Ashtavakra Gita Shodasho'dhyayah

ॐ

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਗੀਤਾ षੋਡਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

Gita Gurmukhi

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ ॥

ਆਚਕ੍ष੍ਵ ਸ਼ृਣੁ ਵਾ ਤਾਤ ਨਾਨਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ ।

ਤਥਾਪਿ ਨ ਤਵ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸ੍ਮਰਣਾਦृਤੇ ॥ 16-1॥

ਭੋਗਂ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਕੁਰੁ ਵਿਜ੍ਞ ਤਥਾਪਿ ਤੇ ।

ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰਸ੍ਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਰੋਚਯਿष੍ਯਤਿ ॥ 16-2॥

ਆਯਾਸਾਤ੍ਸਕਲੋ ਦੁਃਖੀ ਨੈਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ ।

ਅਨੇਨੈਵੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਧਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ॥ 16-3॥

ਵ੍ਯਾਪਾਰੇ ਖਿਦ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਮੇषੋਨ੍ਮੇषਯੋਰਪਿ ।

ਤਸ੍ਯਾਲਸ੍ਯ ਧੁਰੀਣਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ॥ 16-4॥

ਇਦਂ ਕृਤਮਿਦਂ ਨੇਤਿ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਦਾ ਮਨਃ ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍षੇषੁ ਨਿਰਪੇਕ੍षਂ ਤਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ 16-5॥

ਵਿਰਕ੍ਤੋ ਵਿषਯਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਰਾਗੀ ਵਿषਯਲੋਲੁਪਃ ।

ਗ੍ਰਹਮੋਕ੍षਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਨ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ਨ ਰਾਗਵਾਨ੍ ॥ 16-6॥

ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾ ਤਾਵਤ੍ਸਂਸਾਰਵਿਟਪਾਙ੍ਕੁਰਃ ।

ਸ੍ਪृਹਾ ਜੀਵਤਿ ਯਾਵਦ੍ ਵੈ ਨਿਰ੍ਵਿਚਾਰਦਸ਼ਾਸ੍ਪਦਮ੍ ॥ 16-7॥

ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਜਾਯਤੇ ਰਾਗੋ ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤੌ ਦ੍ਵੇष ਏਵ ਹਿ ।

ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਬਾਲਵਦ੍ ਧੀਮਾਨ੍ ਏਵਮੇਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 16-8॥

ਹਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਰਾਗੀ ਦੁਃਖਜਿਹਾਸਯਾ ।

ਵੀਤਰਾਗੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਨ ਖਿਦ੍ਯਤਿ ॥ 16-9॥

ਯਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨੋ ਮੋਕ੍षੇऽਪਿ ਦੇਹੇऽਪਿ ਮਮਤਾ ਤਥਾ ।

ਨ ਚ ਜ੍ਞਾਨੀ ਨ ਵਾ ਯੋਗੀ ਕੇਵਲਂ ਦੁਃਖਭਾਗਸੌ ॥ 16-10॥

ਹਰੋ ਯਦ੍ਯੁਪਦੇष੍ਟਾ ਤੇ ਹਰਿਃ ਕਮਲਜੋऽਪਿ ਵਾ ।

ਤਥਾਪਿ ਨ ਤਵ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸ੍ਮਰਣਾਦृਤੇ ॥ 16-11॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

ācakṣva śṛṇu vā tāta nānāśāstrāṇyanekaśaḥ |

tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇādṛte || 16-1||

bhogaṃ karma samādhiṃ vā kuru vijña tathāpi te |

cittaṃ nirastasarvāśamatyarthaṃ rocayiṣyati || 16-2||

āyāsātsakalo duḥkhī nainaṃ jānāti kaścana |

anenaivopadeśena dhanyaḥ prāpnoti nirvṛtim || 16-3||

vyāpāre khidyate yastu nimeṣonmeṣayorapi |

tasyālasya dhurīṇasya sukhaṃ nānyasya kasyacit || 16-4||

idaṃ kṛtamidaṃ neti dvandvairmuktaṃ yadā manaḥ |

dharmārthakāmamokṣeṣu nirapekṣaṃ tadā bhavet || 16-5||

virakto viṣayadveṣṭā rāgī viṣayalolupaḥ |

grahamokṣavihīnastu na virakto na rāgavān || 16-6||

heyopādeyatā tāvatsaṃsāraviṭapāṅkuraḥ |

spṛhā jīvati yāvad vai nirvicāradaśāspadam || 16-7||

pravṛttau jāyate rāgo nirvṛttau dveṣa eva hi |

nirdvandvo bālavad dhīmān evameva vyavasthitaḥ || 16-8||

hātumicchati saṃsāraṃ rāgī duḥkhajihāsayā |

vītarāgo hi nirduḥkhastasminnapi na khidyati || 16-9||

yasyābhimāno mokṣe'pi dehe'pi mamatā tathā |

na ca jñānī na vā yogī kevalaṃ duḥkhabhāgasau || 16-10||

haro yadyupadeṣṭā te hariḥ kamalajo'pi vā |

tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇādṛte || 16-11||