📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.83 ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡ - ତ୍ର୍ଯାଶୀତିତମ ସର୍ଗଃ
2.83 Ayodhyakanda - Tryashititama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ର୍ଯାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତ ସ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ କାଲ୍ଯମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଯନ୍ଦନୋତ୍ତମମ୍ ।
ପ୍ରଯଯୌ ଭରତଶ୍ଶୀଘ୍ରଂ ରାମଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା ॥ 1 ॥
ଅଗ୍ରତଃ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରିପୁରୋଧସଃ ।
ଅଧିରୁହ୍ଯ ହଯୈର୍ଯୁକ୍ତାନ୍ରଥାନ୍ସୂର୍ଯରଥୋପମାନ୍ ॥ 2 ॥
ନଵନାଗସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପିତାନି ଯଥାଵିଧି ।
ଅନ୍ଵଯୁର୍ଭରତଂ ଯାନ୍ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନମ୍ ॥ 3 ॥
ଷଷ୍ଟୀ ରଥସହସ୍ରାଣି ଧନ୍ଵିନୋ ଵିଵିଧାଯୁଧାଃ ।
ଅନ୍ଵଯୁର୍ଭରତଂ ଯାନ୍ତଂ ରାଜପୁତ୍ରଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍ ॥ 4 ॥
ଶତଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯଶ୍ଵାନାଂ ସମାରୂଢାନି ରାଘଵମ୍ ।
ଅନ୍ଵଯୁର୍ଭରତଂ ଯାନ୍ତଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ॥ 5 ॥
କୈକେଯୀ ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ କୌସଲ୍ଯା ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ରାମାନଯନସଂହୃଷ୍ଟା ଯଯୁର୍ଯାନେନ ଭାସ୍ଵତା ॥ 6 ॥
ପ୍ରଯାତାଶ୍ଚାର୍ଯସଙ୍ଘାତା ରାମଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ତସ୍ଯୈଵ ଚ କଥାଶ୍ଚିତ୍ରାଃ କୁର୍ଵାଣା ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ ॥ 7 ॥
ମେଘଶ୍ଯାମଂ ମହାବାହୁଂ ସ୍ଥିରସତ୍ତ୍ଵଂ ଦୃଢଵ୍ରତମ୍ ।
କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମହେ ରାମଂ ଜଗତ ଶ୍ଶୋକନାଶନମ୍ ॥ 8 ॥
ଦୃଷ୍ଟ ଏଵ ହି ନ ଶ୍ଶୋକମପନେଷ୍ଯତି ରାଘଵଃ ।
ତମ ସ୍ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଯନ୍ନିଵ ଭାସ୍କରଃ ॥ 9 ॥
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥଯନ୍ତସ୍ତେ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ କଥା ଶ୍ଶୁଭାଃ ।
ପରିଷ୍ଵଜାନାଶ୍ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଯଯୁର୍ନାଗରିକା ଜନାଃ ॥ 10 ॥
ଯେ ଚ ତତ୍ରାପରେ ସର୍ଵେ ସମ୍ମତା ଯେ ଚ ନୈଗମାଃ ।
ରାମଂ ପ୍ରତି ଯଯୁର୍ହୃଷ୍ଟା ସ୍ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତଯସ୍ତଥା ॥ 11 ॥
ମଣିକାରାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିତ୍କୁମ୍ଭକାରାଶ୍ଚ ଶୋଭନାଃ ।
ସୂତ୍ରକର୍ମକୃତଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚ ଶସ୍ତ୍ରୋପଜୀଵିନଃ ॥ 12 ॥
ମଯୂରକାଃ କ୍ରାକଚିକା ରୋଚକା ଵେଧକାସ୍ତଥା ।
ଦନ୍ତକାରା ସ୍ସୁଧାକାରା ସ୍ତଥା ଗନ୍ଧୋପଜୀଵିନଃ ॥ 13 ॥
ସୁଵର୍ଣକାରାଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତାସ୍ତଥା କମ୍ବଲଧାଵକାଃ ।
ସ୍ନାପକୋଷ୍ଣୋଦକା ଵୈଦ୍ଯାଧୂପକାଶ୍ଶୌଣ୍ଡିକାସ୍ତଥା ॥ 14 ॥
ରଜକାସ୍ତୁନ୍ନଵାଯାଶ୍ଚ ଗ୍ରାମଘୋଷମହତ୍ତରାଃ ।
ଶୈଲୂଷାଶ୍ଚ ସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଯଯୁଃ କୈଵର୍ତକାସ୍ତଥା ॥ 15 ॥
ସମାହିତା ଵେଦଵିଦୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵୃତ୍ତସମ୍ମତାଃ ।
ଗୋରଥୈର୍ଭରତଂ ଯାନ୍ତମନୁଜଗ୍ମୁ ସ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ 16 ॥
ସୁଵେଷା ଶ୍ଶୁଦ୍ଧଵସନାସ୍ତାମ୍ରମୃଷ୍ଟାନୁଲେପନାଃ ।
ସର୍ଵେ ତେ ଵିଵିଧୈର୍ଯାନୈ ଶ୍ଶନୈର୍ଭରତମନ୍ଵଯୁଃ ॥ 17 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତା ସେନା ସାଽନ୍ଵଯାତ୍କୈକଯୀସୁତମ୍ ।
ଭ୍ରାତୁରାନଯନେ ଯାନ୍ତଂ ଭରତଂ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲମ୍ ॥ 18 ॥
ତେ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ରଥଯାନାଶ୍ଵକୁଞ୍ଜରୈଃ ।
ସମାସେଦୁସ୍ତତୋ ଗଙ୍ଗାଂ ଶୃଙ୍ଗୀବେରପୁରଂ ପ୍ରତି ॥ 19 ॥
ଯତ୍ର ରାମସଖୋ ଵୀରୋ ଗୁହୋ ଜ୍ଞାତିଗଣୈର୍ଵୃତଃ ।
ନିଵସତ୍ଯପ୍ରମାଦେନ ଦେଶଂ ତଂ ପରିପାଲଯନ୍ ॥ 20 ॥
ଉପେତ୍ଯ ତୀରଂ ଗଙ୍ଗାଯାଶ୍ଚକ୍ରଵାକୈରଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ଵ୍ଯଵାତିଷ୍ଠତ ସା ସେନା ଭରତସ୍ଯାନୁଯାଯିନୀ ॥ 21 ॥
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାନୁଗତାଂ ସେନାଂ ତାଂ ଚ ଗଙ୍ଗାଂ ଶିଵୋଦକାମ୍ ।
ଭରତସ୍ସଚିଵାନ୍ସର୍ଵାନବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯକୋଵିଦଃ ॥ 22 ॥
ନିଵେଶଯତ ମେ ସୈନ୍ଯମଭିପ୍ରାଯେଣ ସର୍ଵତଃ ।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତାଃ ପ୍ରତରିଷ୍ଯାମଶ୍ଶ୍ଵ ଇଦାନୀମିମାଂ ନଦୀମ୍ ॥ 23 ॥
ଦାତୁଂ ଚ ତାଵଦିଚ୍ଛାମି ସ୍ଵର୍ଗତସ୍ଯ ମହୀପତେଃ ।
ଔର୍ଧ୍ଵଦେହନିମିତ୍ତାର୍ଥମଵତୀର୍ଯୋଦକଂ ନଦୀମ୍ ॥ 24 ॥
ତସ୍ଯୈଵଂ ବ୍ରୁଵତୋଽମାତ୍ଯାସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସମାହିତାଃ ।
ନ୍ଯଵେଶଯଂସ୍ତାଂ ଛନ୍ଦେନ ସ୍ଵେନ ସ୍ଵେନ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ॥ 25 ॥
ନିଵେଶ୍ଯ ଗଙ୍ଗାମନୁ ତାଂ ମହାନଦୀଂ ଚମୂଂ ଵିଧାନୈଃ ପରିବର୍ହଶୋଭିନୀମ୍ ।
ଉଵାସ ରାମସ୍ଯ ତଦା ମହାତ୍ମନୋ ଵିଚିନ୍ତଯାନୋ ଭରତୋ ନିଵର୍ତନମ୍ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ତ୍ର୍ଯାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryāśītitamassargaḥ |
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||