📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.64 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମ ସର୍ଗଃ
6.64 Yuddhakanda - Chatuhshashtitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଦୁକ୍ତମତିକାଯସ୍ଯବଲିନୋବାହୁଶାଲିନଃ ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚମହୋଦରଃ ॥ 1 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣକୁଲେଜାତୋଧୃଷ୍ଟଃପ୍ରାକୃତଦର୍ଶନଃ ।
ଅଵଲିପ୍ତୋ ନ ଶକ୍ନୋଷିକୃତ୍ଯଂସର୍ଵତ୍ରଵେଦିତୁମ୍ ॥ 2 ॥
ସ୍ଥାନଂଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ହାନି ଚ ଦେଶକାଲଵିଭାଗଵିତ୍ ।
ଆତ୍ମନଶ୍ଚପରେଷାଂ ଚ ବୁଧ୍ଯତେରାକ୍ଷସର୍ଷଭଃ ॥ 3 ॥
ଯତ୍ତୁଶକ୍ଯମ୍ବଲଵତାକର୍ତୁମ୍ପ୍ରାକୃତବୁଦ୍ଧିନା ।
ଅନୁପାସିତଵୃଦ୍ଧେନକଃକୁର୍ଯାତ୍ତାଦୃଶନ୍ନରଃ ॥ 4 ॥
ଯାଂସ୍ତୁଧର୍ମାର୍ଥକାମାଂସ୍ତ୍ଵମ୍ବ୍ରଵୀଷିପୃଥଗାଶ୍ରଯାନ୍ ।
ଅଵବୋଦ୍ଧୁଂସ୍ଵଭାଵେତାନ୍ନହିଲକ୍ଷଣମସ୍ତିତାନ୍ ॥ 5 ॥
କର୍ମଚୈଵହିସର୍ଵେଷାଙ୍କାରଣାନାମ୍ପ୍ରଯୋଜକମ୍ ।
ଶ୍ରେଯଃପାପୀଯସାଞ୍ଚାତ୍ରଫଲମ୍ଭଵତିକର୍ମଣାମ୍ ॥ 6 ॥
ନିଶ୍ଶ୍ରେଯସଫଲାଵେଵଧର୍ମାର୍ଥାଵିତରାଵପି ।
ଅଧର୍ମାନର୍ଥଯୋଃପ୍ରାପ୍ତିଃଫଲଂ ଚ ପ୍ରତ୍ଯଵାଯିକମ୍ ॥ 7 ॥
ଐହଲୌକିକପାରକ୍ଯଙ୍କର୍ମପୁମ୍ଭିର୍ନିଷେଵ୍ଯତେ ।
କର୍ମାଣ୍ଯପିତୁକଲ୍ଯାନିଲଭତେକାମମାସ୍ଥିତଃ ॥ 8 ॥
ତତ୍ରକ୍ଲୁପ୍ତମିଦଂରାଜ୍ଞାହୃଦିକାର୍ଯମ୍ମତଂ ଚ ନଃ ।
ଶତ୍ରୌହିସାହସଂଯତ୍ସ୍ଯାତ୍କିମିଵାତ୍ରାପନୀଯତେ ॥ 9 ॥
ଏକସ୍ଯୈଵାଭିଯାନେତୁହେତୁର୍ଯଃକଥିତସ୍ତ୍ଵଯା ।
ତତ୍ରାପ୍ଯନୁପପନ୍ନନ୍ତେଵକ୍ଷ୍ଯାମିଯଦସାଧୁ ଚ ॥ 10 ॥
ଯେନପୂର୍ଵଞ୍ଜନସ୍ଥାନେବହଵୋଽତିବଲାହତାଃ ।
ରାକ୍ଷସାରାଘଵନ୍ତନ୍ତ୍ଵଙ୍କଥମେକୋଜଯିଷ୍ଯସି ॥ 11 ॥
ଯେପୁରାନିର୍ଜିତାସ୍ତେନଜନସ୍ଥାନେମହୌଜସଃ ।
ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନ୍ପୁରେସର୍ଵାନ୍ଭୀତାନଦ୍ଯାପିପଶ୍ଯସି ॥ 12 ॥
ତଂସିଂହମିଵସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଂରାମନ୍ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ ।
ସର୍ପଂସୁପ୍ତମିଵବୁଦ୍ଧ୍ଯପ୍ରବୋଧଯିତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 13 ॥
ଜ୍ଵଲନ୍ତନ୍ତେଜସାନିତ୍ଯଙ୍କ୍ରୋଧେନ ଚ ଦୁରାସଦମ୍ ।
କସ୍ତମ୍ମୃତ୍ଯୁମିଵାସହ୍ଯମାସାଦଯିତୁମର୍ହତି ॥ 14 ॥
ସଂଶଯସ୍ଥମିଦଂସର୍ଵଂଶତ୍ରୋଃପ୍ରତିସମାସନେ ।
ଏକସ୍ଯଗମନନ୍ତତ୍ର ନ ହିମେରୋଚତେଭୃଶମ୍ ॥ 15 ॥
ହୀନାର୍ଥସ୍ତୁସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଙ୍କୋରିପୁମ୍ପ୍ରାକୃତଂଯଥା ।
ନିଶ୍ଚିତ୍ଯଜୀଵିତତ୍ଯାଗେଵଶମାନେତୁମିଚ୍ଛତି ॥ 16 ॥
ଯସ୍ଯନାସ୍ତିମନୁଷ୍ଯେଷୁସଦୃଶୋରାକ୍ଷସୋତ୍ତମ ।
କଥମାଶଂସସେଯୋଦ୍ଧୁନ୍ତୁଲ୍ଯେନେନ୍ଦ୍ରଵିଵସ୍ଵତୋଃ ॥ 17 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାତୁସମ୍ରବ୍ଦଃକୁମ୍ଭକର୍ଣମ୍ମହୋଦରଃ ।
ଉଵାଚରକ୍ଷସାମ୍ମଧ୍ଯେରାଵଣଂଲୋକରାଵଣମ୍ ॥ 18 ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵାପୁନସ୍ତ୍ଵଂଵୈଦେହୀଙ୍କିମର୍ଥଂସମ୍ପ୍ରଜଲ୍ପସି ।
ଯଦୀଚ୍ଛସିତଦାସୀତାଵଶଗାତେଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 19 ॥
ଦୃଷ୍ଟଃକଶ୍ଚଦୁପାଯୋମେସୀତୋପସ୍ଥାନକାରକଃ ।
ରୁଚିତଶ୍ଚେତ୍ସ୍ଵଯାବୁଧ୍ଯାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ତଂଶୃଣୁ ॥ 20 ॥
ଅହନ୍ଦ୍ଵିଜିହ୍ଵସ୍ସମ୍ହ୍ରାଦୀକୁମ୍ଭକର୍ଣୋଵିତର୍ଦନଃ ।
ପଞ୍ଚରାମଵଧାଯୈତେନିର୍ଯାନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଵଘୋଷଯ ॥ 21 ॥
ତତୋଗତ୍ଵାଵଯଂଯୁଦ୍ଧନ୍ଦାସ୍ଯାମସ୍ତସ୍ଯଯତ୍ନତଃ ।
ଜେଷ୍ଯାମୋଯଦିତେଶତ୍ରୂନ୍ନୋପାଯୈଃକୃତ୍ଯମସ୍ତିନଃ ॥ 22 ॥
ଅଥଜୀଵତିନଶ୍ଶତ୍ରୁର୍ଵଯଂ ଚ କୃତସମ୍ଯୁଗାଃ ।
ତତସ୍ତଦଭିପତ୍ସ୍ଯାମୋମନସାଯତ୍ସମୀକ୍ଷିତମ୍ ॥ 23 ॥
ଵଯଂଯୁଦ୍ଧାଦିହେଷ୍ଯାମୋରୁଧିରେଣସମୁକ୍ଷିତାଃ ।
ଵିଦାର୍ଯସ୍ଵତନୁମ୍ବାଣୈରାମନାମାଙ୍କିତୈଶ୍ଶିତୈଃ ॥ 24 ॥
ଭକ୍ଷିତୋରାଘଵୋଽସ୍ମାଭିର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚେତିଵାଦିନଃ ।
ତଵପାଦୌଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମସ୍ତ୍ଵନ୍ନଃକାମମ୍ପ୍ରପୂରଯ ॥ 25 ॥
ଭକ୍ଷିତୋ ରାଘଵୋଽସ୍ମାଭିର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚେତି ଵାଦିନଃ ।
ତଵ ପାଦୌ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମସ୍ତ୍ଵଂ ନଃ କାମ ପ୍ରପୂରଯ ॥ 26 ॥
ପ୍ରୀତୋନାମତତୋଭୂତ୍ଵାଭୃତ୍ଯାନାନ୍ତ୍ଵମରିନ୍ଦମ ।
ଭୋଗାଂଶ୍ଚପରିଵାରାଂଶ୍ଚକାମାଂଶ୍ଚଵସୁଦାପଯ ॥ 27 ॥
ତତୋମାଲ୍ଯାନିଵାସାଂସିଵୀରାଣାମନୁଲେପନମ୍ ।
ପେଯଂ ଚ ବହୁଯୋଧେଭ୍ଯସ୍ସ୍ଵଯଂ ଚ ମୁଦିତଃପିବ ॥ 28 ॥
ତତୋଽସ୍ମିନ୍ ବହୁଲୀଭୂତେକୌଲୀନେସର୍ଵତୋଗତେ ।
ଭକ୍ଷିତସ୍ସସୁହୃଦ୍ରାମୋରାକ୍ଷସୈରିତିଵିଶ୍ରୁତେ ॥ 29 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯଚାପିତ୍ଵଂସୀତାଂରହସିସାନ୍ତ୍ଵଯ ।
ଧନଧାନ୍ଯୈଶ୍ଚକାମୈଶ୍ଚରତ୍ନୈଶ୍ଚାନାମ୍ପ୍ରଲୋଭଯ ॥ 30 ॥
ଅନଯୋପଧଯାରାଜନ୍ ଭଯଶୋକାନୁବନ୍ଧଯା ।
ଅକାମାତ୍ଵଦ୍ଵଶଂସୀତାନଷ୍ଟନାଥାଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 31 ॥
ଞ୍ଜନୀଯମ୍ହିଭର୍ତାରଂଵିନଷ୍ଟମଵଗମ୍ଯସା ।
ନୈରାଶ୍ଯାତ୍ ସ୍ତ୍ରୀଲଘୁତ୍ଵାଚ୍ଚତ୍ଵଦ୍ଵଶମ୍ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯତେ ॥ 32 ॥
ସାପୁରାସୁଖସମ୍ଵୃଦ୍ଧାସୁଖାର୍ହାଦୁଃଖକର୍ଶିତା ।
ତ୍ଵଯ୍ଯଧୀନଂସୁଖଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵାସର୍ଵଥୋଗମିଷ୍ଯତି ॥ 33 ॥
ଏତତ୍ସୁନୀତମ୍ମମଦର୍ଶନେନରାମଂହିଦୃଷ୍ଟଵୈଭଵେଦନର୍ଧଃ ।
ଇହୈଵତେସେତ୍ସ୍ଯତିମୋତ୍ସୁକୋଭୂର୍ମହାନଯୁଦ୍ଧେନସୁଖସ୍ଯଲାଭଃ ॥ 34 ॥
ଅଦୃଷ୍ଟସୈନ୍ଯୋହ୍ଯନଵାପ୍ତସଂଶଯୋରିପୂନଯୁଦ୍ଧେନଜଯନ୍ ଜନାଧିପ ।
ଯଶଶ୍ଚପୁଣ୍ଯଂ ଚ ମହନ୍ମହୀପତେଶ୍ରଶିଯଂ ଚ କୀର୍ତିଂ ଚ ଚିରମ୍ ॥ 35 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |
taduktamatikāyasyabalinobāhuśālinaḥ |
kumbhakarṇasyavacanaṃśrutvovācamahodaraḥ || 1 ||
kumbhakarṇakulejātodhṛṣṭaḥprākṛtadarśanaḥ |
avalipto na śaknoṣikṛtyaṃsarvatraveditum || 2 ||
sthānaṃvṛddhiṃ ca hāni ca deśakālavibhāgavit |
ātmanaścapareṣāṃ ca budhyaterākṣasarṣabhaḥ || 3 ||
yattuśakyambalavatākartumprākṛtabuddhinā |
anupāsitavṛddhenakaḥkuryāttādṛśannaraḥ || 4 ||
yāṃstudharmārthakāmāṃstvambravīṣipṛthagāśrayān |
avaboddhuṃsvabhāvetānnahilakṣaṇamastitān || 5 ||
karmacaivahisarveṣāṅkāraṇānāmprayojakam |
śreyaḥpāpīyasāñcātraphalambhavatikarmaṇām || 6 ||
niśśreyasaphalāvevadharmārthāvitarāvapi |
adharmānarthayoḥprāptiḥphalaṃ ca pratyavāyikam || 7 ||
aihalaukikapārakyaṅkarmapumbhirniṣevyate |
karmāṇyapitukalyānilabhatekāmamāsthitaḥ || 8 ||
tatrakluptamidaṃrājñāhṛdikāryammataṃ ca naḥ |
śatrauhisāhasaṃyatsyātkimivātrāpanīyate || 9 ||
ekasyaivābhiyānetuheturyaḥkathitastvayā |
tatrāpyanupapannantevakṣyāmiyadasādhu ca || 10 ||
yenapūrvañjanasthānebahavo'tibalāhatāḥ |
rākṣasārāghavantantvaṅkathamekojayiṣyasi || 11 ||
yepurānirjitāstenajanasthānemahaujasaḥ |
rākṣasāṃstānpuresarvānbhītānadyāpipaśyasi || 12 ||
taṃsiṃhamivasaṅkruddhaṃrāmandaśarathātmajam |
sarpaṃsuptamivabuddhyaprabodhayitumicchasi || 13 ||
jvalantantejasānityaṅkrodhena ca durāsadam |
kastammṛtyumivāsahyamāsādayitumarhati || 14 ||
saṃśayasthamidaṃsarvaṃśatroḥpratisamāsane |
ekasyagamanantatra na himerocatebhṛśam || 15 ||
hīnārthastusamṛddhārthaṅkoripumprākṛtaṃyathā |
niścityajīvitatyāgevaśamānetumicchati || 16 ||
yasyanāstimanuṣyeṣusadṛśorākṣasottama |
kathamāśaṃsaseyoddhuntulyenendravivasvatoḥ || 17 ||
evamuktvātusamrabdaḥkumbhakarṇammahodaraḥ |
uvācarakṣasāmmadhyerāvaṇaṃlokarāvaṇam || 18 ||
labdhvāpunastvaṃvaidehīṅkimarthaṃsamprajalpasi |
yadīcchasitadāsītāvaśagātebhaviṣyati || 19 ||
dṛṣṭaḥkaścadupāyomesītopasthānakārakaḥ |
rucitaścetsvayābudhyārākṣasendra taṃśṛṇu || 20 ||
ahandvijihvassamhrādīkumbhakarṇovitardanaḥ |
pañcarāmavadhāyaiteniryāntvityavaghoṣaya || 21 ||
tatogatvāvayaṃyuddhandāsyāmastasyayatnataḥ |
jeṣyāmoyaditeśatrūnnopāyaiḥkṛtyamastinaḥ || 22 ||
athajīvatinaśśatrurvayaṃ ca kṛtasamyugāḥ |
tatastadabhipatsyāmomanasāyatsamīkṣitam || 23 ||
vayaṃyuddhādiheṣyāmorudhireṇasamukṣitāḥ |
vidāryasvatanumbāṇairāmanāmāṅkitaiśśitaiḥ || 24 ||
bhakṣitorāghavo'smābhirlakṣmaṇaścetivādinaḥ |
tavapādaugrahīṣyāmastvannaḥkāmamprapūraya || 25 ||
bhakṣito rāghavo'smābhirlakṣmaṇaśceti vādinaḥ |
tava pādau grahīṣyāmastvaṃ naḥ kāma prapūraya || 26 ||
prītonāmatatobhūtvābhṛtyānāntvamarindama |
bhogāṃścaparivārāṃścakāmāṃścavasudāpaya || 27 ||
tatomālyānivāsāṃsivīrāṇāmanulepanam |
peyaṃ ca bahuyodhebhyassvayaṃ ca muditaḥpiba || 28 ||
tato'smin bahulībhūtekaulīnesarvatogate |
bhakṣitassasuhṛdrāmorākṣasairitiviśrute || 29 ||
praviśyāśvāsyacāpitvaṃsītāṃrahasisāntvaya |
dhanadhānyaiścakāmaiścaratnaiścānāmpralobhaya || 30 ||
anayopadhayārājan bhayaśokānubandhayā |
akāmātvadvaśaṃsītānaṣṭanāthābhaviṣyati || 31 ||
ñjanīyamhibhartāraṃvinaṣṭamavagamyasā |
nairāśyāt strīlaghutvāccatvadvaśampratipatsyate || 32 ||
sāpurāsukhasamvṛddhāsukhārhāduḥkhakarśitā |
tvayyadhīnaṃsukhañjñātvāsarvathogamiṣyati || 33 ||
etatsunītammamadarśanenarāmaṃhidṛṣṭavaibhavedanardhaḥ |
ihaivatesetsyatimotsukobhūrmahānayuddhenasukhasyalābhaḥ || 34 ||
adṛṣṭasainyohyanavāptasaṃśayoripūnayuddhenajayan janādhipa |
yaśaścapuṇyaṃ ca mahanmahīpateśraśiyaṃ ca kīrtiṃ ca ciram || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||