📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਗੀਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
Ashtavakra Gita Dvitiyo'dhyayah
Gita Gurmukhi
ਜਨਕ ਉਵਾਚ ॥
ਅਹੋ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਬੋਧੋऽਹਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮਹਂ ਕਾਲਂ ਮੋਹੇਨੈਵ ਵਿਡਮ੍ਬਿਤਃ ॥ 2-1॥
ਯਥਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਾਮ੍ਯੇਕੋ ਦੇਹਮੇਨਂ ਤਥਾ ਜਗਤ੍ ।
ਅਤੋ ਮਮ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਥਵਾ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਨ ॥ 2-2॥
ਸ ਸ਼ਰੀਰਮਹੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਯਾਧੁਨਾ ।
ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕੌਸ਼ਲਾਦ੍ ਏਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ ॥ 2-3॥
ਯਥਾ ਨ ਤੋਯਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਰਙ੍ਗਾਃ ਫੇਨਬੁਦ੍ਬੁਦਾਃ ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਨ ਤਥਾ ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍ ॥ 2-4॥
ਤਨ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰੋ ਭਵੇਦ੍ ਏਵ ਪਟੋ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਚਾਰਿਤਃ ।
ਆਤ੍ਮਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮੇਵੇਦਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ ॥ 2-5॥
ਯਥੈਵੇਕ੍षੁਰਸੇ ਕ੍ਲृਪ੍ਤਾ ਤੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੈਵ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ।
ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਯਿ ਕ੍ਲृਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 2-6॥
ਆਤ੍ਮਾਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜਗਦ੍ਭਾਤਿ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨ ਭਾਸਤੇ ।
ਰਜ੍ਜ੍ਵਜ੍ਞਾਨਾਦਹਿਰ੍ਭਾਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਭਾਸਤੇ ਨ ਹਿ ॥ 2-7॥
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋ ਮੇ ਨਿਜਂ ਰੂਪਂ ਨਾਤਿਰਿਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤਤਃ ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਦਾਹਂ ਭਾਸ ਏਵ ਹਿ ॥ 2-8॥
ਅਹੋ ਵਿਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਯਿ ਭਾਸਤੇ ।
ਰੂਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਫਣੀ ਰਜ੍ਜੌ ਵਾਰਿ ਸੂਰ੍ਯਕਰੇ ਯਥਾ ॥ 2-9॥
ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਯ੍ਯੇਵ ਲਯਮੇष੍ਯਤਿ ।
ਮृਦਿ ਕੁਮ੍ਭੋ ਜਲੇ ਵੀਚਿਃ ਕਨਕੇ ਕਟਕਂ ਯਥਾ ॥ 2-10॥
ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ਨਾਸ਼ੋऽਪਿ ਤਿष੍ਠਤਃ ॥ 2-11॥
ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਮੇਕੋऽਹਂ ਦੇਹਵਾਨਪਿ ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨ ਗਨ੍ਤਾ ਨਾਗਨ੍ਤਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਮਵਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 2-12॥
ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦਕ੍षੋ ਨਾਸ੍ਤੀਹ ਮਤ੍ਸਮਃ ।
ਅਸਂਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਚਿਰਂ ਧृਤਮ੍ ॥ 2-13॥
ਅਹੋ ਅਹਂ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ ।
ਅਥਵਾ ਯਸ੍ਯ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਵਾਙ੍ਮਨਸਗੋਚਰਮ੍ ॥ 2-14॥
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਾਸ੍ਤਵਮ੍ ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਭਾਤਿ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਸੋऽਹਮਸ੍ਮਿ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ ॥ 2-15॥
ਦ੍ਵੈਤਮੂਲਮਹੋ ਦੁਃਖਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਯਾऽਸ੍ਤਿ ਭੇषਜਮ੍ ।
ਦृਸ਼੍ਯਮੇਤਨ੍ ਮृषਾ ਸਰ੍ਵਮੇਕੋऽਹਂ ਚਿਦ੍ਰਸੋਮਲਃ ॥ 2-16॥
ਬੋਧਮਾਤ੍ਰੋऽਹਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਉਪਾਧਿਃ ਕਲ੍ਪਿਤੋ ਮਯਾ ।
ਏਵਂ ਵਿਮृਸ਼ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 2-17॥
ਨ ਮੇ ਬਨ੍ਧੋऽਸ੍ਤਿ ਮੋਕ੍षੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ ।
ਅਹੋ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 2-18॥
ਸਸ਼ਰੀਰਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰ ਆਤ੍ਮਾ ਚ ਤਤ੍ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪਨਾਧੁਨਾ ॥ 2-19॥
ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਰਕੌ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍षੌ ਭਯਂ ਤਥਾ ।
ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਮੇਵੈਤਤ੍ ਕਿਂ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 2-20॥
ਅਹੋ ਜਨਸਮੂਹੇऽਪਿ ਨ ਦ੍ਵੈਤਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮਮ ।
ਅਰਣ੍ਯਮਿਵ ਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਕ੍ਵ ਰਤਿਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍ ॥ 2-21॥
ਨਾਹਂ ਦੇਹੋ ਨ ਮੇ ਦੇਹੋ ਜੀਵੋ ਨਾਹਮਹਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ ।
ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਮੇ ਬਨ੍ਧ ਆਸੀਦ੍ਯਾ ਜੀਵਿਤੇ ਸ੍ਪृਹਾ ॥ 2-22॥
ਅਹੋ ਭੁਵਨਕਲ੍ਲੋਲੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਮਯ੍ਯਨਨ੍ਤਮਹਾਮ੍ਭੋਧੌ ਚਿਤ੍ਤਵਾਤੇ ਸਮੁਦ੍ਯਤੇ ॥ 2-23॥
ਮਯ੍ਯਨਨ੍ਤਮਹਾਮ੍ਭੋਧੌ ਚਿਤ੍ਤਵਾਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ।
ਅਭਾਗ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਵਣਿਜੋ ਜਗਤ੍ਪੋਤੋ ਵਿਨਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 2-24॥
ਮਯ੍ਯਨਨ੍ਤਮਹਾਮ੍ਭੋਧਾਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਜੀਵਵੀਚਯਃ ।
ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਖੇਲਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ॥ 2-25॥
Roman (IAST) Transliteration
janaka uvāca ||
aho nirañjanaḥ śānto bodho'haṃ prakṛteḥ paraḥ |
etāvantamahaṃ kālaṃ mohenaiva viḍambitaḥ || 2-1||
yathā prakāśayāmyeko dehamenaṃ tathā jagat |
ato mama jagatsarvamathavā na ca kiñcana || 2-2||
sa śarīramaho viśvaṃ parityajya mayādhunā |
kutaścit kauśalād eva paramātmā vilokyate || 2-3||
yathā na toyato bhinnāstaraṅgāḥ phenabudbudāḥ |
ātmano na tathā bhinnaṃ viśvamātmavinirgatam || 2-4||
tantumātro bhaved eva paṭo yadvad vicāritaḥ |
ātmatanmātramevedaṃ tadvad viśvaṃ vicāritam || 2-5||
yathaivekṣurase klṛptā tena vyāptaiva śarkarā |
tathā viśvaṃ mayi klṛptaṃ mayā vyāptaṃ nirantaram || 2-6||
ātmājñānājjagadbhāti ātmajñānānna bhāsate |
rajjvajñānādahirbhāti tajjñānād bhāsate na hi || 2-7||
prakāśo me nijaṃ rūpaṃ nātirikto'smyahaṃ tataḥ |
yadā prakāśate viśvaṃ tadāhaṃ bhāsa eva hi || 2-8||
aho vikalpitaṃ viśvamajñānānmayi bhāsate |
rūpyaṃ śuktau phaṇī rajjau vāri sūryakare yathā || 2-9||
matto vinirgataṃ viśvaṃ mayyeva layameṣyati |
mṛdi kumbho jale vīciḥ kanake kaṭakaṃ yathā || 2-10||
aho ahaṃ namo mahyaṃ vināśo yasya nāsti me |
brahmādistambaparyantaṃ jagannāśo'pi tiṣṭhataḥ || 2-11||
aho ahaṃ namo mahyameko'haṃ dehavānapi |
kvacinna gantā nāgantā vyāpya viśvamavasthitaḥ || 2-12||
aho ahaṃ namo mahyaṃ dakṣo nāstīha matsamaḥ |
asaṃspṛśya śarīreṇa yena viśvaṃ ciraṃ dhṛtam || 2-13||
aho ahaṃ namo mahyaṃ yasya me nāsti kiñcana |
athavā yasya me sarvaṃ yad vāṅmanasagocaram || 2-14||
jñānaṃ jñeyaṃ tathā jñātā tritayaṃ nāsti vāstavam |
ajñānād bhāti yatredaṃ so'hamasmi nirañjanaḥ || 2-15||
dvaitamūlamaho duḥkhaṃ nānyattasyā'sti bheṣajam |
dṛśyametan mṛṣā sarvameko'haṃ cidrasomalaḥ || 2-16||
bodhamātro'hamajñānād upādhiḥ kalpito mayā |
evaṃ vimṛśato nityaṃ nirvikalpe sthitirmama || 2-17||
na me bandho'sti mokṣo vā bhrāntiḥ śāntā nirāśrayā |
aho mayi sthitaṃ viśvaṃ vastuto na mayi sthitam || 2-18||
saśarīramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścitam |
śuddhacinmātra ātmā ca tatkasmin kalpanādhunā || 2-19||
śarīraṃ svarganarakau bandhamokṣau bhayaṃ tathā |
kalpanāmātramevaitat kiṃ me kāryaṃ cidātmanaḥ || 2-20||
aho janasamūhe'pi na dvaitaṃ paśyato mama |
araṇyamiva saṃvṛttaṃ kva ratiṃ karavāṇyaham || 2-21||
nāhaṃ deho na me deho jīvo nāhamahaṃ hi cit |
ayameva hi me bandha āsīdyā jīvite spṛhā || 2-22||
aho bhuvanakallolairvicitrairdrāk samutthitam |
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte samudyate || 2-23||
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte praśāmyati |
abhāgyājjīvavaṇijo jagatpoto vinaśvaraḥ || 2-24||
mayyanantamahāmbhodhāvāścaryaṃ jīvavīcayaḥ |
udyanti ghnanti khelanti praviśanti svabhāvataḥ || 2-25||