Ashtavakra Gita Panchadasho'dhyayah

ॐ

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਗੀਤਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

Gita Gurmukhi

ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ ॥

ਯਥਾਤਥੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਕृਤਾਰ੍ਥਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ।

ਆਜੀਵਮਪਿ ਜਿਜ੍ਞਾਸੁਃ ਪਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤਿ ॥ 15-1॥

ਮੋਕ੍षੋ ਵਿषਯਵੈਰਸ੍ਯਂ ਬਨ੍ਧੋ ਵੈषਯਿਕੋ ਰਸਃ ।

ਏਤਾਵਦੇਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥ 15-2॥

ਵਾਗ੍ਮਿਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਮਹੋਦ੍ਯੋਗਂ ਜਨਂ ਮੂਕਜਡਾਲਸਮ੍ ।

ਕਰੋਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਬੋਧੋऽਯਮਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਬੁਭੁਕ੍षਭਿਃ ॥ 15-3॥

ਨ ਤ੍ਵਂ ਦੇਹੋ ਨ ਤੇ ਦੇਹੋ ਭੋਕ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤਾ ਨ ਵਾ ਭਵਾਨ੍ ।

ਚਿਦ੍ਰੂਪੋऽਸਿ ਸਦਾ ਸਾਕ੍षੀ ਨਿਰਪੇਕ੍षਃ ਸੁਖਂ ਚਰ ॥ 15-4॥

ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਮਨੋਧਰ੍ਮੌ ਨ ਮਨਸ੍ਤੇ ਕਦਾਚਨ ।

ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋऽਸਿ ਬੋਧਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਃ ਸੁਖਂ ਚਰ ॥ 15-5॥

ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ।

ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰੋ ਨਿਰ੍ਮਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸੁਖੀ ਭਵ ॥ 15-6॥

ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਯਤ੍ਰੇਦਂ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਸਾਗਰੇ ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮੂਰ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਵਰੋ ਭਵ ॥ 15-7॥

ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਸ੍ਵ ਤਾਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਸ੍ਵ ਨਾਤ੍ਰ ਮੋਹਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਭੋਃ ।

ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪੋ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ ॥ 15-8॥

ਗੁਣੈਃ ਸਂਵੇष੍ਟਿਤੋ ਦੇਹਸ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ।

ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਗਨ੍ਤਾ ਨਾਗਨ੍ਤਾ ਕਿਮੇਨਮਨੁਸ਼ੋਚਸਿ ॥ 15-9॥

ਦੇਹਸ੍ਤਿष੍ਠਤੁ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਵਦ੍ਯੈਵ ਵਾ ਪੁਨਃ ।

ਕ੍ਵ ਵृਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਾ ਹਾਨਿਸ੍ਤਵ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਰੂਪਿਣਃ ॥ 15-10॥

ਤ੍ਵਯ੍ਯਨਨ੍ਤਮਹਾਮ੍ਭੋਧੌ ਵਿਸ਼੍ਵਵੀਚਿਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ।

ਉਦੇਤੁ ਵਾਸ੍ਤਮਾਯਾਤੁ ਨ ਤੇ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਵਾ ਕ੍षਤਿਃ ॥ 15-11॥

ਤਾਤ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਰੂਪੋऽਸਿ ਨ ਤੇ ਭਿਨ੍ਨਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ ।

ਅਤਃ ਕਸ੍ਯ ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਕਲ੍ਪਨਾ ॥ 15-12॥

ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵ੍ਯਯੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੇऽਮਲੇ ਤ੍ਵਯਿ ।

ਕੁਤੋ ਜਨ੍ਮ ਕੁਤੋ ਕਰ੍ਮ ਕੁਤੋऽਹਙ੍ਕਾਰ ਏਵ ਚ ॥ 15-13॥

ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਤਤ੍ਰੈਕਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਸੇ ।

ਕਿਂ ਪृਥਕ੍ ਭਾਸਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਤ੍ ਕਟਕਾਙ੍ਗਦਨੂਪੁਰਮ੍ ॥ 15-14॥

ਅਯਂ ਸੋऽਹਮਯਂ ਨਾਹਂ ਵਿਭਾਗਮਿਤਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ ।

ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਨਿਃਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ ਸੁਖੀ ਭਵ ॥ 15-15॥

ਤਵੈਵਾਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਕਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ।

ਤ੍ਵਤ੍ਤੋऽਨ੍ਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੀ ਨਾਸਂਸਾਰੀ ਚ ਕਸ਼੍ਚਨ ॥ 15-16॥

ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ ।

ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਃ ਸ੍ਫੂਰ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ॥ 15-17॥

ਏਕ ਏਵ ਭਵਾਮ੍ਭੋਧਾਵਾਸੀਦਸ੍ਤਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।

ਨ ਤੇ ਬਨ੍ਧੋऽਸ੍ਤਿ ਮੋਕ੍षੋ ਵਾ ਕृਤਕृਤ੍ਯਃ ਸੁਖਂ ਚਰ ॥ 15-18॥

ਮਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਿਕਲ੍ਪਾਭ੍ਯਾਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕ੍षੋਭਯ ਚਿਨ੍ਮਯ ।

ਉਪਸ਼ਾਮ੍ਯ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਨਨ੍ਦਵਿਗ੍ਰਹੇ ॥ 15-19॥

ਤ੍ਯਜੈਵ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਹृਦਿ ਧਾਰਯ ।

ਆਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵਾਸਿ ਕਿਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ॥ 15-20॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

yathātathopadeśena kṛtārthaḥ sattvabuddhimān |

ājīvamapi jijñāsuḥ parastatra vimuhyati || 15-1||

mokṣo viṣayavairasyaṃ bandho vaiṣayiko rasaḥ |

etāvadeva vijñānaṃ yathecchasi tathā kuru || 15-2||

vāgmiprājñāmahodyogaṃ janaṃ mūkajaḍālasam |

karoti tattvabodho'yamatastyakto bubhukṣabhiḥ || 15-3||

na tvaṃ deho na te deho bhoktā kartā na vā bhavān |

cidrūpo'si sadā sākṣī nirapekṣaḥ sukhaṃ cara || 15-4||

rāgadveṣau manodharmau na manaste kadācana |

nirvikalpo'si bodhātmā nirvikāraḥ sukhaṃ cara || 15-5||

sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |

vijñāya nirahaṅkāro nirmamastvaṃ sukhī bhava || 15-6||

viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare |

tattvameva na sandehaścinmūrte vijvaro bhava || 15-7||

śraddhasva tāta śraddhasva nātra mohaṃ kuruṣva bhoḥ |

jñānasvarūpo bhagavānātmā tvaṃ prakṛteḥ paraḥ || 15-8||

guṇaiḥ saṃveṣṭito dehastiṣṭhatyāyāti yāti ca |

ātmā na gantā nāgantā kimenamanuśocasi || 15-9||

dehastiṣṭhatu kalpāntaṃ gacchatvadyaiva vā punaḥ |

kva vṛddhiḥ kva ca vā hānistava cinmātrarūpiṇaḥ || 15-10||

tvayyanantamahāmbhodhau viśvavīciḥ svabhāvataḥ |

udetu vāstamāyātu na te vṛddhirna vā kṣatiḥ || 15-11||

tāta cinmātrarūpo'si na te bhinnamidaṃ jagat |

ataḥ kasya kathaṃ kutra heyopādeyakalpanā || 15-12||

ekasminnavyaye śānte cidākāśe'male tvayi |

kuto janma kuto karma kuto'haṅkāra eva ca || 15-13||

yattvaṃ paśyasi tatraikastvameva pratibhāsase |

kiṃ pṛthak bhāsate svarṇāt kaṭakāṅgadanūpuram || 15-14||

ayaṃ so'hamayaṃ nāhaṃ vibhāgamiti santyaja |

sarvamātmeti niścitya niḥsaṅkalpaḥ sukhī bhava || 15-15||

tavaivājñānato viśvaṃ tvamekaḥ paramārthataḥ |

tvatto'nyo nāsti saṃsārī nāsaṃsārī ca kaścana || 15-16||

bhrāntimātramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścayī |

nirvāsanaḥ sphūrtimātro na kiñcidiva śāmyati || 15-17||

eka eva bhavāmbhodhāvāsīdasti bhaviṣyati |

na te bandho'sti mokṣo vā kṛtakṛtyaḥ sukhaṃ cara || 15-18||

mā saṅkalpavikalpābhyāṃ cittaṃ kṣobhaya cinmaya |

upaśāmya sukhaṃ tiṣṭha svātmanyānandavigrahe || 15-19||

tyajaiva dhyānaṃ sarvatra mā kiñcid hṛdi dhāraya |

ātmā tvaṃ mukta evāsi kiṃ vimṛśya kariṣyasi || 15-20||