📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.58 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
6.58 Yuddhakanda - Ashtapanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃପ୍ରହସ୍ତନ୍ନିର୍ଯାନ୍ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଭୀମପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଉଵାଚସସ୍ମିତଂରାମୋଵିଭୀଷଣମରିନ୍ଦମଃ ॥ 1 ॥
କଏଷସ୍ସୁମହାକାଯୋବଲେନମହତାଵୃତଃ ।
ଆଚକ୍ଷ୍ଵମେମହାବାହୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତନ୍ନିଶାଚରମ୍ ॥ 2 ॥
ରାଘଵସ୍ଯଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚଵିଭୀଷଣଃ ॥ 3 ॥
ଏଷସେନାପତିସ୍ତସ୍ଯପ୍ରହସ୍ତୋନାମରାକ୍ଷସଃ ।
ଲଙ୍କାଯାଂରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯତ୍ରିଭାଗବଲସମ୍ଵୃତଃ ॥ 4 ॥
ଵୀର୍ଯଵାନସ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛୂରଃସୁପ୍ରଖ୍ଯାଶ୍ଚପରାକ୍ରମେ ।
ତତଃପ୍ରହସ୍ତନ୍ନିର୍ଯାନ୍ତମ୍ଭୀମମ୍ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 5 ॥
ଗର୍ଜନ୍ତଂସୁମହାକାଯଂରାକ୍ଷସୈରଭିସମ୍ଵୃତମ୍ ।
ଦଦର୍ଶମହତୀସେନାଵାନରାଣାମ୍ବଲୀଯସାମ୍ ॥ 6 ॥
ଅଭିସଞ୍ଜାତରୋଷାଣାମ୍ପ୍ରହସ୍ତମଭିଗର୍ଜତାମ୍ ।
ଖଡଗଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଣିବାଣାଶ୍ଚଶୂଲାନିମୁସଲାନିଚ ॥ 7 ॥
ଗଦାଶ୍ଚପରିଘାଃପ୍ରାସାଵିଵିଧାଶ୍ଚପରିଶ୍ଵଧାଃ ।
ନୂଂଷିଚଵିଚିତ୍ରାଣିରାକ୍ଷସାନାଞ୍ଜଯୈଷିଣାମ୍ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଗୃହୀତାନ୍ଯଶୋଭନ୍ତଵାନରାନଭିଧାଵତାମ୍ ।
ଜଗୃହୁଃପାଦପାଂଶ୍ଚାପିପୁଷ୍ପିତାନ୍ଵାନରର୍ଷଭାଃ ॥ 9 ॥
ଶିଲାଶ୍ଚଵିପୁଲାଦୀର୍ଘାଯୋଦ୍ଧୁକାମାଃପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ ।
ତେଷାମନ୍ଯୋନ୍ଯମାସାଦ୍ଯସଙ୍ଗ୍ରାମଃସୁମହାନଭୂତ୍ ॥ 10 ॥
ବହୂନାମଶ୍ମଵୃଷ୍ଟିଞ୍ଚଶରଵର୍ଷଞ୍ଚଵର୍ଷତାମ୍ ।
ବହଵୋରାକ୍ଷସାଯୁଦ୍ଧେବହୂନ୍ଵାନରଯୂଧପାନ୍ ॥ 11 ॥
ଵାନରାରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚାପିନିଜଘ୍ନୁର୍ବହଵୋବହୂନ୍ ।
ଶୂଲୈଃପ୍ରମଥିତାଃକେଚିତ୍କେଚିଚ୍ଚପରମାଯୁଧୈଃ ॥ 12 ॥
ପରିଘୈରାହତାଃକେଚିତ୍କେଚିଚ୍ଛିନ୍ନାଃପରଶ୍ଵଧୈଃ ।
ନିରୁଚ୍ଛଵାସାଃକୃତାଃ କେଚିତ୍ପତିତାଧରଣୀତଲେ ॥ 13 ॥
ଵିଭିନ୍ନହୃଦଯାଃକେଚିଦିଷୁସନ୍ଧାନସନ୍ଦିତାଃ ।
କେଚିଵ୍ଦିଧାକୃତାଃଖଡଗୈଃସ୍ଫୁରନ୍ତଃପତିତାଭୁଵି ॥ 14 ॥
ଵାନରାରାକ୍ଷସୈଶ୍ଶୂଲୈପାର୍ଶ୍ଵତଶ୍ଚାଵଦାରିତାଃ ।
ଵାନରୈଶ୍ଚାପିସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୈରାକ୍ଷସୌଘାଃସମନ୍ତତଃ ॥ 15 ॥
ପାଦପୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚସମ୍ପିଷ୍ଟାଵସୁଧାତଲେ ।
ଵଜ୍ରସ୍ପର୍ଶତଲୈର୍ହସ୍ସ୍ସୈର୍ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚହତାଭୃଶମ୍ ॥ 16 ॥
ଵେମୁଶ୍ଶୋଣିତମାସ୍ଯେଭ୍ଯୋଵିଶୀର୍ଣଦଶନେକ୍ଷଣାଃ ।
ଆର୍ତସ୍ଵନଞ୍ଚସ୍ଵନତାଂସିଂହନାଦଞ୍ଚନର୍ଦତାମ୍ ॥ 17 ॥
ବଭୂଵତୁମୁଲଶ୍ଶବ୍ଦୋହରୀଣାଂରକ୍ଷସାଂଯୁଧି ।
ଵାନରାରାକ୍ଷସାଃକ୍ରୁଦ୍ଧାଵୀରମାର୍ଗମନୁଵ୍ରତାଃ ॥ 18 ॥
ଵିଵୃତ୍ତନଯନାଃକ୍ରୂରାଶ୍ଚକ୍ରୁଃକର୍ମାଣ୍ଯଭୀତଵତ୍ ।
ନରାନ୍ତକଃକୁମ୍ଭହନୁର୍ମହାନାଦସ୍ସମୁନ୍ନତଃ ॥ 19 ॥
ଏତେପ୍ରହସ୍ତସଚିଵାସ୍ସର୍ଵେଜଘ୍ନୁର୍ଵନୌକସଃ ।
ତେଷାମାପତତାଂଶୀଘ୍ରନ୍ନିଘ୍ନତାଞ୍ଚାପିଵାନରାନ୍ ॥ 20 ॥
ଦ୍ଵିଵିଦୋଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣଜଘାନୈକନ୍ନରାନ୍ତକମ୍ ।
ଦୁର୍ମୁଖଃପୁନରୁତ୍ଥାଯକପିସ୍ସଵିପୁଲଦ୍ରୁମମ୍ ॥ 21 ॥
ରାକ୍ଷସଙ୍କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତସ୍ତୁସମୁନ୍ନତମପୋଥଯତ୍ ।
ଜାମ୍ବଵାଂସ୍ତୁସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃପ୍ରଗୃହ୍ଯମହତୀଂଶିଲାମ୍ ॥ 22 ॥
ପାତଯାମାସତେଜସ୍ଵୀମହାନାଦସ୍ଯଵକ୍ଷସି ।
ଅଥକୁମ୍ଭହନୁସ୍ତତ୍ରତାରେଣାସାଦ୍ଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 23 ॥
ଵୃକ୍ଷେଣାଭିହତୋମୂର୍ଧ୍ନିପ୍ରାଣାନ୍ସନ୍ତ୍ଯାଜଯଦ୍ରଣେ ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣସ୍ତତ୍କର୍ମପ୍ରହସ୍ତୋରଥମାଶ୍ରିତଃ ॥ 24 ॥
ଚକାର କଦନଂ ଘୋରଂ ଧନୁଷ୍ ପାଣିର୍ ଵନ ଓକସାମ୍ ।
ଆଵର୍ତ;ଇଵ ସମ୍ଜଜ୍ନେ;ଉଭଯୋହ୍ ସେନଯୋସ୍ ତଦା ॥ 25 ॥
କ୍ଷୁଭିତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯସାଗରସ୍ଯେଵନିସ୍ସ୍ଵନଃ ।
ମହତାହିଶରୌଘେଣପ୍ରହସ୍ତୋଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦଃ ॥ 26 ॥
ଅର୍ଦଯାମାସସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋଵାନରାନ୍ ପରମାହଵେ ।
ଵାନରାଣାଂଶରୀରୈଶ୍ଚରାକ୍ଷସାନାଞ୍ଚମେଦିନୀ ॥ 27 ॥
ବଭୂନ୍ଵିଚିତାଘୋରାଃପତିତୈରିଵପର୍ଵତୈ ।
ସାମହୀରୁଧିରୌଘେଣପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାସମ୍ପ୍ରକାଶତେ ॥ 28 ॥
ସଞ୍ଛନ୍ନାମାଧଵେମାସିପଲାଶୈରିଵପୁଷ୍ପିତୈଃ ।
ହତଵୀରୌଘଵସ୍ରାନ୍ତୁଭଗ୍ନାଯୁଧମହାଦ୍ରୁମାମ୍ ॥ 29 ॥
ଶୋଣିତ ଓଘ ମହା ତୋଯାଂ ଯମ ସାଗର ଗାମିନୀମ୍ ।
ଯକୃତ୍ ପ୍ଲୀହ ମହା ପନ୍କାଂ ଵିନିକୀର୍ଣ ଅନ୍ତ୍ର ଶୈବଲାମ୍ ॥ 30 ॥
ଭିନ୍ନକାଯଶିରୋମୀନାମଙ୍ଗାଵଯଵଶାଦ୍ଵଲାମ୍ ।
ଗୃଧ୍ରହଂସଗଣାକୀର୍ଣାଙ୍କଙ୍କସାରସସେଵିତାମ୍ ॥ 31 ॥
ମେଦଃଫେନସମାକୀର୍ଣାମାର୍ତସ୍ନ୍ତିତସ୍ଵନାମ୍ ।
ତାଙ୍କାପୁରଷୁଦୁସ୍ତାରାଂଯୁଦ୍ଧଭୂମିମଯୀନ୍ନଦୀମ୍ ॥ 32 ॥
ନଦୀମିଵଘନାପାଯେହଂସସାରସସେଵିତାମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାଃକପିମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚତେରୁସ୍ତାନ୍ଦୁସ୍ତରାନ୍ନଦୀମ୍ ॥ 33 ॥
ଯଥା ପଦ୍ମ ରଜୋ ଧ୍ଵସ୍ତାଂ ନଲିନୀଂ ଗଜ ଯୂଥପାଃ ।
ତତଃ ସୃଜନ୍ତଂ ବାଣ ଓଘାନ୍ ପ୍ରହସ୍ତଂ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ 34 ॥
ଦଦର୍ଶ ତରସା ନୀଲୋ ଵିନିଘ୍ନନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଂ ଗମାନ୍ ।
ଉଦ୍ଧୂତ ଇଵ ଵାଯୁଃ ଖେ ମହାଦଭ୍ରବଲଂ ବଲାତ୍ ॥ 35 ॥
ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଭିଦ୍ରୁତଂଯୁଦ୍ଧେପ୍ରହସ୍ତୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ରଥେନାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେନନୀଲମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ ॥ 36 ॥
ସଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋଵିକୃଷ୍ଯପରମାହଵେ ॥ 37 ॥
ନୀଲାଯଵ୍ଯସୃଜଦ୍ବାଣାନ୍ପ୍ରହସ୍ତୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ତେପ୍ରାପ୍ଯଵିଶିଖାନୀଲଂଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯସମାହିତାଃ ॥ 38 ॥
ମହୀଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ମହାଵେଗାରୁଷିତାଇଵପନ୍ନଗାଃ ।
ନୀଲଃଶରୈରଭିହତୋନିଶିତୈର୍ଜ୍ଵଲନୋପମୈଃ ॥ 39 ॥
ସତମ୍ପରମଦୁର୍ଧର୍ଷମାପତନ୍ତମ୍ମହାକପିଃ ।
ପ୍ରହସ୍ତନ୍ତାଡଯାମାସଵୃକ୍ଷମୁତ୍ପାଟ୍ଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 40 ॥
ସତେନାଭିହତଃକ୍ରୁଦ୍ଧୋନଦନ୍ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ ।
ଵଵର୍ଷଶରଵର୍ଷାଣିପ୍ଲଵଙ୍ଗାନାଞ୍ଚମୂପତୌ ॥ 41 ॥
ତସ୍ଯବାଣଗଣାନ୍ଘାରାନ୍ରାକ୍ଷସସ୍ଯମହାବଲଃ ।
ଅପାରଯନ୍ଵାରଯିତୁମ୍ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାନ୍ନିମୀଲିତଃ ॥ 42 ॥
ଯଥୈଵଗୋଵୃଷୋଵର୍ଷଂଶାରଦଂଶୀଘ୍ରମାଗତମ୍ ।
ଏଵମେଵପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯଶରଵର୍ଷନ୍ଦୁରାସଦମ୍ ॥ 43 ॥
ନିମୀଲିତାକ୍ଷସ୍ସହସାନୀଲସ୍ସେହେଦୁରାସଦାନ୍ ।
ରୋଷିତଶ୍ଶରଵର୍ଷେଣସାଲେନମହତାମହାନ୍ ।
ପ୍ରଜଘାନହଯାନନୀଲଃପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯମହାବଲଃ ॥ 44 ॥
ତତନ୍ସଚାପମୁଦ୍ଗୃହ୍ଯପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯମହାବଲଃ ।
ବଭଞ୍ଜତରସାନୀଲୋନନାଦଚପୁନଃପୁନଃ ॥ 45 ॥
ଵିଧନୁସ୍ତୁକୃତସ୍ତେନପ୍ରହସ୍ତୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯମୁସଲଙ୍ଘୋରଂସ୍ଯନ୍ଦନାଦଵପୁପ୍ଲୁଵେ ॥ 46 ॥
ତାଵୁଭୌଵାହିନୀମୁଖ୍ଯୌଜାତଵୈରୌତରସ୍ଵିନୌ ।
ସ୍ଥିତୌକ୍ଷତଜଗଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୌପ୍ରଭିନ୍ନାଵିଵକୁଞ୍ଜରୌ ॥ 47 ॥
ଉଲ୍ଲିଖନ୍ତୌସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଭିର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭିରିତରେତରମ୍ ।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲସଦୃଶୌସିଂହଶାର୍ଦୂଲଚେଷ୍ଟିତୌ ॥ 48 ॥
ଵିକ୍ରାନ୍ତଵିଜଯୌଵୀରୌସମରେଷ୍ନ୍ଵିଵର୍ତିନୌ ।
କାଙ୍କ୍ଷମାଣୌଯଶଃପ୍ରାପ୍ତୁଂଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋସ୍ସହ ॥ 49 ॥
ଆଜଘାନତଦାନୀଲଂଲଲାଟେମୁସଲେନସଃ ।
ପ୍ରହସ୍ତଃପରମାଯତ୍ତସ୍ତତସ୍ସୁସ୍ରାଵଶୋଣିତମ୍ ॥ 50 ॥
ତତଃଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଃପ୍ରଗୃହ୍ଯସୁମହାତରୁମ୍ ।
ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯୋରସିକ୍ରୁଦ୍ଧୋଵିସସର୍ଜମହାକପିଃ ॥ 51 ॥
ତମଚିନ୍ତ୍ଯପ୍ରହାରଂସପ୍ରଗୃହ୍ଯମୁସଲମ୍ମହତ୍ ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵବଲିନମ୍ବଲାନନୀଲମ୍ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍ ॥ 52 ॥
ତମୁଗ୍ରଵେଗଂସଂରବ୍ଧମାପତନ୍ତମ୍ମହାକପିଃ ।
ତତସ୍ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଜଗ୍ରାହମହାଵେଗୋମହାଶିଲାମ୍ ॥ 53 ॥
ତସ୍ଯଯୁଦ୍ଧାଭିକାମସ୍ଯମୃଥେମୁସଲଯୋଧିନ ।
ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯଶିଲାନ୍ନୀଲୋମୂର୍ଧ୍ନିତୂର୍ଣମପାତଯତ୍ ॥ 54 ॥
ସାତେନକପିମୁଖ୍ଯେନଵିମୁକ୍ତାମହତୀଶିଲା ।
ବିଭେଦବହୁଧାଘୋରାପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯଶିରସ୍ତଦା ॥ 55 ॥
ଵିଭିନ୍ନ ଶିରସସ୍ ତସ୍ଯ ବହୁ ସୁସ୍ରାଵ ଶୋଣିତମ୍ ।
ଶରୀରାଦ୍ ଅପି ସୁସ୍ରାଵ ଗିରେହ୍ ପ୍ରସ୍ରଵଣଂ ଯଥା ॥ 56 ॥
ଵିଭିନ୍ନଶିରସସ୍ତସ୍ଯବହୁସୁସ୍ରାଵଶୋଣିତମ୍ ।
ଶରୀରାଦପିସୁସ୍ରାଵଗିରେଃପ୍ରସ୍ରଵଣଂଯଥା ॥ 57 ॥
ହତେପ୍ରହସ୍ତେନୀଲେନତଦକମ୍ପ୍ଯମ୍ମହାବଲମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାନାମହୃଷ୍ଟାନାଂଲଙ୍କାମଭିଜଗାମହ ॥ 58 ॥
ନଶେକୁସ୍ସମଵସ୍ଥାତୁନ୍ନିହତେଵାହିନୀପତୌ ।
ସେତୁବନ୍ଧଂସମାସାଦ୍ଯଵିଶୀର୍ଣଂସଲିଲଂଯଥା ॥ 59 ॥
ହତେତସ୍ମିଂଶ୍ଚମୂମୁଖ୍ଯେରାକ୍ଷସାସ୍ତେନିରୁଦ୍ଯମାଃ ।
ରକ୍ଷଃପତିଗୃହଙ୍ଗତ୍ଵାଧ୍ଯାନମୂକତ୍ଵମାସ୍ଥିତାଃ ॥ 60 ॥
ପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଶୋକାର୍ଣଵନ୍ତୀଵ୍ରନ୍ନିସ୍ସଜ୍ଞୌଇଵତେଽଭଵନ୍ ।
ତତସ୍ତୁନୀଲୋଵିଜଯୀମହାବଲଃପ୍ରଶସ୍ଯମାନଃସୁକୃତେନକର୍ମଣା ।
ସମେତ୍ଯରାମେଣସଲକ୍ଷ୍ମଣେନପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପସ୍ତୁବଭୂଵଯୂଥପଃ ॥ 61 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭapañcāśassargaḥ |
tataḥprahastanniryāntandṛṣṭavābhīmaparākramam |
uvācasasmitaṃrāmovibhīṣaṇamarindamaḥ || 1 ||
kaeṣassumahākāyobalenamahatāvṛtaḥ |
ācakṣvamemahābāho vīryavantanniśācaram || 2 ||
rāghavasyavacaśśrutvāpratyuvācavibhīṣaṇaḥ || 3 ||
eṣasenāpatistasyaprahastonāmarākṣasaḥ |
laṅkāyāṃrākṣasendrasyatribhāgabalasamvṛtaḥ || 4 ||
vīryavānastravicchūraḥsuprakhyāścaparākrame |
tataḥprahastanniryāntambhīmambhīmaparākramam || 5 ||
garjantaṃsumahākāyaṃrākṣasairabhisamvṛtam |
dadarśamahatīsenāvānarāṇāmbalīyasām || 6 ||
abhisañjātaroṣāṇāmprahastamabhigarjatām |
khaḍagaśaktyṛṣṇibāṇāścaśūlānimusalānica || 7 ||
gadāścaparighāḥprāsāvividhāścapariśvadhāḥ |
nūṃṣicavicitrāṇirākṣasānāñjayaiṣiṇām || 8 ||
pragṛhītānyaśobhantavānarānabhidhāvatām |
jagṛhuḥpādapāṃścāpipuṣpitānvānararṣabhāḥ || 9 ||
śilāścavipulādīrghāyoddhukāmāḥplavaṅgamāḥ |
teṣāmanyonyamāsādyasaṅgrāmaḥsumahānabhūt || 10 ||
bahūnāmaśmavṛṣṭiñcaśaravarṣañcavarṣatām |
bahavorākṣasāyuddhebahūnvānarayūdhapān || 11 ||
vānarārākṣasāṃścāpinijaghnurbahavobahūn |
śūlaiḥpramathitāḥkecitkeciccaparamāyudhaiḥ || 12 ||
parighairāhatāḥkecitkecicchinnāḥparaśvadhaiḥ |
nirucchavāsāḥkṛtāḥ kecitpatitādharaṇītale || 13 ||
vibhinnahṛdayāḥkecidiṣusandhānasanditāḥ |
kecivdidhākṛtāḥkhaḍagaiḥsphurantaḥpatitābhuvi || 14 ||
vānarārākṣasaiśśūlaipārśvataścāvadāritāḥ |
vānaraiścāpisaṅkruddhairākṣasaughāḥsamantataḥ || 15 ||
pādapairgiriśṛṅgaiścasampiṣṭāvasudhātale |
vajrasparśatalairhasssairmuṣṭibhiścahatābhṛśam || 16 ||
vemuśśoṇitamāsyebhyoviśīrṇadaśanekṣaṇāḥ |
ārtasvanañcasvanatāṃsiṃhanādañcanardatām || 17 ||
babhūvatumulaśśabdoharīṇāṃrakṣasāṃyudhi |
vānarārākṣasāḥkruddhāvīramārgamanuvratāḥ || 18 ||
vivṛttanayanāḥkrūrāścakruḥkarmāṇyabhītavat |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 19 ||
eteprahastasacivāssarvejaghnurvanaukasaḥ |
teṣāmāpatatāṃśīghrannighnatāñcāpivānarān || 20 ||
dvividogiriśṛṅgeṇajaghānaikannarāntakam |
durmukhaḥpunarutthāyakapissavipuladrumam || 21 ||
rākṣasaṅkṣiprahastastusamunnatamapothayat |
jāmbavāṃstususaṅkruddhaḥpragṛhyamahatīṃśilām || 22 ||
pātayāmāsatejasvīmahānādasyavakṣasi |
athakumbhahanustatratāreṇāsādyavīryavān || 23 ||
vṛkṣeṇābhihatomūrdhniprāṇānsantyājayadraṇe |
amṛṣyamāṇastatkarmaprahastorathamāśritaḥ || 24 ||
cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ pāṇir vana okasām |
āvarta;iva samjajne;ubhayoh senayos tadā || 25 ||
kṣubhitasyāprameyasyasāgarasyevanissvanaḥ |
mahatāhiśaraugheṇaprahastoyuddhakovidaḥ || 26 ||
ardayāmāsasaṅkruddhovānarān paramāhave |
vānarāṇāṃśarīraiścarākṣasānāñcamedinī || 27 ||
babhūnvicitāghorāḥpatitairivaparvatai |
sāmahīrudhiraugheṇapracchannāsamprakāśate || 28 ||
sañchannāmādhavemāsipalāśairivapuṣpitaiḥ |
hatavīraughavasrāntubhagnāyudhamahādrumām || 29 ||
śoṇita ogha mahā toyāṃ yama sāgara gāminīm |
yakṛt plīha mahā pankāṃ vinikīrṇa antra śaibalām || 30 ||
bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśādvalām |
gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṅkaṅkasārasasevitām || 31 ||
medaḥphenasamākīrṇāmārtasntitasvanām |
tāṅkāpuraṣudustārāṃyuddhabhūmimayīnnadīm || 32 ||
nadīmivaghanāpāyehaṃsasārasasevitām |
rākṣasāḥkapimukhyāścaterustāndustarānnadīm || 33 ||
yathā padma rajo dhvastāṃ nalinīṃ gaja yūthapāḥ |
tataḥ sṛjantaṃ bāṇa oghān prahastaṃ syandane sthitam || 34 ||
dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃ gamān |
uddhūta iva vāyuḥ khe mahādabhrabalaṃ balāt || 35 ||
samīkṣyābhidrutaṃyuddheprahastovāhinīpatiḥ |
rathenādityavarṇenanīlamevābhidudruve || 36 ||
sadhanurdhanvināṃśreṣṭhovikṛṣyaparamāhave || 37 ||
nīlāyavyasṛjadbāṇānprahastovāhinīpatiḥ |
teprāpyaviśikhānīlaṃvinirbhidyasamāhitāḥ || 38 ||
mahīñjagmurmahāvegāruṣitāivapannagāḥ |
nīlaḥśarairabhihatoniśitairjvalanopamaiḥ || 39 ||
satamparamadurdharṣamāpatantammahākapiḥ |
prahastantāḍayāmāsavṛkṣamutpāṭyavīryavān || 40 ||
satenābhihataḥkruddhonadanrākṣasapuṅgavaḥ |
vavarṣaśaravarṣāṇiplavaṅgānāñcamūpatau || 41 ||
tasyabāṇagaṇānghārānrākṣasasyamahābalaḥ |
apārayanvārayitumpratyagṛhṇānnimīlitaḥ || 42 ||
yathaivagovṛṣovarṣaṃśāradaṃśīghramāgatam |
evamevaprahastasyaśaravarṣandurāsadam || 43 ||
nimīlitākṣassahasānīlassehedurāsadān |
roṣitaśśaravarṣeṇasālenamahatāmahān |
prajaghānahayānanīlaḥprahastasyamahābalaḥ || 44 ||
tatansacāpamudgṛhyaprahastasyamahābalaḥ |
babhañjatarasānīlonanādacapunaḥpunaḥ || 45 ||
vidhanustukṛtastenaprahastovāhinīpatiḥ |
pragṛhyamusalaṅghoraṃsyandanādavapupluve || 46 ||
tāvubhauvāhinīmukhyaujātavairautarasvinau |
sthitaukṣatajagadigdhāṅgauprabhinnāvivakuñjarau || 47 ||
ullikhantausutīkṣṇābhirdaṃṣṭrābhiritaretaram |
siṃhaśārdūlasadṛśausiṃhaśārdūlaceṣṭitau || 48 ||
vikrāntavijayauvīrausamareṣnvivartinau |
kāṅkṣamāṇauyaśaḥprāptuṃvṛtravāsavayossaha || 49 ||
ājaghānatadānīlaṃlalāṭemusalenasaḥ |
prahastaḥparamāyattastatassusrāvaśoṇitam || 50 ||
tataḥśoṇitadigdhāṅgaḥpragṛhyasumahātarum |
prahastasyorasikruddhovisasarjamahākapiḥ || 51 ||
tamacintyaprahāraṃsapragṛhyamusalammahat |
abhidudrāvabalinambalānanīlamplavaṅgamam || 52 ||
tamugravegaṃsaṃrabdhamāpatantammahākapiḥ |
tatassamprekṣyajagrāhamahāvegomahāśilām || 53 ||
tasyayuddhābhikāmasyamṛthemusalayodhina |
prahastasyaśilānnīlomūrdhnitūrṇamapātayat || 54 ||
sātenakapimukhyenavimuktāmahatīśilā |
bibhedabahudhāghorāprahastasyaśirastadā || 55 ||
vibhinna śirasas tasya bahu susrāva śoṇitam |
śarīrād api susrāva gireh prasravaṇaṃ yathā || 56 ||
vibhinnaśirasastasyabahususrāvaśoṇitam |
śarīrādapisusrāvagireḥprasravaṇaṃyathā || 57 ||
hateprahastenīlenatadakampyammahābalam |
rākṣasānāmahṛṣṭānāṃlaṅkāmabhijagāmaha || 58 ||
naśekussamavasthātunnihatevāhinīpatau |
setubandhaṃsamāsādyaviśīrṇaṃsalilaṃyathā || 59 ||
hatetasmiṃścamūmukhyerākṣasāstenirudyamāḥ |
rakṣaḥpatigṛhaṅgatvādhyānamūkatvamāsthitāḥ || 60 ||
prāptāśśokārṇavantīvrannissajñauivate'bhavan |
tatastunīlovijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsukṛtenakarmaṇā |
sametyarāmeṇasalakṣmaṇenaprahṛṣṭarūpastubabhūvayūthapaḥ || 61 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||