Ashtavakra Gita Tritiyo'dhyayah

ॐ

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਗੀਤਾ ਤृਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

Gita Gurmukhi

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ ॥

ਅਵਿਨਾਸ਼ਿਨਮਾਤ੍ਮਾਨਮੇਕਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।

ਤਵਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਕਥਮਰ੍ਥਾਰ੍ਜਨੇ ਰਤਿਃ ॥ 3-1॥

ਆਤ੍ਮਾਜ੍ਞਾਨਾਦਹੋ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਵਿषਯਭ੍ਰਮਗੋਚਰੇ ।

ਸ਼ੁਕ੍ਤੇਰਜ੍ਞਾਨਤੋ ਲੋਭੋ ਯਥਾ ਰਜਤਵਿਭ੍ਰਮੇ ॥ 3-2॥

ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਸਾਗਰੇ ।

ਸੋऽਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕਿਂ ਦੀਨ ਇਵ ਧਾਵਸਿ ॥ 3-3॥

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚੈਤਨ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਨਮਤਿਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ ।

ਉਪਸ੍ਥੇऽਤ੍ਯਨ੍ਤਸਂਸਕ੍ਤੋ ਮਾਲਿਨ੍ਯਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 3-4॥

ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ।

ਮੁਨੇਰ੍ਜਾਨਤ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਮਤ੍ਵਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 3-5॥

ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਪਰਮਾਦ੍ਵੈਤਂ ਮੋਕ੍षਾਰ੍ਥੇऽਪਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।

ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਕਾਮਵਸ਼ਗੋ ਵਿਕਲਃ ਕੇਲਿਸ਼ਿਕ੍षਯਾ ॥ 3-6॥

ਉਦ੍ਭੂਤਂ ਜ੍ਞਾਨਦੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਮਵਧਾਰ੍ਯਾਤਿਦੁਰ੍ਬਲਃ ।

ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਕਾਮਮਾਕਾਙ੍ਕ੍षੇਤ੍ ਕਾਲਮਨ੍ਤਮਨੁਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 3-7॥

ਇਹਾਮੁਤ੍ਰ ਵਿਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਵਿਵੇਕਿਨਃ ।

ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮੋਕ੍षਕਾਮਸ੍ਯ ਮੋਕ੍षਾਦ੍ ਏਵ ਵਿਭੀषਿਕਾ ॥ 3-8॥

ਧੀਰਸ੍ਤੁ ਭੋਜ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ॥ 3-9॥

ਚੇष੍ਟਮਾਨਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਯਸ਼ਰੀਰਵਤ੍ ।

ਸਂਸ੍ਤਵੇ ਚਾਪਿ ਨਿਨ੍ਦਾਯਾਂ ਕਥਂ ਕ੍षੁਭ੍ਯੇਤ੍ ਮਹਾਸ਼ਯਃ ॥ 3-10॥

ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਵਿਗਤਕੌਤੁਕਃ ।

ਅਪਿ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇ ਮृਤ੍ਯੌ ਕਥਂ ਤ੍ਰਸ੍ਯਤਿ ਧੀਰਧੀਃ ॥ 3-11॥

ਨਿਃਸ੍ਪृਹਂ ਮਾਨਸਂ ਯਸ੍ਯ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯੇऽਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁਲਨਾ ਕੇਨ ਜਾਯਤੇ ॥ 3-12॥

ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਏਵ ਜਾਨਾਨੋ ਦृਸ਼੍ਯਮੇਤਨ੍ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ।

ਇਦਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਦਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਸ ਕਿਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਧੀਰਧੀਃ ॥ 3-13॥

ਅਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਕषਾਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਰਾਸ਼ਿषਃ ।

ਯਦृਚ੍ਛਯਾਗਤੋ ਭੋਗੋ ਨ ਦੁਃਖਾਯ ਨ ਤੁष੍ਟਯੇ ॥ 3-14॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

avināśinamātmānamekaṃ vijñāya tattvataḥ |

tavātmajñānasya dhīrasya kathamarthārjane ratiḥ || 3-1||

ātmājñānādaho prītirviṣayabhramagocare |

śukterajñānato lobho yathā rajatavibhrame || 3-2||

viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare |

so'hamasmīti vijñāya kiṃ dīna iva dhāvasi || 3-3||

śrutvāpi śuddhacaitanya ātmānamatisundaram |

upasthe'tyantasaṃsakto mālinyamadhigacchati || 3-4||

sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |

munerjānata āścaryaṃ mamatvamanuvartate || 3-5||

āsthitaḥ paramādvaitaṃ mokṣārthe'pi vyavasthitaḥ |

āścaryaṃ kāmavaśago vikalaḥ keliśikṣayā || 3-6||

udbhūtaṃ jñānadurmitramavadhāryātidurbalaḥ |

āścaryaṃ kāmamākāṅkṣet kālamantamanuśritaḥ || 3-7||

ihāmutra viraktasya nityānityavivekinaḥ |

āścaryaṃ mokṣakāmasya mokṣād eva vibhīṣikā || 3-8||

dhīrastu bhojyamāno'pi pīḍyamāno'pi sarvadā |

ātmānaṃ kevalaṃ paśyan na tuṣyati na kupyati || 3-9||

ceṣṭamānaṃ śarīraṃ svaṃ paśyatyanyaśarīravat |

saṃstave cāpi nindāyāṃ kathaṃ kṣubhyet mahāśayaḥ || 3-10||

māyāmātramidaṃ viśvaṃ paśyan vigatakautukaḥ |

api sannihite mṛtyau kathaṃ trasyati dhīradhīḥ || 3-11||

niḥspṛhaṃ mānasaṃ yasya nairāśye'pi mahātmanaḥ |

tasyātmajñānatṛptasya tulanā kena jāyate || 3-12||

svabhāvād eva jānāno dṛśyametanna kiñcana |

idaṃ grāhyamidaṃ tyājyaṃ sa kiṃ paśyati dhīradhīḥ || 3-13||

antastyaktakaṣāyasya nirdvandvasya nirāśiṣaḥ |

yadṛcchayāgato bhogo na duḥkhāya na tuṣṭaye || 3-14||