📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.43 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶ ସର୍ଗଃ
6.43 Yuddhakanda - Trichatvarimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଯୁଧ୍ଯତାନ୍ତୁତତସ୍ତେଷାଂଵାନରାଣାମ୍ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ରକ୍ଷସାଂସମ୍ବଭୂଵାଥବଲକୋପସ୍ସୁଦାରୁଣଃ ॥ 1 ॥
ତେହଯୈଃକାଞ୍ଚନାପୀଡୈର୍ଧ୍ଵଶ୍ଚାଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ ।
ରଥୈଶ୍ଚାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶୈଃକଵଚୈଶ୍ଚମନୋରମୈଃ ॥ 2 ॥
ନିର୍ଯଯୂରାକ୍ଷସଵ୍ଯାଘ୍ରାନାଦଯନ୍ତୋଦିଶୋଦଶ ।
ରାକ୍ଷସାଭୀମକର୍ମାଣୋରାଵଣସ୍ଯଜଯୈଷିଣଃ ॥ 3 ॥
ଵାନରାଣାମପିଚମୂର୍ବୃହତୀଜଯମିଚ୍ଛତାମ୍ ।
ଅଭ୍ଯଧାଵତତାଂସେନାଂରକ୍ଷସାଙ୍କାମରୂପିଣମ୍ ॥ 4 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେତେଷାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵତାମ୍ ।
ରକ୍ଷସାଂଵାନରାଣାଞ୍ଚଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ ॥ 5 ॥
ଅଙ୍ଗଦେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସାର୍ଧଂଵାଲିପୁତ୍ରେଣରାକ୍ଷସଃ ।
ଆଯୁଧ୍ଯତମହାତେଜାସ୍ତ୍ର଼୍ଯମ୍ବକେଣଯଥାଽନ୍ତକଃ ॥ 6 ॥
ପ୍ରଜଙ୍ଘେନଚସମ୍ପାତିର୍ନିତ୍ଯନ୍ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋରଣେ ।
ଜମ୍ବୁମାଲିନମାରବ୍ଧୋହନୁମାନପିଵାନରଃ ॥ 7 ॥
ସଙ୍ଗତସ୍ତୁମହାକ୍ରୋଧୋରାକ୍ଷସୋରାଵଣାନୁଜଃ ।
ସମରେତୀକ୍ଷ୍ଣଵେଗେନମିତ୍ରଘ୍ନେନଵିଭୀଷଣଃ ॥ 8 ॥
ତପନେନଗଜସ୍ସାର୍ଧଂରାକ୍ଷସେନମହାବଲଃ ।
ନିକୁମ୍ଭେନମହାତେଜାନୀଲୋଽପିସମଯୁଧ୍ଯତ ॥ 9 ॥
ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁସୁଗ୍ରୀଵଃପ୍ରଘସେନସମାଗତଃ ।
ସଙ୍ଗତଃସମରେଶ୍ରୀମାନ୍ଵିରୂପାକ୍ଷେଣଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 10 ॥
ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚସୁଦୁର୍ଧର୍ଷୋରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚରାକ୍ଷସଃ ।
ସୁପ୍ତଘ୍ନୋଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚରାମେଣସହସଙ୍ଗତାଃ ॥ 11 ॥
ଵଜ୍ରମୁଷ୍ଟିସ୍ତୁମୈନ୍ଦେନଦ୍ଵିଵିଦେନାଶନିପ୍ରଭଃ ।
ରାକ୍ଷସାଭ୍ଯାଂସୁଘୋରାଭ୍ଯାଙ୍କପିମୁଖ୍ଯୌସମାଗତୌ ॥ 12 ॥
ଵୀରହ୍ ପ୍ରତପନୋ ଘୋରୋ ରାକ୍ଷସୋ ରଣ ଦୁର୍ଧରଃ ।
ସମରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଵେଗେନ ନଲେନ ସମଯୁଧ୍ଯତ ॥ 13 ॥
ଧର୍ମସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ ସୁଷେଣ;ଇତି ଵିଶରୁତଃ ।
ସ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ ମାଲିନା ସାର୍ଧଂ ଅଯୁଧ୍ଯତ ମହା କପିଃ ॥ 14 ॥
ଵାନରାଶ୍ଚାପରେଭୀମାରାକ୍ଷସୈରପରୈସ୍ସହ ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂସମୀଯୁସ୍ସହସାଯୁଦ୍ଧାଯବହୁଭିସ୍ସହ ॥ 15 ॥
ତତ୍ରାସୀତ୍ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧନ୍ତୁମୁଲଂରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ରକ୍ଷସାଂଵାନରାଣାଞ୍ଚଵୀରାଣାଞ୍ଜଯମିଚ୍ଛତାମ୍ ॥ 16 ॥
ହରିରାକ୍ଷସଦେହେଭ୍ଯଃପ୍ରଭୂତାଃକେଶଶାଦ୍ଵଲାଃ ।
ଶରୀରସଙ୍ଘାଟାଵହାଃପ୍ରସୁସ୍ରୁଶ୍ଶୋଣିତାପଗାଃ ॥ 17 ॥
ଅଜଘାନେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋଵଜ୍ରେଣେଵଶତକ୍ରତୁଃ ।
ଅଙ୍ଗଦଙ୍ଗଦଯାଵୀରଂଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯଵିଦାରଣମ୍ ॥ 18 ॥
ତସ୍ଯକାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂରଥଂସାଶ୍ଵଂସସାରଥିମ୍ ।
ଜଘାନସମରେଶ୍ରୀମାନଙ୍ଗଦୋଵେଗଵାନ୍କପିଃ ॥ 19 ॥
ସମ୍ପାତିସ୍ତୁତ୍ରିଭିର୍ଭାଣୈଃପ୍ରଜଙ୍ଘେନସମାହତଃ ।
ନିଜଘାନଶ୍ଵକର୍ଣେନପ୍ରଜଙ୍ଘଂରଣମୂର୍ଧନି ॥ 20 ॥
ଜମ୍ବୁମାଲୀରଥସ୍ଥସ୍ତୁରଥଶକ୍ତ୍ଯାମହାବଲଃ ।
ବିବେଦସମରେକ୍ରୁଦ୍ଧୋହନୂମନ୍ତଂସ୍ତନାନ୍ତରେ ॥ 21 ॥
ତସ୍ଯତଂରଥମାସ୍ଥାଯହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ପ୍ରମମାଥତଲେନାଶୁସହତେନୈଵରକ୍ଷସା ॥ 22 ॥
ନଦନ୍ ପ୍ରତପନୋଘୋରୋନଲଂସୋପ୍ଯନ୍ଵଧାଵତ ।
ନଲଃପ୍ରତପନସ୍ଯାଶୁପାତଯାମାସଚକ୍ଷୁଷୀ ॥ 23 ॥
ଭିନ୍ନଗାତ୍ରଶ୍ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃକ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତେନରକ୍ଷସା ।
ଗ୍ରସନ୍ତମିଵସୈନ୍ଯାନିପ୍ରଘସଂଵାନରାଧିପଃ ॥ 24 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସପ୍ତପର୍ଣେନନିର୍ଭିଭେଦଜଘାନଚ ।
ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚଦୁର୍ଧର୍ଷୋରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚରାକ୍ଷସଃ ॥ 25 ॥
ସୁପ୍ତଘ୍ନୋଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚରାମନ୍ନିର୍ଭିଭିଦୁଶ୍ଶରୈଃ ।
ତେଷାଞ୍ଚତୁର୍ଣାଂରାମସ୍ତୁଶିରାଂସିନିଶିତୈଶ୍ଶରୈଃ ।
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦଘୋରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ ॥ 26 ॥
ଵଜ୍ର ମୁଷ୍ଟିସ୍ ତୁ ମୈନ୍ଦେନ ମୁଷ୍ଟିନା ନିହତୋ ରଣେ ।
ପପାତ ସରଥହ୍ ସାଶଵହ୍ ପୁରାଟ୍ଟ ଇଵ ଭୂ ତଲେ ॥ 27 ॥
ନିକୁମ୍ବସ୍ତୁରଣେନୀଲନ୍ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯପ୍ରଭମ୍ ।
ନିର୍ବିଭେଦଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃକରୈର୍ମେଘମିଵାଂଶୁମାନ୍ ॥ 28 ॥
ପୁନଶ୍ଶରଶତେନାଥକ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତୋନିଶାଚରଃ ।
ବିଭେଦସମରେନୀଲନ୍ନିକୁମ୍ଭଃପ୍ରଜହାସଚ ॥ 29 ॥
ତସ୍ଯୈଵରଥଚକ୍ରେଣନୀଲୋଵିଷ୍ଣୁରିଵାହଵେ ।
ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦସମରେନିକୁମ୍ଭସ୍ଯଚସାରଥେଃ ॥ 30 ॥
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୋଦ୍ଵିଵିଦୋଽପ୍ଯଶନିପ୍ରଭମ୍ ।
ଜଘାନଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣମିଷତାଂସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 31 ॥
ଦ୍ଵିଦିଧଂଵାନରେନ୍ଦ୍ରନ୍ତୁନଗଯୋଧିନମାହଵେ ।
ଶରୈରଶନିସଙ୍କାଶୈସ୍ସଵିଵ୍ଯାଧାଶନିପ୍ରଭଃ ॥ 32 ॥
ସଶରୈରଭିଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗୋଦ୍ଵିଵିଦଃକ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ।
ସାଲେନସରଥଂସାଶ୍ଵନ୍ନିଜଘାନାଶନିପ୍ରଭମ୍ ॥ 33 ॥
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀରଥସ୍ଥସ୍ତୁଶରୈଃକାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ ।
ସୁଷେଣନ୍ତାଡଯାମାସନନାଦଚମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ 34 ॥
ତଂରଥସ୍ଥମଥୋଦୃଷ୍ଟଵାସୁଷେଣୋଵାନରୋତ୍ତମଃ ।
ଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣମହତାରଥମାଶୁନ୍ଯପାତଯତ୍ ॥ 35 ॥
ଲାଘଵେନତୁସଂଯୁକ୍ତୋଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀନିଶାଚରଃ ।
ଅପକ୍ରମ୍ଯରଥାତ୍ତୂର୍ଣଙ୍ଗଦାପାଣିଃକ୍ଷିତୌସ୍ଥିତଃ ॥ 36 ॥
ତତଃକ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟଃସୁଷେଣୋହରିପୁଙ୍ଗଵଃ ।
ଶିଲାଂସୁମହତୀଙ୍ଗୃହ୍ଯନିଶାଚରମଭିଦ୍ରଵତ୍ ॥ 37 ॥
ତମାପତନ୍ତଙ୍ଗଦଯାଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀନିଶାଚରଃ ।
ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିଜଘାନାଶୁସୁଷେଣଂହରିପୁଙ୍ଗଵଃ ॥ 38 ॥
ଗଦାପ୍ରହାରନ୍ତଙ୍ଘୋରମଚ୍ନିତ୍ଯପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ ।
ତାଂଶିଲାମ୍ପାତଯାମାସତସ୍ଯୋରସିମହାମୃଧେ ॥ 39 ॥
ଶିଲାପ୍ରହାରଭିହତୋଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀନିଶାଚରଃ ।
ନିଷ୍ପିଷ୍ଟହୃଦଯୋଭୂମୌଗତାସୁର୍ନିପପାତହ ॥ 40 ॥
ଏଵନ୍ତୈର୍ଵାନରୈଶ୍ଶୂରୈଶ୍ଶୂରାସ୍ତେରଜନୀଚରାଃ ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେଵିମୃଦିତାସ୍ତତ୍ରଦୈତ୍ଯାଇଵଦିଵୌକସୈଃ ॥ 41 ॥
ଭଗ୍ନୈଖଡଗୈର୍ଗଦାଭିଶ୍ଚଶକ୍ତିତୋମରପଟ୍ଟସୈଃ ।
ଅପଵିଦ୍ଧୈଶ୍ଚାଭିନ୍ନୈଶ୍ଚରଥୈସ୍ସାଙ୍ଗ୍ରାମିକୈର୍ହଯୈଃ ॥ 42 ॥
ନିହତୈଃକୁଞ୍ଜରୈର୍ମତ୍ସ୍ସୈସ୍ତଥାଵାନରରାକ୍ଷସୈଃ ।
ଚକ୍ରାକ୍ଷଯୁଗଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚଭଗ୍ନୈର୍ଧରଣିସଂଶ୍ରିତୈଃ ॥ 43 ॥
ବଭୂଵାଯୋଧନଙ୍ଘୋରଙ୍ଗୋମାଯୁଗଣସେଵିତମ୍ ।
କବନ୍ଧାନିସମୁତ୍ପେତୁର୍ଦିକ୍ଷୁଵାନରରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 44 ॥
ଵିମର୍ଦେତୁମୁଲେତସ୍ମିନ୍ଦେଵାସୁରରଣୋପମେ ।
ଵିଦାର୍ଯମାଣାହରିପୁଙ୍ଗଵୈସ୍ତଦାନିଶାଚରାଶ୍ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧଗାତ୍ରାଃ ।
ପୁନଃସୁଯୁଦ୍ଧନ୍ତରସାସମାସ୍ଥିତାଦିଵାକରସ୍ଯାସ୍ତମଯାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ॥ 45 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
yudhyatāntutatasteṣāṃvānarāṇāmmahātmanām |
rakṣasāṃsambabhūvāthabalakopassudāruṇaḥ || 1 ||
tehayaiḥkāñcanāpīḍairdhvaścāgniśikhopamaiḥ |
rathaiścādityasaṅkāśaiḥkavacaiścamanoramaiḥ || 2 ||
niryayūrākṣasavyāghrānādayantodiśodaśa |
rākṣasābhīmakarmāṇorāvaṇasyajayaiṣiṇaḥ || 3 ||
vānarāṇāmapicamūrbṛhatījayamicchatām |
abhyadhāvatatāṃsenāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇam || 4 ||
etasminnantareteṣāmanyonyamabhidhāvatām |
rakṣasāṃvānarāṇāñcadvandvayuddhamavartata || 5 ||
aṅgadendrajitsārdhaṃvāliputreṇarākṣasaḥ |
āyudhyatamahātejāstṟyambakeṇayathā'ntakaḥ || 6 ||
prajaṅghenacasampātirnityandurmarṣaṇoraṇe |
jambumālinamārabdhohanumānapivānaraḥ || 7 ||
saṅgatastumahākrodhorākṣasorāvaṇānujaḥ |
samaretīkṣṇavegenamitraghnenavibhīṣaṇaḥ || 8 ||
tapanenagajassārdhaṃrākṣasenamahābalaḥ |
nikumbhenamahātejānīlo'pisamayudhyata || 9 ||
vānarendrastusugrīvaḥpraghasenasamāgataḥ |
saṅgataḥsamareśrīmānvirūpākṣeṇalakṣmaṇaḥ || 10 ||
agniketuścasudurdharṣoraśmiketuścarākṣasaḥ |
suptaghnoyajñakopaścarāmeṇasahasaṅgatāḥ || 11 ||
vajramuṣṭistumaindenadvividenāśaniprabhaḥ |
rākṣasābhyāṃsughorābhyāṅkapimukhyausamāgatau || 12 ||
vīrah pratapano ghoro rākṣaso raṇa durdharaḥ |
samare tīkṣṇa vegena nalena samayudhyata || 13 ||
dharmasya putro balavān suṣeṇa;iti viśarutaḥ |
sa vidyun mālinā sārdhaṃ ayudhyata mahā kapiḥ || 14 ||
vānarāścāparebhīmārākṣasairaparaissaha |
dvandvaṃsamīyussahasāyuddhāyabahubhissaha || 15 ||
tatrāsītsumahadyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāñcavīrāṇāñjayamicchatām || 16 ||
harirākṣasadehebhyaḥprabhūtāḥkeśaśādvalāḥ |
śarīrasaṅghāṭāvahāḥprasusruśśoṇitāpagāḥ || 17 ||
ajaghānendrajitkruddhovajreṇevaśatakratuḥ |
aṅgadaṅgadayāvīraṃśatrusainyavidāraṇam || 18 ||
tasyakāñcanacitrāṅgaṃrathaṃsāśvaṃsasārathim |
jaghānasamareśrīmānaṅgadovegavānkapiḥ || 19 ||
sampātistutribhirbhāṇaiḥprajaṅghenasamāhataḥ |
nijaghānaśvakarṇenaprajaṅghaṃraṇamūrdhani || 20 ||
jambumālīrathasthasturathaśaktyāmahābalaḥ |
bibedasamarekruddhohanūmantaṃstanāntare || 21 ||
tasyataṃrathamāsthāyahanūmān mārutātmajaḥ |
pramamāthatalenāśusahatenaivarakṣasā || 22 ||
nadan pratapanoghoronalaṃsopyanvadhāvata |
nalaḥpratapanasyāśupātayāmāsacakṣuṣī || 23 ||
bhinnagātraśśaraistīkṣṇaiḥkṣiprahastenarakṣasā |
grasantamivasainyānipraghasaṃvānarādhipaḥ || 24 ||
sugrīvassaptaparṇenanirbhibhedajaghānaca |
agniketuścadurdharṣoraśmiketuścarākṣasaḥ || 25 ||
suptaghnoyajñakopaścarāmannirbhibhiduśśaraiḥ |
teṣāñcaturṇāṃrāmastuśirāṃsiniśitaiśśaraiḥ |
kruddhaścaturbhiścicchedaghorairagniśikhopamaiḥ || 26 ||
vajra muṣṭis tu maindena muṣṭinā nihato raṇe |
papāta sarathah sāśavah purāṭṭa iva bhū tale || 27 ||
nikumbasturaṇenīlannīlāñjanacayaprabham |
nirbibhedaśaraistīkṣṇaiḥkarairmeghamivāṃśumān || 28 ||
punaśśaraśatenāthakṣiprahastoniśācaraḥ |
bibhedasamarenīlannikumbhaḥprajahāsaca || 29 ||
tasyaivarathacakreṇanīloviṣṇurivāhave |
śiraścicchedasamarenikumbhasyacasāratheḥ || 30 ||
vajrāśanisamasparśodvivido'pyaśaniprabham |
jaghānagiriśṛṅgeṇamiṣatāṃsarvarakṣasām || 31 ||
dvididhaṃvānarendrantunagayodhinamāhave |
śarairaśanisaṅkāśaissavivyādhāśaniprabhaḥ || 32 ||
saśarairabhividdhāṅgodvividaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālenasarathaṃsāśvannijaghānāśaniprabham || 33 ||
vidyunmālīrathasthastuśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
suṣeṇantāḍayāmāsananādacamuhurmuhuḥ || 34 ||
taṃrathasthamathodṛṣṭavāsuṣeṇovānarottamaḥ |
giriśṛṅgeṇamahatārathamāśunyapātayat || 35 ||
lāghavenatusaṃyuktovidyunmālīniśācaraḥ |
apakramyarathāttūrṇaṅgadāpāṇiḥkṣitausthitaḥ || 36 ||
tataḥkrodhasamāviṣṭaḥsuṣeṇoharipuṅgavaḥ |
śilāṃsumahatīṅgṛhyaniśācaramabhidravat || 37 ||
tamāpatantaṅgadayāvidyunmālīniśācaraḥ |
vakṣasyabhijaghānāśusuṣeṇaṃharipuṅgavaḥ || 38 ||
gadāprahārantaṅghoramacnityaplavagottamaḥ |
tāṃśilāmpātayāmāsatasyorasimahāmṛdhe || 39 ||
śilāprahārabhihatovidyunmālīniśācaraḥ |
niṣpiṣṭahṛdayobhūmaugatāsurnipapātaha || 40 ||
evantairvānaraiśśūraiśśūrāsterajanīcarāḥ |
dvandvevimṛditāstatradaityāivadivaukasaiḥ || 41 ||
bhagnaikhaḍagairgadābhiścaśaktitomarapaṭṭasaiḥ |
apaviddhaiścābhinnaiścarathaissāṅgrāmikairhayaiḥ || 42 ||
nihataiḥkuñjarairmatssaistathāvānararākṣasaiḥ |
cakrākṣayugadaṇḍaiścabhagnairdharaṇisaṃśritaiḥ || 43 ||
babhūvāyodhanaṅghoraṅgomāyugaṇasevitam |
kabandhānisamutpeturdikṣuvānararakṣasām || 44 ||
vimardetumuletasmindevāsuraraṇopame |
vidāryamāṇāharipuṅgavaistadāniśācarāśśoṇitadigdhagātrāḥ |
punaḥsuyuddhantarasāsamāsthitādivākarasyāstamayābhikāṅkṣiṇaḥ || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||