📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.4 ବାଲକାଣ୍ଡ - ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗଃ
1.4 Balakanda - Chaturtha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତରାଜ୍ଯସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଚକାର ଚରିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵିଚିତ୍ରପଦମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଶ୍ଲୋକାନାମୁକ୍ତଵାନୃଷିଃ ।
ତଥା ସର୍ଗଶତାନ୍ପଞ୍ଚ ଷଟ୍କାଣ୍ଡାନି ତଥୋତ୍ତରମ୍ ॥ 2 ॥
କୃତ୍ଵାପି ତନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ସଭଵିଷ୍ଯଂ ସହୋତ୍ତରମ୍ ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ କୋନ୍ଵେତତ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀଯାଦିତି ପ୍ରଭୁଃ ॥ 3 ॥
ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯମାନସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ।
ଅଗୃହ୍ଣୀତାଂ ତତଃ ପାଦୌ ମୁନିଵେଷୌ କୁଶୀଲଵୌ ॥ 4 ॥
କୁଶୀଲଵୌ ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ ଯଶସ୍ଵିନୌ ।
ଭ୍ରାତରୌ ସ୍ଵରସମ୍ପନ୍ନୌ ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମଵାସିନୌ ॥ 5 ॥
ସ ତୁ ମେଧାଵିନୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦେଷୁ ପରିନିଷ୍ଠିତୌ ।
ଵେଦୋପବୃଂହଣାର୍ଥାଯ ତାଵଗ୍ରାହଯତ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 6 ॥
କାଵ୍ଯଂ ରାମାଯଣଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୀତାଯାଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍ ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯଵଧମିତ୍ଯେଵ ଚକାର ଚରିତଵ୍ରତଃ ॥ 7 ॥
ପାଠ୍ଯେ ଗେଯେ ଚ ମଧୁରଂ ପ୍ରମାଣୈସ୍ତ୍ରିଭିରନ୍ଵିତମ୍ ।
ଜାତିଭିସ୍ସପ୍ତଭିର୍ବଦ୍ଧଂ ତନ୍ତ୍ରୀଲଯସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ 8 ॥
ରସୈଶ୍ଶୃଙ୍ଗାରକାରୁଣ୍ଯହାସ୍ଯଵୀରଭଯାନକୈଃ ।
ରୌଦ୍ରାଦିଭିଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତଂ କାଵ୍ଯମେତଦଗାଯତାମ୍ ॥ 9 ॥
ତୌ ତୁ ଗାନ୍ଧର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୌ ମୂର୍ଛନାସ୍ଥାନକୋଵିଦୌ ।
ଭ୍ରାତରୌ ସ୍ଵରସମ୍ପନ୍ନୌ ଗନ୍ଧର୍ଵାଵିଵ ରୂପିଣୌ ॥ 10 ॥
ରୂପଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନୌ ମଧୁରସ୍ଵରଭାଷିଣୌ ।
ବିମ୍ବାଦିଵୋଦ୍ଧୃତୌ ବିମ୍ବୌ ରାମଦେହାତ୍ତଥା¶ଉ ॥ 11 ॥
ତୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଧର୍ମ୍ଯମାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଵାଚୋଵିଧେଯଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା କାଵ୍ଯମନିନ୍ଦିତୌ ॥ 12 ॥
ଋଷୀଣାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସାଧୂନାଂ ଚ ସମାଗମେ ।
ଯଥୋପଦେଶଂ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୌ ଜଗତୁସ୍ସୁସମାହିତୌ ॥ 13 ॥
ମହାତ୍ମାନୌ ମହାଭାଗୌ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତୌ ।
ତୌ କଦାଚିତ୍ସମେତାନାମୃଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ।
ଆସୀନାନାଂ ସମୀପସ୍ଥାଵିଦଂ କାଵ୍ଯମଗାଯତାମ୍ ॥ 14 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସର୍ଵେ ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣାଃ ।
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ତାଵୂଚୁଃ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଗତାଃ ॥ 15 ॥
ତେ ପ୍ରୀତମନସସ୍ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲାଃ ।
ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ପ୍ରଶସ୍ତଵ୍ଯୌ ଗାଯମାନୌ କୁଶୀଲଵୌ ॥ 16 ॥
ଅହୋ ଗୀତସ୍ଯ ମାଧୁର୍ଯଂ ଶ୍ଲୋକାନାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ଚିରନିର୍ଵୃତ୍ତମପ୍ଯେତତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମିଵ ଦର୍ଶିତମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତାଵୁଭୌ ସୁଷ୍ଠୁ ଭାଵଂ ସମ୍ଯଗଗାଯତାମ୍ ।
ସହିତୌ ମଧୁରଂ ରକ୍ତଂ ସମ୍ପନ୍ନଂ ସ୍ଵରସମ୍ପଦା ॥ 18 ॥
ଏଵଂ ପ୍ରଶସ୍ଯମାନୌ ତୌ ତପଶ୍ଶ୍ଲାଘ୍ଯୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ ।
ସଂରକ୍ତତରମତ୍ଯର୍ଥଂ ମଧୁରଂ ତାଵଗାଯତାମ୍ ॥ 19 ॥
ପ୍ରୀତଃ କଶ୍ଚିନ୍ମୁନିସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥିତଃ କଲଶଂ ଦଦୌ ।
ପ୍ରସନ୍ନୋ ଵଲ୍କଲଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଦଦୌ ତାଭ୍ଯାଂ ମହାଯଶାଃ ॥ 20 ॥
ଆଶ୍ଚର୍ଯମିଦମାଖ୍ଯାନଂ ମୁନିନା ସମ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ।
ପରଂ କଵୀନାମାଧାରଂ ସମାପ୍ତଂ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ 21 ॥
ଅଭିଗୀତମିଦଂ ଗୀତଂ ସର୍ଵଗୀତେଷୁ କୋଵିଦୌ ।
ଆଯୁଷ୍ଯଂ ପୁଷ୍ଟିଜନକଂ ସର୍ଵଶ୍ରୁତିମନୋହରମ୍ ॥ 22 ॥
ପ୍ରଶସ୍ଯମାନୌ ସର୍ଵତ୍ର କଦାଚିତ୍ତତ୍ର ଗାଯକୌ ।
ରଥ୍ଯାସୁ ରାଜମାର୍ଗେଷୁ ଦଦର୍ଶ ଭରତାଗ୍ରଜଃ ॥ 23 ॥
ସ୍ଵଵେଶ୍ମ ଚାନୀଯ ତଦା ଭ୍ରାତରୌ ସ କୁଶୀଲଵୌ ।
ପୂଜଯାମାସ ପୂଜାର୍ହୌ ରାମଶ୍ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ॥ 24 ॥
ଆସୀନଃ କାଞ୍ଚନେ ଦିଵ୍ଯେ ସ ଚ ସିଂହାସନେ ପ୍ରଭୁଃ ।
ଉପୋପଵିଷ୍ଟସ୍ସଚିଵୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚ ପରନ୍ତପଃ ॥ 25 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରୂପସମ୍ପନ୍ନୌ ତାଵୁଭୌ ନିଯତସ୍ତଥା ।
ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମଶ୍ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଭରତଂ ତଦା ॥ 26 ॥
ଶ୍ରୂଯତାମିଦମାଖ୍ଯାନମନଯୋର୍ଦେଵଵର୍ଚସୋଃ ।
ଵିଚିତ୍ରାର୍ଥପଦଂ ସମ୍ଯଗ୍ଗାଯକୌ ତାଵଚୋଦଯତ୍ ॥ 27 ॥
ତୌ ଚାପି ମଧୁରଂ ରକ୍ତଂ ସ୍ଵଞ୍ଚିତାଯତନିସ୍ଵନମ୍ ।
ତନ୍ତ୍ରୀଲଯଵଦତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଶ୍ରୁତାର୍ଥମଗାଯତାମ୍ ॥ 28 ॥
ହ୍ଲାଦଯତ୍ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ମନାଂସି ହୃଦଯାନି ଚ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରାଶ୍ରଯସୁଖଂ ଗେଯଂ ତଦ୍ବଭୌ ଜନସଂସଦି ॥ 29 ॥
ଇମୌ ମୁନୀ ପାର୍ଥିଵଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତୌ କୁଶୀଲଵୌ ଚୈଵ ମହାତପସ୍ଵିନୌ ।
ମମାପି ତଦ୍ଭୂତିକରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତେ ମହାନୁଭାଵଂ ଚରିତଂ ନିବୋଧତ ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତୁ ତୌ ରାମଵଚଃପ୍ରଚୋଦିତାଵଗାଯତାଂ ମାର୍ଗଵିଧାନସମ୍ପଦା ।
ସ ଚାପି ରାମଃ ପରିଷଦ୍ଗତଃ ଶନୈର୍ବୁଭୂଷଯାସକ୍ତମନା ବଭୂଵ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha caturthassargaḥ |
prāptarājyasya rāmasya vālmīkirbhagavānṛṣiḥ |
cakāra caritaṃ kṛtsnaṃ vicitrapadamātmavān || 1 ||
caturviṃśatsahasrāṇi ślokānāmuktavānṛṣiḥ |
tathā sargaśatānpañca ṣaṭkāṇḍāni tathottaram || 2 ||
kṛtvāpi tanmahāprājñassabhaviṣyaṃ sahottaram |
cintayāmāsa konvetatprayuñjīyāditi prabhuḥ || 3 ||
tasya cintayamānasya maharṣerbhāvitātmanaḥ |
agṛhṇītāṃ tataḥ pādau muniveṣau kuśīlavau || 4 ||
kuśīlavau tu dharmajñau rājaputrau yaśasvinau |
bhrātarau svarasampannau dadarśāśramavāsinau || 5 ||
sa tu medhāvinau dṛṣṭvā vedeṣu pariniṣṭhitau |
vedopabṛṃhaṇārthāya tāvagrāhayata prabhuḥ || 6 ||
kāvyaṃ rāmāyaṇaṃ kṛtsnaṃ sītāyāścaritaṃ mahat |
paulastyavadhamityeva cakāra caritavrataḥ || 7 ||
pāṭhye geye ca madhuraṃ pramāṇaistribhiranvitam |
jātibhissaptabhirbaddhaṃ tantrīlayasamanvitam || 8 ||
rasaiśśṛṅgārakāruṇyahāsyavīrabhayānakaiḥ |
raudrādibhiśca saṃyuktaṃ kāvyametadagāyatām || 9 ||
tau tu gāndharvatattvajñau mūrchanāsthānakovidau |
bhrātarau svarasampannau gandharvāviva rūpiṇau || 10 ||
rūpalakṣaṇasampannau madhurasvarabhāṣiṇau |
bimbādivoddhṛtau bimbau rāmadehāttathā¶u || 11 ||
tau rājaputrau kārtsnyena dharmyamākhyānamuttamam |
vācovidheyaṃ tatsarvaṃ kṛtvā kāvyamaninditau || 12 ||
ṛṣīṇāṃ ca dvijātīnāṃ sādhūnāṃ ca samāgame |
yathopadeśaṃ tattvajñau jagatussusamāhitau || 13 ||
mahātmānau mahābhāgau sarvalakṣaṇalakṣitau |
tau kadācitsametānāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
āsīnānāṃ samīpasthāvidaṃ kāvyamagāyatām || 14 ||
tacchrutvā munayassarve bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ |
sādhusādhviti tāvūcuḥ paraṃ vismayamāgatāḥ || 15 ||
te prītamanasassarve munayo dharmavatsalāḥ |
praśaśaṃsuḥ praśastavyau gāyamānau kuśīlavau || 16 ||
aho gītasya mādhuryaṃ ślokānāṃ ca viśeṣataḥ |
ciranirvṛttamapyetatpratyakṣamiva darśitam || 17 ||
praviśya tāvubhau suṣṭhu bhāvaṃ samyagagāyatām |
sahitau madhuraṃ raktaṃ sampannaṃ svarasampadā || 18 ||
evaṃ praśasyamānau tau tapaśślāghyairmahātmabhiḥ |
saṃraktataramatyarthaṃ madhuraṃ tāvagāyatām || 19 ||
prītaḥ kaścinmunistābhyāṃ saṃsthitaḥ kalaśaṃ dadau |
prasanno valkalaṃ kaściddadau tābhyāṃ mahāyaśāḥ || 20 ||
āścaryamidamākhyānaṃ muninā samprakīrtitam |
paraṃ kavīnāmādhāraṃ samāptaṃ ca yathākramam || 21 ||
abhigītamidaṃ gītaṃ sarvagīteṣu kovidau |
āyuṣyaṃ puṣṭijanakaṃ sarvaśrutimanoharam || 22 ||
praśasyamānau sarvatra kadācittatra gāyakau |
rathyāsu rājamārgeṣu dadarśa bharatāgrajaḥ || 23 ||
svaveśma cānīya tadā bhrātarau sa kuśīlavau |
pūjayāmāsa pūjārhau rāmaśśatrunibarhaṇaḥ || 24 ||
āsīnaḥ kāñcane divye sa ca siṃhāsane prabhuḥ |
upopaviṣṭassacivairbhrātṛbhiśca parantapaḥ || 25 ||
dṛṣṭvā tu rūpasampannau tāvubhau niyatastathā |
uvāca lakṣmaṇaṃ rāmaśśatrughnaṃ bharataṃ tadā || 26 ||
śrūyatāmidamākhyānamanayordevavarcasoḥ |
vicitrārthapadaṃ samyaggāyakau tāvacodayat || 27 ||
tau cāpi madhuraṃ raktaṃ svañcitāyatanisvanam |
tantrīlayavadatyarthaṃ viśrutārthamagāyatām || 28 ||
hlādayatsarvagātrāṇi manāṃsi hṛdayāni ca |
śrotrāśrayasukhaṃ geyaṃ tadbabhau janasaṃsadi || 29 ||
imau munī pārthivalakṣaṇānvitau kuśīlavau caiva mahātapasvinau |
mamāpi tadbhūtikaraṃ pravakṣyate mahānubhāvaṃ caritaṃ nibodhata || 30 ||
tatastu tau rāmavacaḥpracoditāvagāyatāṃ mārgavidhānasampadā |
sa cāpi rāmaḥ pariṣadgataḥ śanairbubhūṣayāsaktamanā babhūva || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe caturthassargaḥ ||