📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.43 ବାଲକାଣ୍ଡ - ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶ ସର୍ଗଃ
1.43 Balakanda - Trichatvarimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଦେଵଦେଵେ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ସୋଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରନିପୀଡିତାମ୍ ।
କୃତ୍ଵା ଵସୁମତୀଂ ରାମ ସଂଵତ୍ସରମୁପାସତ ॥ 1 ॥
ଅଥ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ ।
ଉମାପତିଃ ପଶୁପତୀ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ପ୍ରୀତସ୍ତେଽହଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିଷ୍ଯାମି ତଵ ପ୍ରିଯମ୍ ।
ଶିରସା ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ଶୈଲରାଜସୁତାମହମ୍ ॥ 3 ॥
ତତୋ ହୈମଵତୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତା ।
ତଦା ସାତିମହଦ୍ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ଵେଗଂ ଚ ଦୁସ୍ସହମ୍ ॥ 4 ॥
ଆକାଶାଦପତଦ୍ରାମ ଶିଵେ ଶିଵଶିରସ୍ଯୁତ ।
ଅଚିନ୍ତଯଚ୍ଚ ସା ଦେଵୀ ଗଙ୍ଗା ପରମଦୁର୍ଧରା ॥ 5 ॥
ଵିଶାମ୍ଯହଂ ହି ପାତାଲଂ ସ୍ରୋତସା ଗୃହ୍ଯ ଶଙ୍କରମ୍ ।
ତସ୍ଯାଵଲେପନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ ହରଃ ॥ 6 ॥
ତିରୋଭାଵଯିତୁଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରେ ତ୍ରିନଯନସ୍ତଦା ।
ସା ତସ୍ମିନ୍ ପତିତା ପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯେ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି ॥ 7 ॥
ହିମଵତ୍ପ୍ରତିମେ ରାମ ଜଟାମଣ୍ଡଲଗହ୍ଵରେ ।
ସା କଥଞ୍ଚିନ୍ମହୀଂ ଗନ୍ତୁଂ ନାଶକ୍ନୋଦ୍ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତା ॥ 8 ॥
ନୈଵ ନିର୍ଗମନଂ ଲେଭେ ଜଟାମଣ୍ଡଲମୋହିତା ।
ତତ୍ରୈଵାବମ୍ଭ୍ରମଦ୍ଦେଵୀ ସଂଵତ୍ସରଗଣାନ୍ ବହୂନ୍ ॥ 9 ॥
ତାମପଶ୍ଯନ୍ପୁନସ୍ତତ୍ର ତପଃ ପରମମାସ୍ଥିତଃ ।
ଅନେନ ତୋଷିତଶ୍ଚାଭୂଦତ୍ଯର୍ଥଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 10 ॥
ଵିସସର୍ଜ ତତୋ ଗଙ୍ଗାଂ ହରୋ ବିନ୍ଦୁସରଃ ପ୍ରତି ।
ତସ୍ଯାଂ ଵିସୃଜ୍ଯମାନାଯାଂ ସପ୍ତସ୍ରୋତାଂସି ଜଜ୍ଞିରେ ॥ 11 ॥
ହ୍ଲାଦିନୀ ପାଵନୀ ଚୈଵ ନଲିନୀ ଚ ତଥାଽପରା ।
ତିସ୍ରଃ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ଜଗ୍ମୁଃ ଗଙ୍ଗାଶ୍ଶିଵଜଲାଶ୍ଶୁଭାଃ ॥ 12 ॥
ସୁଚକ୍ଷୁଶ୍ଚୈଵ ସୀତା ଚ ସିନ୍ଧୁଶ୍ଚୈଵ ମହାନଦୀ ।
ତିସ୍ରସ୍ତ୍ଵେତା ଦିଶଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରତୀଚୀଂ ତୁ ଶୁଭୋଦକାଃ ॥ 13 ॥
ସପ୍ତମୀ ଚାନ୍ଵଗାତ୍ତାସାଂ ଭଗୀରଥମଥୋ ନୃପମ୍ ।
ଭଗୀରଥୋଽପି ରାଜର୍ଷିର୍ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଯନ୍ଦନମାସ୍ଥିତଃ ॥ 14 ॥
ପ୍ରାଯାଦଗ୍ରେ ମହାତେଜା ଗଙ୍ଗା ତଂ ଚାପ୍ଯନୁଵ୍ରଜତ୍ ।
ଗଗନାଚ୍ଛଙ୍କରଶିରସ୍ତତୋ ଧରଣିମାଶ୍ରିତା ॥ 15 ॥
ଵ୍ଯସର୍ପତ ଜଲଂ ତତ୍ର ତୀଵ୍ରଶବ୍ଦପୁରସ୍କୃତମ୍ ।
ମତ୍ସ୍ଯକଚ୍ଛପସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଶିଂଶୁମାରଗଣୈସ୍ତଦା ॥ 16 ॥
ପତଦ୍ଭିଃ ପତିତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ଵ୍ଯରୋଚତ ଵସୁନ୍ଧରା ।
ତତୋ ଦେଵର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵା ଯକ୍ଷସିଦ୍ଧଗଣାସ୍ତଦା ॥ 17 ॥
ଵ୍ଯଲୋକଯନ୍ତ ତେ ତତ୍ର ଗଗନାଦ୍ଗାଂ ଗତାଂ ତଥା ।
ଵିମାନୈର୍ନଗରାକାରୈର୍ହଯୈର୍ଗଜଵରୈସ୍ତଦା ॥ 18 ॥
ପାରିପ୍ଲଵଗତୈଶ୍ଚାପି ଦେଵତାସ୍ତତ୍ର ଵିଷ୍ଠିତାଃ ।
ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଲୋକେ ଗଙ୍ଗାପତନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 19 ॥
ଦିଦୃକ୍ଷଵୋ ଦେଵଗଣାଃ ସମୀଯୁରମିତୌଜସଃ ।
ସମ୍ପତଦ୍ଭିସ୍ସୁରଗଣୈସ୍ତେଷାଂ ଚାଭରଣୌଜସା ॥ 20 ॥
ଶତାଦିତ୍ଯମିଵାଭାତି ଗଗନଂ ଗତତୋଯଦମ୍ ।
ଶିଂଶୁମାରୋରଗଗଣୈର୍ମୀନୈରପି ଚ ଚଞ୍ଚଲୈଃ ॥ 21 ॥
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରିଵ ଵିକ୍ଷିପ୍ତମାକାଶମଭଵତ୍ତଦା ।
ପାଣ୍ଡରୈସ୍ସଲିଲୋତ୍ପୀଡୈଃ କୀର୍ଯମାଣୈସ୍ସହସ୍ରଧା ॥ 22 ॥
ଶାରଦାଭ୍ରୈରିଵାକୀର୍ଣଂ ଗଗନଂ ହଂସସମ୍ପ୍ଲଵୈଃ ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଦ୍ରୁତତରଂ ଯାତି କୁଟିଲଂ କ୍ଵଚିଦାଯତମ୍ ॥ 23 ॥
ଵିନତଂ କ୍ଵଚିଦୁଦ୍ଧୂତଂ କ୍ଵଚିଦ୍ଯାତି ଶନୈଶ୍ଶନୈଃ ।
ସଲିଲେନୈଵ ସଲିଲଂ କ୍ଵଚିଦଭ୍ଯାହତଂ ପୁନଃ ॥ 24 ॥
ମୁହୁରୂର୍ଧ୍ଵମୁଖଂ ଗତ୍ଵା ପପାତ ଵସୁଧାତଲମ୍ ।
ତଚ୍ଛଙ୍କରଶିରୋଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଭୂମିତଲେ ପୁନଃ ॥ 25 ॥
ଵ୍ଯରୋଚତ ତଦା ତୋଯଂ ନିର୍ମଲଂ ଗତକଲ୍ମଷମ୍ ।
ତତ୍ର ଦେଵର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵା ଵସୁଧାତଲଵାସିନଃ ॥ 26 ॥
ଭଵାଙ୍ଗପତିତଂ ତୋଯଂ ପଵିତ୍ରମିତି ପସ୍ପୃଶୁଃ ।
ଶାପାତ୍ପ୍ରପତିତା ଯେ ଚ ଗଗନାଦ୍ଵସୁଧାତଲମ୍ ॥ 27 ॥
କୃତ୍ଵା ତତ୍ରାଭିଷେକଂ ତେ ବଭୂଵୁର୍ଗତକଲ୍ମଷାଃ ।
ଧୂତପାପାଃ ପୁନସ୍ତେନ ତୋଯେନାଥ ସୁଭାସ୍ଵତା ॥ 28 ॥
ପୁନରାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ସ୍ଵାନ୍ ଲୋକାନ୍ ପ୍ରତିପେଦିରେ ।
ମୁମୁଦେ ମୁଦିତୋ ଲୋକସ୍ତେନ ତୋଯେନ ଭାସ୍ଵତା ॥ 29 ॥
କୃତାଭିଷେକୋ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ବଭୂଵ ଵିଗତକ୍ଲମଃ ।
ଭଗୀରଥୋଽପି ରାଜାର୍ଷିର୍ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଯନ୍ଦନମାସ୍ଥିତଃ ।
ପ୍ରାଯାଦଗ୍ରେ ମହାତେଜାସ୍ତଂ ଗଙ୍ଗା ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାତ୍ ॥ 30 ॥
ଦେଵାସ୍ସର୍ଷିଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ ॥ 31 ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷପ୍ରଵରାସ୍ସକିନ୍ନରମହୋରଗାଃ ।
ସର୍ଵାଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ରାମ ଭଗୀରଥରଥାନୁଗାମ୍ ॥ 32 ॥
ଗଙ୍ଗାମନ୍ଵଗମନ୍ ପ୍ରୀତାସ୍ସର୍ଵେ ଜଲଚରାଶ୍ଚ ଯେ ।
ଯତୋ ଭଗୀରଥୋ ରାଜା ତତୋ ଗଙ୍ଗାଯଶସ୍ଵିନୀ ॥ 33 ॥
ଜଗାମ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ ।
ତତୋ ହି ଯଜମାନସ୍ଯ ଜହ୍ନୋରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ॥ 34 ॥
ଗଙ୍ଗା ସମ୍ପ୍ଲାଵଯାମାସ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମହାତ୍ମନଃ ।
ତସ୍ଯାଵଲେପନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଜ୍ଵା ତୁ ରାଘଵ ॥ 35 ॥
ଅପିବଚ୍ଚ ଜଲଂ ସର୍ଵଂ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ତତୋ ଦେଵାସ୍ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ ॥ 36 ॥
ପୂଜଯନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଂ ଜହ୍ନୁଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍ ।
ଗଙ୍ଗାଂ ଚାପି ନଯନ୍ତି ସ୍ମ ଦୁହିତୃତ୍ଵେ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 37 ॥
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାତେଜାଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯାମସୃଜତ୍ ପୁନଃ ॥ 38 ॥
ତସ୍ମାଜ୍ଜହ୍ନୁସୁତା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଜାହ୍ନଵୀତିଚ ।
ଜଗାମ ଚ ପୁନର୍ଗଙ୍ଗା ଭଗୀରଥରଥାନୁଗା ।
ସାଗରଂ ଚାପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ସା ସରିତ୍ପ୍ରଵରା ତଦା ॥ 39 ॥
ରସାତଲମୁପାଗଚ୍ଛତ୍ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯ କର୍ମଣଃ ।
ଭଗୀରଥୋଽପି ରାଜର୍ଷିଃ ଗଙ୍ଗାମାଦାଯ ଯତ୍ନତଃ ।
ପିତାମହାନ୍ ଭସ୍ମକୃତାନପଶ୍ଯଦ୍ଦୀନଚେତନଃ ॥ 40 ॥
ଅଥ ତଦ୍ଭସ୍ମନାଂ ରାଶିଂ ଗଙ୍ଗାସଲିଲମୁତ୍ତମମ୍ ।
ପ୍ଲାଵଯଦ୍ଧୂତପାପ୍ମାନସ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ତା ରଘୂତ୍ତମ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
devadeve gate tasmin so'ṅguṣṭhāgranipīḍitām |
kṛtvā vasumatīṃ rāma saṃvatsaramupāsata || 1 ||
atha saṃvatsare pūrṇe sarvalokanamaskṛtaḥ |
umāpatiḥ paśupatī rājānamidamabravīt || 2 ||
prītaste'haṃ naraśreṣṭha kariṣyāmi tava priyam |
śirasā dhārayiṣyāmi śailarājasutāmaham || 3 ||
tato haimavatī jyeṣṭhā sarvalokanamaskṛtā |
tadā sātimahadrūpaṃ kṛtvā vegaṃ ca dussaham || 4 ||
ākāśādapatadrāma śive śivaśirasyuta |
acintayacca sā devī gaṅgā paramadurdharā || 5 ||
viśāmyahaṃ hi pātālaṃ srotasā gṛhya śaṅkaram |
tasyāvalepanaṃ jñātvā kruddhastu bhagavān haraḥ || 6 ||
tirobhāvayituṃ buddhiṃ cakre trinayanastadā |
sā tasmin patitā puṇyā puṇye rudrasya mūrdhani || 7 ||
himavatpratime rāma jaṭāmaṇḍalagahvare |
sā kathañcinmahīṃ gantuṃ nāśaknodyatnamāsthitā || 8 ||
naiva nirgamanaṃ lebhe jaṭāmaṇḍalamohitā |
tatraivābambhramaddevī saṃvatsaragaṇān bahūn || 9 ||
tāmapaśyanpunastatra tapaḥ paramamāsthitaḥ |
anena toṣitaścābhūdatyarthaṃ raghunandana || 10 ||
visasarja tato gaṅgāṃ haro bindusaraḥ prati |
tasyāṃ visṛjyamānāyāṃ saptasrotāṃsi jajñire || 11 ||
hlādinī pāvanī caiva nalinī ca tathā'parā |
tisraḥ prācīṃ diśaṃ jagmuḥ gaṅgāśśivajalāśśubhāḥ || 12 ||
sucakṣuścaiva sītā ca sindhuścaiva mahānadī |
tisrastvetā diśaṃ jagmuḥ pratīcīṃ tu śubhodakāḥ || 13 ||
saptamī cānvagāttāsāṃ bhagīrathamatho nṛpam |
bhagīratho'pi rājarṣirdivyaṃ syandanamāsthitaḥ || 14 ||
prāyādagre mahātejā gaṅgā taṃ cāpyanuvrajat |
gaganācchaṅkaraśirastato dharaṇimāśritā || 15 ||
vyasarpata jalaṃ tatra tīvraśabdapuraskṛtam |
matsyakacchapasaṅghaiśca śiṃśumāragaṇaistadā || 16 ||
patadbhiḥ patitaiścānyairvyarocata vasundharā |
tato devarṣigandharvā yakṣasiddhagaṇāstadā || 17 ||
vyalokayanta te tatra gaganādgāṃ gatāṃ tathā |
vimānairnagarākārairhayairgajavaraistadā || 18 ||
pāriplavagataiścāpi devatāstatra viṣṭhitāḥ |
tadadbhutatamaṃ loke gaṅgāpatanamuttamam || 19 ||
didṛkṣavo devagaṇāḥ samīyuramitaujasaḥ |
sampatadbhissuragaṇaisteṣāṃ cābharaṇaujasā || 20 ||
śatādityamivābhāti gaganaṃ gatatoyadam |
śiṃśumāroragagaṇairmīnairapi ca cañcalaiḥ || 21 ||
vidyudbhiriva vikṣiptamākāśamabhavattadā |
pāṇḍaraissalilotpīḍaiḥ kīryamāṇaissahasradhā || 22 ||
śāradābhrairivākīrṇaṃ gaganaṃ haṃsasamplavaiḥ |
kvaciddrutataraṃ yāti kuṭilaṃ kvacidāyatam || 23 ||
vinataṃ kvaciduddhūtaṃ kvacidyāti śanaiśśanaiḥ |
salilenaiva salilaṃ kvacidabhyāhataṃ punaḥ || 24 ||
muhurūrdhvamukhaṃ gatvā papāta vasudhātalam |
tacchaṅkaraśirobhraṣṭaṃ bhraṣṭaṃ bhūmitale punaḥ || 25 ||
vyarocata tadā toyaṃ nirmalaṃ gatakalmaṣam |
tatra devarṣigandharvā vasudhātalavāsinaḥ || 26 ||
bhavāṅgapatitaṃ toyaṃ pavitramiti paspṛśuḥ |
śāpātprapatitā ye ca gaganādvasudhātalam || 27 ||
kṛtvā tatrābhiṣekaṃ te babhūvurgatakalmaṣāḥ |
dhūtapāpāḥ punastena toyenātha subhāsvatā || 28 ||
punarākāśamāviśya svān lokān pratipedire |
mumude mudito lokastena toyena bhāsvatā || 29 ||
kṛtābhiṣeko gaṅgāyāṃ babhūva vigataklamaḥ |
bhagīratho'pi rājārṣirdivyaṃ syandanamāsthitaḥ |
prāyādagre mahātejāstaṃ gaṅgā pṛṣṭhato'nvagāt || 30 ||
devāssarṣigaṇāḥ sarve daityadānavarākṣasāḥ || 31 ||
gandharvayakṣapravarāssakinnaramahoragāḥ |
sarvāścāpsaraso rāma bhagīratharathānugām || 32 ||
gaṅgāmanvagaman prītāssarve jalacarāśca ye |
yato bhagīratho rājā tato gaṅgāyaśasvinī || 33 ||
jagāma saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpapraṇāśinī |
tato hi yajamānasya jahnoradbhutakarmaṇaḥ || 34 ||
gaṅgā samplāvayāmāsa yajñavāṭaṃ mahātmanaḥ |
tasyāvalepanaṃ jñātvā kruddho yajvā tu rāghava || 35 ||
apibacca jalaṃ sarvaṃ gaṅgāyāḥ paramādbhutam |
tato devāssagandharvā ṛṣayaśca suvismitāḥ || 36 ||
pūjayanti mahātmānaṃ jahnuṃ puruṣasattamam |
gaṅgāṃ cāpi nayanti sma duhitṛtve mahātmanaḥ || 37 ||
tatastuṣṭo mahātejāśśrotrābhyāmasṛjat punaḥ || 38 ||
tasmājjahnusutā gaṅgā procyate jāhnavītica |
jagāma ca punargaṅgā bhagīratharathānugā |
sāgaraṃ cāpi samprāptā sā saritpravarā tadā || 39 ||
rasātalamupāgacchatsiddhyarthaṃ tasya karmaṇaḥ |
bhagīratho'pi rājarṣiḥ gaṅgāmādāya yatnataḥ |
pitāmahān bhasmakṛtānapaśyaddīnacetanaḥ || 40 ||
atha tadbhasmanāṃ rāśiṃ gaṅgāsalilamuttamam |
plāvayaddhūtapāpmānassvargaṃ prāptā raghūttama || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||