📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.84 ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡ - ଚତୁରଶୀତିତମ ସର୍ଗଃ
2.84 Ayodhyakanda - Chaturashititama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁରଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତୋ ନିଵିଷ୍ଟାଂ ଧ୍ଵଜିନୀଂ ଗଙ୍ଗାମନ୍ଵାଶ୍ରିତାଂ ନଦୀମ୍ ।
ନିଷାଦରାଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଜ୍ଞାତୀନ୍ସନ୍ତ୍ଵରିତୋଽଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ମହତୀଯମିତସ୍ସେନା ସାଗରାଭା ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।
ନାସ୍ଯାନ୍ତମଧିଗଚ୍ଛାମି ମନସାପି ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ ॥ 2 ॥
ଯଥା ତୁ ଖଲୁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଭରତ ସ୍ସ୍ଵଯମାଗତଃ ।
ସ ଏଷ ହି ମହାକାଯଃ କୋଵିଦାରଧ୍ଵଜୋ ରଥେ ॥ 3 ॥
ବନ୍ଧଯିଷ୍ଯତି ଵା ଦାଶାନଥଵାଽସ୍ମାନ୍ଵଧିଷ୍ଯତି ।
ଅଥ ଦାଶରଥିଂ ରାମଂ ପିତ୍ରା ରାଜ୍ଯାଦ୍ଵିଵାସିତମ୍ ॥ 4 ॥
ସମ୍ପନ୍ନାଂ ଶ୍ରିଯମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ସ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞ ସ୍ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍ ।
ଭରତଃ କୈକଯୀପୁତ୍ରୋ ହନ୍ତୁଂ ସମଧିଗଚ୍ଛତି ॥ 5 ॥
ଭର୍ତାଚୈଵ ସଖାଚୈଵ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ମମ ।
ତସ୍ଯାର୍ଥକାମାସ୍ସନ୍ନଦ୍ଧା ଗଙ୍ଗାଽନୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତ ॥ 6 ॥
ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ଦାଶାଶ୍ଚ ଗଙ୍ଗାମନ୍ଵାଶ୍ରିତା ନଦୀମ୍ ।
ବଲଯୁକ୍ତା ନଦୀରକ୍ଷା ମାଂସମୂଲଫଲାଶନାଃ ॥ 7 ॥
ନାଵାଂ ଶତାନାଂ ପଞ୍ଚାନାଂ କୈଵର୍ତାନାଂ ଶତଂ ଶତମ୍ ।
ସନ୍ନଦ୍ଧାନାଂ ତଥା ଯୂନାଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଭ୍ଯଚୋଦଯତ୍ ॥ 8 ॥
ଯଦାଽଽଦୁଷ୍ଟସ୍ତୁ ଭରତୋ ରାମସ୍ଯେହ ଭଵିଷ୍ଯତି ।
ସେଯଂ ସ୍ଵସ୍ତିମତୀ ସେନା ଗଙ୍ଗାମଦ୍ଯ ତରିଷ୍ଯତି ॥ 9 ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୋପାଯନଂ ଗୃହ୍ଯ ମତ୍ସ୍ଯମାଂସମଧୂନି ଚ ।
ଅଭିଚକ୍ରାମ ଭରତଂ ନିଷାଦାଧିପତିର୍ଗୁହଃ ॥ 10 ॥
ତମାଯାନ୍ତଂ ତୁ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୂତପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ଭରତାଯାଽଚଚକ୍ଷେଽଥ ଵିନଯଜ୍ଞୋ ଵିନୀତଵତ୍ ॥ 11 ॥
ଏଷ ଜ୍ଞାତିସହସ୍ରେଣ ସ୍ଥପତିଃ ପରିଵାରିତଃ ।
କୁଶଲୋ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେ ଵୃଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତୁଶ୍ଚ ତେ ସଖା ॥ 12 ॥
ତସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ତ୍ଵାଂ ନିଷାଦାଧିପୋ ଗୁହଃ ।
ଅସଂଶଯଂ ଵିଜାନୀତେ ଯତ୍ର ତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ 13 ॥
ଏତତ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମନ୍ତ୍ରାଦ୍ଭରତ ଶ୍ଶୁଭମ୍ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଗୁହଃ ପଶ୍ଯତୁ ମାମିତି ॥ 14 ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵାଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ଜ୍ଞାତିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ ।
ଆଗମ୍ଯ ଭରତଂ ପ୍ରହ୍ଵୋ ଗୁହୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 15 ॥
ନିଷ୍କୁଟଶ୍ଚୈଵ ଦେଶୋଽଯଂ ଵଞ୍ଚିତାଶ୍ଚାପି ତେ ଵଯମ୍ ।
ନିଵେଦଯାମସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଵକେ ଦାସକୁଲେ ଵସ ॥ 16 ॥
ଅସ୍ତି ମୂଲଂ ଫଲଞ୍ଚୈଵ ନିଷାଦୈସ୍ସମୁପାହୃତମ୍ ।
ଆର୍ଦ୍ରଂ ଚ ମାଂସଂ ଶୁଷ୍କଂ ଚ ଵନ୍ଯଂ ଚୋଚ୍ଚାଵଚଂ ମହତ୍ ॥ 17 ॥
ଆଶଂସେ ସ୍ଵାଶିତା ସେନା ଵତ୍ସ୍ଯତୀମାଂ ଵିଭାଵରୀମ୍ ।
ଅର୍ଚିତୋ ଵିଵିଧୈଃ କାମୈ ଶ୍ଶ୍ଵ ସ୍ସସୈନ୍ଯୋ ଗମିଷ୍ଯସି ॥ 18 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଚତୁରଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha caturaśītitamassargaḥ |
tato niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgāmanvāśritāṃ nadīm |
niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīnsantvarito''bravīt || 1 ||
mahatīyamitassenā sāgarābhā pradṛśyate |
nāsyāntamadhigacchāmi manasāpi vicintayan || 2 ||
yathā tu khalu durbuddhirbharata ssvayamāgataḥ |
sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe || 3 ||
bandhayiṣyati vā dāśānathavā'smānvadhiṣyati |
atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyādvivāsitam || 4 ||
sampannāṃ śriyamanvicchanstasya rājña ssudurlabhām |
bharataḥ kaikayīputro hantuṃ samadhigacchati || 5 ||
bhartācaiva sakhācaiva rāmo dāśarathirmama |
tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgā'nūpe pratiṣṭhata || 6 ||
tiṣṭhantu sarve dāśāśca gaṅgāmanvāśritā nadīm |
balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7 ||
nāvāṃ śatānāṃ pañcānāṃ kaivartānāṃ śataṃ śatam |
sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyacodayat || 8 ||
yadā''duṣṭastu bharato rāmasyeha bhaviṣyati |
seyaṃ svastimatī senā gaṅgāmadya tariṣyati || 9 ||
ityuktvopāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca |
abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10 ||
tamāyāntaṃ tu samprekṣya sūtaputraḥ pratāpavān |
bharatāyā'cacakṣe'tha vinayajño vinītavat || 11 ||
eṣa jñātisahasreṇa sthapatiḥ parivāritaḥ |
kuśalo daṇḍakāraṇye vṛddho bhrātuśca te sakhā || 12 ||
tasmātpaśyatu kākutstha tvāṃ niṣādādhipo guhaḥ |
asaṃśayaṃ vijānīte yatra tau rāmalakṣmaṇau || 13 ||
etattu vacanaṃ śrutvā sumantrādbharata śśubham |
uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu māmiti || 14 ||
labdhvā'bhyanujñāṃ saṃhṛṣṭo jñātibhiḥ parivāritaḥ |
āgamya bharataṃ prahvo guho vacanamabravīt || 15 ||
niṣkuṭaścaiva deśo'yaṃ vañcitāścāpi te vayam |
nivedayāmaste sarve svake dāsakule vasa || 16 ||
asti mūlaṃ phalañcaiva niṣādaissamupāhṛtam |
ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ coccāvacaṃ mahat || 17 ||
āśaṃse svāśitā senā vatsyatīmāṃ vibhāvarīm |
arcito vividhaiḥ kāmai śśva ssasainyo gamiṣyasi || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||