📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.55 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
4.55 Kishkindhakanda - Panchapanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମତୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ।
ସ୍ଵାମିସତ୍କାରସଂଯୁକ୍ତମଙ୍ଗଦୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ସ୍ଥୈର୍ଯମାତ୍ମମନଶ୍ଶୌଚମାନୃଶଂସ୍ଯମଥାଽର୍ଜଵମ୍ ।
ଵିକ୍ରମଶ୍ଚୈଵ ଧୈର୍ଯଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵେ ନୋପପଦ୍ଯତେ ॥ 2 ॥
ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ଜୀଵତୋ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍ ।
ଧର୍ମେଣ ମାତରଂ ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵୀକରୋତି ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ ॥ 3 ॥
କଥଂ ସ ଧର୍ମଂ ଜାନୀତେ ଯେନ ଭ୍ରାତ୍ରା ମହାତ୍ମନା ।
ଯୁଦ୍ଧାଯାଭିନିଯୁକ୍ତେନ ବିଲସ୍ଯ ପିହିତଂ ମୁଖମ୍ ॥ 4 ॥
ସତ୍ଯାତ୍ପାଣିଗୃହୀତଶ୍ଚ କୃତକର୍ମା ମହାଯଶାଃ ।
ଵିସ୍ମୃତୋ ରାଘଵୋ ଯେନ ସ କସ୍ଯ ତୁ କୃତଂ ସ୍ମରେତ୍ ॥ 5 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ଯେନ ନାଧର୍ମଭଯଭୀରୁଣା ।
ଆଦିଷ୍ଟା ମାର୍ଗିତୁଂ ସୀତାଂ ଧର୍ମମସ୍ମିନ୍କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ 6 ॥
ତସ୍ମିନ୍ପାପେ କୃତଘ୍ନେ ତୁ ସ୍ମୃତିହୀନେ ଚଲାତ୍ମନି ।
ଆର୍ଯଃ କୋ ଵିଶ୍ଵସେଜ୍ଜାତୁ ତତ୍କୁଲୀନୋ ଜିଜୀଵିଷୁଃ ॥ 7 ॥
ରାଜ୍ଯେ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯସ୍ସଗୁଣୋ ଵିଗୁଣୋଽପି ଵା ।
କଥଂ ଶତ୍ରୁକୁଲୀନଂ ମାଂ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଜୀଵଯିଷ୍ଯତି ॥ 8 ॥
ଭିନ୍ନମନ୍ତ୍ରୋଽପରାଦ୍ଧଶ୍ଚ ହୀନଶକ୍ତିଃ କଥଂ ହ୍ଯହମ୍ ।
କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜୀଵେଯମନାଥ ଇଵ ଦୁର୍ବଲଃ ॥ 9 ॥
ପାଂଶୁଦଣ୍ଡେନ ହି ମାଂ ବନ୍ଧନେ ନୋପପାଦଯେତ୍ ।
ଶଠଃ କ୍ରୂରୋ ନୃଶଂସଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଜ୍ଯକାରଣାତ୍ ॥ 10 ॥
ବନ୍ଧନାଦ୍ଵାଽଵସାଦାନ୍ମେ ଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରାଯୋପଵେଶନମ୍ ।
ଅନୁଜାନୀତ ମାଂ ସର୍ଵେ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵାନରାଃ ॥ 11 ॥
ଅହଂ ଵଃ ପ୍ରତିଜାନାମି ନାଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁରୀମ୍ ।
ଇହୈଵ ପ୍ରାଯମାସିଷ୍ଯେ ଶ୍ରେଯୋ ମରଣମେଵ ମେ ॥ 12 ॥
ଅଭିଵାଦନପୂର୍ଵଂ ହି ରାଘଵୌ ବଲଶାଲିନୌ ।
ଅଭିଵାଦନପୂର୍ଵଂ ତୁ ରାଜା କୁଶଲମେଵ ଚ ॥ 13 ॥
ଵାଚ୍ଯସ୍ତାତୋ ଯଵୀଯାନ୍ମେ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରେଶ୍ଵରଃ ।
ଆରୋଗ୍ଯପୂର୍ଵଂ କୁଶଲଂ ଵାଚ୍ଯା ମାତା ରୁମା ଚ ମେ ॥ 14 ॥
ମାତରଂ ଚୈଵ ମେ ତାରାମାଶ୍ଵାସଯିତୁମର୍ହଥ ।
ପ୍ରକୃତ୍ଯା ପ୍ରିଯପୁତ୍ରା ସା ସାନୁକ୍ରୋଶା ତପସ୍ଵିନୀ ॥ 15 ॥
ଵିନଷ୍ଟମିହ ମାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯକ୍ତଂ ହାସ୍ଯତି ଜୀଵିତମ୍ ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ଵୃଦ୍ଧାଂସ୍ତାନଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ॥ 16 ॥
ଵିଵେଶ ଚାଙ୍ଗଦୋ ଭୂମୌ ରୁଦନ୍ଦର୍ଭେଷୁ ଦୁର୍ମନାଃ ।
ତସ୍ଯ ସଂଵିଶତସ୍ତତ୍ର ରୁଦନ୍ତୋ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ॥ 17 ॥
ନଯନେଭ୍ଯଃ ପ୍ରମୁମୁଚୁରୁଷ୍ଣଂ ଵୈ ଵାରି ଦୁଃଖିତାଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚୈଵ ନିନ୍ଦନ୍ତଃ ପ୍ରଶଂସନ୍ତଶ୍ଚ ଵାଲିନମ୍ ॥ 18 ॥
ପରିଵାର୍ଯାଙ୍ଗଦଂ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯଵସନ୍ପ୍ରାଯମାସିତୁମ୍ ।
ମତଂ ତଦ୍ଵାଲିପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାଯ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ ॥ 19 ॥
ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯୋଦକଂ ତତ୍ର ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାସ୍ସମୁପାଵିଶନ୍ ।
ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରେଷୁ ଦର୍ଭେଷୁ ଉଦକ୍ତୀରଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ 20 ॥
ମୁମୂର୍ଷଵୋ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଏତତ୍ କ୍ଷମମିତି ସ୍ମ ହ ।
ରାମସ୍ଯ ଵନଵାସଂ ଚ କ୍ଷଯଂ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ ॥ 21 ॥
ଜନସ୍ଥାନଵଧଂ ଚୈଵ ଵଧଂ ଚୈଵ ଜଟାଯୁଷଃ ।
ହରଣଂ ଚୈଵ ଵୈଦେହ୍ଯା ଵାଲିନଶ୍ଚ ଵଧଂ ରଣେ ॥ 22 ॥
ରାମକୋପଂ ଚ ଵଦତାଂ ହରୀଣାଂ ଭଯମାଗତମ୍ ।
ସ ସଂଵିଶଦ୍ଭିବହୁଭିର୍ମହୀଧରୋ ମହାଦ୍ରିକୂଟପ୍ରତିମୈଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ ।
ବଭୂଵ ସନ୍ନାଦିତନିର୍ଦରାନ୍ତରୋ ଭୃଶଂ ନଦଦ୍ଭିର୍ଜଲଦୈରିଵୋଲ୍ବଣୈଃ ॥ 23 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
śrutvā hanumato vākyaṃ praśritaṃ dharmasaṃhitam |
svāmisatkārasaṃyuktamaṅgado vākyamabravīt || 1 ||
sthairyamātmamanaśśaucamānṛśaṃsyamathā'rjavam |
vikramaścaiva dhairyaṃ ca sugrīve nopapadyate || 2 ||
bhrāturjyeṣṭhasya yo bhāryāṃ jīvato mahiṣīṃ priyām |
dharmeṇa mātaraṃ yastu svīkaroti jugupsitaḥ || 3 ||
kathaṃ sa dharmaṃ jānīte yena bhrātrā mahātmanā |
yuddhāyābhiniyuktena bilasya pihitaṃ mukham || 4 ||
satyātpāṇigṛhītaśca kṛtakarmā mahāyaśāḥ |
vismṛto rāghavo yena sa kasya tu kṛtaṃ smaret || 5 ||
lakṣmaṇasya bhayādyena nādharmabhayabhīruṇā |
ādiṣṭā mārgituṃ sītāṃ dharmamasminkathaṃ bhavet || 6 ||
tasminpāpe kṛtaghne tu smṛtihīne calātmani |
āryaḥ ko viśvasejjātu tatkulīno jijīviṣuḥ || 7 ||
rājye putraḥ pratiṣṭhāpyassaguṇo viguṇo'pi vā |
kathaṃ śatrukulīnaṃ māṃ sugrīvo jīvayiṣyati || 8 ||
bhinnamantro'parāddhaśca hīnaśaktiḥ kathaṃ hyaham |
kiṣkindhāṃ prāpya jīveyamanātha iva durbalaḥ || 9 ||
pāṃśudaṇḍena hi māṃ bandhane nopapādayet |
śaṭhaḥ krūro nṛśaṃsaśca sugrīvo rājyakāraṇāt || 10 ||
bandhanādvā'vasādānme śreyaḥ prāyopaveśanam |
anujānīta māṃ sarve gṛhaṃ gacchantu vānarāḥ || 11 ||
ahaṃ vaḥ pratijānāmi nāgamiṣyāmyahaṃ purīm |
ihaiva prāyamāsiṣye śreyo maraṇameva me || 12 ||
abhivādanapūrvaṃ hi rāghavau balaśālinau |
abhivādanapūrvaṃ tu rājā kuśalameva ca || 13 ||
vācyastāto yavīyānme sugrīvo vānareśvaraḥ |
ārogyapūrvaṃ kuśalaṃ vācyā mātā rumā ca me || 14 ||
mātaraṃ caiva me tārāmāśvāsayitumarhatha |
prakṛtyā priyaputrā sā sānukrośā tapasvinī || 15 ||
vinaṣṭamiha māṃ śrutvā vyaktaṃ hāsyati jīvitam |
etāvaduktvā vacanaṃ vṛddhāṃstānabhivādya ca || 16 ||
viveśa cāṅgado bhūmau rudandarbheṣu durmanāḥ |
tasya saṃviśatastatra rudanto vānararṣabhāḥ || 17 ||
nayanebhyaḥ pramumucuruṣṇaṃ vai vāri duḥkhitāḥ |
sugrīvaṃ caiva nindantaḥ praśaṃsantaśca vālinam || 18 ||
parivāryāṅgadaṃ sarve vyavasanprāyamāsitum |
mataṃ tadvāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ || 19 ||
upaspṛśyodakaṃ tatra prāṅmukhāssamupāviśan |
dakṣiṇāgreṣu darbheṣu udaktīraṃ samāśritāḥ || 20 ||
mumūrṣavo hariśreṣṭhā etat kṣamamiti sma ha |
rāmasya vanavāsaṃ ca kṣayaṃ daśarathasya ca || 21 ||
janasthānavadhaṃ caiva vadhaṃ caiva jaṭāyuṣaḥ |
haraṇaṃ caiva vaidehyā vālinaśca vadhaṃ raṇe || 22 ||
rāmakopaṃ ca vadatāṃ harīṇāṃ bhayamāgatam |
sa saṃviśadbhibahubhirmahīdharo mahādrikūṭapratimaiḥ plavaṅgamaiḥ |
babhūva sannāditanirdarāntaro bhṛśaṃ nadadbhirjaladairivolbaṇaiḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||