📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.44 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶ ସର୍ଗଃ
3.44 Aranyakanda - Chatushchatvarimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଥା ତୁ ତଂ ସମାଦିଶ୍ଯ ଭ୍ରାତରଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।
ବବନ୍ଧାସିଂ ମହାତେଜା ଜାମ୍ବୂନଦମଯତ୍ସରୁମ୍ ॥ 1 ॥
ତତ ସ୍ତ୍ର୍ଯଵନତଂ ଚାପମାଦାଯାଽତ୍ମଵିଭୂଷଣମ୍ ।
ଆବଧ୍ଯ ଚ କଲାପୌ ଦ୍ଵୌ ଜଗାମୋଦଗ୍ରଵିକ୍ରମଃ ॥ 2 ॥
ତଂ ଵଞ୍ଚଯାନୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ରମାପତନ୍ତଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯଵୈ ।
ବଭୂଵାନ୍ତର୍ହିତସ୍ତ୍ରାସାତ୍ପୁନସ୍ସନ୍ଦର୍ଶନେଽଭଵତ୍ ।
ଚ ॥ 3 ॥
ବଦ୍ଧାସିର୍ଧନୁରାଦାଯ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଯତୋ ମୃଗଃ ।
ତଂ ସ୍ମ ପଶ୍ଯତି ରୂପେଣ ଦ୍ଯୋତମାନମିଵାଗ୍ରତଃ ॥ 4 ॥
ଅଵେକ୍ଷ୍ଯାଵେକ୍ଷ୍ଯ ଧାଵନ୍ତଂ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ମହାଵନେ ।
ଅତିଵୃତ୍ତମିଷୋଃ ପାତାଲ୍ଲୋଭଯାନଂ କଦାଚନ ॥ 5 ॥
ଶଙ୍କିତନ୍ତୁ ସମୁଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତମୁତ୍ପତନ୍ତମିଵାମ୍ବରେ ।
ଦୃଶ୍ଯମାନମଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ଵନୋଦ୍ଦେଶେଷୁ କେଷୁଚିତ୍ ॥ 6 ॥
ଛିନ୍ନାଭ୍ରୈରିଵ ସଂଵୀତଂ ଶାରଦଂ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍ ।
ମୁହୁର୍ତାଦେଵ ଦଦୃଶେ ମୁହୁର୍ଦୂରାତ୍ପ୍ରକାଶତେ ॥ 7 ॥
ଦର୍ଶନାଦର୍ଶନାଦେଵଂ ସୋଽପାକର୍ଷତ ରାଘଵମ୍ ।
ସୁଦୂରମାଶ୍ରମସ୍ଯାସ୍ଯ ମାରୀଚୋ ମୃଗତାଂ ଗତଃ ॥ 8 ॥
ଆସୀତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଵିଵଶସ୍ତେନ ମୋହିତଃ ।
ଅଥାଵତସ୍ଥେ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଶାଦ୍ଵଲେ ॥ 9 ॥
ସ ତମୁନ୍ମାଦଯାମାସ ମୃଗରୂପୋ ନିଶାଚରଃ ।
ମୃଗୈଃ ପରିଵୃତୋ ଵନ୍ଯୈରଦୂରାତ୍ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ॥ 10 ॥
ଗୃହୀତୁକାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵଂ ପୁନରେଵାଭ୍ଯଧାଵତ ।
ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ସନ୍ତ୍ରାସାତ୍ପୁନରନ୍ତର୍ହିତୋଽଭଵତ୍ ॥ 11 ॥
ପୁନରେଵ ତତୋ ଦୂରାଦ୍ଵୃକ୍ଷଷଣ୍ଡାଦ୍ଵିନିସ୍ସୃତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ମହାତେଜାସ୍ତଂ ହନ୍ତୁଂ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ ॥ 12 ॥
ଭୂଯସ୍ତୁ ଶରମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କୁପିତସ୍ତତ୍ର ରାଘଵଃ ।
ସୂର୍ଯରଶ୍ମିପ୍ରତୀକାଶଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମରିମର୍ଦନଃ ॥ 13 ॥
ସନ୍ଧାଯ ସୁଦୃଢେ ଚାପେ ଵିକୃଷ୍ଯ ବଲଵଦ୍ବଲୀ ।
ତମେଵ ମୃଗମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶ୍ଵସନ୍ତମିଵ ପନ୍ନଗମ୍ ॥ 14 ॥
ମୁମୋଚ ଜ୍ଵଲିତଂ ଦୀପ୍ତମସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଵିନିର୍ମିତମ୍ ।
ଶରୀରଂ ମୃଗରୂପସ୍ଯ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଶରୋତ୍ତମଃ ॥ 15 ॥
ମାରୀଚସ୍ଯୈଵ ହୃଦଯଂ ବିଭେଦାଶନିସନ୍ନିଭଃ ।
ତାଲମାତ୍ରମଥୋତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ନ୍ଯପତତ୍ସଶରାତୁରଃ ॥ 16 ॥
ଵିନଦନ୍ଭୈରଵଂ ନାଦଂ ଧରଣ୍ଯାମଲ୍ପଜୀଵିତଃ ।
ମ୍ରିଯମାଣସ୍ତୁ ମାରୀଚୋ ଜହୌ ତାଂ କୃତ୍ରିମାଂ ତନୁମ୍ ॥ 17 ॥
ସ୍ମୃତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ରକ୍ଷୋ ଦଧ୍ଯୌ କେନ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଇହ ପ୍ରସ୍ଥାପଯେତ୍ସୀତା ଶୂନ୍ଯେ ତାଂ ରାଵଣୋ ହରେତ୍ ॥ 18 ॥
ସ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମାଜ୍ଞାଯ ଚକାର ଚ ତତ ସ୍ଵନମ୍ ।
ସଦୃଶଂ ରାଘଵସ୍ଯେହ ହା ସୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ଚ ॥ 19 ॥
ତେନ ମର୍ମଣି ନିର୍ଵିଦ୍ଧଂ ଶରେଣାନୁପମେନ ହି ।
ମୃଗରୂପଂ ତୁ ତତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାକ୍ଷସଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ ॥ 20 ॥
ଚକ୍ରେ ସ ସୁମହାକାଯଂ ମାରୀଚୋ ଜୀଵିତଂ ତ୍ଯଜନ୍ ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ରାକ୍ଷସଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍ ॥ 21 ॥
ରାମୋ ରୁଧିରସିକ୍ତାଙ୍ଗଂ ଚେଷ୍ଟମାନଂ ମହୀତଲେ ।
ଜଗାମ ମନସା ସୀତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚସ୍ସ୍ମରନ୍ ॥ 22 ॥
ମାରୀଚସ୍ଯ ତୁ ମାଯୈଷା ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ତୁ ।
ତତ୍ତଥା ହ୍ଯଭଵଚ୍ଚାଦ୍ଯ ମାରୀଚୋଽଯଂ ମଯା ହତଃ ॥ 23 ॥
ହା ସୀତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେତ୍ଯେଵମାକ୍ରୁଶ୍ଯ ଚ ମହାସ୍ଵରମ୍ ।
ମମାର ରାକ୍ଷସସ୍ସୋଽଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୀତା କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ 24 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ କାମଵସ୍ଥାଂ ଗମିଷ୍ଯତି ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମୋ ହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ ॥ 25 ॥
ତତ୍ର ରାମଂ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରମାଵିଵେଶ ଵିଷାଦଜମ୍ ।
ରାକ୍ଷସଂ ମୃଗରୂପଂ ତଂ ହତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତତ୍ସ୍ଵରମ୍ ॥ 26 ॥
ନିହତ୍ଯ ପୃଷତଂ ଚାନ୍ଯଂ ମାଂସମାଦାଯ ରାଘଵଃ ।
ତ୍ଵରମାଣୋ ଜନସ୍ଥାନଂ ସସାରାଭିମୁଖସ୍ତଦା ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ |
babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum || 1 ||
tata stryavanataṃ cāpamādāyā'tmavibhūṣaṇam |
ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ || 2 ||
taṃ vañcayāno rājendramāpatantaṃ nirīkṣyavai |
babhūvāntarhitastrāsātpunassandarśane'bhavat |
ca || 3 ||
baddhāsirdhanurādāya pradudrāva yato mṛgaḥ |
taṃ sma paśyati rūpeṇa dyotamānamivāgrataḥ || 4 ||
avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇirmahāvane |
ativṛttamiṣoḥ pātāllobhayānaṃ kadācana || 5 ||
śaṅkitantu samudbhrāntamutpatantamivāmbare |
dṛśyamānamadṛśyaṃ ca vanoddeśeṣu keṣucit || 6 ||
chinnābhrairiva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam |
muhurtādeva dadṛśe muhurdūrātprakāśate || 7 ||
darśanādarśanādevaṃ so'pākarṣata rāghavam |
sudūramāśramasyāsya mārīco mṛgatāṃ gataḥ || 8 ||
āsīt kruddhastu kākutstho vivaśastena mohitaḥ |
athāvatasthe sambhrāntaścāyāmāśritya śādvale || 9 ||
sa tamunmādayāmāsa mṛgarūpo niśācaraḥ |
mṛgaiḥ parivṛto vanyairadūrātpratyadṛśyata || 10 ||
gṛhītukāmaṃ dṛṣṭvaivaṃ punarevābhyadhāvata |
tatkṣaṇādeva santrāsātpunarantarhito'bhavat || 11 ||
punareva tato dūrādvṛkṣaṣaṇḍādvinissṛtam |
dṛṣṭvā rāmo mahātejāstaṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ || 12 ||
bhūyastu śaramuddhṛtya kupitastatra rāghavaḥ |
sūryaraśmipratīkāśaṃ jvalantamarimardanaḥ || 13 ||
sandhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavadbalī |
tameva mṛgamuddiśya śvasantamiva pannagam || 14 ||
mumoca jvalitaṃ dīptamastraṃ brahmavinirmitam |
śarīraṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ || 15 ||
mārīcasyaiva hṛdayaṃ bibhedāśanisannibhaḥ |
tālamātramathotplutya nyapatatsaśarāturaḥ || 16 ||
vinadanbhairavaṃ nādaṃ dharaṇyāmalpajīvitaḥ |
mriyamāṇastu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum || 17 ||
smṛtvā tadvacanaṃ rakṣo dadhyau kena tu lakṣmaṇam |
iha prasthāpayetsītā śūnye tāṃ rāvaṇo haret || 18 ||
sa prāptakālamājñāya cakāra ca tata svanam |
sadṛśaṃ rāghavasyeha hā sīte lakṣmaṇeti ca || 19 ||
tena marmaṇi nirviddhaṃ śareṇānupamena hi |
mṛgarūpaṃ tu tattyaktvā rākṣasaṃ rūpamāsthitaḥ || 20 ||
cakre sa sumahākāyaṃ mārīco jīvitaṃ tyajan |
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam || 21 ||
rāmo rudhirasiktāṅgaṃ ceṣṭamānaṃ mahītale |
jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacassmaran || 22 ||
mārīcasya tu māyaiṣā pūrvoktaṃ lakṣmaṇena tu |
tattathā hyabhavaccādya mārīco'yaṃ mayā hataḥ || 23 ||
hā sīte lakṣmaṇetyevamākruśya ca mahāsvaram |
mamāra rākṣasasso'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet || 24 ||
lakṣmaṇaśca mahābāhuḥ kāmavasthāṃ gamiṣyati |
iti sañcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ || 25 ||
tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvramāviveśa viṣādajam |
rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tatsvaram || 26 ||
nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsamādāya rāghavaḥ |
tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhastadā || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||