📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.6 ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡ - ଷଷ୍ଠ ସର୍ଗଃ
2.6 Ayodhyakanda - Shashtha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଷ୍ଠସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଗତେ ପୁରୋହିତେ ରାମଃ ସ୍ନାତୋ ନିଯତମାନସଃ ।
ସହ ପତ୍ନ୍ଯା ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ଯା ନାରାଯଣମୁପାଗମତ୍ ॥ 1 ॥
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଶିରସା ପାତ୍ରୀଂ ହଵିଷୋ ଵିଧିଵତ୍ତଦା ।
ମହତେ ଦୈଵତାଯାଜ୍ଯଂ ଜୁହାଵ ଜ୍ଵଲିତେଽନଲେ ॥ 2 ॥
ଶେଷଂ ଚ ହଵିଷସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରାଶ୍ଯାଶାସ୍ଯାତ୍ମନଃ ପ୍ରିଯମ୍ ।
ଧ୍ଯାଯନ୍ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣେ କୁଶସଂସ୍ତରେ ॥ 3 ॥
ଵାଗ୍ଯତ ସ୍ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ଭୂତ୍ଵା ନିଯତମାନସଃ ।
ଶ୍ରୀମତ୍ଯାଯତନେ ଵିଷ୍ଣୋ ଶ୍ଶିଶ୍ଯେ ନରଵରାତ୍ମଜଃ ॥ 4 ॥
ଏକଯାମାଵଶିଷ୍ଟାଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ପ୍ରତିଵିବୁଦ୍ଧ୍ଯ ସଃ ।
ଅଲଙ୍କାରଵିଧିଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ କାରଯାମାସ ଵେଶ୍ମନଃ ॥ 5 ॥
ତତ୍ର ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ସୁଖା ଵାଚ ସ୍ସୂତମାଗଧଵନ୍ଦିନାମ୍ ।
ପୂର୍ଵାଂ ସଧ୍ଯାମୁପାସୀନୋ ଜଜାପ ଯତମାନସଃ ॥ 6 ॥
ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତଶ୍ଚୈଵ ଶିରସା ମଧୁସୂଦନମ୍ ।
ଵିମଲକ୍ଷୌମସଂଵୀତୋ ଵାଚଯାମାସ ସ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ॥ 7 ॥
ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯାହଘୋଷୋଽଥ ଗମ୍ଭୀରମଧୁରସ୍ତଦା ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପୂରଯାମାସ ତୂର୍ଯଘୋଷାନୁନାଦିତଃ ॥ 8 ॥
କୃତୋପଵାସଂ ତୁ ତଦା ଵୈଦେହ୍ଯା ସହ ରାଘଵମ୍ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାନିଲଯଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଃ ପ୍ରମୁଦିତୋ ଜନଃ ॥ 9 ॥
ତତଃ ପୌରଜନସ୍ସର୍ଵଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମାଭିଷେଚନମ୍ ।
ପ୍ରଭାତାଂ ରଜନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକ୍ରେ ଶୋଭଯିତୁଂ ପୁରୀମ୍ ॥ 10 ॥
ସିତାଭ୍ରଶିଖରାଭେଷୁ ଦେଵତାଯତନେଷୁ ଚ ।
ଚତୁଷ୍ପଥେଷୁ ରଥ୍ଯାସୁ ଚୈତ୍ଯେଷ୍ଵଟ୍ଟାଲକେଷୁ ଚ ॥ 11 ॥
ନାନାପଣ୍ଯସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଵଣିଜାମାପଣେଷୁ ଚ ।
କୁଟୁମ୍ବିନାଂ ସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଶ୍ରୀମତ୍ସୁ ଭଵନେଷୁ ଚ ॥ 12 ॥
ସଭାସୁ ଚୈଵ ସର୍ଵାସୁ ଵୃକ୍ଷେଷ୍ଵାଲକ୍ଷିତେଷୁ ଚ ।
ଧ୍ଵଜା ସ୍ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତାଶ୍ଚିତ୍ରାଃ ପତାକାଶ୍ଚାଭଵଂସ୍ତଦା ॥ 13 ॥
ନଟନର୍ତକସଙ୍ଘାନାଂ ଗାଯକାନାଂ ଚ ଗାଯତାମ୍ ।
ମନଃ କର୍ଣସୁଖା ଵାଚ ଶ୍ଶୁଶୃଵୁଶ୍ଚ ତତସ୍ତତଃ ॥ 14 ॥
ରାମାଭିଷେକଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ କଥାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମିଥୋ ଜନାଃ ।
ରାମାଭିଷେକେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଚତ୍ଵରେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଚ ॥ 15 ॥
ବାଲା ଅପି କ୍ରୀଡମାନା ଗୃହଦ୍ଵାରେଷୁ ସଙ୍ଘଶଃ ।
ରାମାଭିଷଵସଂଯୁକ୍ତାଶ୍ଚକ୍ରୁରେଵଂ ମିଥଃ କଥାଃ ॥ 16 ॥
କୃତପୁଷ୍ପୋପହାରଶ୍ଚ ଧୂପଗନ୍ଧାଧିଵାସିତଃ ।
ରାଜମାର୍ଗଃ କୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପୌରୈ ରାମାଭିଷେଚନେ ॥ 17 ॥
ପ୍ରକାଶକରଣାର୍ଥଂ ଚ ନିଶାଗମନଶଙ୍କଯା ।
ଦୀପଵୃକ୍ଷାଂ ସ୍ତଥା ଚକ୍ରୁରନୁ ରଥ୍ଯାସୁ ସର୍ଵଶଃ ॥ 18 ॥
ଅଲଙ୍କାରଂ ପୁରସ୍ଯୈଵଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ପୁରଵାସିନଃ ।
ଆକାଙ୍କ୍ଷମାଣା ରାମସ୍ଯ ଯୌଵରାଜ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍ ॥ 19 ॥
ସମେତ୍ଯ ସଙ୍ଘଶସ୍ସର୍ଵେ ଚତ୍ଵରେଷୁ ସଭାସୁ ଚ ।
କଥଯନ୍ତୋ ମିଥସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଶଶଂସୁର୍ଜନାଧିପମ୍ ॥ 20 ॥
ଅହୋ ମହାତ୍ମା ରାଜାଽଯମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନଃ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋ ଵୃଦ୍ଧମାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ରାଜ୍ଯେଽଭିଷେକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 21 ॥
ସର୍ଵେପ୍ଯନୁଗୃହୀତା ସ୍ମୋ ଯନ୍ନୋ ରାମୋ ମହୀପତିଃ ।
ଚିରାଯ ଭଵିତା ଗୋପ୍ତା ଦୃଷ୍ଟଲୋକପରାଵରଃ ॥ 22 ॥
ଅନୁଦ୍ଧତମନାଃ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ ।
ଯଥା ଚ ଭ୍ରାତୃଷୁ ସ୍ନିଗ୍ଧସ୍ତଥାଽସ୍ମାସ୍ଵପି ରାଘଵଃ ॥ 23 ॥
ଚିରଂ ଜୀଵତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥୋଽନଘଃ ।
ଯତ୍ପ୍ରସାଦୋନଭିଷିକ୍ତଂ ତୁ ରାମଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍ ॥ 24 ॥
ଏଵଂଵିଧଂ କଥଯତାଂ ପୌରାଣାଂ ଶୁଶ୍ରୁଵୁ ସ୍ତଦା ।
ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋପି ଶ୍ରୁତଵୃତ୍ତାନ୍ତାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଜାନପଦା ଜନାଃ ॥ 25 ॥
ତେ ତୁ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପୁରୀଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରାମାଭିଷେଚନମ୍ ।
ରାମସ୍ଯ ପୂରଯାମାସୁଃ ପୁରୀଂ ଜାନପଦା ଜନାଃ ॥ 26 ॥
ଜନୌଘୈସ୍ତୈର୍ଵିସର୍ପଦ୍ଭିଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ତତ୍ର ନିସ୍ଵନଃ ।
ପର୍ଵସୂଦୀର୍ଣଵେଗସ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯେଵ ନିସ୍ଵନଃ ॥ 27 ॥
ତତସ୍ତଦିନ୍ଦ୍ରକ୍ଷଯସନ୍ନିଭଂ ପୁରଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁଭିର୍ଜାନପଦୈରୁପାଗତୈଃ ।
ସମନ୍ତତ ସ୍ସସ୍ଵନମାକୁଲଂ ବଭୌ ସମୁଦ୍ରଯାଦୋଭିରିଵାର୍ଣଵୋଦକମ୍ ॥ 28 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |
mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||
śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||
vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |
śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||
ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||
tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |
pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||
tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |
vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||
teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |
ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||
kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |
ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||
tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||
sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |
catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||
nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |
kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||
sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |
dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||
naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||
rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |
rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||
bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |
rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||
kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |
rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||
prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |
dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||
alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||
sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |
kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||
aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |
jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |
cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||
anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |
yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||
ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |
yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||
evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |
digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||
te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |
rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||
janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |
parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||
tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |
samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||