📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.54 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
4.54 Kishkindhakanda - Chatuhpanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଥା ବ୍ରୁଵତି ତାରେ ତୁ ତାରାଧିପତିଵର୍ଚସି ।
ଅଥ ମେନେ ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ହନୂମାନଙ୍ଗଦେନ ତତ୍ ॥ 1 ॥
ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହ୍ଯଷ୍ଟାଙ୍ଗଯା ଯୁକ୍ତଂ ଚତୁର୍ବଲସମନ୍ଵିତମ୍ ।
ଚତୁର୍ଦଶଗୁଣଂ ମେନେ ହନୂମାନ୍ଵାଲିନସ୍ସୁତମ୍ ॥ 2 ॥
ଆପୂର୍ଯମାଣଂ ଶଶ୍ଵଚ୍ଚ ତେଜୋବଲପରାକ୍ରମୈଃ ।
ଶଶିନଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷାଦୌ ଵର୍ଧମାନମିଵ ଶ୍ରିଯା ॥ 3 ॥
ବୃହସ୍ପତିସମଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିକ୍ରମେ ସଦୃଶଂ ପିତୁଃ ।
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣଂ ତାରସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵ ପୁରନ୍ଦରମ୍ ॥ 4 ॥
ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ପରିଶ୍ରାନ୍ତଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂଵରମ୍ ।
ଅଭିସନ୍ଧାତୁମାରେଭେ ହନୂମାନଙ୍ଗଦଂ ତତଃ ॥ 5 ॥
ସ ଚତୁର୍ଣାମୁପାଯାନାଂ ତୃତୀଯମୁପଵର୍ଣଯନ୍ ।
ଭେଦଯାମାସ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଵାନରାନ୍ଵାକ୍ଯସମ୍ପଦା ॥ 6 ॥
ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭିନ୍ନେଷୁ ତତୋଽଭୀଷଯଦଙ୍ଗଦମ୍ ।
ଭୀଷଣୈର୍ଭହୁଭିର୍ଵାକ୍ଯୈଃ କୋପୋପାଯସମନ୍ଵିତୈଃ ॥ 7 ॥
ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥତରଃ ପିତ୍ରା ଯୁଦ୍ଧେ ତାରେଯ ଵୈ ଧୁରମ୍ ।
ଦୃଢଂ ଧାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତଃ କପିରାଜ୍ଯଂ ଯଥା ପିତା ॥ 8 ॥
ନିତ୍ଯମସ୍ଥିରଚିତ୍ତା ହି କପଯୋ ହରିପୁଙ୍ଗଵ ।
ନାଜ୍ଞାପ୍ଯଂ ଵିଷହିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁତ୍ରଦାରାନ୍ଵିନା ତ୍ଵଯା ॥ 9 ॥
ତ୍ଵାଂ ନୈତେହ୍ଯନୁଯୁଞ୍ଜେଯୁଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରଵଦାମି ତେ ।
ଯଥାଯଂ ଜାମ୍ବଵାନ୍ନୀଲସ୍ସୁହୋତ୍ରଶ୍ଚ ମହାକପିଃ ॥ 10 ॥
ନ ହ୍ଯହଂ ତେ ଇମେ ସର୍ଵେ ସାମଦାନାଦିଭିର୍ଗୁଣୈଃ ।
ଦଣ୍ଡେନ ଵା ତ୍ଵଯା ଶକ୍ଯାସ୍ସୁଗ୍ରୀଵାଦପକର୍ଷିତମ୍ ॥ 11 ॥
ଵିଗୃହ୍ଯାସନମପ୍ଯାହୁର୍ଦୁର୍ବଲେନ ବଲୀଯସଃ ।
ଆତ୍ମରକ୍ଷାକରସ୍ତସ୍ମାନ୍ନ ଵିଗୃହ୍ଣୀତ ଦୁର୍ବଲଃ ॥ 12 ॥
ଯାଂ ଚେମାଂ ମନ୍ଯସେ ଧାତ୍ରୀମେତଦ୍ବିଲମିତି ଶ୍ରୁତମ୍ ।
ଏତଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣବାଣାନାମୀଷତ୍କାର୍ଯଂ ଵିଦାରଣେ ॥ 13 ॥
ସ୍ଵଲ୍ପଂ ହି କୃତମିନ୍ଦ୍ରେଣ କ୍ଷିପତା ହ୍ଯଶନିଂ ପୁରା ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଭିନ୍ଧ୍ଯାତ୍ପତ୍ରପୁଟଂ ଯଥା ॥ 14 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ନାରାଚା ବହଵସ୍ସନ୍ତି ତଦ୍ଵିଧାଃ ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶା ଗିରୀଣାମପି ଦାରଣାଃ ॥ 15 ॥
ଅଵସ୍ଥାନେ ଯଦୈଵ ତ୍ଵମାସିଷ୍ଯସି ପରନ୍ତପ ।
ତଦୈଵ ହରଯସ୍ସର୍ଵେ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ ॥ 16 ॥
ସ୍ମରନ୍ତଃ ପୁତ୍ରଦାରାଣାଂ ନିତ୍ଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ ।
ଖେଦିତା ଦୁଃଖଶଯ୍ଯାଭିସ୍ତ୍ଵାଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ପୃଷ୍ଠତଃ ॥ 17 ॥
ସ ତ୍ଵଂ ହୀନସ୍ସୁହୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ହିତକାମୈଶ୍ଚ ବନ୍ଧୁଭିଃ ।
ତୃଣାଦପି ଭୃଶୋଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ସ୍ପନ୍ଦମାନାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯସି ॥ 18 ॥
ନ ଚ ଜାତୁ ନ ହିଂସ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵାଂ ଘୋରା ଲକ୍ଷ୍ମଣସାଯକାଃ ।
ଅପଵୃତ୍ତଂ ଜିଘାଂସନ୍ତୋ ମହାଵେଗା ଦୁରାସଦାଃ ॥ 19 ॥
ନ ଚ ଜାତୁ ନ ହିଂସ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵା ଘୋରା ଲକ୍ଷ୍ମଣସାଯକାଃ ।
ଅପାଵୃତ୍ତଂ ଜିଘାଂସନ୍ତୋ ମହାଵେଗା ଦୁରାସଦାଃ ॥ 20 ॥
ଅସ୍ମାଭିସ୍ତୁ ଗତଂ ସାର୍ଧଂ ଵିନୀତଵଦୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯାତ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଜ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ॥ 21 ॥
ଧର୍ମକାମଃ ପିତୃଵ୍ଯସ୍ତେ ପ୍ରୀତିକାମୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ।
ଶୁଚିସ୍ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞଶ୍ଚ ନ ତ୍ଵାଂ ଜାତୁ ଜିଘାଂସତି ॥ 22 ॥
ପ୍ରିଯକାମଶ୍ଚ ତେ ମାତୁସ୍ତଦର୍ଥଂ ଚାସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍ ।
ତସ୍ଯାପତ୍ଯଂ ଚ ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ଯତ୍ତସ୍ମାଦଙ୍ଗଦ ଗମ୍ଯତାମ୍ ॥ 23 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |
caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |
abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |
bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |
bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||
tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |
yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||
na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |
daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |
vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |
tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||
sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |
tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||
na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |
śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||