📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ਨਿਰ੍ਗੁਣ ਮਾਨਸ ਪੂਜਾ
Nirguna Manasa Puja
Puja Vidhi Adi Shankaracharya Gurmukhi
ਸ਼ਿष੍ਯ ਉਵਾਚ
ਅਖਣ੍ਡੇ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦੇ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੈਕਰੂਪਿਣਿ ।
ਸ੍ਥਿਤੇऽਦ੍ਵਿਤੀਯਭਾਵੇऽਪਿ ਕਥਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ 1 ॥
ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯਾਵਾਹਨਂ ਕੁਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਸ੍ਯ ਚਾਸਨਮ੍ ।
ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ਯ ਪਾਦ੍ਯਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਚਮਨਂ ਕੁਤਃ ॥ 2 ॥
ਨਿਰ੍ਮਲਸ੍ਯ ਕੁਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਾਸੋ ਵਿਸ਼੍ਵੋਦਰਸ੍ਯ ਚ ।
ਅਗੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਕੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਵੀਤਕਮ੍ ॥ 3 ॥
ਨਿਰ੍ਲੇਪਸ੍ਯ ਕੁਤੋ ਗਨ੍ਧਃ ਪੁष੍ਪਂ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਸ੍ਯ ਚ ।
ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਕਾ ਭੂषਾ ਕੋऽਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਿਰਾਕृਤੇਃ ॥ 4 ॥
ਨਿਰਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਕਿਂ ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਰ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍षਿਣਃ ।
ਨਿਜਾਨਨ੍ਦੈਕਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕਿਂ ਭਵੇਦਿਹ ॥ 5 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਨ੍ਦਯਿਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਂ ਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਚਿਦ੍ਰੂਪੋ ਯੋऽਸਾਵਰ੍ਕਾਦਿਭਾਸਕਃ ॥ 6 ॥
ਗੀਯਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਭਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨੀਰਾਜਨਵਿਧਿਃ ਕੁਤਃ ।
ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਾਮੋऽਦ੍ਵਯਵਸ੍ਤੁਨਃ ॥ 7 ॥
ਵੇਦਵਾਚਾਮਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਕਿਂ ਵਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਉਦ੍ਵਾਸਨਵਿਧਿਃ ਕੁਤਃ ॥ 8 ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਰੁਵਾਚ
ਆਰਾਧਯਾਮਿ ਮਣਿਸਨ੍ਨਿਭਮਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਮ੍
ਮਾਯਾਪੁਰੀਹृਦਯਪਙ੍ਕਜਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨਦੀਵਿਮਲਚਿਤ੍ਤਜਲਾਭਿषੇਕੈ-
ਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਧਿਕੁਸੁਮੈਰ੍ਨਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ ॥ 9 ॥
ਅਯਮੇਕੋऽਵਸ਼ਿष੍ਟੋऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯੇਵਮਾਵਾਹਯੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ।
ਆਸਨਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਤ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ 10 ॥
ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਰਜਃਸਙ੍ਗੋ ਮਮ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਨਮ੍ ।
ਪਾਦ੍ਯਂ ਸਮਰ੍ਪਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਸਰ੍ਵਕਲ੍ਮषਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਨਾਦਿਕਲ੍ਪਵਿਧृਤਮੂਲਾਜ੍ਞਾਨਜਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ।
ਵਿਸृਜੇਦਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤਦੇਵਾਰ੍ਘ੍ਯਸਮਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ 12 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਦਾਬ੍ਧਿਕਲ੍ਲੋਲਕਣਕੋਟ੍ਯਂਸ਼ਲੇਸ਼ਕਮ੍ ।
ਪਿਬਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਾਦਯ ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਨਮਾਚਮਨਂ ਮਤਮ੍ ॥ 13 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਨ੍ਦਜਲੇਨੈਵ ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ ।
ਅਚ੍ਛੇਦ੍ਯੋऽਯਮਿਤਿ ਧ੍ਯਾਨਮਭਿषੇਚਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 14 ॥
ਨਿਰਾਵਰਣਚੈਤਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਨ੍ਮੁਨਿਃ ॥ 15 ॥
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਾਸ਼ੇषਲੋਕਮਾਲਿਕਾਸੂਤ੍ਰਮਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮੇਵਾਤ੍ਰ ਹ੍ਯੁਪਵੀਤਂ ਪਰਂ ਮਤਮ੍ ॥ 16 ॥
ਅਨੇਕਵਾਸਨਾਮਿਸ਼੍ਰਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋऽਯਂ ਧृਤੋ ਮਯਾ ।
ਨਾਨ੍ਯੇਨੇਤ੍ਯਨੁਸਨ੍ਧਾਨਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 17 ॥
ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮੋਵृਤ੍ਤਿਤ੍ਯਾਗਰੂਪੈਸ੍ਤਿਲਾਕ੍षਤੈਃ ।
ਆਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਂ ਯਜੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯੇ ॥ 18 ॥
ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਗੁਰੁਰਾਤ੍ਮੇਤਿ ਭੇਦਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ ।
ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰੈਰਦ੍ਵਿਤੀਯੈਰਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਂ ਯਜੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸਮਸ੍ਤਵਾਸਨਾਤ੍ਯਾਗਂ ਧੂਪਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਯਾਤ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਦੀਪਂ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ 20 ॥
ਨੈਵੇਦ੍ਯਮਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਖ੍ਯਂ ਮਹੋਦਨਮ੍ ।
ਪਿਬਾਨਨ੍ਦਰਸਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਮृਤ੍ਯੁਰਸ੍ਯੋਪਸੇਚਨਮ੍ ॥ 21 ॥
ਅਜ੍ਞਾਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਕਰਸ੍ਯ ਕ੍षਾਲਨਂ ਜ੍ਞਾਨਵਾਰਿਣਾ ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਕ੍षਾਲਨਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ 22 ॥
ਰਾਗਾਦਿਗੁਣਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸਰਾਗਵਿषਯਾਭ੍ਯਾਸਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤਾਮ੍ਬੂਲਚਰ੍ਵਣਮ੍ ॥ 23 ॥
ਅਜ੍ਞਾਨਧ੍ਵਾਨ੍ਤਵਿਧ੍ਵਂਸਪ੍ਰਚਣ੍ਡਮਤਿਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਜ੍ਞਾਨਂ ਨੀਰਾਜਨਮਿਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 24 ॥
ਵਿਵਿਧਬ੍ਰਹ੍ਮਸਨ੍ਦृष੍ਟਿਰ੍ਮਾਲਿਕਾਭਿਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਪੂਰ੍ਣਾਨਨ੍ਦਾਤ੍ਮਤਾਦृष੍ਟਿਂ ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਮਨੁਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ 25 ॥
ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਯੀਸ਼੍ਵਰੇ ।
ਕੂਟਸ੍ਥਾਚਲਰੂਪੋऽਹਮਿਤਿ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 26 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਵਨ੍ਦ੍ਯੋऽਹਮੇਵਾਸ੍ਮਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਨ੍ਦ੍ਯੋ ਮਦਨ੍ਯਤਃ ।
ਇਤ੍ਯਾਲੋਚਨਮੇਵਾਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ 27 ॥
ਆਤ੍ਮਨਃ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਭਾਵਭਾਵਨਾ ।
ਨਾਮਰੂਪਵ੍ਯਤੀਤਾਤ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਂ ਨਾਮਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ ॥ 28 ॥
ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾਭਾਵਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ।
ਮਨਨਂ ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਾਭਾਵਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ 29 ॥
ਧ੍ਯਾਤਵ੍ਯਾਭਾਵਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਦਿਧ੍ਯਾਸਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸਮਸ੍ਤਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਵਿਕ੍षੇਪਰਾਹਿਤ੍ਯੇਨਾਤ੍ਮਨਿष੍ਠਤਾ ॥ 30 ॥
ਸਮਾਧਿਰਾਤ੍ਮਨੋ ਨਾਮ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਭ੍ਰਮਃ ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਬਹ੍ਮਣਿ ਸਦਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰਿष੍ਯਤੇ ॥ 31 ॥
ਏਵਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਸ੍ਵਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਪ੍ਰਪੂਜਨਮ੍ ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾ ਮਰਣਂ ਵਾਪਿ ਕ੍षਣਂ ਵਾ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ॥ 32 ॥
ਸਰ੍ਵਦੁਰ੍ਵਾਸਨਾਜਾਲਂ ਪਦਪਾਂਸੁਮਿਵ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ।
ਵਿਧੂਯਾਜ੍ਞਾਨਦੁਃਖੌਘਂ ਮੋਕ੍षਾਨਨ੍ਦਂ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 33 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śiṣya uvāca
akhaṇḍe saccidānande nirvikalpaikarūpiṇi |
sthite'dvitīyabhāve'pi kathaṃ pūjā vidhīyate || 1 ||
pūrṇasyāvāhanaṃ kutra sarvādhārasya cāsanam |
svacchasya pādyamarghyaṃ ca śuddhasyācamanaṃ kutaḥ || 2 ||
nirmalasya kutaḥ snānaṃ vāso viśvodarasya ca |
agotrasya tvavarṇasya kutastasyopavītakam || 3 ||
nirlepasya kuto gandhaḥ puṣpaṃ nirvāsanasya ca |
nirviśeṣasya kā bhūṣā ko'laṅkāro nirākṛteḥ || 4 ||
nirañjanasya kiṃ dhūpairdīpairvā sarvasākṣiṇaḥ |
nijānandaikatṛptasya naivedyaṃ kiṃ bhavediha || 5 ||
viśvānandayitustasya kiṃ tāmbūlaṃ prakalpate |
svayamprakāśacidrūpo yo'sāvarkādibhāsakaḥ || 6 ||
gīyate śrutibhistasya nīrājanavidhiḥ kutaḥ |
pradakṣiṇamanantasya praṇāmo'dvayavastunaḥ || 7 ||
vedavācāmavedyasya kiṃ vā stotraṃ vidhīyate |
antarbahiḥ saṃsthitasya udvāsanavidhiḥ kutaḥ || 8 ||
śrī gururuvāca
ārādhayāmi maṇisannibhamātmaliṅgam
māyāpurīhṛdayapaṅkajasanniviṣṭam |
śraddhānadīvimalacittajalābhiṣekai-
rnityaṃ samādhikusumairnapunarbhavāya || 9 ||
ayameko'vaśiṣṭo'smītyevamāvāhayecchivam |
āsanaṃ kalpayetpaścātsvapratiṣṭhātmacintanam || 10 ||
puṇyapāparajaḥsaṅgo mama nāstīti vedanam |
pādyaṃ samarpayedvidvansarvakalmaṣanāśanam || 11 ||
anādikalpavidhṛtamūlājñānajalāñjalim |
visṛjedātmaliṅgasya tadevārghyasamarpaṇam || 12 ||
brahmānandābdhikallolakaṇakoṭyaṃśaleśakam |
pibantīndrādaya iti dhyānamācamanaṃ matam || 13 ||
brahmānandajalenaiva lokāḥ sarve pariplutāḥ |
acchedyo'yamiti dhyānamabhiṣecanamātmanaḥ || 14 ||
nirāvaraṇacaitanyaṃ prakāśo'smīti cintanam |
ātmaliṅgasya sadvastramityevaṃ cintayenmuniḥ || 15 ||
triguṇātmāśeṣalokamālikāsūtramasmyaham |
iti niścayamevātra hyupavītaṃ paraṃ matam || 16 ||
anekavāsanāmiśraprapañco'yaṃ dhṛto mayā |
nānyenetyanusandhānamātmanaścandanaṃ bhavet || 17 ||
rajaḥsattvatamovṛttityāgarūpaistilākṣataiḥ |
ātmaliṅgaṃ yajennityaṃ jīvanmuktiprasiddhaye || 18 ||
īśvaro gururātmeti bhedatrayavivarjitaiḥ |
bilvapatrairadvitīyairātmaliṅgaṃ yajecchivam || 19 ||
samastavāsanātyāgaṃ dhūpaṃ tasya vicintayet |
jyotirmayātmavijñānaṃ dīpaṃ sandarśayedbudhaḥ || 20 ||
naivedyamātmaliṅgasya brahmāṇḍākhyaṃ mahodanam |
pibānandarasaṃ svādu mṛtyurasyopasecanam || 21 ||
ajñānocchiṣṭakarasya kṣālanaṃ jñānavāriṇā |
viśuddhasyātmaliṅgasya hastaprakṣālanaṃ smaret || 22 ||
rāgādiguṇaśūnyasya śivasya paramātmanaḥ |
sarāgaviṣayābhyāsatyāgastāmbūlacarvaṇam || 23 ||
ajñānadhvāntavidhvaṃsapracaṇḍamatibhāskaram |
ātmano brahmatājñānaṃ nīrājanamihātmanaḥ || 24 ||
vividhabrahmasandṛṣṭirmālikābhiralaṅkṛtam |
pūrṇānandātmatādṛṣṭiṃ puṣpāñjalimanusmaret || 25 ||
paribhramanti brahmāṇḍasahasrāṇi mayīśvare |
kūṭasthācalarūpo'hamiti dhyānaṃ pradakṣiṇam || 26 ||
viśvavandyo'hamevāsmi nāsti vandyo madanyataḥ |
ityālocanamevātra svātmaliṅgasya vandanam || 27 ||
ātmanaḥ satkriyā proktā kartavyābhāvabhāvanā |
nāmarūpavyatītātmacintanaṃ nāmakīrtanam || 28 ||
śravaṇaṃ tasya devasya śrotavyābhāvacintanam |
mananaṃ tvātmaliṅgasya mantavyābhāvacintanam || 29 ||
dhyātavyābhāvavijñānaṃ nididhyāsanamātmanaḥ |
samastabhrāntivikṣeparāhityenātmaniṣṭhatā || 30 ||
samādhirātmano nāma nānyaccittasya vibhramaḥ |
tatraiva bahmaṇi sadā cittaviśrāntiriṣyate || 31 ||
evaṃ vedāntakalpoktasvātmaliṅgaprapūjanam |
kurvannā maraṇaṃ vāpi kṣaṇaṃ vā susamāhitaḥ || 32 ||
sarvadurvāsanājālaṃ padapāṃsumiva tyajet |
vidhūyājñānaduḥkhaughaṃ mokṣānandaṃ samaśnute || 33 ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever