📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.13 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ତ୍ରଯୋଦଶ ସର୍ଗଃ
3.13 Aranyakanda - Trayodasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରଯୋଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ରାମ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଅଭିଵାଦଯିତୁଂ ଯନ୍ମାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ସ୍ଥ ସ୍ସହ ସୀତଯା ॥ 1 ॥
ଅଧ୍ଵଶ୍ରମେଣ ଵାଂ ଖେଦୋ ବାଧତେ ପ୍ରଚୁରଶ୍ରମଃ ।
ଵ୍ଯକ୍ତମୁତ୍କଣ୍ଠତେ ଵାପି ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା ॥ 2 ॥
ଏଷା ହି ସୁକୁମାରୀ ଚ ଦୁଃଖୈଶ୍ଚ ନ ଵିମାନିତା ।
ପ୍ରାଜ୍ଯଦୋଷଂ ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଭର୍ତୃସ୍ନେହପ୍ରଚୋଦିତା ॥ 3 ॥
ଯଥୈଷା ରମତେ ରାମ ଇହ ସୀତା ତଥା କୁରୁ ।
ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵତ୍ଯେଷା ଵନେ ତ୍ଵାମନୁଗଚ୍ଛତୀ ॥ 4 ॥
ଏଷା ହି ପ୍ରକୃତିଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାମାସୃଷ୍ଟେ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ସମସ୍ଥମନୁରଜ୍ଯାନ୍ତି ଵିଷମସ୍ଥଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଚ ॥ 5 ॥
ଶତହ୍ରଦାନାଂ ଲୋଲତ୍ଵଂ ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣତାଂ ତଥା ।
ଗରୂଡାନିଲଯୋଶ୍ଶୈଘ୍ର୍ଯମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯୋଷିତଃ ॥ 6 ॥
ଇଯଂ ତୁ ଭଵତୋ ଭାର୍ଯା ଦୋଷୈରେତୈର୍ଵିଵର୍ଜିତା ।
ଶ୍ଲାଘ୍ଯା ଚ ଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯା ଚ ଯଥା ଦେଵୀ ହ୍ଯରୁନ୍ଧତୀ ॥ 7 ॥
ଅଲଙ୍କୃତୋଽଯଂ ଦେଶଶ୍ଚ ଯତ୍ର ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ଵୈଦେହ୍ଯା ଚାନଯା ରାମ ଵତ୍ସ୍ଯସି ତ୍ଵମରିନ୍ଦମ ॥ 8 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ସମୁନିନା ରାଘଵସ୍ସଂଯତାଞ୍ଜଲିଃ ।
ଉଵାଚ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ଯମୃଷିଂ ଦୀପ୍ତମିଵାନଲମ୍ ॥ 9 ॥
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋଽସ୍ମି ଯସ୍ଯ ମେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ ।
ଗୁଣୈସ୍ସଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯସ୍ଯ ଵରଦଃ ପରିତୁଷ୍ଯତି ॥ 10 ॥
କିନ୍ତୁ ଵ୍ଯାଦିଶ ମେ ଦେଶଂ ସୋଦକଂ ବହୁକାନନମ୍ ।
ଯତ୍ରାଶ୍ରମପଦଂ କୃତ୍ଵା ଵସେଯଂ ନିରତସ୍ସୁଖମ୍ ॥ 11 ॥
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚଃ ।
ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧୀରୋ ଧୀରତରଂ ଵଚଃ ॥ 12 ॥
ଇତୋ ଦ୍ଵିଯୋଜନେ ତାତ ବହୁମୂଲଫଲୋଦକଃ ।
ଦେଶୋ ବହୁମୃଗଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ପଞ୍ଚଵଟ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 13 ॥
ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଽଽଶ୍ରମପଦଂ କୃତ୍ଵା ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ରମସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ତଥୋକ୍ତମନୁପାଲଯନ୍ ॥ 14 ॥
କାଲୋଽଯଂ ଗତଭୂଯିଷ୍ଠୋ ଯଃ କାଲ ସ୍ତଵ ରାଘଵ ।
ସମଯୋ ଯୋ ନରେନ୍ଦ୍ରେଣ କୃତୋ ଦଶରଥେନ ତେ ॥ 15 ॥
ତୀର୍ଣପ୍ରତିଜ୍ଞଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସୁଖଂ ରାଜ୍ଯେ ନିଵତ୍ସ୍ଯସି ।
ଧନ୍ଯସ୍ତେ ଜନକୋ ରାମ ସ ରାଜା ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 16 ॥
ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରେଣ ଯଯାତିରିଵ ତାରିତଃ ।
ଵିଦିତୋ ହ୍ଯେଷ ଵୃତ୍ତାନ୍ତୋ ମମ ସର୍ଵସ୍ତଵାନଘ ॥ 17 ॥
ତପସଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵେଣ ସ୍ନେହାଦ୍ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ ।
ହୃଦଯସ୍ଥଶ୍ଚ ତେ ଛନ୍ଦୋ ଵିଜ୍ଞାତସ୍ତପସା ମଯା ॥ 18 ॥
ଇହାଵାସଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ମଯା ସହ ତପୋଵନେ ।
ଅତଶ୍ଚ ତ୍ଵାମହଂ ବ୍ରୂମି ଗଚ୍ଛ ପଞ୍ଚଵଟୀମିତି ॥ 19 ॥
ସ ହି ରମ୍ଯୋ ଵନୋଦ୍ଦେଶୋ ମୈଥିଲୀ ତତ୍ର ରଂସ୍ଯତେ ।
ସ ଦେଶଶ୍ଶ୍ଲାଘନୀଯଶ୍ଚ ନାତିଦୂରେ ଚ ରାଘଵ ॥ 20 ॥
ଗୋଦାଵର୍ଯାସ୍ସମୀପେ ଚ ମୈଥିଲୀ ତତ୍ର ରଂସ୍ଯତେ ।
ପ୍ରାଜ୍ଯମୂଲଫଲଶ୍ଚୈଵ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତଃ ॥ 21 ॥
ଵିଵିକ୍ତଶ୍ଚ ମହାବାହୋ ପୁଣ୍ଯୋରମ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ଭଵାନପି ସଦାରଶ୍ଚ ଶକ୍ତଶ୍ଚ ପରିରକ୍ଷଣେ ।
ଅପି ଚାତ୍ର ଵସନ୍ରାମ ତାପସାନ୍ପାଲଯିଷ୍ଯସି ॥ 22 ॥
ଏତଦାଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଵୀର ମଧୂକାନାଂ ମହଦ୍ଵନମ୍ ।
ଉତ୍ତରେଣାସ୍ଯ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧମଭିଗଚ୍ଛତା ॥ 23 ॥
ତତଃ ସ୍ଥଲମୁପାରୁହ୍ଯ ପର୍ଵତସ୍ଯାଵିଦୂରତଃ ।
ଖ୍ଯାତଃ ପଞ୍ଚଵଟୀତ୍ଯେଵ ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପିତକାନନଃ ॥ 24 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ଯେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମସ୍ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ସତ୍କୃତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ତମୃଷିଂ ସତ୍ଯଵାଦିନମ୍ ॥ 25 ॥
ତୌ ତୁ ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୌ କୃତପାଦାଭିଵନ୍ଦନୌ ।
ତଦାଶ୍ରମାତ୍ପଞ୍ଚଵଟୀଂ ଜଗ୍ମତୁସ୍ସୀତଯା ସହ ॥ 26 ॥
ଗୃହୀତଚାପୌ ତୁ ନରାଧିପାତ୍ମଜୌ ଵିଷକ୍ତତୂଣୌ ସମରେଷ୍ଵକାତରୌ ।
ଯଥୋପଦିଷ୍ଟେନ ପଥା ମହର୍ଷିଣା ପ୍ରଜଗ୍ମତୁଃ ପଞ୍ଚଵଟୀଂ ସମାହିତୌ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa |
abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau stha ssaha sītayā || 1 ||
adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ |
vyaktamutkaṇṭhate vāpi maithilī janakātmajā || 2 ||
eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā |
prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā || 3 ||
yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru |
duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī || 4 ||
eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana |
samasthamanurajyānti viṣamasthaṃ tyajanti ca || 5 ||
śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā |
garūḍānilayośśaighryamanugacchanti yoṣitaḥ || 6 ||
iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā |
ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī || 7 ||
alaṅkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha |
vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamarindama || 8 ||
evamuktassamuninā rāghavassaṃyatāñjaliḥ |
uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam || 9 ||
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgavaḥ |
guṇaissabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati || 10 ||
kintu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam |
yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ niratassukham || 11 ||
tato'bravīnmuniśreṣṭhaśśrutvā rāmasya tadvacaḥ |
dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ || 12 ||
ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ |
deśo bahumṛgaśśrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ || 13 ||
tatra gatvā''śramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha |
ramasva tvaṃ piturvākyaṃ tathoktamanupālayan || 14 ||
kālo'yaṃ gatabhūyiṣṭho yaḥ kāla stava rāghava |
samayo yo narendreṇa kṛto daśarathena te || 15 ||
tīrṇapratijñaḥ kākutstha sukhaṃ rājye nivatsyasi |
dhanyaste janako rāma sa rājā raghunandana || 16 ||
yastvayā jyeṣṭhaputreṇa yayātiriva tāritaḥ |
vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha || 17 ||
tapasaśca prabhāveṇa snehāddaśarathasya ca |
hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā || 18 ||
ihāvāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane |
ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti || 19 ||
sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate |
sa deśaśślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava || 20 ||
godāvaryāssamīpe ca maithilī tatra raṃsyate |
prājyamūlaphalaścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ || 21 ||
viviktaśca mahābāho puṇyoramyastathaiva ca |
bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe |
api cātra vasanrāma tāpasānpālayiṣyasi || 22 ||
etadālakṣyate vīra madhūkānāṃ mahadvanam |
uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā || 23 ||
tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ |
khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ || 24 ||
agastyenaivamuktastu rāmassaumitriṇā saha |
satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam || 25 ||
tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau |
tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatussītayā saha || 26 ||
gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇau samareṣvakātarau |
yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||