📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.49 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ଏକୋନପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
4.49 Kishkindhakanda - Ekonapanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥାଙ୍ଗଦସ୍ତଦା ସର୍ଵାନ୍ଵାନରାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଶନୈର୍ଵଚଃ ॥ 1 ॥
ଵନାନି ଗିରଯୋ ନଦ୍ଯୋ ଦୁର୍ଗାଣି ଗହନାନି ଚ ।
ଦର୍ଯୋ ଗିରିଗୁହାଶ୍ଚୈଵ ଵିଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ ॥ 2 ॥
ତତ୍ର ତତ୍ର ସହାସ୍ମାଭିର୍ଜାନକୀ ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ।
ତଦ୍ଵା ରକ୍ଷୋ ହୃତା ଯେନ ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା ॥ 3 ॥
କାଲଶ୍ଚ ନୋ ମହାନ୍ଯାତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚୋଗ୍ରଶାସନଃ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭଵନ୍ତସ୍ସହିତା ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ସମନ୍ତତଃ ॥ 4 ॥
ଵିହାଯ ତନ୍ଦ୍ରୀଂ ଶୋକଂ ଚ ନିଦ୍ରାଂ ଚୈଵ ସମୁତ୍ଥିତାମ୍ ।
ଵିଚିନୁଧ୍ଵଂ ଯଥା ସୀତାଂ ପଶ୍ଯାମୋ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 5 ॥
ଅନିର୍ଵେଦଂ ଚ ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ ମନସଶ୍ଚାପରାଜଯଃ ।
କାର୍ଯସିଦ୍ଧିକରାଣ୍ଯାହୁସ୍ତସ୍ମାଦେତଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ ॥ 6 ॥
ଅଦ୍ଯାପି ତଦ୍ଵନଂ ଦୁର୍ଗଂ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ଵନୌକସଃ ।
ଖେଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁନସ୍ସର୍ଵୈର୍ଵନମେତଦ୍ଵିଚୀଯତାମ୍ ॥ 7 ॥
ଅଵଶ୍ଯଂ କ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ ।
ଅଲଂ ନିର୍ଵେଦମାଗମ୍ଯ ନ ହି ନୋ ମୀଲନଂ କ୍ଷମମ୍ ॥ 8 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵଃ କୋପନୋ ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଣ୍ଡଶ୍ଚ ଵାନରଃ ।
ଭେତଵ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ସତତଂ ରାମସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 9 ॥
ହିତାର୍ଥମେତଦୁକ୍ତଂ ଵଃ କ୍ରିଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ ।
ଉଚ୍ଯତାଂ ଵା କ୍ଷମଂ ଯନ୍ନସ୍ସର୍ଵେଷାମେଵ ଵାନରାଃ ॥ 10 ॥
ଅଙ୍ଗଦସ୍ଯ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଗନ୍ଧମାଦନଃ ।
ଉଵାଚାଵ୍ଯକ୍ତଯା ଵାଚା ପିପାସାଶ୍ରମଖିନ୍ନଯା ॥ 11 ॥
ସଦୃଶଂ ଖଲୁ ଵୋ ଵାକ୍ଯମଙ୍ଗଦୋ ଯଦୁଵାଚ ହ ।
ହିତଂ ଚୈଵାନୁକୂଲଂ ଚ କ୍ରିଯତାମସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ ॥ 12 ॥
ପୁନର୍ମାର୍ଗାମହୈ ଶୈଲାନ୍କନ୍ଦରାଂଶ୍ଚ ଦରୀସ୍ତଥା ।
କାନନାନି ଚ ଶୂନ୍ଯାନି ଗିରିପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ ॥ 13 ॥
ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟାନି ସର୍ଵାଣି ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ଵନଂ ସର୍ଵେ ଗିରିଦୁର୍ଗାଣି ସର୍ଵଶଃ ॥ 14 ॥
ତତସ୍ସମୁତ୍ଥାଯ ପୁନର୍ଵାନରାସ୍ତେ ମହାବଲାଃ ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯକାନନସଙ୍କୀର୍ଣାଂ ଵିଚେରୁର୍ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ॥ 15 ॥
ତେ ଶାରଦାଭ୍ରପ୍ରତିମଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ରଜତପର୍ଵତମ୍ ।
ଶୃଙ୍ଗଵନ୍ତଂ ଦରୀମନ୍ତମଧିରୁହ୍ଯ ଚ ଵାନରାଃ ॥ 16 ॥
ତତ୍ର ଲୋଧ୍ରଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସପ୍ତପର୍ଣଵନାନି ଚ ।
ଵ୍ଯଚିନ୍ଵଂସ୍ତେ ହରିଵରାସ୍ସୀତା ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ॥ 17 ॥
ତସ୍ଯାଗ୍ରମଧିରୂଢାସ୍ତେ ଶ୍ରାନ୍ତା ଵିପୁଲଵିକ୍ରମାଃ ।
ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସ୍ମ ଵୈଦେହୀଂ ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍ ॥ 18 ॥
ତେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟିଗତଂ କୃତ୍ଵା ତଂ ଶୈଲଂ ବହୁକନ୍ଦରମ୍ ।
ଅଵାରୋହନ୍ତ ହରଯୋ ଵୀକ୍ଷମାଣାସ୍ସମନ୍ତତଃ ॥ 19 ॥
ଅଵରୁହ୍ଯ ତତୋ ଭୂମିଂ ଶ୍ରାନ୍ତା ଵିଗତଚେତସଃ ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ତତ୍ରାଥ ଵୃକ୍ଷମୂଲମୁପାଶ୍ରିତାଃ ॥ 20 ॥
ତେ ମୁହୂର୍ତଂ ସମାଶ୍ଵସ୍ତାଃ କିଞ୍ଚିଦ୍ଭଗ୍ନପରିଶ୍ରମାଃ ।
ପୁନରେଵୋଦ୍ଯତାଃ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ମାର୍ଗିତୁଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ॥ 21 ॥
ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତେ ତୁ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯମେଵାଦିତସ୍ତାଵଦ୍ଵିଚେରୁସ୍ତେ ସମନ୍ତତଃ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଏକୋନପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
athāṅgadastadā sarvānvānarānidamabravīt |
pariśrānto mahāprājñassamāśvāsya śanairvacaḥ || 1 ||
vanāni girayo nadyo durgāṇi gahanāni ca |
daryo giriguhāścaiva vicitāni samantataḥ || 2 ||
tatra tatra sahāsmābhirjānakī na ca dṛśyate |
tadvā rakṣo hṛtā yena sītā surasutopamā || 3 ||
kālaśca no mahānyātassugrīvaścograśāsanaḥ |
tasmādbhavantassahitā vicinvantu samantataḥ || 4 ||
vihāya tandrīṃ śokaṃ ca nidrāṃ caiva samutthitām |
vicinudhvaṃ yathā sītāṃ paśyāmo janakātmajām || 5 ||
anirvedaṃ ca dākṣyaṃ ca manasaścāparājayaḥ |
kāryasiddhikarāṇyāhustasmādetadbravīmyaham || 6 ||
adyāpi tadvanaṃ durgaṃ vicinvantu vanaukasaḥ |
khedaṃ tyaktvā punassarvairvanametadvicīyatām || 7 ||
avaśyaṃ kriyamāṇasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam |
alaṃ nirvedamāgamya na hi no mīlanaṃ kṣamam || 8 ||
sugrīvaḥ kopano rājā tīkṣṇadaṇḍaśca vānaraḥ |
bhetavyaṃ tasya satataṃ rāmasya ca mahātmanaḥ || 9 ||
hitārthametaduktaṃ vaḥ kriyatāṃ yadi rocate |
ucyatāṃ vā kṣamaṃ yannassarveṣāmeva vānarāḥ || 10 ||
aṅgadasya vacaśśrutvā vacanaṃ gandhamādanaḥ |
uvācāvyaktayā vācā pipāsāśramakhinnayā || 11 ||
sadṛśaṃ khalu vo vākyamaṅgado yaduvāca ha |
hitaṃ caivānukūlaṃ ca kriyatāmasya bhāṣitam || 12 ||
punarmārgāmahai śailānkandarāṃśca darīstathā |
kānanāni ca śūnyāni giriprasravaṇāni ca || 13 ||
yathoddiṣṭāni sarvāṇi sugrīveṇa mahātmanā |
vicinvantu vanaṃ sarve giridurgāṇi sarvaśaḥ || 14 ||
tatassamutthāya punarvānarāste mahābalāḥ |
vindhyakānanasaṅkīrṇāṃ vicerurdakṣiṇāṃ diśam || 15 ||
te śāradābhrapratimaṃ śrīmadrajataparvatam |
śṛṅgavantaṃ darīmantamadhiruhya ca vānarāḥ || 16 ||
tatra lodhravanaṃ ramyaṃ saptaparṇavanāni ca |
vyacinvaṃste harivarāssītā darśanakāṅkṣiṇaḥ || 17 ||
tasyāgramadhirūḍhāste śrāntā vipulavikramāḥ |
na paśyanti sma vaidehīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām || 18 ||
te tu dṛṣṭigataṃ kṛtvā taṃ śailaṃ bahukandaram |
avārohanta harayo vīkṣamāṇāssamantataḥ || 19 ||
avaruhya tato bhūmiṃ śrāntā vigatacetasaḥ |
sthitvā muhūrtaṃ tatrātha vṛkṣamūlamupāśritāḥ || 20 ||
te muhūrtaṃ samāśvastāḥ kiñcidbhagnapariśramāḥ |
punarevodyatāḥ kṛtsnāṃ mārgituṃ dakṣiṇāṃ diśam || 21 ||
hanumatpramukhāste tu prasthitāḥ plavagarṣabhāḥ |
vindhyamevāditastāvadviceruste samantataḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||