śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||
tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||
garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||
dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||
pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |
saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||
evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||
kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |
lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||
śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||
adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||
mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||
yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||
pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |
tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||
saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||
tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||
jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||
ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||
sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||
tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||
dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||
tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |
sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturdaśassargaḥ ||