📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.57 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
3.57 Aranyakanda - Saptapanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ରାକ୍ଷସଂ ମୃଗରୂପେଣ ଚରନ୍ତଂ କାମରୂପିଣମ୍ ।
ନିହତ୍ଯ ରାମୋ ମାରୀଚଂ ତୂର୍ଣଂ ପଥି ନ୍ଯଵର୍ତତ ॥ 1 ॥
ତସ୍ଯ ସନ୍ତ୍ଵରମାଣସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମସ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
କ୍ରୂରସ୍ଵନୋଽଥ ଗୋମାଯୁର୍ଵିନନାଦାସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠତଃ ॥ 2 ॥
ସ ତସ୍ଯ ସ୍ଵରମାଜ୍ଞାଯ ଦାରୁଣଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଗୋମାଯୋସ୍ସ୍ଵରେଣ ପରିଶଙ୍କିତଃ ॥ 3 ॥
ଅଶୁଭଂ ବତ ମନ୍ଯେଽହଂ ଗୋମାଯୁର୍ଵାଶ୍ଯତେ ଯଥା ।
ସ୍ଵସ୍ତି ସ୍ଯାଦପି ଵୈଦେହ୍ଯା ରାକ୍ଷସୈର୍ଭକ୍ଷଣଂ ଵିନା ॥ 4 ॥
ମାରୀଚେନ ତୁ ଵିଜ୍ଞାଯ ସ୍ଵରମାଲମ୍ବ୍ଯ ମାମକମ୍ ।
ଵିକ୍ରୁଷ୍ଟଂ ମୃଗରୂପେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯଦି ॥ 5 ॥
ସ ସୌମିତ୍ରିସ୍ସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ଚ ହିତ୍ଵାଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ତଯେହ ପ୍ରହିତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମତ୍ସକାଶମିହୈଷ୍ଯତି ॥ 6 ॥
ରାକ୍ଷସୈସ୍ସହିତୈର୍ନୂନଂ ସୀତାଯା ଈପ୍ସିତୋ ଵଧଃ ।
କାଞ୍ଚନଶ୍ଚ ମୃଗୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ଯପନୀଯାଶ୍ରମାତ୍ତୁ ମାମ୍ ॥ 7 ॥
ଦୂରଂ ନୀତ୍ଵା ତୁ ମାରୀଚୋ ରାକ୍ଷସୋଽଭୂଚ୍ଛରା ହତଃ ।
ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହତୋଽସ୍ମୀତି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଜହାର ହ ॥ 8 ॥
ଅପି ସ୍ଵସ୍ତି ଭଵେତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ରହିତାଭ୍ଯାଂ ମହାଵନେ ।
ଜନସ୍ଥାନନିମିତ୍ତଂ ହି କୃତଵୈରୋଽସ୍ମି ରାକ୍ଷସୈଃ ॥ 9 ॥
ନିମିତ୍ତାନି ଚ ଘୋରାଣି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେଽଦ୍ଯ ବହୂନି ଚ ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ରାମଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୋମାଯୁନିସ୍ସ୍ଵନମ୍ ॥ 10 ॥
ଆତ୍ମନଶ୍ଚାପନଯନାନ୍ମୃଗରୂପେଣ ରକ୍ଷସା ।
ଆଜଗାମ ଜନସ୍ଥାନଂ ରାଘଵଃ ପରିଶଙ୍କିତଃ ॥ 11 ॥
ତଂ ଦୀନମନସୋ ଦୀନମାସେଦୁର୍ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ ।
ସଵ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ଘୋରାଂଶ୍ଚ ସସୃଜୁସ୍ସ୍ଵରାନ୍ ॥ 12 ॥
ତାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିମିତ୍ତାନି ମହାଘୋରାଣି ରାଘଵଃ ।
ନ୍ଯଵର୍ତତାଥ ତ୍ଵରିତୋ ଜଵେନାଶ୍ରମମାତ୍ମନଃ ॥ 13 ॥
ସୀତାଂ ସ ତୁ ଵରାରୋହାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍ ।
ଆଜଗାମ ଜନସ୍ଥାନଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ନେଵ ରାଘଵଃ ॥ 14 ॥
ତତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମାଯାନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ଵିଗତପ୍ରଭମ୍ ।
ତତୋଽଵିଦୂରେ ରାମେଣ ସମୀଯାଯ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 15 ॥
ଵିଷଣ୍ଣସ୍ସୁଵିଷଣ୍ଣେନ ଦୁଃଖିତୋ ଦୁଃଖଭାଗିନା ।
ସଞ୍ଜଗର୍ହେଽଥ ତଂ ଭ୍ରାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମାଗତମ୍ ॥ 16 ॥
ଵିହାଯ ସୀତାଂ ଵିଜନେ ଵନେ ରାକ୍ଷସସେଵିତେ ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ କରଂ ସଵ୍ଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ॥ 17 ॥
ଉଵାଚ ମଧୁରୋଦର୍କମିଦଂ ପରୁଷମାର୍ତିମତ୍ ।
ଅହୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗର୍ହ୍ଯଂ ତେ କୃତଂ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଵିହାଯ ତାମ୍ ॥ 18 ॥
ସୀତାମିହାଽଗତସ୍ସୌମ୍ଯ କଚ୍ଚିତ୍ସ୍ଵସ୍ତି ଭଵେଦିହ ।
ନ ମେଽସ୍ତି ସଂଶଯୋ ଵୀର ସର୍ଵଥା ଜନକାତ୍ମଜା ॥ 19 ॥
ଵିନଷ୍ଟା ଭକ୍ଷିତା ଵାପି ରାକ୍ଷସୈର୍ଵନଚାରିଭିଃ ।
ଅଶୁଭାନ୍ଯେଵ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଯଥା ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵନ୍ତି ମେ ॥ 20 ॥
ଅପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଯାସ୍ସାମଗ୍ର୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଵହେ ।
ଜୀଵନ୍ତ୍ଯାଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ସୁତାଯା ଜନକସ୍ଯ ଵୈ ॥ 21 ॥
ଯଥା ଵୈ ମୃଗସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଗୋମାଯୁଶ୍ଚୈଵ ଭୈରଵମ୍ ।
ଵାଶ୍ଯନ୍ତେ ଶକୁନାଶ୍ଚାପି ପ୍ରଦୀପ୍ତାମଭିତୋ ଦିଶମ୍ ॥ 22 ॥
ଅପି ସ୍ଵସ୍ତି ଭଵେତ୍ତସ୍ଯା ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ମହାବଲ ।
ଇଦଂ ହି ରକ୍ଷୋ ମୃଗସନ୍ନିକାଶଂ ପ୍ରଲୋଭ୍ଯ ମାଂ ଦୂରମନୁପ୍ରଯାନ୍ତମ୍ ।
ହତଂ କଥଞ୍ଚିନ୍ମହତା ଶ୍ରମେଣ ସ ରାକ୍ଷସୋଽଭୂନ୍ମ୍ରିଯମାଣ ଏଵ ॥ 23 ॥
ମନଶ୍ଚ ମେ ଦୀନମିହାପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ସଵ୍ଯଂ କୁରୁତେ ଵିକାରମ୍ ।
ଅସଂଶଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାସ୍ତି ସୀତା ହୃତା ମୃତା ଵା ପଥି ଵର୍ତତେ ଵା ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam |
nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata || 1 ||
tasya santvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm |
krūrasvano'tha gomāyurvinanādāsya pṛṣṭhataḥ || 2 ||
sa tasya svaramājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam |
cintayāmāsa gomāyossvareṇa pariśaṅkitaḥ || 3 ||
aśubhaṃ bata manye'haṃ gomāyurvāśyate yathā |
svasti syādapi vaidehyā rākṣasairbhakṣaṇaṃ vinā || 4 ||
mārīcena tu vijñāya svaramālambya māmakam |
vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaśśṛṇuyādyadi || 5 ||
sa saumitrissvaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvāca maithilīm |
tayeha prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśamihaiṣyati || 6 ||
rākṣasaissahitairnūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ |
kāñcanaśca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāttu mām || 7 ||
dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso'bhūccharā hataḥ |
hā lakṣmaṇa hato'smīti yadvākyaṃ vyājahāra ha || 8 ||
api svasti bhavettābhyāṃ rahitābhyāṃ mahāvane |
janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo'smi rākṣasaiḥ || 9 ||
nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante'dya bahūni ca |
ityevaṃ cintayanrāmaśśrutvā gomāyunissvanam || 10 ||
ātmanaścāpanayanānmṛgarūpeṇa rakṣasā |
ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ || 11 ||
taṃ dīnamanaso dīnamāsedurmṛgapakṣiṇaḥ |
savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃśca sasṛjussvarān || 12 ||
tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ |
nyavartatātha tvarito javenāśramamātmanaḥ || 13 ||
sītāṃ sa tu varārohāṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
ājagāma janasthānaṃ cintayanneva rāghavaḥ || 14 ||
tato lakṣmaṇamāyāntaṃ dadarśa vigataprabham |
tato'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ || 15 ||
viṣaṇṇassuviṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā |
sañjagarhe'tha taṃ bhrātā jyeṣṭho lakṣmaṇamāgatam || 16 ||
vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite |
gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ || 17 ||
uvāca madhurodarkamidaṃ paruṣamārtimat |
aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yastvaṃ vihāya tām || 18 ||
sītāmihā'gatassaumya kaccitsvasti bhavediha |
na me'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā || 19 ||
vinaṣṭā bhakṣitā vāpi rākṣasairvanacāribhiḥ |
aśubhānyeva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me || 20 ||
api lakṣmaṇa sītāyāssāmagryaṃ prāpnuyāvahe |
jīvantyāḥ puruṣavyāghra sutāyā janakasya vai || 21 ||
yathā vai mṛgasaṅghāśca gomāyuścaiva bhairavam |
vāśyante śakunāścāpi pradīptāmabhito diśam || 22 ||
api svasti bhavettasyā rājaputryā mahābala |
idaṃ hi rakṣo mṛgasannikāśaṃ pralobhya māṃ dūramanuprayāntam |
hataṃ kathañcinmahatā śrameṇa sa rākṣaso'bhūnmriyamāṇa eva || 23 ||
manaśca me dīnamihāprahṛṣṭaṃ cakṣuśca savyaṃ kurute vikāram |
asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||