📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.37 ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ - ସପ୍ତତ୍ରିଂଶ ସର୍ଗଃ
5.37 Sundarakanda - Saptatrimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସୀତା ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା ।
ହନୂମନ୍ତମୁଵାଚେଦଂ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ଵଚଃ ॥ 1 ॥
ଅମୃତଂ ଵିଷସଂସୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଵାନର ଭାଷିତମ୍ ।
ଯଚ୍ଚ ନାନ୍ଯମନା ରାମୋ ଯଚ୍ଚ ଶୋକପରାଯଣଃ ॥ 2 ॥
ଐଶ୍ଵର୍ଯେ ଵା ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ଵ୍ଯସନେ ଵା ସୁଦାରୁଣେ ।
ରଜ୍ଜ୍ଵେଵ ପୁରୁଷଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୃତାନ୍ତଃ ପରିକର୍ଷତି ॥ 3 ॥
ଵିଧିର୍ନୂନମସଂହାର୍ଯଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମ ।
ସୌମିତ୍ରିଂ ମାଂ ଚ ରାମଂ ଚ ଵ୍ଯସନୈଃ ପଶ୍ଯ ମୋହିତାନ୍ ॥ 4 ॥
ଶୋକସ୍ଯାସ୍ଯ କଦା ପାରଂ ରାଘଵୋଽଧିଗମିଷ୍ଯତି ।
ପ୍ଲଵମାନଃ ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ହତନୌ ସ୍ସାଗରେ ଯଥା ॥ 5 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵଧଂ କୃତ୍ଵା ସୂଦଯିତ୍ଵା ଚ ରାଵଣମ୍ ।
ଲଙ୍କାମୁନ୍ମୂଲିତାଂ କୃତ୍ଵା କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ମାଂ ପତିଃ ॥ 6 ॥
ସ ଵାଚ୍ଯସ୍ସନ୍ତ୍ଵରସ୍ଵେତି ଯାଵଦେଵ ନ ପୂର୍ଯତେ ।
ଅଯଂ ସଂଵତ୍ସରଃ କାଲସ୍ତାଵଦ୍ଧି ମମ ଜୀଵିତମ୍ ॥ 7 ॥
ଵର୍ତତେ ଦଶମୋ ମାସୋ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଶେଷୌ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମ ।
ରାଵଣେନ ନୃଶଂସେନ ସମଯୋ ଯଃ କୃତୋ ମମ ॥ 8 ॥
ଵିଭୀଷଣେନ ଚ ଭ୍ରାତ୍ରା ମମ ନିର୍ଯାତନଂ ପ୍ରତି ।
ଅନୁନୀତଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନ ଚ ତତ୍କୁରୁତେ ମତିମ୍ ॥ 9 ॥
ମମ ପ୍ରତିପ୍ରଦାନଂ ହି ରାଵଣସ୍ଯ ନ ରୋଚତେ ।
ରାଵଣଂ ମାର୍ଗତେ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମୃତ୍ଯୁଃ କାଲଵଶଂ ଗତମ୍ ॥ 10 ॥
ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କନ୍ଯା ନଲା ନାମ ଵିଭୀଷଣସୁତା କପେ ।
ତଯା ମମେଦମାଖ୍ଯାତଂ ମାତ୍ରା ପ୍ରହିତଯା ସ୍ଵଯମ୍ ॥ 11 ॥
ଅସଂଶଯଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ପତିଃ ।
ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଚ ମେ ଶୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ବହଵୋ ଗୁଣାଃ ॥ 12 ॥
ଉତ୍ସାହଃ ପୌରୁଷଂ ସତ୍ତ୍ଵମାନୃଶଂସ୍ଯଂ କୃତଜ୍ଞତା ।
ଵିକ୍ରମଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵଶ୍ଚ ସନ୍ତି ଵାନର ରାଘଵେ ॥ 13 ॥
ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ରାକ୍ଷସାନାଂ ଜଘାନ ଯଃ ।
ଜନସ୍ଥାନେ ଵିନା ଭ୍ରାତ୍ରା ଶତ୍ରୁଃ କସ୍ତସ୍ଯ ନୋଦ୍ଵିଜେତ୍ ॥ 14 ॥
ନ ସ ଶକ୍ଯସ୍ତୁଲଯିତୁଂ ଵ୍ଯସନୈଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ।
ଅହଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞା ଶକ୍ରସ୍ଯେଵ ପୁଲୋମଜା ॥ 15 ॥
ଶରଜାଲାଂଶୁମାନ୍ଶୂରଃ କପେ ରାମଦିଵାକରଃ ।
ଶତ୍ରୁରକ୍ଷୋମଯଂ ତୋଯମୁପଶୋଷଂ ନଯିଷ୍ଯତି ॥ 16 ॥
ଇତି ସଞ୍ଜଲ୍ପମାନାଂ ତାଂ ରାମାର୍ଥେ ଶୋକକର୍ଶିତାମ୍ ।
ଆଶ୍ରୁସମ୍ପୂର୍ଣନଯନାମୁଵାଚ ଵଚନଂ କପିଃ ॥ 17 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ତୁ ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି ରାଘଵଃ ।
ଚମୂଂ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ମହତୀଂ ହର୍ଯୃକ୍ଷଗଣସଙ୍କୁଲାମ୍ ॥ 18 ॥
ଅଥଵା ମୋଚଯିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାମଦ୍ଯୈଵ ଵରାନନେ ।
ଅସ୍ମାଦ୍ଧୁଃଖାଦୁପାରୋହ ମମ ପୃଷ୍ଠମନିନ୍ଦିତେ ॥ 19 ॥
ତ୍ଵାଂ ହି ପୃଷ୍ଠଗତାଂ କୃତ୍ଵା ସନ୍ତରିଷ୍ଯାମି ସାଗରମ୍ ।
ଶକ୍ତିରସ୍ତି ହି ମେ ଵୋଢୁଂ ଲଙ୍କାମପି ସରାଵଣାମ୍ ॥ 20 ॥
ଅହଂ ପ୍ରସ୍ରଵଣସ୍ଥାଯ ରାଘଵାଯାଦ୍ଯ ମୈଥିଲି ।
ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ଶକ୍ରାଯ ହଵ୍ଯଂ ହୁତମିଵାନଲଃ ॥ 21 ॥
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯଦ୍ଵୈଵ ଵୈଦେହି ରାଘଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଵ୍ଯଵସାଯସମାଯୁକ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦୈତ୍ଯଵଧେ ଯଥା ॥ 22 ॥
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନକୃତୋତ୍ସାହମାଶ୍ରମସ୍ଥଂ ମହାବଲମ୍ ।
ପୁରନ୍ଦରମିଵାସୀନଂ ନାଗରାଜସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି ॥ 23 ॥
ପୃଷ୍ଠମାରୋହ ମେ ଦେଵି ମା ଵିକାଙ୍କ୍ଷସ୍ଵ ଶୋଭନେ ।
ଯୋଗମନ୍ଵିଚ୍ଛ ରାମେଣ ଶଶାଙ୍କେନେଵ ରୋହିଣୀ ॥ 24 ॥
କଥଯନ୍ତୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସୂର୍ଯେଣ ଚ ମହାର୍ଚିଷା ।
ମତ୍ପୃଷ୍ଠମଧିରୁହ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତରାକାଶମହାର୍ଣଵୌ ॥ 25 ॥
ନ ହି ମେ ସମ୍ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ତ୍ଵାମିତୋ ନଯତୋଽଙ୍ଗନେ ।
ଅନୁଗନ୍ତୁଂ ଗତିଂ ଶକ୍ତାସ୍ସର୍ଵେ ଲଙ୍କାନିଵାସିନଃ ॥ 26 ॥
ଯଥୈଵାହମିହ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଥୈଵାହମସଂଶଯଃ ।
ଯାସ୍ଯାମି ପଶ୍ଯ ଵୈଦେହି ତ୍ଵାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵିହାଯସମ୍ ॥ 27 ॥
ମୈଥିଲୀ ତୁ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ହର୍ଷଵିସ୍ମିତସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ହନୁମନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 28 ॥
ହନୁମନ୍ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ କଥଂ ମାଂ ଵୋଢୁମିଚ୍ଛସି ।
ତଦେଵ ଖଲୁ ତେ ମନ୍ଯେ କପିତ୍ଵଂ ହରିଯୂଥପ ॥ 29 ॥
କଥଂ ଵାଲ୍ପଶରୀରସ୍ତ୍ଵଂ ମାମିତୋ ନେତୁମିଚ୍ଛସି ।
ସକାଶଂ ମାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭର୍ତୁର୍ମେ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭ ॥ 30 ॥
ସୀତାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ନଵଂ ପରିଭଵଂ କୃତମ୍ ॥ 31 ॥
ନ ମେ ଜାନାତି ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵା ପ୍ରଭାଵଂ ଵାଽସିତେକ୍ଷଣା ।
ତସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯତୁ ଵୈଦେହୀ ଯଦ୍ରୂପଂ ମମ କାମତଃ ॥ 32 ॥
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ହନୁମାଂସ୍ତଦା ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମଃ ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ସ୍ଵରୂପମରିମର୍ଦନଃ ॥ 33 ॥
ସ ତସ୍ମାତ୍ପାଦପାଦ୍ଧୀମାନାପ୍ଲୁତ୍ଯ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ ।
ତତୋ ଵର୍ଧିତୁମାରେଭେ ସୀତାପ୍ରତ୍ଯଯକାରଣାତ୍ ॥ 34 ॥
ମେରୁମନ୍ଦରସଙ୍କାଶୋ ବଭୌ ଦୀପ୍ତାନଲପ୍ରଭଃ ।
ଅଗ୍ରତୋ ଵ୍ଯଵତସ୍ଥେ ଚ ସୀତାଯା ଵାନରୋତ୍ତମଃ ॥ 35 ॥
ହରିଃ ପର୍ଵତସଙ୍କାଶସ୍ତାମ୍ରଵକ୍ତ୍ରୋ ମହାବଲଃ ।
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରନଖୋ ଭୀମୋ ଵୈଦେହୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 36 ॥
ସପର୍ଵତଵନୋଦ୍ଦେଶାଂ ସାଟ୍ଟପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍ ।
ଲଙ୍କାମିମାଂ ସନାଥାଂ ଵା ନଯିତୁଂ ଶକ୍ତିରସ୍ତି ମେ ॥ 37 ॥
ତଦଵସ୍ଥାପ୍ଯତାଂ ବୁଦ୍ଧିରଲଂ ଦେଵି ଵିକାଙ୍କ୍ଷଯା ।
ଵିଶୋକଂ କୁରୁ ଵୈଦେହି ରାଘଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ 38 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସଙ୍କାଶମୁଵାଚ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ମାରୁତସ୍ଯୌରସଂ ସୁତମ୍ ॥ 39 ॥
ତଵ ସତ୍ତ୍ଵଂ ବଲଂ ଚୈଵ ଵିଜାନାମି ମହାକପେ ।
ଵାଯୋରିଵ ଗତିଂ ଚୈଵ ତେଜଶ୍ଚାଗ୍ନେରିଵାଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ 40 ॥
ପ୍ରାକୃତୋଽନ୍ଯଃ କଥଂ ଚେମାଂ ଭୂମିମାଗନ୍ତୁମର୍ହତି ।
ଉଦଧେରପ୍ରମେଯସ୍ଯ ପାରଂ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵ ॥ 41 ॥
ଜାନାମି ଗମନେ ଶକ୍ତିଂ ନଯନେ ଚାପି ତେ ମମ ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯାଶୁ କାର୍ଯସିଦ୍ଧିର୍ମହାତ୍ମନଃ ॥ 42 ॥
ଅଯୁକ୍ତଂ ତୁ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମମ ଗନ୍ତୁଂ ତ୍ଵଯାଽନଘ ।
ଵାଯୁଵେଗସଵେଗସ୍ଯ ଵେଗୋ ମାଂ ମୋହଯେତ୍ତଵ ॥ 43 ॥
ଅହମାକାଶମାପନ୍ନା ହ୍ଯୁପର୍ଯୁପରି ସାଗରମ୍ ।
ପ୍ରପତେଯଂ ହି ତେ ପୃଷ୍ଠାଦ୍ଭଯାଦ୍ଵେଗେଵ ଗଚ୍ଛତଃ ॥ 44 ॥
ପତିତା ସାଗରେ ଚାହଂ ତିମିନକ୍ରଝଷାକୁଲେ ।
ଭଵେଯମାଶୁ ଵିଵଶା ଯାଦସାମନ୍ନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 45 ॥
ନ ଚ ଶକ୍ଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଗନ୍ତୁଂ ଶତ୍ରୁଵିନାଶନ ।
କଲତ୍ରଵତି ସନ୍ଦେହସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯପି ସ୍ଯାଦସଂଶଯଃ ॥ 46 ॥
ହ୍ରିଯମାଣାଂ ତୁ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ।
ଅନୁଗଚ୍ଛେଯୁରାଦିଷ୍ଟା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା ॥ 47 ॥
ତୈସ୍ତ୍ଵଂ ପରିଵୃତଶ୍ଶୂରୈଶ୍ଶୂଲମୁଦ୍ଗରପାଣିଭିଃ ।
ଭଵେସ୍ତ୍ଵଂ ସଂଶଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଯା ଵୀର କଲତ୍ରଵାନ୍ ॥ 48 ॥
ସାଯୁଧା ବହଵୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ରାକ୍ଷସାସ୍ତ୍ଵଂ ନିରାଯୁଧଃ ।
କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯସି ସଂଯାତୁଂ ମାଂ ଚୈଵ ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍ ॥ 49 ॥
ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ରକ୍ଷୋଭିସ୍ତଵ ତୈଃ କ୍ରୂରକର୍ମଭିଃ ।
ପ୍ରପତେଯଂ ହି ତେ ପୃଷ୍ଠାଦ୍ଭଯାର୍ତା କପିସତ୍ତମ ॥ 50 ॥
ଅଥ ରକ୍ଷାଂସି ଭୀମାନି ମହାନ୍ତି ବଲଵନ୍ତି ଚ ।
କଥଞ୍ଚିତ୍ସାମ୍ପରାଯେ ତ୍ଵାଂ ଜଯେଯୁଃ କପିସତ୍ତମ ॥ 51 ॥
ଅଥଵା ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ପତେଯଂ ଵିମୁଖସ୍ଯ ତେ ।
ପତିତାଂ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଂ ନଯେଯୁଃ ପାପରାକ୍ଷସାଃ ॥ 52 ॥
ମାଂ ଵା ହରେଯୁସ୍ତ୍ଵଦ୍ଧସ୍ତାଦ୍ଵିଶସେଯୁରଥାପି ଵା ।
ଅଵ୍ଯଵସ୍ଥୌ ହି ଦୃଶ୍ଯେତେ ଯୁଦ୍ଧେ ଜଯପରାଜଯୌ ॥ 53 ॥
ଅହଂ ଵାପି ଵିପଦ୍ଯେଯଂ ରକ୍ଷୋଭିରଭିତର୍ଜିତା ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରଯତ୍ନୋ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଵେନ୍ନିଷ୍ଫଲ ଏଵ ତୁ ॥ 54 ॥
କାମଂ ତ୍ଵମସି ପର୍ଯାପ୍ତୋ ନିହନ୍ତୁଂ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ।
ରାଘଵସ୍ଯ ଯଶୋ ହୀଯେତ୍ତ୍ଵଯା ଶସ୍ତୈସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସୈଃ ॥ 55 ॥
ଅଥଵାଽଦାଯ ରକ୍ଷାଂସି ନ୍ଯସେଯୁସ୍ସମ୍ଵୃତେ ହି ମାମ୍ ।
ଯତ୍ର ତେ ନାଭିଜାନୀଯୁର୍ହରଯୋ ନାପି ରାଘଵୌ ॥ 56 ॥
ଆରମ୍ଭସ୍ତୁ ମଦର୍ଥୋଽଯଂ ତତସ୍ତଵ ନିରର୍ଥକଃ ।
ତ୍ଵଯା ହି ସହ ରାମସ୍ଯ ମହାନାଗମନେ ଗୁଣଃ ॥ 57 ॥
ମଯି ଜୀଵିତମାଯତ୍ତଂ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଭ୍ରାତ୍ରୂଣାଂ ଚ ମହାବାହୋ ତଵ ରାଜକୁଲସ୍ଯ ଚ ॥ 58 ॥
ତୌ ନିରାଶୌ ମଦର୍ଥଂ ତୁ ଶୋକସନ୍ତାପକର୍ଶିତୌ ।
ସହ ସର୍ଵର୍କ୍ଷହରିଭିସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତଃ ପ୍ରାଣସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ॥ 59 ॥
ଭର୍ତୁର୍ଭକ୍ତିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରାମାଦନ୍ଯସ୍ଯ ଵାନର ।
ନ ସ୍ପୃଶାମି ଶରୀରଂ ତୁ ପୁଂସୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵ ॥ 60 ॥
ଯଦହଂ ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶଂ ରାଵଣସ୍ଯ ବଲାଦ୍ଗତା ।
ଅନୀଶା କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିନାଥା ଵିଵଶା ସତୀ ॥ 61 ॥
ଯଦି ରାମୋ ଦଶଗ୍ରୀଵମିହ ହତ୍ତ୍ଵା ସବାନ୍ଧଵମ୍ ।
ମାମିତୋ ଗୃହ୍ଯ ଗଚ୍ଛେତ ତତ୍ତସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ ॥ 62 ॥
ଶ୍ରୁତା ହି ଦୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ମଯା ପରାକ୍ରମା ମହାତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ରଣାଵମର୍ଦିନଃ ।
ନ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୁଜଙ୍ଗରାକ୍ଷସା ଭଵନ୍ତି ରାମେଣ ସମା ହି ସଂଯୁଗେ ॥ 63 ॥
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ସଂଯତି ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକଂ ମହାବଲଂ ଵାସଵତୁଲ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍ ।
ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ କୋ ଵିଷହେତ ରାଘଵଂ ହୁତାଶନଂ ଦୀପ୍ତମିଵାନିଲେରିତମ୍ ॥ 64 ॥
ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଘଵମାଜିମର୍ଦନଂ ଦିଶାଗଜଂ ମତ୍ତମିଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ସହେତ କୋ ଵାନରମୁଖ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ଯୁଗାନ୍ତସୂର୍ଯପ୍ରତିମଂ ଶରାର୍ଚିଷମ୍ ॥ 65 ॥
ସ ମେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପତିଂ ସଯୂଥପଂ କ୍ଷିପ୍ରମିହୋପପାଦଯ ।
ଚିରାଯ ରାମଂ ପ୍ରତି ଶୋକକର୍ଶିତାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମାଂ ଵାନରମୁଖ୍ଯ ହର୍ଷିତାମ୍ ॥ 66 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptatriṃśassargaḥ |
sītā tadvacanaṃ śrutvā pūrṇacandranibhānanā |
hanūmantamuvācedaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 1 ||
amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam |
yacca nānyamanā rāmo yacca śokaparāyaṇaḥ || 2 ||
aiśvarye vā suvistīrṇe vyasane vā sudāruṇe |
rajjveva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati || 3 ||
vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagottama |
saumitriṃ māṃ ca rāmaṃ ca vyasanaiḥ paśya mohitān || 4 ||
śokasyāsya kadā pāraṃ rāghavo'dhigamiṣyati |
plavamānaḥ pariśrānto hatanau ssāgare yathā || 5 ||
rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā ca rāvaṇam |
laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ || 6 ||
sa vācyassantvarasveti yāvadeva na pūryate |
ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam || 7 ||
vartate daśamo māso dvau tu śeṣau plavaṅgama |
rāvaṇena nṛśaṃsena samayo yaḥ kṛto mama || 8 ||
vibhīṣaṇena ca bhrātrā mama niryātanaṃ prati |
anunītaḥ prayatnena na ca tatkurute matim || 9 ||
mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rocate |
rāvaṇaṃ mārgate saṅkhye mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam || 10 ||
jyeṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kape |
tayā mamedamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam || 11 ||
asaṃśayaṃ hariśreṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyate patiḥ |
antarātmā ca me śuddhastasmiṃśca bahavo guṇāḥ || 12 ||
utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā |
vikramaśca prabhāvaśca santi vānara rāghave || 13 ||
caturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ |
janasthāne vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nodvijet || 14 ||
na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ |
ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyeva pulomajā || 15 ||
śarajālāṃśumānśūraḥ kape rāmadivākaraḥ |
śatrurakṣomayaṃ toyamupaśoṣaṃ nayiṣyati || 16 ||
iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthe śokakarśitām |
āśrusampūrṇanayanāmuvāca vacanaṃ kapiḥ || 17 ||
śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |
camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 18 ||
athavā mocayiṣyāmi tvāmadyaiva varānane |
asmāddhuḥkhādupāroha mama pṛṣṭhamanindite || 19 ||
tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram |
śaktirasti hi me voḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām || 20 ||
ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili |
prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ || 21 ||
drakṣyasyadvaiva vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |
vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhe yathā || 22 ||
tvaddarśanakṛtotsāhamāśramasthaṃ mahābalam |
purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 23 ||
pṛṣṭhamāroha me devi mā vikāṅkṣasva śobhane |
yogamanviccha rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 24 ||
kathayantīva candreṇa sūryeṇa ca mahārciṣā |
matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau || 25 ||
na hi me samprayātasya tvāmito nayato'ṅgane |
anugantuṃ gatiṃ śaktāssarve laṅkānivāsinaḥ || 26 ||
yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ |
yāsyāmi paśya vaidehi tvāmudyamya vihāyasam || 27 ||
maithilī tu hariśreṣṭhācchrutvā vacanamadbhutam |
harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 28 ||
hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ voḍhumicchasi |
tadeva khalu te manye kapitvaṃ hariyūthapa || 29 ||
kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmito netumicchasi |
sakāśaṃ mānavendrasya bharturme plavagarṣabha || 30 ||
sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |
cintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam || 31 ||
na me jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitekṣaṇā |
tasmātpaśyatu vaidehī yadrūpaṃ mama kāmataḥ || 32 ||
iti sañcintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ |
darśayāmāsa vaidehyāssvarūpamarimardanaḥ || 33 ||
sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ |
tato vardhitumārebhe sītāpratyayakāraṇāt || 34 ||
merumandarasaṅkāśo babhau dīptānalaprabhaḥ |
agrato vyavatasthe ca sītāyā vānarottamaḥ || 35 ||
hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktro mahābalaḥ |
vajradaṃṣṭranakho bhīmo vaidehīmidamabravīt || 36 ||
saparvatavanoddeśāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |
laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti me || 37 ||
tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ devi vikāṅkṣayā |
viśokaṃ kuru vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 38 ||
taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvāca janakātmajā |
padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam || 39 ||
tava sattvaṃ balaṃ caiva vijānāmi mahākape |
vāyoriva gatiṃ caiva tejaścāgnerivādbhutam || 40 ||
prākṛto'nyaḥ kathaṃ cemāṃ bhūmimāgantumarhati |
udadheraprameyasya pāraṃ vānarapuṅgava || 41 ||
jānāmi gamane śaktiṃ nayane cāpi te mama |
avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ || 42 ||
ayuktaṃ tu kapiśreṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha |
vāyuvegasavegasya vego māṃ mohayettava || 43 ||
ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram |
prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayādvegeva gacchataḥ || 44 ||
patitā sāgare cāhaṃ timinakrajhaṣākule |
bhaveyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam || 45 ||
na ca śakṣye tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana |
kalatravati sandehastvayyapi syādasaṃśayaḥ || 46 ||
hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ |
anugaccheyurādiṣṭā rāvaṇena durātmanā || 47 ||
taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ |
bhavestvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān || 48 ||
sāyudhā bahavo vyomni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ |
kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum || 49 ||
yudhyamānasya rakṣobhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ |
prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama || 50 ||
atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca |
kathañcitsāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama || 51 ||
athavā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te |
patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ || 52 ||
māṃ vā hareyustvaddhastādviśaseyurathāpi vā |
avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau || 53 ||
ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhirabhitarjitā |
tvatprayatno hariśreṣṭha bhavenniṣphala eva tu || 54 ||
kāmaṃ tvamasi paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān |
rāghavasya yaśo hīyettvayā śastaistu rākṣasaiḥ || 55 ||
athavā'dāya rakṣāṃsi nyaseyussamvṛte hi mām |
yatra te nābhijānīyurharayo nāpi rāghavau || 56 ||
ārambhastu madartho'yaṃ tatastava nirarthakaḥ |
tvayā hi saha rāmasya mahānāgamane guṇaḥ || 57 ||
mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
bhrātrūṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca || 58 ||
tau nirāśau madarthaṃ tu śokasantāpakarśitau |
saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham || 59 ||
bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara |
na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃso vānarapuṅgava || 60 ||
yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā |
anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī || 61 ||
yadi rāmo daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam |
māmito gṛhya gaccheta tattasya sadṛśaṃ bhavet || 62 ||
śrutā hi dṛṣṭāśca mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ |
na devagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmeṇa samā hi saṃyuge || 63 ||
samīkṣya taṃ saṃyati citrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam |
salakṣmaṇaṃ ko viṣaheta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānileritam || 64 ||
salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam |
saheta ko vānaramukhya saṃyuge yugāntasūryapratimaṃ śarārciṣam || 65 ||
sa me hariśreṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihopapādaya |
cirāya rāmaṃ prati śokakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām || 66 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||