📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.119 ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡ - ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମ ସର୍ଗଃ
2.119 Ayodhyakanda - Ekonavimshatyadhikashatatama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅନସୂଯା ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ମହତୀଂ କଥାମ୍ ।
ପର୍ଯଷ୍ଵଜତ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଶିରସ୍ଯାଘ୍ରାଯ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 1 ॥
ଵ୍ଯକ୍ତାକ୍ଷରପଦଂ ଚିତ୍ରଂ ଭାଷିତଂ ମଧୁରଂ ତ୍ଵଯା ।
ଯଥା ସ୍ଵଯଂଵରଂ ଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ॥ 2 ॥
ରମେଽହଂ କଥଯା ତେ ତୁ ଦୃଢଂ ମଧୁରଭାଷିଣି ।
ରଵିରସ୍ତଙ୍ଗତଶ୍ଶ୍ରୀମାନୁପୋହ୍ଯ ରଜନୀଂ ଶିଵାମ୍ ॥ 3 ॥
ଦିଵସଂ ପ୍ରତିକୀର୍ଣାନାମାହାରାର୍ଥଂ ପତତ୍ରିଣାମ୍ ।
ସନ୍ଧ୍ଯାକାଲେ ନିଲୀନାନାଂ ନିଦ୍ରାର୍ଥଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଧ୍ଵନିଃ ॥ 4 ॥
ଏତେ ଚାପ୍ଯଭିଷେକାର୍ଦ୍ରା ମୁନଯଃ କଲଶୋଦ୍ଯତାଃ ।
ସହିତା ଉପଵର୍ତନ୍ତେ ସଲିଲାପ୍ଲୁତଵଲ୍କଲାଃ ॥ 5 ॥
ଋଷୀଣାମଗ୍ନିହୋତ୍ରେଷୁ ହୁତେଷୁ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ।
କପୋତାଙ୍ଗାରୁଣୋ ଧୂମୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ପଵନୋଦ୍ଧତଃ ॥ 6 ॥
ଅଲ୍ପପର୍ଣା ହି ତରଵୋ ଘନୀଭୂତାସ୍ସମନ୍ତତଃ ।
ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟେନ୍ଦ୍ରିଯେ ଦେଶେଽସ୍ମିନ୍ନ ପ୍ରକାଶନ୍ତି ଵୈ ଦିଶଃ ॥ 7 ॥
ରଜନୀଚରସତ୍ତ୍ଵାନି ପ୍ରଚରନ୍ତି ସମନ୍ତତଃ ।
ତପୋଵନମୃଗା ହ୍ଯେତେ ଵେଦିତୀର୍ଥେଷୁ ଶେରତେ ॥ 8 ॥
ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତାନିଶା ସୀତେ ନକ୍ଷତ୍ରସମଲଙ୍କୃତା ।
ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାପ୍ରାଵରଣଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଦୃଶ୍ଯତେଽଭ୍ଯୁଦିତୋଽମ୍ବରେ ॥ 9 ॥
ଗମ୍ଯତାମନୁଜାନାମି ରାମସ୍ଯାନୁଚରୀ ଭଵ ।
କଥାଯନ୍ତ୍ଯା ହି ମଧୁରଂ ତ୍ଵଯାଽହଂ ପରିତୋଷିତା ॥ 10 ॥
ଅଲଙ୍କୁରୁ ଚ ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ମମ ମୈଥିଲି ।
ପ୍ରୀତିଂ ଜନଯ ମେ ଵତ୍ସେ ଦିଵ୍ଯାଲଙ୍କାରଶୋଭିତା ॥ 11 ॥
ସା ତଥା ସମଲଙ୍କୃତ୍ଯ ସୀତା ସୁରସୁତୋପମା ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ତସ୍ଯୈ ରାମଂ ତ୍ଵଭିମୁଖୀ ଯଯୌ ॥ 12 ॥
ତଥା ତୁ ଭୂଷିତାଂ ସୀତାଂ ଦଦର୍ଶ ଵଦତାଂ ଵରଃ ।
ରାଘଵଃ ପ୍ରୀତିଦାନେନ ତପସ୍ଵିନ୍ଯା ଜହର୍ଷ ଚ ॥ 13 ॥
ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ତତସ୍ସର୍ଵଂ ସୀତା ରାମାଯ ମୈଥିଲୀ ।
ପ୍ରୀତିଦାନଂ ତପସ୍ଵିନ୍ଯା ଵସନାଭରଣସ୍ରଜମ୍ ॥ 14 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଭଵଦ୍ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାରଥଃ ।
ମୈଥିଲ୍ଯାସ୍ସତ୍କ୍ରିଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାନୁଷେଷୁ ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍ ॥ 15 ॥
ତତସ୍ତାଂ ଶର୍ଵରୀଂ ପ୍ରୀତଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଶଶିନିଭାନନଃ ।
ଅର୍ଚିତସ୍ତାପସୈ ସ୍ସିଦ୍ଧୈରୁଵାସ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ॥ 16 ॥
ତସ୍ଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାମଭିଷିଚ୍ଯ ହୁତାଗ୍ନିକାନ୍ ।
ଆପୃଚ୍ଛେତାଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ତାପସାନ୍ଵନଗୋଚରାନ୍ ॥ 17 ॥
ତାଵୂଚୁସ୍ତେ ଵନଚରାସ୍ତାପସା ଧର୍ମଚାରିଣଃ ।
ଵନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସଞ୍ଚାରଂ ରାକ୍ଷସୈସ୍ସମଭିପ୍ଲୁତମ୍ ॥ 18 ॥
ରକ୍ଷାଂସି ପୁରୁଷାଦାନି ନାନାରୂପାଣି ରାଘଵ ।
ଵସନ୍ତ୍ଯସ୍ମିନ୍ମହାରଣ୍ଯେ ଵ୍ଯାଲାଶ୍ଚ ରୁଧିରାଶନାଃ ॥ 19 ॥
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଵା ପ୍ରମତ୍ତଂ ଵା ତାପସଂ ଧର୍ମଚାରିଣମ୍ ।
ଅଦନ୍ତ୍ଯସ୍ମିନ୍ମହାରଣ୍ଯେ ତାନ୍ନିଵାରଯ ରାଘଵ ॥ 20 ॥
ଏଷ ପନ୍ଥା ମହର୍ଷୀଣାଂ ଫଲାନ୍ଯାହରତାଂ ଵନେ ।
ଅନେନ ତୁ ଵନଂ ଦୁର୍ଗଂ ଗନ୍ତୁଂ ରାଘଵ ତେ କ୍ଷମମ୍ ॥ 21 ॥
ଇତୀଵ ତୈଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଭିସ୍ତପସ୍ଵିଭିର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଃ ପରନ୍ତପଃ ।
ଵନଂ ସଭାର୍ଯଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ରାଘଵସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ସୂର୍ଯ ଇଵାଭ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅଯୋଧ୍ଯାକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
anasūyā tu dharmajñā śrutvā tāṃ mahatīṃ kathām |
paryaṣvajata bāhubhyāṃ śirasyāghrāya maithilīm || 1 ||
vyaktākṣarapadaṃ citraṃ bhāṣitaṃ madhuraṃ tvayā |
yathā svayaṃvaraṃ vṛttaṃ tatsarvaṃ hi śrutaṃ mayā || 2 ||
rame'haṃ kathayā te tu dṛḍhaṃ madhurabhāṣiṇi |
ravirastaṅgataśśrīmānupohya rajanīṃ śivām || 3 ||
divasaṃ pratikīrṇānāmāhārārthaṃ patatriṇām |
sandhyākāle nilīnānāṃ nidrārthaṃ śrūyate dhvaniḥ || 4 ||
ete cāpyabhiṣekārdrā munayaḥ kalaśodyatāḥ |
sahitā upavartante salilāplutavalkalāḥ || 5 ||
ṛṣīṇāmagnihotreṣu huteṣu vidhipūrvakam |
kapotāṅgāruṇo dhūmo dṛśyate pavanoddhataḥ || 6 ||
alpaparṇā hi taravo ghanībhūtāssamantataḥ |
viprakṛṣṭendriye deśe'sminna prakāśanti vai diśaḥ || 7 ||
rajanīcarasattvāni pracaranti samantataḥ |
tapovanamṛgā hyete veditīrtheṣu śerate || 8 ||
sampravṛttāniśā sīte nakṣatrasamalaṅkṛtā |
jyotsnāprāvaraṇaścandro dṛśyate'bhyudito'mbare || 9 ||
gamyatāmanujānāmi rāmasyānucarī bhava |
kathāyantyā hi madhuraṃ tvayā'haṃ paritoṣitā || 10 ||
alaṅkuru ca tāvattvaṃ pratyakṣaṃ mama maithili |
prītiṃ janaya me vatse divyālaṅkāraśobhitā || 11 ||
sā tathā samalaṅkṛtya sītā surasutopamā |
praṇamya śirasā tasyai rāmaṃ tvabhimukhī yayau || 12 ||
tathā tu bhūṣitāṃ sītāṃ dadarśa vadatāṃ varaḥ |
rāghavaḥ prītidānena tapasvinyā jaharṣa ca || 13 ||
nyavedayattatassarvaṃ sītā rāmāya maithilī |
prītidānaṃ tapasvinyā vasanābharaṇasrajam || 14 ||
prahṛṣṭastvabhavadrāmo lakṣmaṇaśca mahārathaḥ |
maithilyāssatkriyāṃ dṛṣṭvā mānuṣeṣu sudurlabhām || 15 ||
tatastāṃ śarvarīṃ prītaḥ puṇyāṃ śaśinibhānanaḥ |
arcitastāpasai ssiddhairuvāsa raghunandanaḥ || 16 ||
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmabhiṣicya hutāgnikān |
āpṛcchetāṃ naravyāghrau tāpasānvanagocarān || 17 ||
tāvūcuste vanacarāstāpasā dharmacāriṇaḥ |
vanasya tasya sañcāraṃ rākṣasaissamabhiplutam || 18 ||
rakṣāṃsi puruṣādāni nānārūpāṇi rāghava |
vasantyasminmahāraṇye vyālāśca rudhirāśanāḥ || 19 ||
ucchiṣṭaṃ vā pramattaṃ vā tāpasaṃ dharmacāriṇam |
adantyasminmahāraṇye tānnivāraya rāghava || 20 ||
eṣa panthā maharṣīṇāṃ phalānyāharatāṃ vane |
anena tu vanaṃ durgaṃ gantuṃ rāghava te kṣamam || 21 ||
itīva taiḥ prāñjalibhistapasvibhirdvijaiḥ kṛtasvastyayanaḥ parantapaḥ |
vanaṃ sabhāryaḥ praviveśa rāghavassalakṣmaṇassūrya ivābhramaṇḍalam || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||