📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.62 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମ ସର୍ଗଃ
3.62 Aranyakanda - Dvishashtitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସୀତାମପଶ୍ଯନ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଶୋକୋପହତଚେତନଃ ।
ଵିଲଲାପ ମହାବାହୂ ରାମଃ କମଲଲୋଚନଃ ॥ 1 ॥
ପଶ୍ଯନ୍ନିଵ ଚ ତାଂ ସୀତାମପଶ୍ଯନ୍ମଦନାର୍ଦିତଃ ।
ଉଵାଚ ରାଘଵୋ ଵାକ୍ଯଂ ଵିଲାପାଶ୍ରଯଦୁର୍ଵଚମ୍ ॥ 2 ॥
ତ୍ଵମଶୋକସ୍ଯ ଶାଖାଭିଃ ପୁଷ୍ପପ୍ରିଯତଯା ପ୍ରିଯେ ।
ଆଵୃଣୋଷି ଶରୀରଂ ତେ ମମ ଶୋକଵିଵର୍ଧିନୀ ॥ 3 ॥
କଦଲୀସ୍କନ୍ଧସଦୃଶୌ କଦଲ୍ଯା ସଂଵୃତାଵୁଭୌ ।
ଊରୂ ପଶ୍ଯାମି ତେ ଦେଵି ନାସି ଶକ୍ତା ନିଗୂହିତୁମ୍ ॥ 4 ॥
କର୍ଣିକାରଵନଂ ଭଦ୍ରେ ହସନ୍ତୀ ଦେଵି ସେଵସେ ।
ଅଲଂ ତେ ପରିହାସେନ ମମ ବାଧାଵହେନ ଵୈ ॥ 5 ॥
ପରିହାସେନ କିଂ ସୀତେ ପରିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ମେ ପ୍ରିଯେ ।
ଅଯଂ ସ ପରିହାସୋଽପି ସାଧୁ ଦେଵି ନ ରୋଚତେ ॥ 6 ॥
ଵିଶେଷେଣାଶ୍ରମସ୍ଥାନେ ହାସୋଽଯଂ ନ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ ।
ଅଵଗଚ୍ଛାମି ତେ ଶୀଲଂ ପରିହାସପ୍ରିଯଂ ପ୍ରିଯେ ॥ 7 ॥
ଆଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଶୂନ୍ଯୋଽଯମୁଟଜସ୍ତଵ ।
ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ରାକ୍ଷସୈସ୍ସୀତା ଭକ୍ଷିତା ଵା ହୃତାପି ଵା ॥ 8 ॥
ନ ହି ସା ଵିଲପନ୍ତଂ ମାମୁପସମ୍ପ୍ରୈତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଏତାନି ମୃଗଯୂଥାନି ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 9 ॥
ଶଂସନ୍ତୀଵ ହି ଵୈଦେହୀଂ ଭକ୍ଷିତାଂ ରଜନୀଚରୈଃ ।
ହା ମମାର୍ଯେ କ୍ଵ ଯାତାସି ହା ସାଧ୍ଵି ଵରଵର୍ଣିନି ॥ 10 ॥
ହା ସକାମା ତ୍ଵଯା ଦେଵୀ କୈକେଯୀ ସା ଭଵିଷ୍ଯତି ।
ସୀତଯା ସହ ନିର୍ଯାତୋ ଵିନା ସୀତାମୁପାଗତଃ ॥ 11 ॥
କଥଂ ନାମ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୂନ୍ଯମନ୍ତଃପୁରଂ ପୁନଃ ।
ନିର୍ଵୀର୍ଯ ଇତି ଲୋକୋ ମାଂ ନିର୍ଦଯଶ୍ଚେତି ଵକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 12 ॥
କାତରତ୍ଵଂ ପ୍ରକାଶଂ ହି ସୀତାପନଯନେନ ମେ ।
ନିଵୃତ୍ତଵନଵାସଶ୍ଚ ଜନକଂ ମିଥିଲାଧିପମ୍ ॥ 13 ॥
କୁଶଲଂ ପରିପୃଚ୍ଛନ୍ତଂ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯେ ନିରୀକ୍ଷିତୁମ୍ ।
ଵିଦେହରାଜୋ ନୂନଂ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରହିତଂ ତଯା ॥ 14 ॥
ସୁତାସ୍ନେହେନ ସନ୍ତପ୍ତୋ ମୋହସ୍ଯ ଵଶମେଷ୍ଯତି ।
ଅଥଵା ନ ଗମିଷ୍ଯାମି ପୁରୀଂ ଭରତପାଲିତାମ୍ ॥ 15 ॥
ସ୍ଵର୍ଗୋଽପି ସୀତଯା ହୀନଶ୍ଶୂନ୍ଯ ଏଵ ମତୋ ମମ ।
ମାମିହୋତ୍ସୃଜ୍ଯ ହି ଵନେ ଗଚ୍ଛାଯୋଧ୍ଯାଂ ପୁରୀଂ ଶୁଭାମ୍ ॥ 16 ॥
ନ ତ୍ଵହଂ ତାଂ ଵିନା ସୀତାଂ ଜୀଵେଯଂ ହି କଥଞ୍ଚନ ।
ଗାଢମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଭରତୋ ଵାଚ୍ଯୋ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତ୍ଵଯା ॥ 17 ॥
ଅନୁଜ୍ଞାତୋଽସି ରାମେଣ ପାଲଯେତି ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ।
ଅମ୍ବା ଚ ମମ କୈକେଯୀ ସୁମିତ୍ରା ଚ ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ ॥ 18 ॥
କୌସଲ୍ଯା ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯମଭିଵାଦ୍ଯା ମମାଽଜ୍ଞଯା ।
ରକ୍ଷଣୀଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଭଵତା ସୂକ୍ତକାରିଣା ॥ 19 ॥
ସୀତାଯାଶ୍ଚ ଵିନାଶୋଽଯଂ ମମ ଚାମିତ୍ରକର୍ଶନ ।
ଵିସ୍ତରେଣ ଜନନ୍ଯା ମେ ଵିନିଵେଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଭଵେତ୍ ॥ 20 ॥
ଇତି ଵିଲପତି ରାଘଵେ ସୁଦୀନେ ଵନମୁପଗମ୍ଯ ତଯା ଵିନା ସୁକେଶ୍ଯା ।
ଭଯଵିକଲମୁଖସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ଵ୍ଯଥିତମନା ଭୃଶମାତୁରୋ ବଭୂଵ ॥ 21 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
sītāmapaśyandharmātmā śokopahatacetanaḥ |
vilalāpa mahābāhū rāmaḥ kamalalocanaḥ || 1 ||
paśyanniva ca tāṃ sītāmapaśyanmadanārditaḥ |
uvāca rāghavo vākyaṃ vilāpāśrayadurvacam || 2 ||
tvamaśokasya śākhābhiḥ puṣpapriyatayā priye |
āvṛṇoṣi śarīraṃ te mama śokavivardhinī || 3 ||
kadalīskandhasadṛśau kadalyā saṃvṛtāvubhau |
ūrū paśyāmi te devi nāsi śaktā nigūhitum || 4 ||
karṇikāravanaṃ bhadre hasantī devi sevase |
alaṃ te parihāsena mama bādhāvahena vai || 5 ||
parihāsena kiṃ sīte pariśrāntasya me priye |
ayaṃ sa parihāso'pi sādhu devi na rocate || 6 ||
viśeṣeṇāśramasthāne hāso'yaṃ na praśasyate |
avagacchāmi te śīlaṃ parihāsapriyaṃ priye || 7 ||
āgaccha tvaṃ viśālākṣi śūnyo'yamuṭajastava |
suvyaktaṃ rākṣasaissītā bhakṣitā vā hṛtāpi vā || 8 ||
na hi sā vilapantaṃ māmupasampraiti lakṣmaṇa |
etāni mṛgayūthāni sāśrunetrāṇi lakṣmaṇa || 9 ||
śaṃsantīva hi vaidehīṃ bhakṣitāṃ rajanīcaraiḥ |
hā mamārye kva yātāsi hā sādhvi varavarṇini || 10 ||
hā sakāmā tvayā devī kaikeyī sā bhaviṣyati |
sītayā saha niryāto vinā sītāmupāgataḥ || 11 ||
kathaṃ nāma pravekṣyāmi śūnyamantaḥpuraṃ punaḥ |
nirvīrya iti loko māṃ nirdayaśceti vakṣyati || 12 ||
kātaratvaṃ prakāśaṃ hi sītāpanayanena me |
nivṛttavanavāsaśca janakaṃ mithilādhipam || 13 ||
kuśalaṃ paripṛcchantaṃ kathaṃ śakṣye nirīkṣitum |
videharājo nūnaṃ māṃ dṛṣṭvā virahitaṃ tayā || 14 ||
sutāsnehena santapto mohasya vaśameṣyati |
athavā na gamiṣyāmi purīṃ bharatapālitām || 15 ||
svargo'pi sītayā hīnaśśūnya eva mato mama |
māmihotsṛjya hi vane gacchāyodhyāṃ purīṃ śubhām || 16 ||
na tvahaṃ tāṃ vinā sītāṃ jīveyaṃ hi kathañcana |
gāḍhamāśliṣya bharato vācyo madvacanāttvayā || 17 ||
anujñāto'si rāmeṇa pālayeti vasundharām |
ambā ca mama kaikeyī sumitrā ca tvayā vibho || 18 ||
kausalyā ca yathānyāyamabhivādyā mamā'jñayā |
rakṣaṇīyā prayatnena bhavatā sūktakāriṇā || 19 ||
sītāyāśca vināśo'yaṃ mama cāmitrakarśana |
vistareṇa jananyā me vinivedyastvayā bhavet || 20 ||
iti vilapati rāghave sudīne vanamupagamya tayā vinā sukeśyā |
bhayavikalamukhastu lakṣmaṇo'pi vyathitamanā bhṛśamāturo babhūva || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||