰਾਖਿ ਤਹਁ ਸੀਤਾ। ਤੈਸਿ ਸੀਲ ਰੁਪ ਸੁਬਿਨੀਤਾ ॥

ਲਛਿਮਨਹੂਁ ਯਹ ਮਰਮੁ ਨ ਜਾਨਾ। ਜੋ ਕਛੁ ਚਰਿਤ ਰਚਾ ਭਗਵਾਨਾ ॥

ਦਸਮੁਖ ਗਯੁ ਜਹਾਁ ਮਾਰੀਚਾ। ਨਾਇ ਮਾਥ ਸ੍ਵਾਰਥ ਰਤ ਨੀਚਾ ॥

ਨਵਨਿ ਨੀਚ ਕੈ ਅਤਿ ਦੁਖਦਾਈ। ਜਿਮਿ ਅਙ੍ਕੁਸ ਧਨੁ ਉਰਗ ਬਿਲਾਈ ॥

ਭਯਦਾਯਕ ਖਲ ਕੈ ਪ੍ਰਿਯ ਬਾਨੀ। ਜਿਮਿ ਅਕਾਲ ਕੇ ਕੁਸੁਮ ਭਵਾਨੀ ॥

ਦੋ. ਕਰਿ ਪੂਜਾ ਮਾਰੀਚ ਤਬ ਸਾਦਰ ਪੂਛੀ ਬਾਤ।

ਕਵਨ ਹੇਤੁ ਮਨ ਬ੍ਯਗ੍ਰ ਅਤਿ ਅਕਸਰ ਆਯਹੁ ਤਾਤ ॥ 24 ॥

ਦਸਮੁਖ ਸਕਲ ਕਥਾ ਤੇਹਿ ਆਗੇਂ। ਕਹੀ ਸਹਿਤ ਅਭਿਮਾਨ ਅਭਾਗੇਮ੍ ॥

ਹੋਹੁ ਕਪਟ ਮृਗ ਤੁਮ੍ਹ ਛਲਕਾਰੀ। ਜੇਹਿ ਬਿਧਿ ਹਰਿ ਆਨੌ ਨृਪਨਾਰੀ ॥

ਤੇਹਿਂ ਪੁਨਿ ਕਹਾ ਸੁਨਹੁ ਦਸਸੀਸਾ। ਤੇ ਨਰਰੁਪ ਚਰਾਚਰ ਈਸਾ ॥

ਤਾਸੋਂ ਤਾਤ ਬਯਰੁ ਨਹਿਂ ਕੀਜੇ। ਮਾਰੇਂ ਮਰਿਅ ਜਿਆਏਁ ਜੀਜੈ ॥

ਮੁਨਿ ਮਖ ਰਾਖਨ ਗਯੁ ਕੁਮਾਰਾ। ਬਿਨੁ ਫਰ ਸਰ ਰਘੁਪਤਿ ਮੋਹਿ ਮਾਰਾ ॥

ਸਤ ਜੋਜਨ ਆਯੁਁ ਛਨ ਮਾਹੀਂ। ਤਿਨ੍ਹ ਸਨ ਬਯਰੁ ਕਿਏਁ ਭਲ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਭਿ ਮਮ ਕੀਟ ਭृਙ੍ਗ ਕੀ ਨਾਈ। ਜਹਁ ਤਹਁ ਮੈਂ ਦੇਖੁਁ ਦੌ ਭਾਈ ॥

ਜੌਂ ਨਰ ਤਾਤ ਤਦਪਿ ਅਤਿ ਸੂਰਾ। ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਬਿਰੋਧਿ ਨ ਆਇਹਿ ਪੂਰਾ ॥

ਦੋ. ਜੇਹਿਂ ਤਾਡ़ਕਾ ਸੁਬਾਹੁ ਹਤਿ ਖਣ੍ਡੇਉ ਹਰ ਕੋਦਣ੍ਡ ॥

ਖਰ ਦੂषਨ ਤਿਸਿਰਾ ਬਧੇਉ ਮਨੁਜ ਕਿ ਅਸ ਬਰਿਬਣ੍ਡ ॥ 25 ॥

ਜਾਹੁ ਭਵਨ ਕੁਲ ਕੁਸਲ ਬਿਚਾਰੀ। ਸੁਨਤ ਜਰਾ ਦੀਨ੍ਹਿਸਿ ਬਹੁ ਗਾਰੀ ॥

ਗੁਰੁ ਜਿਮਿ ਮੂਢ़ ਕਰਸਿ ਮਮ ਬੋਧਾ। ਕਹੁ ਜਗ ਮੋਹਿ ਸਮਾਨ ਕੋ ਜੋਧਾ ॥

ਤਬ ਮਾਰੀਚ ਹृਦਯਁ ਅਨੁਮਾਨਾ। ਨਵਹਿ ਬਿਰੋਧੇਂ ਨਹਿਂ ਕਲ੍ਯਾਨਾ ॥

ਸਸ੍ਤ੍ਰੀ ਮਰ੍ਮੀ ਪ੍ਰਭੁ ਸਠ ਧਨੀ। ਬੈਦ ਬਨ੍ਦਿ ਕਬਿ ਭਾਨਸ ਗੁਨੀ ॥

ਉਭਯ ਭਾਁਤਿ ਦੇਖਾ ਨਿਜ ਮਰਨਾ। ਤਬ ਤਾਕਿਸਿ ਰਘੁਨਾਯਕ ਸਰਨਾ ॥

ਉਤਰੁ ਦੇਤ ਮੋਹਿ ਬਧਬ ਅਭਾਗੇਂ। ਕਸ ਨ ਮਰੌਂ ਰਘੁਪਤਿ ਸਰ ਲਾਗੇਮ੍ ॥

ਅਸ ਜਿਯਁ ਜਾਨਿ ਦਸਾਨਨ ਸਙ੍ਗਾ। ਚਲਾ ਰਾਮ ਪਦ ਪ੍ਰੇਮ ਅਭਙ੍ਗਾ ॥

ਮਨ ਅਤਿ ਹਰष ਜਨਾਵ ਨ ਤੇਹੀ। ਆਜੁ ਦੇਖਿਹੁਁ ਪਰਮ ਸਨੇਹੀ ॥

ਛਂ. ਨਿਜ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇਖਿ ਲੋਚਨ ਸੁਫਲ ਕਰਿ ਸੁਖ ਪਾਇਹੌਂ।

ਸ਼੍ਰੀ ਸਹਿਤ ਅਨੁਜ ਸਮੇਤ ਕृਪਾਨਿਕੇਤ ਪਦ ਮਨ ਲਾਇਹੌਮ੍ ॥

ਨਿਰ੍ਬਾਨ ਦਾਯਕ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾ ਕਰ ਭਗਤਿ ਅਬਸਹਿ ਬਸਕਰੀ।

ਨਿਜ ਪਾਨਿ ਸਰ ਸਨ੍ਧਾਨਿ ਸੋ ਮੋਹਿ ਬਧਿਹਿ ਸੁਖਸਾਗਰ ਹਰੀ ॥

ਦੋ. ਮਮ ਪਾਛੇਂ ਧਰ ਧਾਵਤ ਧਰੇਂ ਸਰਾਸਨ ਬਾਨ।

ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਲੋਕਿਹੁਁ ਧਨ੍ਯ ਨ ਮੋ ਸਮ ਆਨ ॥ 26 ॥

ਤੇਹਿ ਬਨ ਨਿਕਟ ਦਸਾਨਨ ਗਯੂ। ਤਬ ਮਾਰੀਚ ਕਪਟਮृਗ ਭਯੂ ॥

ਅਤਿ ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਕਛੁ ਬਰਨਿ ਨ ਜਾਈ। ਕਨਕ ਦੇਹ ਮਨਿ ਰਚਿਤ ਬਨਾਈ ॥

ਸੀਤਾ ਪਰਮ ਰੁਚਿਰ ਮृਗ ਦੇਖਾ। ਅਙ੍ਗ ਅਙ੍ਗ ਸੁਮਨੋਹਰ ਬੇषਾ ॥

ਸੁਨਹੁ ਦੇਵ ਰਘੁਬੀਰ ਕृਪਾਲਾ। ਏਹਿ ਮृਗ ਕਰ ਅਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰ ਛਾਲਾ ॥

ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧ ਪ੍ਰਭੁ ਬਧਿ ਕਰਿ ਏਹੀ। ਆਨਹੁ ਚਰ੍ਮ ਕਹਤਿ ਬੈਦੇਹੀ ॥

ਤਬ ਰਘੁਪਤਿ ਜਾਨਤ ਸਬ ਕਾਰਨ। ਉਠੇ ਹਰषਿ ਸੁਰ ਕਾਜੁ ਸਁਵਾਰਨ ॥

ਮृਗ ਬਿਲੋਕਿ ਕਟਿ ਪਰਿਕਰ ਬਾਁਧਾ। ਕਰਤਲ ਚਾਪ ਰੁਚਿਰ ਸਰ ਸਾਁਧਾ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਲਛਿਮਨਿਹਿ ਕਹਾ ਸਮੁਝਾਈ। ਫਿਰਤ ਬਿਪਿਨ ਨਿਸਿਚਰ ਬਹੁ ਭਾਈ ॥

ਸੀਤਾ ਕੇਰਿ ਕਰੇਹੁ ਰਖਵਾਰੀ। ਬੁਧਿ ਬਿਬੇਕ ਬਲ ਸਮਯ ਬਿਚਾਰੀ ॥

ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਲੋਕਿ ਚਲਾ ਮृਗ ਭਾਜੀ। ਧਾਏ ਰਾਮੁ ਸਰਾਸਨ ਸਾਜੀ ॥

ਨਿਗਮ ਨੇਤਿ ਸਿਵ ਧ੍ਯਾਨ ਨ ਪਾਵਾ। ਮਾਯਾਮृਗ ਪਾਛੇਂ ਸੋ ਧਾਵਾ ॥

ਕਬਹੁਁ ਨਿਕਟ ਪੁਨਿ ਦੂਰਿ ਪਰਾਈ। ਕਬਹੁਁਕ ਪ੍ਰਗਟਿ ਕਬਹੁਁ ਛਪਾਈ ॥

ਪ੍ਰਗਟਤ ਦੁਰਤ ਕਰਤ ਛਲ ਭੂਰੀ। ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਗਯੁ ਲੈ ਦੂਰੀ ॥

ਤਬ ਤਕਿ ਰਾਮ ਕਠਿਨ ਸਰ ਮਾਰਾ। ਧਰਨਿ ਪਰੇਉ ਕਰਿ ਘੋਰ ਪੁਕਾਰਾ ॥

ਲਛਿਮਨ ਕਰ ਪ੍ਰਥਮਹਿਂ ਲੈ ਨਾਮਾ। ਪਾਛੇਂ ਸੁਮਿਰੇਸਿ ਮਨ ਮਹੁਁ ਰਾਮਾ ॥

ਪ੍ਰਾਨ ਤਜਤ ਪ੍ਰਗਟੇਸਿ ਨਿਜ ਦੇਹਾ। ਸੁਮਿਰੇਸਿ ਰਾਮੁ ਸਮੇਤ ਸਨੇਹਾ ॥

ਅਨ੍ਤਰ ਪ੍ਰੇਮ ਤਾਸੁ ਪਹਿਚਾਨਾ। ਮੁਨਿ ਦੁਰ੍ਲਭ ਗਤਿ ਦੀਨ੍ਹਿ ਸੁਜਾਨਾ ॥

ਦੋ. ਬਿਪੁਲ ਸੁਮਨ ਸੁਰ ਬਰषਹਿਂ ਗਾਵਹਿਂ ਪ੍ਰਭੁ ਗੁਨ ਗਾਥ।

ਨਿਜ ਪਦ ਦੀਨ੍ਹ ਅਸੁਰ ਕਹੁਁ ਦੀਨਬਨ੍ਧੁ ਰਘੁਨਾਥ ॥ 27 ॥

ਖਲ ਬਧਿ ਤੁਰਤ ਫਿਰੇ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਸੋਹ ਚਾਪ ਕਰ ਕਟਿ ਤੂਨੀਰਾ ॥

ਆਰਤ ਗਿਰਾ ਸੁਨੀ ਜਬ ਸੀਤਾ। ਕਹ ਲਛਿਮਨ ਸਨ ਪਰਮ ਸਭੀਤਾ ॥

ਜਾਹੁ ਬੇਗਿ ਸਙ੍ਕਟ ਅਤਿ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਲਛਿਮਨ ਬਿਹਸਿ ਕਹਾ ਸੁਨੁ ਮਾਤਾ ॥

ਭृਕੁਟਿ ਬਿਲਾਸ ਸृष੍ਟਿ ਲਯ ਹੋਈ। ਸਪਨੇਹੁਁ ਸਙ੍ਕਟ ਪਰਿ ਕਿ ਸੋਈ ॥

ਮਰਮ ਬਚਨ ਜਬ ਸੀਤਾ ਬੋਲਾ। ਹਰਿ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲਛਿਮਨ ਮਨ ਡੋਲਾ ॥

ਬਨ ਦਿਸਿ ਦੇਵ ਸੌਮ੍ਪਿ ਸਬ ਕਾਹੂ। ਚਲੇ ਜਹਾਁ ਰਾਵਨ ਸਸਿ ਰਾਹੂ ॥

ਸੂਨ ਬੀਚ ਦਸਕਨ੍ਧਰ ਦੇਖਾ। ਆਵਾ ਨਿਕਟ ਜਤੀ ਕੇਂ ਬੇषਾ ॥

ਜਾਕੇਂ ਡਰ ਸੁਰ ਅਸੁਰ ਡੇਰਾਹੀਂ। ਨਿਸਿ ਨ ਨੀਦ ਦਿਨ ਅਨ੍ਨ ਨ ਖਾਹੀਮ੍ ॥

ਸੋ ਦਸਸੀਸ ਸ੍ਵਾਨ ਕੀ ਨਾਈ। ਇਤ ਉਤ ਚਿਤਿ ਚਲਾ ਭਡ़ਇਹਾਈ ॥

ਇਮਿ ਕੁਪਨ੍ਥ ਪਗ ਦੇਤ ਖਗੇਸਾ। ਰਹ ਨ ਤੇਜ ਬੁਧਿ ਬਲ ਲੇਸਾ ॥

ਨਾਨਾ ਬਿਧਿ ਕਰਿ ਕਥਾ ਸੁਹਾਈ। ਰਾਜਨੀਤਿ ਭਯ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਖਾਈ ॥

ਕਹ ਸੀਤਾ ਸੁਨੁ ਜਤੀ ਗੋਸਾਈਂ। ਬੋਲੇਹੁ ਬਚਨ ਦੁष੍ਟ ਕੀ ਨਾਈਮ੍ ॥

ਤਬ ਰਾਵਨ ਨਿਜ ਰੂਪ ਦੇਖਾਵਾ। ਭੀ ਸਭਯ ਜਬ ਨਾਮ ਸੁਨਾਵਾ ॥

ਕਹ ਸੀਤਾ ਧਰਿ ਧੀਰਜੁ ਗਾਢ़ਆ। ਆਇ ਗਯੁ ਪ੍ਰਭੁ ਰਹੁ ਖਲ ਠਾਢ़ਆ ॥

ਜਿਮਿ ਹਰਿਬਧੁਹਿ ਛੁਦ੍ਰ ਸਸ ਚਾਹਾ। ਭੇਸਿ ਕਾਲਬਸ ਨਿਸਿਚਰ ਨਾਹਾ ॥

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਦਸਸੀਸ ਰਿਸਾਨਾ। ਮਨ ਮਹੁਁ ਚਰਨ ਬਨ੍ਦਿ ਸੁਖ ਮਾਨਾ ॥

ਦੋ. ਕ੍ਰੋਧਵਨ੍ਤ ਤਬ ਰਾਵਨ ਲੀਨ੍ਹਿਸਿ ਰਥ ਬੈਠਾਇ।

ਚਲਾ ਗਗਨਪਥ ਆਤੁਰ ਭਯਁ ਰਥ ਹਾਁਕਿ ਨ ਜਾਇ ॥ 28 ॥

ਹਾ ਜਗ ਏਕ ਬੀਰ ਰਘੁਰਾਯਾ। ਕੇਹਿਂ ਅਪਰਾਧ ਬਿਸਾਰੇਹੁ ਦਾਯਾ ॥

ਆਰਤਿ ਹਰਨ ਸਰਨ ਸੁਖਦਾਯਕ। ਹਾ ਰਘੁਕੁਲ ਸਰੋਜ ਦਿਨਨਾਯਕ ॥

ਹਾ ਲਛਿਮਨ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ਨਹਿਂ ਦੋਸਾ। ਸੋ ਫਲੁ ਪਾਯੁਁ ਕੀਨ੍ਹੇਉਁ ਰੋਸਾ ॥

ਬਿਬਿਧ ਬਿਲਾਪ ਕਰਤਿ ਬੈਦੇਹੀ। ਭੂਰਿ ਕृਪਾ ਪ੍ਰਭੁ ਦੂਰਿ ਸਨੇਹੀ ॥

ਬਿਪਤਿ ਮੋਰਿ ਕੋ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਸੁਨਾਵਾ। ਪੁਰੋਡਾਸ ਚਹ ਰਾਸਭ ਖਾਵਾ ॥

ਸੀਤਾ ਕੈ ਬਿਲਾਪ ਸੁਨਿ ਭਾਰੀ। ਭੇ ਚਰਾਚਰ ਜੀਵ ਦੁਖਾਰੀ ॥

ਗੀਧਰਾਜ ਸੁਨਿ ਆਰਤ ਬਾਨੀ। ਰਘੁਕੁਲਤਿਲਕ ਨਾਰਿ ਪਹਿਚਾਨੀ ॥

ਅਧਮ ਨਿਸਾਚਰ ਲੀਨ੍ਹੇ ਜਾਈ। ਜਿਮਿ ਮਲੇਛ ਬਸ ਕਪਿਲਾ ਗਾਈ ॥

ਸੀਤੇ ਪੁਤ੍ਰਿ ਕਰਸਿ ਜਨਿ ਤ੍ਰਾਸਾ। ਕਰਿਹੁਁ ਜਾਤੁਧਾਨ ਕਰ ਨਾਸਾ ॥

ਧਾਵਾ ਕ੍ਰੋਧਵਨ੍ਤ ਖਗ ਕੈਸੇਂ। ਛੂਟਿ ਪਬਿ ਪਰਬਤ ਕਹੁਁ ਜੈਸੇ ॥

ਰੇ ਰੇ ਦੁष੍ਟ ਠਾਢ़ ਕਿਨ ਹੋਹੀ। ਨਿਰ੍ਭਯ ਚਲੇਸਿ ਨ ਜਾਨੇਹਿ ਮੋਹੀ ॥

ਆਵਤ ਦੇਖਿ ਕृਤਾਨ੍ਤ ਸਮਾਨਾ। ਫਿਰਿ ਦਸਕਨ੍ਧਰ ਕਰ ਅਨੁਮਾਨਾ ॥

ਕੀ ਮੈਨਾਕ ਕਿ ਖਗਪਤਿ ਹੋਈ। ਮਮ ਬਲ ਜਾਨ ਸਹਿਤ ਪਤਿ ਸੋਈ ॥

ਜਾਨਾ ਜਰਠ ਜਟਾਯੂ ਏਹਾ। ਮਮ ਕਰ ਤੀਰਥ ਛਾਁਡ़ਇਹਿ ਦੇਹਾ ॥

ਸੁਨਤ ਗੀਧ ਕ੍ਰੋਧਾਤੁਰ ਧਾਵਾ। ਕਹ ਸੁਨੁ ਰਾਵਨ ਮੋਰ ਸਿਖਾਵਾ ॥

ਤਜਿ ਜਾਨਕਿਹਿ ਕੁਸਲ ਗृਹ ਜਾਹੂ। ਨਾਹਿਂ ਤ ਅਸ ਹੋਇਹਿ ਬਹੁਬਾਹੂ ॥

ਰਾਮ ਰੋष ਪਾਵਕ ਅਤਿ ਘੋਰਾ। ਹੋਇਹਿ ਸਕਲ ਸਲਭ ਕੁਲ ਤੋਰਾ ॥

ਉਤਰੁ ਨ ਦੇਤ ਦਸਾਨਨ ਜੋਧਾ। ਤਬਹਿਂ ਗੀਧ ਧਾਵਾ ਕਰਿ ਕ੍ਰੋਧਾ ॥

ਧਰਿ ਕਚ ਬਿਰਥ ਕੀਨ੍ਹ ਮਹਿ ਗਿਰਾ। ਸੀਤਹਿ ਰਾਖਿ ਗੀਧ ਪੁਨਿ ਫਿਰਾ ॥

ਚੌਚਨ੍ਹ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰੇਸਿ ਦੇਹੀ। ਦਣ੍ਡ ਏਕ ਭਿ ਮੁਰੁਛਾ ਤੇਹੀ ॥

ਤਬ ਸਕ੍ਰੋਧ ਨਿਸਿਚਰ ਖਿਸਿਆਨਾ। ਕਾਢ़ਏਸਿ ਪਰਮ ਕਰਾਲ ਕृਪਾਨਾ ॥

ਕਾਟੇਸਿ ਪਙ੍ਖ ਪਰਾ ਖਗ ਧਰਨੀ। ਸੁਮਿਰਿ ਰਾਮ ਕਰਿ ਅਦਭੁਤ ਕਰਨੀ ॥

ਸੀਤਹਿ ਜਾਨਿ ਚਢ़ਆਇ ਬਹੋਰੀ। ਚਲਾ ਉਤਾਇਲ ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਥੋਰੀ ॥

ਕਰਤਿ ਬਿਲਾਪ ਜਾਤਿ ਨਭ ਸੀਤਾ। ਬ੍ਯਾਧ ਬਿਬਸ ਜਨੁ ਮृਗੀ ਸਭੀਤਾ ॥

ਗਿਰਿ ਪਰ ਬੈਠੇ ਕਪਿਨ੍ਹ ਨਿਹਾਰੀ। ਕਹਿ ਹਰਿ ਨਾਮ ਦੀਨ੍ਹ ਪਟ ਡਾਰੀ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਸੀਤਹਿ ਸੋ ਲੈ ਗਯੂ। ਬਨ ਅਸੋਕ ਮਹਁ ਰਾਖਤ ਭਯੂ ॥

ਦੋ. ਹਾਰਿ ਪਰਾ ਖਲ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਭਯ ਅਰੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਖਾਇ।

ਤਬ ਅਸੋਕ ਪਾਦਪ ਤਰ ਰਾਖਿਸਿ ਜਤਨ ਕਰਾਇ ॥ 29(ਕ) ॥

ਨਵਾਨ੍ਹਪਾਰਾਯਣ, ਛਠਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ

ਜੇਹਿ ਬਿਧਿ ਕਪਟ ਕੁਰਙ੍ਗ ਸਁਗ ਧਾਇ ਚਲੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ।

ਸੋ ਛਬਿ ਸੀਤਾ ਰਾਖਿ ਉਰ ਰਟਤਿ ਰਹਤਿ ਹਰਿਨਾਮ ॥ 29(ਖ) ॥

ਰਘੁਪਤਿ ਅਨੁਜਹਿ ਆਵਤ ਦੇਖੀ। ਬਾਹਿਜ ਚਿਨ੍ਤਾ ਕੀਨ੍ਹਿ ਬਿਸੇषੀ ॥

ਜਨਕਸੁਤਾ ਪਰਿਹਰਿਹੁ ਅਕੇਲੀ। ਆਯਹੁ ਤਾਤ ਬਚਨ ਮਮ ਪੇਲੀ ॥

ਨਿਸਿਚਰ ਨਿਕਰ ਫਿਰਹਿਂ ਬਨ ਮਾਹੀਂ। ਮਮ ਮਨ ਸੀਤਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਗਹਿ ਪਦ ਕਮਲ ਅਨੁਜ ਕਰ ਜੋਰੀ। ਕਹੇਉ ਨਾਥ ਕਛੁ ਮੋਹਿ ਨ ਖੋਰੀ ॥

ਅਨੁਜ ਸਮੇਤ ਗੇ ਪ੍ਰਭੁ ਤਹਵਾਁ। ਗੋਦਾਵਰਿ ਤਟ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਹਵਾਁ ॥

ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇਖਿ ਜਾਨਕੀ ਹੀਨਾ। ਭੇ ਬਿਕਲ ਜਸ ਪ੍ਰਾਕृਤ ਦੀਨਾ ॥

ਹਾ ਗੁਨ ਖਾਨਿ ਜਾਨਕੀ ਸੀਤਾ। ਰੂਪ ਸੀਲ ਬ੍ਰਤ ਨੇਮ ਪੁਨੀਤਾ ॥

ਲਛਿਮਨ ਸਮੁਝਾਏ ਬਹੁ ਭਾਁਤੀ। ਪੂਛਤ ਚਲੇ ਲਤਾ ਤਰੁ ਪਾਁਤੀ ॥

ਹੇ ਖਗ ਮृਗ ਹੇ ਮਧੁਕਰ ਸ਼੍ਰੇਨੀ। ਤੁਮ੍ਹ ਦੇਖੀ ਸੀਤਾ ਮृਗਨੈਨੀ ॥

ਖਞ੍ਜਨ ਸੁਕ ਕਪੋਤ ਮृਗ ਮੀਨਾ। ਮਧੁਪ ਨਿਕਰ ਕੋਕਿਲਾ ਪ੍ਰਬੀਨਾ ॥

ਕੁਨ੍ਦ ਕਲੀ ਦਾਡ़ਇਮ ਦਾਮਿਨੀ। ਕਮਲ ਸਰਦ ਸਸਿ ਅਹਿਭਾਮਿਨੀ ॥

ਬਰੁਨ ਪਾਸ ਮਨੋਜ ਧਨੁ ਹਂਸਾ। ਗਜ ਕੇਹਰਿ ਨਿਜ ਸੁਨਤ ਪ੍ਰਸਂਸਾ ॥

ਸ਼੍ਰੀਫਲ ਕਨਕ ਕਦਲਿ ਹਰषਾਹੀਂ। ਨੇਕੁ ਨ ਸਙ੍ਕ ਸਕੁਚ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਸੁਨੁ ਜਾਨਕੀ ਤੋਹਿ ਬਿਨੁ ਆਜੂ। ਹਰषੇ ਸਕਲ ਪਾਇ ਜਨੁ ਰਾਜੂ ॥

ਕਿਮਿ ਸਹਿ ਜਾਤ ਅਨਖ ਤੋਹਿ ਪਾਹੀਮ੍ । ਪ੍ਰਿਯਾ ਬੇਗਿ ਪ੍ਰਗਟਸਿ ਕਸ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਖੌਜਤ ਬਿਲਪਤ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਮਨਹੁਁ ਮਹਾ ਬਿਰਹੀ ਅਤਿ ਕਾਮੀ ॥

ਪੂਰਨਕਾਮ ਰਾਮ ਸੁਖ ਰਾਸੀ। ਮਨੁਜ ਚਰਿਤ ਕਰ ਅਜ ਅਬਿਨਾਸੀ ॥

ਆਗੇ ਪਰਾ ਗੀਧਪਤਿ ਦੇਖਾ। ਸੁਮਿਰਤ ਰਾਮ ਚਰਨ ਜਿਨ੍ਹ ਰੇਖਾ ॥

ਦੋ. ਕਰ ਸਰੋਜ ਸਿਰ ਪਰਸੇਉ ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੁ ਰਧੁਬੀਰ ॥

ਨਿਰਖਿ ਰਾਮ ਛਬਿ ਧਾਮ ਮੁਖ ਬਿਗਤ ਭੀ ਸਬ ਪੀਰ ॥ 30 ॥

ਤਬ ਕਹ ਗੀਧ ਬਚਨ ਧਰਿ ਧੀਰਾ । ਸੁਨਹੁ ਰਾਮ ਭਞ੍ਜਨ ਭਵ ਭੀਰਾ ॥

ਨਾਥ ਦਸਾਨਨ ਯਹ ਗਤਿ ਕੀਨ੍ਹੀ। ਤੇਹਿ ਖਲ ਜਨਕਸੁਤਾ ਹਰਿ ਲੀਨ੍ਹੀ ॥

ਲੈ ਦਚ੍ਛਿਨ ਦਿਸਿ ਗਯੁ ਗੋਸਾਈ। ਬਿਲਪਤਿ ਅਤਿ ਕੁਰਰੀ ਕੀ ਨਾਈ ॥

ਦਰਸ ਲਾਗੀ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਖੇਂਉਁ ਪ੍ਰਾਨਾ। ਚਲਨ ਚਹਤ ਅਬ ਕृਪਾਨਿਧਾਨਾ ॥

ਰਾਮ ਕਹਾ ਤਨੁ ਰਾਖਹੁ ਤਾਤਾ। ਮੁਖ ਮੁਸਕਾਇ ਕਹੀ ਤੇਹਿਂ ਬਾਤਾ ॥

ਜਾ ਕਰ ਨਾਮ ਮਰਤ ਮੁਖ ਆਵਾ। ਅਧਮੁ ਮੁਕੁਤ ਹੋਈ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਗਾਵਾ ॥

ਸੋ ਮਮ ਲੋਚਨ ਗੋਚਰ ਆਗੇਂ। ਰਾਖੌਂ ਦੇਹ ਨਾਥ ਕੇਹਿ ਖਾਁਗੇਁ ॥

ਜਲ ਭਰਿ ਨਯਨ ਕਹਹਿਁ ਰਘੁਰਾਈ। ਤਾਤ ਕਰ੍ਮ ਨਿਜ ਤੇ ਗਤਿਂ ਪਾਈ ॥

ਪਰਹਿਤ ਬਸ ਜਿਨ੍ਹ ਕੇ ਮਨ ਮਾਹੀਁ। ਤਿਨ੍ਹ ਕਹੁਁ ਜਗ ਦੁਰ੍ਲਭ ਕਛੁ ਨਾਹੀਁ ॥

ਤਨੁ ਤਜਿ ਤਾਤ ਜਾਹੁ ਮਮ ਧਾਮਾ। ਦੇਉਁ ਕਾਹ ਤੁਮ੍ਹ ਪੂਰਨਕਾਮਾ ॥

ਦੋ. ਸੀਤਾ ਹਰਨ ਤਾਤ ਜਨਿ ਕਹਹੁ ਪਿਤਾ ਸਨ ਜਾਇ ॥

ਜੌਁ ਮੈਁ ਰਾਮ ਤ ਕੁਲ ਸਹਿਤ ਕਹਿਹਿ ਦਸਾਨਨ ਆਇ ॥ 31 ॥

ਗੀਧ ਦੇਹ ਤਜਿ ਧਰਿ ਹਰਿ ਰੁਪਾ। ਭੂषਨ ਬਹੁ ਪਟ ਪੀਤ ਅਨੂਪਾ ॥

ਸ੍ਯਾਮ ਗਾਤ ਬਿਸਾਲ ਭੁਜ ਚਾਰੀ। ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਤ ਨਯਨ ਭਰਿ ਬਾਰੀ ॥

ਛਂ. ਜਯ ਰਾਮ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਨਿਰ੍ਗੁਨ ਸਗੁਨ ਗੁਨ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਹੀ।

ਦਸਸੀਸ ਬਾਹੁ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡ ਖਣ੍ਡਨ ਚਣ੍ਡ ਸਰ ਮਣ੍ਡਨ ਮਹੀ ॥

ਪਾਥੋਦ ਗਾਤ ਸਰੋਜ ਮੁਖ ਰਾਜੀਵ ਆਯਤ ਲੋਚਨਂ।

ਨਿਤ ਨੌਮਿ ਰਾਮੁ ਕृਪਾਲ ਬਾਹੁ ਬਿਸਾਲ ਭਵ ਭਯ ਮੋਚਨਮ੍ ॥ 1 ॥

ਬਲਮਪ੍ਰਮੇਯਮਨਾਦਿਮਜਮਬ੍ਯਕ੍ਤਮੇਕਮਗੋਚਰਂ।

ਗੋਬਿਨ੍ਦ ਗੋਪਰ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਹਰ ਬਿਗ੍ਯਾਨਘਨ ਧਰਨੀਧਰਮ੍ ॥

ਜੇ ਰਾਮ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਜਪਨ੍ਤ ਸਨ੍ਤ ਅਨਨ੍ਤ ਜਨ ਮਨ ਰਞ੍ਜਨਂ।

ਨਿਤ ਨੌਮਿ ਰਾਮ ਅਕਾਮ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਮਾਦਿ ਖਲ ਦਲ ਗਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ 2।

ਜੇਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਨਿਰਞ੍ਜਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਯਾਪਕ ਬਿਰਜ ਅਜ ਕਹਿ ਗਾਵਹੀਮ੍ ॥

ਕਰਿ ਧ੍ਯਾਨ ਗ੍ਯਾਨ ਬਿਰਾਗ ਜੋਗ ਅਨੇਕ ਮੁਨਿ ਜੇਹਿ ਪਾਵਹੀਮ੍ ॥

ਸੋ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੁਨਾ ਕਨ੍ਦ ਸੋਭਾ ਬृਨ੍ਦ ਅਗ ਜਗ ਮੋਹੀ।

ਮਮ ਹृਦਯ ਪਙ੍ਕਜ ਭृਙ੍ਗ ਅਙ੍ਗ ਅਨਙ੍ਗ ਬਹੁ ਛਬਿ ਸੋਹੀ ॥ 3 ॥

ਜੋ ਅਗਮ ਸੁਗਮ ਸੁਭਾਵ ਨਿਰ੍ਮਲ ਅਸਮ ਸਮ ਸੀਤਲ ਸਦਾ।

ਪਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਂ ਜੋਗੀ ਜਤਨ ਕਰਿ ਕਰਤ ਮਨ ਗੋ ਬਸ ਸਦਾ ॥

ਸੋ ਰਾਮ ਰਮਾ ਨਿਵਾਸ ਸਨ੍ਤਤ ਦਾਸ ਬਸ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਧਨੀ।

ਮਮ ਉਰ ਬਸੁ ਸੋ ਸਮਨ ਸਂਸृਤਿ ਜਾਸੁ ਕੀਰਤਿ ਪਾਵਨੀ ॥ 4 ॥

ਦੋ. ਅਬਿਰਲ ਭਗਤਿ ਮਾਗਿ ਬਰ ਗੀਧ ਗਯੁ ਹਰਿਧਾਮ।

ਤੇਹਿ ਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਜਥੋਚਿਤ ਨਿਜ ਕਰ ਕੀਨ੍ਹੀ ਰਾਮ ॥ 32 ॥

ਕੋਮਲ ਚਿਤ ਅਤਿ ਦੀਨਦਯਾਲਾ। ਕਾਰਨ ਬਿਨੁ ਰਘੁਨਾਥ ਕृਪਾਲਾ ॥

ਗੀਧ ਅਧਮ ਖਗ ਆਮਿष ਭੋਗੀ। ਗਤਿ ਦੀਨ੍ਹਿ ਜੋ ਜਾਚਤ ਜੋਗੀ ॥

ਸੁਨਹੁ ਉਮਾ ਤੇ ਲੋਗ ਅਭਾਗੀ। ਹਰਿ ਤਜਿ ਹੋਹਿਂ ਬਿषਯ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥

ਪੁਨਿ ਸੀਤਹਿ ਖੋਜਤ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ। ਚਲੇ ਬਿਲੋਕਤ ਬਨ ਬਹੁਤਾਈ ॥

ਸਙ੍ਕੁਲ ਲਤਾ ਬਿਟਪ ਘਨ ਕਾਨਨ। ਬਹੁ ਖਗ ਮृਗ ਤਹਁ ਗਜ ਪਞ੍ਚਾਨਨ ॥

ਆਵਤ ਪਨ੍ਥ ਕਬਨ੍ਧ ਨਿਪਾਤਾ। ਤੇਹਿਂ ਸਬ ਕਹੀ ਸਾਪ ਕੈ ਬਾਤਾ ॥

ਦੁਰਬਾਸਾ ਮੋਹਿ ਦੀਨ੍ਹੀ ਸਾਪਾ। ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਪੇਖਿ ਮਿਟਾ ਸੋ ਪਾਪਾ ॥

ਸੁਨੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਬ ਕਹੁਁ ਮੈ ਤੋਹੀ। ਮੋਹਿ ਨ ਸੋਹਾਇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਲ ਦ੍ਰੋਹੀ ॥

ਦੋ. ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਕਪਟ ਤਜਿ ਜੋ ਕਰ ਭੂਸੁਰ ਸੇਵ।

ਮੋਹਿ ਸਮੇਤ ਬਿਰਞ੍ਚਿ ਸਿਵ ਬਸ ਤਾਕੇਂ ਸਬ ਦੇਵ ॥ 33 ॥

ਸਾਪਤ ਤਾਡ़ਤ ਪਰੁष ਕਹਨ੍ਤਾ। ਬਿਪ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯ ਅਸ ਗਾਵਹਿਂ ਸਨ੍ਤਾ ॥

ਪੂਜਿਅ ਬਿਪ੍ਰ ਸੀਲ ਗੁਨ ਹੀਨਾ। ਸੂਦ੍ਰ ਨ ਗੁਨ ਗਨ ਗ੍ਯਾਨ ਪ੍ਰਬੀਨਾ ॥

ਕਹਿ ਨਿਜ ਧਰ੍ਮ ਤਾਹਿ ਸਮੁਝਾਵਾ। ਨਿਜ ਪਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਖਿ ਮਨ ਭਾਵਾ ॥

ਰਘੁਪਤਿ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਰੁ ਨਾਈ। ਗਯੁ ਗਗਨ ਆਪਨਿ ਗਤਿ ਪਾਈ ॥

ਤਾਹਿ ਦੇਇ ਗਤਿ ਰਾਮ ਉਦਾਰਾ। ਸਬਰੀ ਕੇਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਗੁ ਧਾਰਾ ॥

ਸਬਰੀ ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਗृਹਁ ਆਏ। ਮੁਨਿ ਕੇ ਬਚਨ ਸਮੁਝਿ ਜਿਯਁ ਭਾਏ ॥

ਸਰਸਿਜ ਲੋਚਨ ਬਾਹੁ ਬਿਸਾਲਾ। ਜਟਾ ਮੁਕੁਟ ਸਿਰ ਉਰ ਬਨਮਾਲਾ ॥

ਸ੍ਯਾਮ ਗੌਰ ਸੁਨ੍ਦਰ ਦੌ ਭਾਈ। ਸਬਰੀ ਪਰੀ ਚਰਨ ਲਪਟਾਈ ॥

ਪ੍ਰੇਮ ਮਗਨ ਮੁਖ ਬਚਨ ਨ ਆਵਾ। ਪੁਨਿ ਪੁਨਿ ਪਦ ਸਰੋਜ ਸਿਰ ਨਾਵਾ ॥

ਸਾਦਰ ਜਲ ਲੈ ਚਰਨ ਪਖਾਰੇ। ਪੁਨਿ ਸੁਨ੍ਦਰ ਆਸਨ ਬੈਠਾਰੇ ॥

ਦੋ. ਕਨ੍ਦ ਮੂਲ ਫਲ ਸੁਰਸ ਅਤਿ ਦਿਏ ਰਾਮ ਕਹੁਁ ਆਨਿ।

ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਭੁ ਖਾਏ ਬਾਰਮ੍ਬਾਰ ਬਖਾਨਿ ॥ 34 ॥

ਪਾਨਿ ਜੋਰਿ ਆਗੇਂ ਭਿ ਠਾਢ़ਈ। ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਲੋਕਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਤਿ ਬਾਢ़ਈ ॥

ਕੇਹਿ ਬਿਧਿ ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰੌ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ। ਅਧਮ ਜਾਤਿ ਮੈਂ ਜਡ़ਮਤਿ ਭਾਰੀ ॥

ਅਧਮ ਤੇ ਅਧਮ ਅਧਮ ਅਤਿ ਨਾਰੀ। ਤਿਨ੍ਹ ਮਹਁ ਮੈਂ ਮਤਿਮਨ੍ਦ ਅਘਾਰੀ ॥

ਕਹ ਰਘੁਪਤਿ ਸੁਨੁ ਭਾਮਿਨਿ ਬਾਤਾ। ਮਾਨੁਁ ਏਕ ਭਗਤਿ ਕਰ ਨਾਤਾ ॥

ਜਾਤਿ ਪਾਁਤਿ ਕੁਲ ਧਰ੍ਮ ਬਡ़ਆਈ। ਧਨ ਬਲ ਪਰਿਜਨ ਗੁਨ ਚਤੁਰਾਈ ॥

ਭਗਤਿ ਹੀਨ ਨਰ ਸੋਹਿ ਕੈਸਾ। ਬਿਨੁ ਜਲ ਬਾਰਿਦ ਦੇਖਿਅ ਜੈਸਾ ॥

ਨਵਧਾ ਭਗਤਿ ਕਹੁਁ ਤੋਹਿ ਪਾਹੀਂ। ਸਾਵਧਾਨ ਸੁਨੁ ਧਰੁ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਥਮ ਭਗਤਿ ਸਨ੍ਤਨ੍ਹ ਕਰ ਸਙ੍ਗਾ। ਦੂਸਰਿ ਰਤਿ ਮਮ ਕਥਾ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾ ॥

ਦੋ. ਗੁਰ ਪਦ ਪਙ੍ਕਜ ਸੇਵਾ ਤੀਸਰਿ ਭਗਤਿ ਅਮਾਨ।

ਚੌਥਿ ਭਗਤਿ ਮਮ ਗੁਨ ਗਨ ਕਰਿ ਕਪਟ ਤਜਿ ਗਾਨ ॥ 35 ॥

ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਜਾਪ ਮਮ ਦृਢ़ ਬਿਸ੍ਵਾਸਾ। ਪਞ੍ਚਮ ਭਜਨ ਸੋ ਬੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸਾ ॥

ਛਠ ਦਮ ਸੀਲ ਬਿਰਤਿ ਬਹੁ ਕਰਮਾ। ਨਿਰਤ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਸਜ੍ਜਨ ਧਰਮਾ ॥

ਸਾਤਵਁ ਸਮ ਮੋਹਿ ਮਯ ਜਗ ਦੇਖਾ। ਮੋਤੇਂ ਸਨ੍ਤ ਅਧਿਕ ਕਰਿ ਲੇਖਾ ॥

ਆਠਵਁ ਜਥਾਲਾਭ ਸਨ੍ਤੋषਾ। ਸਪਨੇਹੁਁ ਨਹਿਂ ਦੇਖਿ ਪਰਦੋषਾ ॥

ਨਵਮ ਸਰਲ ਸਬ ਸਨ ਛਲਹੀਨਾ। ਮਮ ਭਰੋਸ ਹਿਯਁ ਹਰष ਨ ਦੀਨਾ ॥

ਨਵ ਮਹੁਁ ਏਕੁ ਜਿਨ੍ਹ ਕੇ ਹੋਈ। ਨਾਰਿ ਪੁਰੁष ਸਚਰਾਚਰ ਕੋਈ ॥

ਸੋਇ ਅਤਿਸਯ ਪ੍ਰਿਯ ਭਾਮਿਨਿ ਮੋਰੇ। ਸਕਲ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਗਤਿ ਦृਢ़ ਤੋਰੇਮ੍ ॥

ਜੋਗਿ ਬृਨ੍ਦ ਦੁਰਲਭ ਗਤਿ ਜੋਈ। ਤੋ ਕਹੁਁ ਆਜੁ ਸੁਲਭ ਭਿ ਸੋਈ ॥

ਮਮ ਦਰਸਨ ਫਲ ਪਰਮ ਅਨੂਪਾ। ਜੀਵ ਪਾਵ ਨਿਜ ਸਹਜ ਸਰੂਪਾ ॥

ਜਨਕਸੁਤਾ ਕਿ ਸੁਧਿ ਭਾਮਿਨੀ। ਜਾਨਹਿ ਕਹੁ ਕਰਿਬਰਗਾਮਿਨੀ ॥

ਪਮ੍ਪਾ ਸਰਹਿ ਜਾਹੁ ਰਘੁਰਾਈ। ਤਹਁ ਹੋਇਹਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਮਿਤਾਈ ॥

ਸੋ ਸਬ ਕਹਿਹਿ ਦੇਵ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਜਾਨਤਹੂਁ ਪੂਛਹੁ ਮਤਿਧੀਰਾ ॥

ਬਾਰ ਬਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਸਿਰੁ ਨਾਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਤ ਸਬ ਕਥਾ ਸੁਨਾਈ ॥

ਛਂ. ਕਹਿ ਕਥਾ ਸਕਲ ਬਿਲੋਕਿ ਹਰਿ ਮੁਖ ਹृਦਯਁ ਪਦ ਪਙ੍ਕਜ ਧਰੇ।

ਤਜਿ ਜੋਗ ਪਾਵਕ ਦੇਹ ਹਰਿ ਪਦ ਲੀਨ ਭਿ ਜਹਁ ਨਹਿਂ ਫਿਰੇ ॥

ਨਰ ਬਿਬਿਧ ਕਰ੍ਮ ਅਧਰ੍ਮ ਬਹੁ ਮਤ ਸੋਕਪ੍ਰਦ ਸਬ ਤ੍ਯਾਗਹੂ।

ਬਿਸ੍ਵਾਸ ਕਰਿ ਕਹ ਦਾਸ ਤੁਲਸੀ ਰਾਮ ਪਦ ਅਨੁਰਾਗਹੂ ॥

ਦੋ. ਜਾਤਿ ਹੀਨ ਅਘ ਜਨ੍ਮ ਮਹਿ ਮੁਕ੍ਤ ਕੀਨ੍ਹਿ ਅਸਿ ਨਾਰਿ।

ਮਹਾਮਨ੍ਦ ਮਨ ਸੁਖ ਚਹਸਿ ਐਸੇ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਸਾਰਿ ॥ 36 ॥

ਚਲੇ ਰਾਮ ਤ੍ਯਾਗਾ ਬਨ ਸੋਊ। ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਨਰ ਕੇਹਰਿ ਦੋਊ ॥

ਬਿਰਹੀ ਇਵ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਤ ਬਿषਾਦਾ। ਕਹਤ ਕਥਾ ਅਨੇਕ ਸਮ੍ਬਾਦਾ ॥

ਲਛਿਮਨ ਦੇਖੁ ਬਿਪਿਨ ਕਿ ਸੋਭਾ। ਦੇਖਤ ਕੇਹਿ ਕਰ ਮਨ ਨਹਿਂ ਛੋਭਾ ॥

ਨਾਰਿ ਸਹਿਤ ਸਬ ਖਗ ਮृਗ ਬृਨ੍ਦਾ। ਮਾਨਹੁਁ ਮੋਰਿ ਕਰਤ ਹਹਿਂ ਨਿਨ੍ਦਾ ॥

ਹਮਹਿ ਦੇਖਿ ਮृਗ ਨਿਕਰ ਪਰਾਹੀਂ। ਮृਗੀਂ ਕਹਹਿਂ ਤੁਮ੍ਹ ਕਹਁ ਭਯ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਆਨਨ੍ਦ ਕਰਹੁ ਮृਗ ਜਾਏ। ਕਞ੍ਚਨ ਮृਗ ਖੋਜਨ ਏ ਆਏ ॥

ਸਙ੍ਗ ਲਾਇ ਕਰਿਨੀਂ ਕਰਿ ਲੇਹੀਂ। ਮਾਨਹੁਁ ਮੋਹਿ ਸਿਖਾਵਨੁ ਦੇਹੀਮ੍ ॥

ਸਾਸ੍ਤ੍ਰ ਸੁਚਿਨ੍ਤਿਤ ਪੁਨਿ ਪੁਨਿ ਦੇਖਿਅ। ਭੂਪ ਸੁਸੇਵਿਤ ਬਸ ਨਹਿਂ ਲੇਖਿਅ ॥

ਰਾਖਿਅ ਨਾਰਿ ਜਦਪਿ ਉਰ ਮਾਹੀਂ। ਜੁਬਤੀ ਸਾਸ੍ਤ੍ਰ ਨृਪਤਿ ਬਸ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਦੇਖਹੁ ਤਾਤ ਬਸਨ੍ਤ ਸੁਹਾਵਾ। ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੀਨ ਮੋਹਿ ਭਯ ਉਪਜਾਵਾ ॥

ਦੋ. ਬਿਰਹ ਬਿਕਲ ਬਲਹੀਨ ਮੋਹਿ ਜਾਨੇਸਿ ਨਿਪਟ ਅਕੇਲ।

ਸਹਿਤ ਬਿਪਿਨ ਮਧੁਕਰ ਖਗ ਮਦਨ ਕੀਨ੍ਹ ਬਗਮੇਲ ॥ 37(ਕ) ॥

ਦੇਖਿ ਗਯੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸਹਿਤ ਤਾਸੁ ਦੂਤ ਸੁਨਿ ਬਾਤ।

ਡੇਰਾ ਕੀਨ੍ਹੇਉ ਮਨਹੁਁ ਤਬ ਕਟਕੁ ਹਟਕਿ ਮਨਜਾਤ ॥ 37(ਖ) ॥

ਬਿਟਪ ਬਿਸਾਲ ਲਤਾ ਅਰੁਝਾਨੀ। ਬਿਬਿਧ ਬਿਤਾਨ ਦਿਏ ਜਨੁ ਤਾਨੀ ॥

ਕਦਲਿ ਤਾਲ ਬਰ ਧੁਜਾ ਪਤਾਕਾ। ਦੈਖਿ ਨ ਮੋਹ ਧੀਰ ਮਨ ਜਾਕਾ ॥

ਬਿਬਿਧ ਭਾਁਤਿ ਫੂਲੇ ਤਰੁ ਨਾਨਾ। ਜਨੁ ਬਾਨੈਤ ਬਨੇ ਬਹੁ ਬਾਨਾ ॥

ਕਹੁਁ ਕਹੁਁ ਸੁਨ੍ਦਰ ਬਿਟਪ ਸੁਹਾਏ। ਜਨੁ ਭਟ ਬਿਲਗ ਬਿਲਗ ਹੋਇ ਛਾਏ ॥

ਕੂਜਤ ਪਿਕ ਮਾਨਹੁਁ ਗਜ ਮਾਤੇ। ਢੇਕ ਮਹੋਖ ਊਁਟ ਬਿਸਰਾਤੇ ॥

ਮੋਰ ਚਕੋਰ ਕੀਰ ਬਰ ਬਾਜੀ। ਪਾਰਾਵਤ ਮਰਾਲ ਸਬ ਤਾਜੀ ॥

ਤੀਤਿਰ ਲਾਵਕ ਪਦਚਰ ਜੂਥਾ। ਬਰਨਿ ਨ ਜਾਇ ਮਨੋਜ ਬਰੁਥਾ ॥

ਰਥ ਗਿਰਿ ਸਿਲਾ ਦੁਨ੍ਦੁਭੀ ਝਰਨਾ। ਚਾਤਕ ਬਨ੍ਦੀ ਗੁਨ ਗਨ ਬਰਨਾ ॥

ਮਧੁਕਰ ਮੁਖਰ ਭੇਰਿ ਸਹਨਾਈ। ਤ੍ਰਿਬਿਧ ਬਯਾਰਿ ਬਸੀਠੀਂ ਆਈ ॥

ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨੀ ਸੇਨ ਸਁਗ ਲੀਨ੍ਹੇਂ। ਬਿਚਰਤ ਸਬਹਿ ਚੁਨੌਤੀ ਦੀਨ੍ਹੇਮ੍ ॥

ਲਛਿਮਨ ਦੇਖਤ ਕਾਮ ਅਨੀਕਾ। ਰਹਹਿਂ ਧੀਰ ਤਿਨ੍ਹ ਕੈ ਜਗ ਲੀਕਾ ॥

ਏਹਿ ਕੇਂ ਏਕ ਪਰਮ ਬਲ ਨਾਰੀ। ਤੇਹਿ ਤੇਂ ਉਬਰ ਸੁਭਟ ਸੋਇ ਭਾਰੀ ॥

ਦੋ. ਤਾਤ ਤੀਨਿ ਅਤਿ ਪ੍ਰਬਲ ਖਲ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਅਰੁ ਲੋਭ।

ਮੁਨਿ ਬਿਗ੍ਯਾਨ ਧਾਮ ਮਨ ਕਰਹਿਂ ਨਿਮਿष ਮਹੁਁ ਛੋਭ ॥ 38(ਕ) ॥

ਲੋਭ ਕੇਂ ਇਚ੍ਛਾ ਦਮ੍ਭ ਬਲ ਕਾਮ ਕੇਂ ਕੇਵਲ ਨਾਰਿ।

ਕ੍ਰੋਧ ਕੇ ਪਰੁष ਬਚਨ ਬਲ ਮੁਨਿਬਰ ਕਹਹਿਂ ਬਿਚਾਰਿ ॥ 38(ਖ) ॥

ਗੁਨਾਤੀਤ ਸਚਰਾਚਰ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਰਾਮ ਉਮਾ ਸਬ ਅਨ੍ਤਰਜਾਮੀ ॥

ਕਾਮਿਨ੍ਹ ਕੈ ਦੀਨਤਾ ਦੇਖਾਈ। ਧੀਰਨ੍ਹ ਕੇਂ ਮਨ ਬਿਰਤਿ ਦृਢ़ਆਈ ॥

ਕ੍ਰੋਧ ਮਨੋਜ ਲੋਭ ਮਦ ਮਾਯਾ। ਛੂਟਹਿਂ ਸਕਲ ਰਾਮ ਕੀਂ ਦਾਯਾ ॥

ਸੋ ਨਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲ ਨਹਿਂ ਭੂਲਾ। ਜਾ ਪਰ ਹੋਇ ਸੋ ਨਟ ਅਨੁਕੂਲਾ ॥

ਉਮਾ ਕਹੁਁ ਮੈਂ ਅਨੁਭਵ ਅਪਨਾ। ਸਤ ਹਰਿ ਭਜਨੁ ਜਗਤ ਸਬ ਸਪਨਾ ॥

ਪੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਗੇ ਸਰੋਬਰ ਤੀਰਾ। ਪਮ੍ਪਾ ਨਾਮ ਸੁਭਗ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ॥

ਸਨ੍ਤ ਹृਦਯ ਜਸ ਨਿਰ੍ਮਲ ਬਾਰੀ। ਬਾਁਧੇ ਘਾਟ ਮਨੋਹਰ ਚਾਰੀ ॥

ਜਹਁ ਤਹਁ ਪਿਅਹਿਂ ਬਿਬਿਧ ਮृਗ ਨੀਰਾ। ਜਨੁ ਉਦਾਰ ਗृਹ ਜਾਚਕ ਭੀਰਾ ॥

ਦੋ. ਪੁਰਿਨਿ ਸਬਨ ਓਟ ਜਲ ਬੇਗਿ ਨ ਪਾਇਅ ਮਰ੍ਮ।

ਮਾਯਾਛਨ੍ਨ ਨ ਦੇਖਿਐ ਜੈਸੇ ਨਿਰ੍ਗੁਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ॥ 39(ਕ) ॥

ਸੁਖਿ ਮੀਨ ਸਬ ਏਕਰਸ ਅਤਿ ਅਗਾਧ ਜਲ ਮਾਹਿਂ।

ਜਥਾ ਧਰ੍ਮਸੀਲਨ੍ਹ ਕੇ ਦਿਨ ਸੁਖ ਸਞ੍ਜੁਤ ਜਾਹਿਮ੍ ॥ 39(ਖ) ॥

ਬਿਕਸੇ ਸਰਸਿਜ ਨਾਨਾ ਰਙ੍ਗਾ। ਮਧੁਰ ਮੁਖਰ ਗੁਞ੍ਜਤ ਬਹੁ ਭृਙ੍ਗਾ ॥

ਬੋਲਤ ਜਲਕੁਕ੍ਕੁਟ ਕਲਹਂਸਾ। ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਲੋਕਿ ਜਨੁ ਕਰਤ ਪ੍ਰਸਂਸਾ ॥

ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਬਕ ਖਗ ਸਮੁਦਾਈ। ਦੇਖਤ ਬਨਿ ਬਰਨਿ ਨਹਿਂ ਜਾਈ ॥

ਸੁਨ੍ਦਰ ਖਗ ਗਨ ਗਿਰਾ ਸੁਹਾਈ। ਜਾਤ ਪਥਿਕ ਜਨੁ ਲੇਤ ਬੋਲਾਈ ॥

ਤਾਲ ਸਮੀਪ ਮੁਨਿਨ੍ਹ ਗृਹ ਛਾਏ। ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਕਾਨਨ ਬਿਟਪ ਸੁਹਾਏ ॥

ਚਮ੍ਪਕ ਬਕੁਲ ਕਦਮ੍ਬ ਤਮਾਲਾ। ਪਾਟਲ ਪਨਸ ਪਰਾਸ ਰਸਾਲਾ ॥

ਨਵ ਪਲ੍ਲਵ ਕੁਸੁਮਿਤ ਤਰੁ ਨਾਨਾ। ਚਞ੍ਚਰੀਕ ਪਟਲੀ ਕਰ ਗਾਨਾ ॥

ਸੀਤਲ ਮਨ੍ਦ ਸੁਗਨ੍ਧ ਸੁਭ੍AU। ਸਨ੍ਤਤ ਬਹਿ ਮਨੋਹਰ ਬ੍AU ॥

ਕੁਹੂ ਕੁਹੂ ਕੋਕਿਲ ਧੁਨਿ ਕਰਹੀਂ। ਸੁਨਿ ਰਵ ਸਰਸ ਧ੍ਯਾਨ ਮੁਨਿ ਟਰਹੀਮ੍ ॥

ਦੋ. ਫਲ ਭਾਰਨ ਨਮਿ ਬਿਟਪ ਸਬ ਰਹੇ ਭੂਮਿ ਨਿਅਰਾਇ।

ਪਰ ਉਪਕਾਰੀ ਪੁਰੁष ਜਿਮਿ ਨਵਹਿਂ ਸੁਸਮ੍ਪਤਿ ਪਾਇ ॥ 40 ॥

ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਅਤਿ ਰੁਚਿਰ ਤਲਾਵਾ। ਮਜ੍ਜਨੁ ਕੀਨ੍ਹ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਵਾ ॥

ਦੇਖੀ ਸੁਨ੍ਦਰ ਤਰੁਬਰ ਛਾਯਾ। ਬੈਠੇ ਅਨੁਜ ਸਹਿਤ ਰਘੁਰਾਯਾ ॥

ਤਹਁ ਪੁਨਿ ਸਕਲ ਦੇਵ ਮੁਨਿ ਆਏ। ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਿ ਨਿਜ ਧਾਮ ਸਿਧਾਏ ॥

ਬੈਠੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਕृਪਾਲਾ। ਕਹਤ ਅਨੁਜ ਸਨ ਕਥਾ ਰਸਾਲਾ ॥

ਬਿਰਹਵਨ੍ਤ ਭਗਵਨ੍ਤਹਿ ਦੇਖੀ। ਨਾਰਦ ਮਨ ਭਾ ਸੋਚ ਬਿਸੇषੀ ॥

ਮੋਰ ਸਾਪ ਕਰਿ ਅਙ੍ਗੀਕਾਰਾ। ਸਹਤ ਰਾਮ ਨਾਨਾ ਦੁਖ ਭਾਰਾ ॥

ਐਸੇ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਬਿਲੋਕੁਁ ਜਾਈ। ਪੁਨਿ ਨ ਬਨਿਹਿ ਅਸ ਅਵਸਰੁ ਆਈ ॥

ਯਹ ਬਿਚਾਰਿ ਨਾਰਦ ਕਰ ਬੀਨਾ। ਗੇ ਜਹਾਁ ਪ੍ਰਭੁ ਸੁਖ ਆਸੀਨਾ ॥

ਗਾਵਤ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮृਦੁ ਬਾਨੀ। ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਤ ਬਹੁ ਭਾਁਤਿ ਬਖਾਨੀ ॥

ਕਰਤ ਦਣ੍ਡਵਤ ਲਿਏ ਉਠਾਈ। ਰਾਖੇ ਬਹੁਤ ਬਾਰ ਉਰ ਲਾਈ ॥

ਸ੍ਵਾਗਤ ਪੂਁਛਿ ਨਿਕਟ ਬੈਠਾਰੇ। ਲਛਿਮਨ ਸਾਦਰ ਚਰਨ ਪਖਾਰੇ ॥

ਦੋ. ਨਾਨਾ ਬਿਧਿ ਬਿਨਤੀ ਕਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਜਿਯਁ ਜਾਨਿ।

ਨਾਰਦ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਤਬ ਜੋਰਿ ਸਰੋਰੁਹ ਪਾਨਿ ॥ 41 ॥

ਸੁਨਹੁ ਉਦਾਰ ਸਹਜ ਰਘੁਨਾਯਕ। ਸੁਨ੍ਦਰ ਅਗਮ ਸੁਗਮ ਬਰ ਦਾਯਕ ॥

ਦੇਹੁ ਏਕ ਬਰ ਮਾਗੁਁ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਜਦ੍ਯਪਿ ਜਾਨਤ ਅਨ੍ਤਰਜਾਮੀ ॥

ਜਾਨਹੁ ਮੁਨਿ ਤੁਮ੍ਹ ਮੋਰ ਸੁਭ੍AU। ਜਨ ਸਨ ਕਬਹੁਁ ਕਿ ਕਰੁਁ ਦੁਰ੍AU ॥

ਕਵਨ ਬਸ੍ਤੁ ਅਸਿ ਪ੍ਰਿਯ ਮੋਹਿ ਲਾਗੀ। ਜੋ ਮੁਨਿਬਰ ਨ ਸਕਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਮਾਗੀ ॥

ਜਨ ਕਹੁਁ ਕਛੁ ਅਦੇਯ ਨਹਿਂ ਮੋਰੇਂ। ਅਸ ਬਿਸ੍ਵਾਸ ਤਜਹੁ ਜਨਿ ਭੋਰੇਮ੍ ॥

ਤਬ ਨਾਰਦ ਬੋਲੇ ਹਰषਾਈ । ਅਸ ਬਰ ਮਾਗੁਁ ਕਰੁਁ ਢਿਠਾਈ ॥

ਜਦ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਭੁ ਕੇ ਨਾਮ ਅਨੇਕਾ। ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਕਹ ਅਧਿਕ ਏਕ ਤੇਂ ਏਕਾ ॥

ਰਾਮ ਸਕਲ ਨਾਮਨ੍ਹ ਤੇ ਅਧਿਕਾ। ਹੌ ਨਾਥ ਅਘ ਖਗ ਗਨ ਬਧਿਕਾ ॥

ਦੋ. ਰਾਕਾ ਰਜਨੀ ਭਗਤਿ ਤਵ ਰਾਮ ਨਾਮ ਸੋਇ ਸੋਮ।

ਅਪਰ ਨਾਮ ਉਡਗਨ ਬਿਮਲ ਬਸੁਹੁਁ ਭਗਤ ਉਰ ਬ੍ਯੋਮ ॥ 42(ਕ) ॥

ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿ ਸਨ ਕਹੇਉ ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੁ ਰਘੁਨਾਥ।

ਤਬ ਨਾਰਦ ਮਨ ਹਰष ਅਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਨਾਯੁ ਮਾਥ ॥ 42(ਖ) ॥

ਅਤਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਰਘੁਨਾਥਹਿ ਜਾਨੀ। ਪੁਨਿ ਨਾਰਦ ਬੋਲੇ ਮृਦੁ ਬਾਨੀ ॥

ਰਾਮ ਜਬਹਿਂ ਪ੍ਰੇਰੇਉ ਨਿਜ ਮਾਯਾ। ਮੋਹੇਹੁ ਮੋਹਿ ਸੁਨਹੁ ਰਘੁਰਾਯਾ ॥

ਤਬ ਬਿਬਾਹ ਮੈਂ ਚਾਹੁਁ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਪ੍ਰਭੁ ਕੇਹਿ ਕਾਰਨ ਕਰੈ ਨ ਦੀਨ੍ਹਾ ॥

ਸੁਨੁ ਮੁਨਿ ਤੋਹਿ ਕਹੁਁ ਸਹਰੋਸਾ। ਭਜਹਿਂ ਜੇ ਮੋਹਿ ਤਜਿ ਸਕਲ ਭਰੋਸਾ ॥

ਕਰੁਁ ਸਦਾ ਤਿਨ੍ਹ ਕੈ ਰਖਵਾਰੀ। ਜਿਮਿ ਬਾਲਕ ਰਾਖਿ ਮਹਤਾਰੀ ॥

ਗਹ ਸਿਸੁ ਬਚ੍ਛ ਅਨਲ ਅਹਿ ਧਾਈ। ਤਹਁ ਰਾਖਿ ਜਨਨੀ ਅਰਗਾਈ ॥

ਪ੍ਰੌਢ़ ਭੇਁ ਤੇਹਿ ਸੁਤ ਪਰ ਮਾਤਾ। ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਿ ਨਹਿਂ ਪਾਛਿਲਿ ਬਾਤਾ ॥

ਮੋਰੇ ਪ੍ਰੌਢ़ ਤਨਯ ਸਮ ਗ੍ਯਾਨੀ। ਬਾਲਕ ਸੁਤ ਸਮ ਦਾਸ ਅਮਾਨੀ ॥

ਜਨਹਿ ਮੋਰ ਬਲ ਨਿਜ ਬਲ ਤਾਹੀ। ਦੁਹੁ ਕਹਁ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਰਿਪੁ ਆਹੀ ॥

ਯਹ ਬਿਚਾਰਿ ਪਣ੍ਡਿਤ ਮੋਹਿ ਭਜਹੀਂ। ਪਾਏਹੁਁ ਗ੍ਯਾਨ ਭਗਤਿ ਨਹਿਂ ਤਜਹੀਮ੍ ॥

ਦੋ. ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭਾਦਿ ਮਦ ਪ੍ਰਬਲ ਮੋਹ ਕੈ ਧਾਰਿ।

ਤਿਨ੍ਹ ਮਹਁ ਅਤਿ ਦਾਰੁਨ ਦੁਖਦ ਮਾਯਾਰੂਪੀ ਨਾਰਿ ॥ 43 ॥

ਸੁਨਿ ਮੁਨਿ ਕਹ ਪੁਰਾਨ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਸਨ੍ਤਾ। ਮੋਹ ਬਿਪਿਨ ਕਹੁਁ ਨਾਰਿ ਬਸਨ੍ਤਾ ॥

ਜਪ ਤਪ ਨੇਮ ਜਲਾਸ਼੍ਰਯ ਝਾਰੀ। ਹੋਇ ਗ੍ਰੀषਮ ਸੋषਿ ਸਬ ਨਾਰੀ ॥

ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਮਦ ਮਤ੍ਸਰ ਭੇਕਾ। ਇਨ੍ਹਹਿ ਹਰषਪ੍ਰਦ ਬਰषਾ ਏਕਾ ॥

ਦੁਰ੍ਬਾਸਨਾ ਕੁਮੁਦ ਸਮੁਦਾਈ। ਤਿਨ੍ਹ ਕਹਁ ਸਰਦ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ ॥

ਧਰ੍ਮ ਸਕਲ ਸਰਸੀਰੁਹ ਬृਨ੍ਦਾ। ਹੋਇ ਹਿਮ ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਦਹਿ ਸੁਖ ਮਨ੍ਦਾ ॥

ਪੁਨਿ ਮਮਤਾ ਜਵਾਸ ਬਹੁਤਾਈ। ਪਲੁਹਿ ਨਾਰਿ ਸਿਸਿਰ ਰਿਤੁ ਪਾਈ ॥

ਪਾਪ ਉਲੂਕ ਨਿਕਰ ਸੁਖਕਾਰੀ। ਨਾਰਿ ਨਿਬਿਡ़ ਰਜਨੀ ਅਁਧਿਆਰੀ ॥

ਬੁਧਿ ਬਲ ਸੀਲ ਸਤ੍ਯ ਸਬ ਮੀਨਾ। ਬਨਸੀ ਸਮ ਤ੍ਰਿਯ ਕਹਹਿਂ ਪ੍ਰਬੀਨਾ ॥

ਦੋ. ਅਵਗੁਨ ਮੂਲ ਸੂਲਪ੍ਰਦ ਪ੍ਰਮਦਾ ਸਬ ਦੁਖ ਖਾਨਿ।

ਤਾਤੇ ਕੀਨ੍ਹ ਨਿਵਾਰਨ ਮੁਨਿ ਮੈਂ ਯਹ ਜਿਯਁ ਜਾਨਿ ॥ 44 ॥

ਸੁਨਿ ਰਘੁਪਤਿ ਕੇ ਬਚਨ ਸੁਹਾਏ। ਮੁਨਿ ਤਨ ਪੁਲਕ ਨਯਨ ਭਰਿ ਆਏ ॥

ਕਹਹੁ ਕਵਨ ਪ੍ਰਭੁ ਕੈ ਅਸਿ ਰੀਤੀ। ਸੇਵਕ ਪਰ ਮਮਤਾ ਅਰੁ ਪ੍ਰੀਤੀ ॥

ਜੇ ਨ ਭਜਹਿਂ ਅਸ ਪ੍ਰਭੁ ਭ੍ਰਮ ਤ੍ਯਾਗੀ। ਗ੍ਯਾਨ ਰਙ੍ਕ ਨਰ ਮਨ੍ਦ ਅਭਾਗੀ ॥

ਪੁਨਿ ਸਾਦਰ ਬੋਲੇ ਮੁਨਿ ਨਾਰਦ। ਸੁਨਹੁ ਰਾਮ ਬਿਗ੍ਯਾਨ ਬਿਸਾਰਦ ॥

ਸਨ੍ਤਨ੍ਹ ਕੇ ਲਚ੍ਛਨ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਕਹਹੁ ਨਾਥ ਭਵ ਭਞ੍ਜਨ ਭੀਰਾ ॥

ਸੁਨੁ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਨ ਕਹੂਁ। ਜਿਨ੍ਹ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹ ਕੇਂ ਬਸ ਰਹੂਁ ॥

षਟ ਬਿਕਾਰ ਜਿਤ ਅਨਘ ਅਕਾਮਾ। ਅਚਲ ਅਕਿਞ੍ਚਨ ਸੁਚਿ ਸੁਖਧਾਮਾ ॥

ਅਮਿਤਬੋਧ ਅਨੀਹ ਮਿਤਭੋਗੀ। ਸਤ੍ਯਸਾਰ ਕਬਿ ਕੋਬਿਦ ਜੋਗੀ ॥

ਸਾਵਧਾਨ ਮਾਨਦ ਮਦਹੀਨਾ। ਧੀਰ ਧਰ੍ਮ ਗਤਿ ਪਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨਾ ॥

ਦੋ. ਗੁਨਾਗਾਰ ਸਂਸਾਰ ਦੁਖ ਰਹਿਤ ਬਿਗਤ ਸਨ੍ਦੇਹ ॥

ਤਜਿ ਮਮ ਚਰਨ ਸਰੋਜ ਪ੍ਰਿਯ ਤਿਨ੍ਹ ਕਹੁਁ ਦੇਹ ਨ ਗੇਹ ॥ 45 ॥

ਨਿਜ ਗੁਨ ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੁਨਤ ਸਕੁਚਾਹੀਂ। ਪਰ ਗੁਨ ਸੁਨਤ ਅਧਿਕ ਹਰषਾਹੀਮ੍ ॥

ਸਮ ਸੀਤਲ ਨਹਿਂ ਤ੍ਯਾਗਹਿਂ ਨੀਤੀ। ਸਰਲ ਸੁਭਾਉ ਸਬਹਿਂ ਸਨ ਪ੍ਰੀਤੀ ॥

ਜਪ ਤਪ ਬ੍ਰਤ ਦਮ ਸਞ੍ਜਮ ਨੇਮਾ। ਗੁਰੁ ਗੋਬਿਨ੍ਦ ਬਿਪ੍ਰ ਪਦ ਪ੍ਰੇਮਾ ॥

ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਛਮਾ ਮਯਤ੍ਰੀ ਦਾਯਾ। ਮੁਦਿਤਾ ਮਮ ਪਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਮਾਯਾ ॥

ਬਿਰਤਿ ਬਿਬੇਕ ਬਿਨਯ ਬਿਗ੍ਯਾਨਾ। ਬੋਧ ਜਥਾਰਥ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨਾ ॥

ਦਮ੍ਭ ਮਾਨ ਮਦ ਕਰਹਿਂ ਨ ਕ੍AU। ਭੂਲਿ ਨ ਦੇਹਿਂ ਕੁਮਾਰਗ ਪ੍AU ॥

ਗਾਵਹਿਂ ਸੁਨਹਿਂ ਸਦਾ ਮਮ ਲੀਲਾ। ਹੇਤੁ ਰਹਿਤ ਪਰਹਿਤ ਰਤ ਸੀਲਾ ॥

ਮੁਨਿ ਸੁਨੁ ਸਾਧੁਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਨ ਜੇਤੇ। ਕਹਿ ਨ ਸਕਹਿਂ ਸਾਰਦ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਤੇਤੇ ॥

ਛਂ. ਕਹਿ ਸਕ ਨ ਸਾਰਦ ਸੇष ਨਾਰਦ ਸੁਨਤ ਪਦ ਪਙ੍ਕਜ ਗਹੇ।

ਅਸ ਦੀਨਬਨ੍ਧੁ ਕृਪਾਲ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਗੁਨ ਨਿਜ ਮੁਖ ਕਹੇ ॥

ਸਿਰੁ ਨਾਹ ਬਾਰਹਿਂ ਬਾਰ ਚਰਨਨ੍ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰ ਨਾਰਦ ਗੇ ॥

ਤੇ ਧਨ੍ਯ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਆਸ ਬਿਹਾਇ ਜੇ ਹਰਿ ਰਁਗ ਰਁਏ ॥

ਦੋ. ਰਾਵਨਾਰਿ ਜਸੁ ਪਾਵਨ ਗਾਵਹਿਂ ਸੁਨਹਿਂ ਜੇ ਲੋਗ।

ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਦृਢ़ ਪਾਵਹਿਂ ਬਿਨੁ ਬਿਰਾਗ ਜਪ ਜੋਗ ॥ 46(ਕ) ॥

ਦੀਪ ਸਿਖਾ ਸਮ ਜੁਬਤਿ ਤਨ ਮਨ ਜਨਿ ਹੋਸਿ ਪਤਙ੍ਗ।

ਭਜਹਿ ਰਾਮ ਤਜਿ ਕਾਮ ਮਦ ਕਰਹਿ ਸਦਾ ਸਤਸਙ੍ਗ ॥ 46(ਖ) ॥

ਮਾਸਪਾਰਾਯਣ, ਬਾਈਸਵਾਁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸੇ ਸਕਲਕਲਿਕਲੁषਵਿਧ੍ਵਂਸਨੇ

ਤृਤੀਯਃ ਸੋਪਾਨਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ।

(ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ ਸਮਾਪ੍ਤ)

Roman (IAST) Transliteration

śrī gaṇeśāya namaḥ

śrī jānakīvallabho vijayate

śrī rāmacaritamānasa

tṛtīya sopāna (araṇyakāṇḍa)

mūlaṃ dharmatarorvivekajaladheḥ pūrṇendumānandadaṃ

vairāgyāmbujabhāskaraṃ hyaghaghanadhvāntāpahaṃ tāpaham|

mohāmbhodharapūgapāṭanavidhau svaḥsambhavaṃ śaṅkaraṃ

vande brahmakulaṃ kalaṅkaśamanaṃ śrīrāmabhūpapriyam || 1 ||

sāndrānandapayodasaubhagatanuṃ pītāmbaraṃ sundaraṃ

pāṇau bāṇaśarāsanaṃ kaṭilasattūṇīrabhāraṃ varam

rājīvāyatalocanaṃ dhṛtajaṭājūṭena saṃśobhitaṃ

sītālakṣmaṇasaṃyutaṃ pathigataṃ rāmābhirāmaṃ bhaje || 2 ||

so. umā rāma guna gūḍha़ paṇḍita muni pāvahiṃ birati|

pāvahiṃ moha bimūḍha़ je hari bimukha na dharma rati ||

pura nara bharata prīti maiṃ gāī| mati anurūpa anūpa suhāī ||

aba prabhu carita sunahu ati pāvana| karata je bana sura nara muni bhāvana ||

eka bāra cuni kusuma suhāe| nija kara bhūṣana rāma banāe ||

sītahi pahirāe prabhu sādara| baiṭhe phaṭika silā para sundara ||

surapati suta dhari bāyasa beṣā| saṭha cāhata raghupati bala dekhā ||

jimi pipīlikā sāgara thāhā| mahā mandamati pāvana cāhā ||

sītā carana cauñca hati bhāgā| mūḍha़ mandamati kārana kāgā ||

calā rudhira raghunāyaka jānā| sīṅka dhanuṣa sāyaka sandhānā ||

do. ati kṛpāla raghunāyaka sadā dīna para neha|

tā sana āi kīnha chalu mūrakha avaguna geha || 1 ||

prerita mantra brahmasara dhāvā| calā bhāji bāyasa bhaya pāvā ||

dhari nija rupa gayu pitu pāhīṃ| rāma bimukha rākhā tehi nāhīm ||

bhā nirāsa upajī mana trāsā| jathā cakra bhaya riṣi durbāsā ||

brahmadhāma sivapura saba lokā| phirā śramita byākula bhaya sokā ||

kāhū~ baiṭhana kahā na ohī| rākhi ko saki rāma kara drohī ||

mātu mṛtyu pitu samana samānā| sudhā hoi biṣa sunu harijānā ||

mitra kari sata ripu kai karanī| tā kaha~ bibudhanadī baitaranī ||

saba jagu tāhi analahu te tātā| jo raghubīra bimukha sunu bhrātā ||

nārada dekhā bikala jayantā| lāgi dayā komala cita santā ||

paṭhavā turata rāma pahiṃ tāhī| kahesi pukāri pranata hita pāhī ||

ātura sabhaya gahesi pada jāī| trāhi trāhi dayāla raghurāī ||

atulita bala atulita prabhutāī| maiṃ matimanda jāni nahiṃ pāī ||

nija kṛta karma janita phala pāyu~| aba prabhu pāhi sarana taki āyu~ ||

suni kṛpāla ati ārata bānī| ekanayana kari tajā bhavānī ||

so. kīnha moha basa droha jadyapi tehi kara badha ucita|

prabhu chāḍa़eu kari choha ko kṛpāla raghubīra sama || 2 ||

raghupati citrakūṭa basi nānā| carita kie śruti sudhā samānā ||

bahuri rāma asa mana anumānā| hoihi bhīra sabahiṃ mohi jānā ||

sakala muninha sana bidā karāī| sītā sahita cale dvau bhāī ||

atri ke āśrama jaba prabhu gayū| sunata mahāmuni haraṣita bhayū ||

pulakita gāta atri uṭhi dhāe| dekhi rāmu ātura cali āe ||

karata daṇḍavata muni ura lāe| prema bāri dvau jana anhavāe ||

dekhi rāma chabi nayana juḍa़āne| sādara nija āśrama taba āne ||

kari pūjā kahi bacana suhāe| die mūla phala prabhu mana bhāe ||

so. prabhu āsana āsīna bhari locana sobhā nirakhi|

munibara parama prabīna jori pāni astuti karata || 3 ||

chaṃ. namāmi bhakta vatsalaṃ| kṛpālu śīla komalam ||

bhajāmi te padāmbujaṃ| akāmināṃ svadhāmadam ||

nikāma śyāma sundaraṃ| bhavāmbunātha mandaram ||

praphulla kañja locanaṃ| madādi doṣa mocanam ||

pralamba bāhu vikramaṃ| prabho'prameya vaibhavam ||

niṣaṅga cāpa sāyakaṃ| dharaṃ triloka nāyakam ||

dineśa vaṃśa maṇḍanaṃ| maheśa cāpa khaṇḍanam ||

munīndra santa rañjanaṃ| surāri vṛnda bhañjanam ||

manoja vairi vanditaṃ| ajādi deva sevitam ||

viśuddha bodha vigrahaṃ| samasta dūṣaṇāpaham ||

namāmi indirā patiṃ| sukhākaraṃ satāṃ gatim ||

bhaje saśakti sānujaṃ| śacī patiṃ priyānujam ||

tvadaṅghri mūla ye narāḥ| bhajanti hīna matsarā ||

patanti no bhavārṇave| vitarka vīci saṅkule ||

vivikta vāsinaḥ sadā| bhajanti muktaye mudā ||

nirasya indriyādikaṃ| prayānti te gatiṃ svakam ||

tamekamabhdutaṃ prabhuṃ| nirīhamīśvaraṃ vibhum ||

jagadguruṃ ca śāśvataṃ| turīyameva kevalam ||

bhajāmi bhāva vallabhaṃ| kuyogināṃ sudurlabham ||

svabhakta kalpa pādapaṃ| samaṃ susevyamanvaham ||

anūpa rūpa bhūpatiṃ| nato'hamurvijā patim ||

prasīda me namāmi te| padābja bhakti dehi me ||

paṭhanti ye stavaṃ idaṃ| narādareṇa te padam ||

vrajanti nātra saṃśayaṃ| tvadīya bhakti saṃyutā ||

do. binatī kari muni nāi siru kaha kara jori bahori|

carana saroruha nātha jani kabahu~ tajai mati mori || 4 ||

śrī gaṇeśāya namaḥ

śrī jānakīvallabho vijayate

śrī rāmacaritamānasa

----------

tṛtīya sopāna

(araṇyakāṇḍa)

śloka