📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.1 ବାଲକାଣ୍ଡ - ପ୍ରଥମ ସର୍ଗଃ
1.1 Balakanda - Prathama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପ୍ରଥମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତପସ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତଂ ତପସ୍ଵୀ ଵାଗ୍ଵିଦାଂ ଵରମ୍ ।
ନାରଦଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍ ॥ 1 ॥
କୋନ୍ଵସ୍ମିନ୍ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଲୋକେ ଗୁଣଵାନ୍କଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ॥ 2 ॥
ଚାରିତ୍ରେଣ ଚ କୋ ଯୁକ୍ତସ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କୋ ହିତଃ ।
ଵିଦ୍ଵାନ୍କଃ କସ୍ସମର୍ଥଶ୍ଚ କଶ୍ଚୈକପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ॥ 3 ॥
ଆତ୍ମଵାନ୍କୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍କୋଽନସୂଯକଃ ।
କସ୍ଯ ବିଭ୍ଯତି ଦେଵାଶ୍ଚ ଜାତରୋଷସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ॥ 4 ॥
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ ।
ମହର୍ଷେ ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥୋଽସି ଜ୍ଞାତୁମେଵଂଵିଧଂ ନରମ୍ ॥ 5 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈତତ୍ତ୍ରିଲୋକଜ୍ଞୋ ଵାଲ୍ମୀକେର୍ନାରଦୋ ଵଚଃ ।
ଶ୍ରୂଯତାମିତି ଚାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 6 ॥
ବହଵୋ ଦୁର୍ଲଭାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ତ୍ଵଯା କୀର୍ତିତା ଗୁଣାଃ ।
ମୁନେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତୈର୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଶ୍ରୂଯତାନ୍ନରଃ ॥ 7 ॥
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵୋ ରାମୋ ନାମ ଜନୈଶ୍ଶ୍ରୁତଃ ।
ନିଯତାତ୍ମା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ଧୃତିମାନ୍ ଵଶୀ ॥ 8 ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ନୀତିମାନ୍ଵାଗ୍ମୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ।
ଵିପୁଲାଂସୋ ମହାବାହୁଃ କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵୋ ମହାହନୁଃ ॥ 9 ॥
ମହୋରସ୍କୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗୂଢଜତ୍ରୁରରିନ୍ଦମଃ ।
ଆଜାନୁବାହୁସ୍ସୁଶିରାସ୍ସୁଲଲାଟସ୍ସୁଵିକ୍ରମଃ ॥ 10 ॥
ସମସ୍ସମଵିଭକ୍ତାଙ୍ଗସ୍ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ପୀନଵକ୍ଷା ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ ॥ 11 ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତେ ରତଃ ।
ଯଶସ୍ଵୀ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନଶ୍ଶୁଚିର୍ଵଶ୍ଯସ୍ସମାଧିମାନ୍ ॥ 12 ॥
ପ୍ରଜାପତିସମଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧାତା ରିପୁନିଷୂଦନଃ ।
ରକ୍ଷିତା ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ପରିରକ୍ଷିତା ॥ 13 ॥
ରକ୍ଷିତା ସ୍ଵସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ସ୍ଵଜନସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷିତା ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଧନୁର୍ଵେଦେ ଚ ନିଷ୍ଠିତଃ ॥ 14 ॥
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞସ୍ସ୍ମୃତିମାନ୍ପ୍ରତିଭାନଵାନ୍ ।
ସର୍ଵଲୋକପ୍ରିଯସ୍ସାଧୁରଦୀନାତ୍ମା ଵିଚକ୍ଷଣଃ ॥ 15 ॥
ସର୍ଵଦାଭିଗତସ୍ସଦ୍ଭିସ୍ସମୁଦ୍ର ଇଵ ସିନ୍ଧୁଭିଃ ।
ଆର୍ଯସ୍ସର୍ଵସମଶ୍ଚୈଵ ସଦୈକପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ॥ 16 ॥
ସ ଚ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଃ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ ।
ସମୁଦ୍ର ଇଵ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯେ ଧୈର୍ଯେଣ ହିମଵାନିଵ ॥ 17 ॥
ଵିଷ୍ଣୁନା ସଦୃଶୋ ଵୀର୍ଯେ ସୋମଵତ୍ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ।
କାଲାଗ୍ନିସଦୃଶଃ କ୍ରୋଧେ କ୍ଷମଯା ପୃଥିଵୀସମଃ ॥ 18 ॥
ଧନଦେନ ସମସ୍ତ୍ଯାଗେ ସତ୍ଯେ ଧର୍ମ ଇଵାପରଃ ।
ତମେଵଂ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନଂ ରାମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 19 ॥
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଦଶରଥସ୍ସୁତମ୍ ।
ପ୍ରକୃତୀନାଂ ହିତୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରକୃତିପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା ॥ 20 ॥
ଯୌଵରାଜ୍ଯେନ ସଂଯୋକ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ମହୀପତିଃ ।
ତସ୍ଯାଭିଷେକସମ୍ଭାରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାର୍ଯାଽଥ କୈକଯୀ ॥ 21 ॥
ପୂର୍ଵଂ ଦତ୍ତଵରା ଦେଵୀ ଵରମେନମଯାଚତ ।
ଵିଵାସନଂ ଚ ରାମସ୍ଯ ଭରତସ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍ ॥ 22 ॥
ସ ସତ୍ଯଵଚନାଦ୍ରାଜା ଧର୍ମପାଶେନ ସଂଯତଃ ।
ଵିଵାସଯାମାସ ସୁତଂ ରାମଂ ଦଶରଥଃ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ 23 ॥
ସ ଜଗାମ ଵନଂ ଵୀରଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମନୁପାଲଯନ୍ ।
ପିତୁର୍ଵଚନନିର୍ଦେଶାତ୍କୈକେଯ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାରଣାତ୍ ॥ 24 ॥
ତଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽନୁଜଗାମ ହ ।
ସ୍ନେହାଦ୍ଵିନଯସମ୍ପନ୍ନସ୍ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ ॥ 25 ॥
ଭ୍ରାତରଂ ଦଯିତୋ ଭ୍ରାତୁସ୍ସୌଭ୍ରାତ୍ରମନୁଦର୍ଶଯନ୍ ।
ରାମସ୍ଯ ଦଯିତା ଭାର୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାଣସମା ହିତା ॥ 26 ॥
ଜନକସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତା ଦେଵମାଯେଵ ନିର୍ମିତା ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ନାରୀଣାମୁତ୍ତମା ଵଧୂଃ ॥ 27 ॥
ସୀତାପ୍ଯନୁଗତା ରାମଂ ଶଶିନଂ ରୋହିଣୀ ଯଥା ।
ପୌରୈରନୁଗତୋ ଦୂରଂ ପିତ୍ରା ଦଶରଥେନ ଚ ॥ 28 ॥
ଶୃଙ୍ଗିବେରପୁରେ ସୂତଂ ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ।
ଗୁହମାସାଦ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିଷାଦାଧିପତିଂ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ 29 ॥
ଗୁହେନ ସହିତୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ସୀତଯା ।
ତେ ଵନେନ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀସ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ବହୂଦକାଃ ॥ 30 ॥
ଚିତ୍ରକୂଟମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।
ରମ୍ଯମାଵସଥଂ କୃତ୍ଵା ରମମାଣା ଵନେ ତ୍ରଯଃ ॥ 31 ॥
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସଙ୍କାଶାସ୍ତତ୍ର ତେ ନ୍ଯଵସନ୍ ସୁଖମ୍ ।
ତେ ଵନେନ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀସ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ବହୂଦକାଃ ॥ 32 ॥
ଚିତ୍ରକୂଟମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।
ରମ୍ଯମାଵସଥଂ କୃତ୍ଵା ରମମାଣା ଵନେ ତ୍ରଯଃ ॥ 33 ॥
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସଙ୍କାଶାସ୍ତତ୍ର ତେ ନ୍ଯଵସନ୍ ସୁଖମ୍ ।
ଚିତ୍ରକୂଟଂ ଗତେ ରାମେ ପୁତ୍ରଶୋକାତୁରସ୍ତଥା ॥ 34 ॥
ରାଜା ଦଶରଥସ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜଗାମ ଵିଲପନ୍ସୁତମ୍ ।
ମୃତେ ତୁ ତସ୍ମିନ୍ଭରତୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ॥ 35 ॥
ନିଯୁଜ୍ଯମାନୋ ରାଜ୍ଯାଯ ନୈଚ୍ଛଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମହାବଲଃ ।
ସ ଜଗାମ ଵନଂ ଵୀରୋ ରାମପାଦପ୍ରସାଦକଃ ॥ 36 ॥
ଗତ୍ଵା ତୁ ସୁମହାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଅଯାଚଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ରାମମାର୍ଯଭାଵପୁରସ୍କୃତଃ ॥ 37 ॥
ତ୍ଵମେଵ ରାଜା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଇତି ରାମଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରାମୋଽପି ପରମୋଦାରସ୍ସୁମୁଖସ୍ସୁମହାଯଶାଃ ।
ନ ଚୈଚ୍ଛତ୍ପିତୁରାଦେଶାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ରାମୋ ମହାବଲଃ ॥ 38 ॥
ପାଦୁକେ ଚାସ୍ଯ ରାଜ୍ଯାଯ ନ୍ଯାସଂ ଦତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ ।
ନିଵର୍ତଯାମାସ ତତୋ ଭରତଂ ଭରତାଗ୍ରଜଃ ॥ 39 ॥
ସ କାମମନଵାପ୍ଯୈଵ ରାମପାଦାଵୁପସ୍ପୃଶନ୍ ॥ 40 ॥
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେଽକରୋଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ରାମାଗମନକାଙ୍କ୍ଷଯା ।
ଗତେ ତୁ ଭରତେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ 41 ॥
ରାମସ୍ତୁ ପୁନରାଲକ୍ଷ୍ଯ ନାଗରସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ଚ ।
ତତ୍ରାଗମନମେକାଗ୍ରୋ ଦଣ୍ଡକାନ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ॥ 42 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୁ ମହାରଣ୍ଯଂ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ ।
ଵିରାଧଂ ରାକ୍ଷସଂ ହତ୍ଵା ଶରଭଙ୍ଗଂ ଦଦର୍ଶ ହ ॥ 43 ॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାପ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଅଗସ୍ତ୍ଯଭ୍ରାତରଂ ତଥା ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ଜଗ୍ରାହୈନ୍ଦ୍ରଂ ଶରାସନମ୍ ॥ 44 ॥
ଖଡ୍ଗଂ ଚ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତୂଣୀ ଚାକ୍ଷଯସାଯକୌ ।
ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵନେ ଵନଚରୈସ୍ସହ ।
ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗମନ୍ସର୍ଵେ ଵଧାଯାସୁରରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 45 ॥
ସ ତେଷାଂ ପ୍ରତିଶୁଶ୍ରାଵ ରାକ୍ଷସାନାଂ ତଥା ଵନେ ॥ 46 ॥
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ରାମେଣ ଵଧସ୍ସଂଯତି ରକ୍ଷସାମ୍ ।
ଋଷୀଣାମଗ୍ନିକଲ୍ପାନାଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନାମ୍ ॥ 47 ॥
ତେନ ତତ୍ରୈଵ ଵସତା ଜନସ୍ଥାନନିଵାସିନୀ ।
ଵିରୂପିତା ଶୂର୍ପଣଖା ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ ॥ 48 ॥
ତତଶ୍ଶୂର୍ପଣଖାଵାକ୍ଯାଦୁଦ୍ଯୁକ୍ତାନ୍ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ।
ଖରଂ ତ୍ରିଶିରସଂ ଚୈଵ ଦୂଷଣଂ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 49 ॥
ନିଜଘାନ ଵନେ ରାମସ୍ତେଷାଂ ଚୈଵ ପଦାନୁଗାନ୍ ।
ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ନିଵସତା ଜନସ୍ଥାନନିଵାସିନାମ୍ ॥ 50 ॥
ରକ୍ଷସାଂ ନିହତାନ୍ଯାସନ୍ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ।
ତତୋ ଜ୍ଞାତିଵଧଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ॥ 51 ॥
ସହାଯଂ ଵରଯାମାସ ମାରୀଚଂ ନାମ ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ଵାର୍ଯମାଣସ୍ସୁବହୁଶୋ ମାରୀଚେନ ସ ରାଵଣଃ ॥ 52 ॥
ନ ଵିରୋଧୋ ବଲଵତା କ୍ଷମୋ ରାଵଣ ତେନ ତେ ।
ଅନାଦୃତ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଵଣଃ କାଲଚୋଦିତଃ ॥ 53 ॥
ଜଗାମ ସହ ମାରୀଚସ୍ତସ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ତଦା ।
ତେନ ମାଯାଵିନା ଦୂରମପଵାହ୍ଯ ନୃପାତ୍ମଜୌ ॥ 54 ॥
ଜହାର ଭାର୍ଯାଂ ରାମସ୍ଯ ଗୃଧ୍ରଂ ହତ୍ଵା ଜଟାଯୁଷମ୍ ।
ଗୃଧ୍ରଂ ଚ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 55 ॥
ରାଘଵଶ୍ଶୋକସନ୍ତପ୍ତୋ ଵିଲଲାପାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ଶୋକେନ ଗୃଧ୍ରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଜଟାଯୁଷମ୍ ॥ 56 ॥
ମାର୍ଗମାଣୋ ଵନେ ସୀତାଂ ରାକ୍ଷସଂ ସନ୍ଦଦର୍ଶ ହ ।
କବନ୍ଧନ୍ନାମ ରୂପେଣ ଵିକୃତଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍ ॥ 57 ॥
ତଂ ନିହତ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଦଦାହ ସ୍ଵର୍ଗତଶ୍ଚ ସଃ ।
ସ ଚାସ୍ଯ କଥଯାମାସ ଶବରୀଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍ ॥ 58 ॥
ଶ୍ରମଣୀଂ ଧର୍ମନିପୁଣାମଭିଗଚ୍ଛେତି ରାଘଵ ।
1151 ସୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମହାତେଜାଶ୍ଶବରୀଂ ଶତ୍ରୁସୂଦନଃ ॥ 59 ॥
ଶବର୍ଯା ପୂଜିତସ୍ସମ୍ଯଗ୍ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ।
ପମ୍ପାତୀରେ ହନୁମତା ସଙ୍ଗତୋ ଵାନରେଣ ହ ॥ 60 ॥
ହନୁମଦ୍ଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗତଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଂସଦ୍ରାମୋ ମହାବଲଃ ॥ 61 ॥
ଆଦିତସ୍ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସୀତାଯାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚାପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଵାନରଃ ॥ 62 ॥
ଚକାର ସଖ୍ଯଂ ରାମେଣ ପ୍ରୀତଶ୍ଚୈଵାଗ୍ନିସାକ୍ଷିକମ୍ ।
ତତୋ ଵାନରରାଜେନ ଵୈରାନୁକଥନଂ ପ୍ରତି ॥ 63 ॥
ରାମାଯାଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଣଯାଦ୍ଦୁଃଖିତେନ ଚ ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଚ ରାମେଣ ତଦା ଵାଲିଵଧଂ ପ୍ରତି ॥ 64 ॥
ଵାଲିନଶ୍ଚ ବଲଂ ତତ୍ର କଥଯାମାସ ଵାନରଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଶଙ୍କିତଶ୍ଚାସୀନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵୀର୍ଯେଣ ରାଘଵେ ॥ 65 ॥
ରାଘଵପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ତୁ ଦୁନ୍ଦୁଭେଃ କାଯମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ମହାପର୍ଵତସନ୍ନିଭମ୍ ॥ 66 ॥
ଉତ୍ସ୍ମଯିତ୍ଵା ମହାବାହୁଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚାସ୍ଥି ମହାବଲଃ ।
ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଚିକ୍ଷେପ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଦଶଯୋଜନମ୍ ॥ 67 ॥
ବିଭେଦ ଚ ପୁନସ୍ସାଲାନ୍ସପ୍ତୈକେନ ମହେଷୁଣା ।
ଗିରିଂ ରସାତଲଂ ଚୈଵ ଜନଯନ୍ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ତଥା ॥ 68 ॥
ତତଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ତେନ ଵିଶ୍ଵସ୍ତସ୍ସ ମହାକପିଃ ।
କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ରାମସହିତୋ ଜଗାମ ଚ ଗୁହାଂ ତଦା ॥ 69 ॥
ତତୋଽଗର୍ଜଦ୍ଧରିଵରଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ହେମପିଙ୍ଗଲଃ ।
ତେନ ନାଦେନ ମହତା ନିର୍ଜଗାମ ହରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 70 ॥
ଅନୁମାନ୍ଯ ତଦା ତାରାଂ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗତଃ ।
ନିଜଘାନ ଚ ତତ୍ରୈନଂ ଶରେଣୈକେନ ରାଘଵଃ ॥ 71 ॥
ତତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାଦ୍ଧତ୍ଵା ଵାଲିନମାହଵେ ।
ସୁଗ୍ରୀଵମେଵ ତଦ୍ରାଜ୍ଯେ ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍ ॥ 72 ॥
ସ ଚ ସର୍ଵାନ୍ସମାନୀଯ ଵାନରାନ୍ଵାନରର୍ଷଭଃ ।
ଦିଶଃ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଦିଦୃକ୍ଷୁର୍ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 73 ॥
ତତୋ ଗୃଧ୍ରସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ସମ୍ପାତେର୍ହନୁମାନ୍ବଲୀ ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ଲଵଣାର୍ଣଵମ୍ ॥ 74 ॥
ତତ୍ର ଲଙ୍କାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ସୀତାଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀମଶୋକଵନିକାଂ ଗତାମ୍ ॥ 75 ॥
ନିଵେଦଯିତ୍ଵାଽଽଭିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ।
ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ମର୍ଦଯାମାସ ତୋରଣମ୍ ॥ 76 ॥
ପଞ୍ଚ ସେନାଗ୍ରଗାନ୍ହତ୍ଵା ସପ୍ତମନ୍ତ୍ରିସୁତାନପି ।
ଶୂରମକ୍ଷଂ ଚ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ଗ୍ରହଣଂ ସମୁପାଗମତ୍ ॥ 77 ॥
ଅସ୍ତ୍ରେଣୋନ୍ମୁକ୍ତମାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୈତାମହାଦ୍ଵରାତ୍ ।
ମର୍ଷଯନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ଵୀରୋ ଯନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତାନ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା ॥ 78 ॥
ତତୋ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାମୃତେ ସୀତାଂ ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ରାମାଯ ପ୍ରିଯମାଖ୍ଯାତୁଂ ପୁନରାଯାନ୍ମହାକପିଃ ॥ 79 ॥
ସୋଽଧିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ କୃତ୍ଵା ରାମଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।
ନ୍ଯଵେଦଯଦମେଯାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟା ସୀତେତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 80 ॥
ତତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵସହିତୋ ଗତ୍ଵା ତୀରଂ ମହୋଦଧେଃ ।
ସମୁଦ୍ରଂ କ୍ଷୋଭଯାମାସ ଶରୈରାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭୈଃ ॥ 81 ॥
ଦର୍ଶଯାମାସ ଚାତ୍ମାନଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ସରିତାଂ ପତିଃ ।
ସମୁଦ୍ରଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ନଲଂ ସେତୁମକାରଯତ୍ ॥ 82 ॥
ତେନ ଗତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣମାହଵେ ।
ରାମଃ ସୀତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ପରାଂ ଵ୍ରୀଡାମୁପାଗମତ୍ ॥ 83 ॥
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାମଃ ପରୁଷଂ ଜନସଂସଦି ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ସା ସୀତା ଵିଵେଶ ଜ୍ଵଲନଂ ସତୀ ॥ 84 ॥
ତତୋଽଗ୍ନିଵଚନାତ୍ସୀତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଗତକଲ୍ମଷାମ୍ ।
ବଭୌ ରାମସ୍ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପୂଜିତସ୍ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ ॥ 85 ॥
କର୍ମଣା ତେନ ମହତା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।
ସଦେଵର୍ଷିଗଣଂ ତୁଷ୍ଟଂ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 86 ॥
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଚ ଲଙ୍କାଯାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍ ।
କୃତକୃତ୍ଯସ୍ତଦା ରାମୋ ଵିଜ୍ଵରଃ ପ୍ରମୁମୋଦ ହ ॥ 87 ॥
ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ଵାନରାନ୍ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକେଣ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ॥ 88 ॥
ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ରାମସ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।
ଭରତସ୍ଯାନ୍ତିକଂ ରାମୋ ହନୂମନ୍ତଂ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ॥ 89 ॥
ପୁନରାଖ୍ଯାଯିକାଂ ଜଲ୍ପନ୍ସୁଗ୍ରୀଵସହିତଶ୍ଚ ସଃ ।
ପୁଷ୍ପକଂ ତତ୍ସମାରୁହ୍ଯ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଯଯୌ ତଦା ॥ 90 ॥
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେ ଜଟାଂ ହିତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିସ୍ସହିତୋଽନଘଃ ।
ରାମସ୍ସୀତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ପୁନରଵାପ୍ତଵାନ୍ ॥ 91 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତୋ ଲୋକସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟସ୍ସୁଧାର୍ମିକଃ ।
ନିରାମଯୋ ହ୍ଯରୋଗଶ୍ଚ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଭଯଵର୍ଜିତଃ ॥ 92 ॥
ନ ପୁତ୍ରମରଣଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପୁରୁଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ନାର୍ଯଶ୍ଚାଵିଧଵା ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପତିଵ୍ରତାଃ ॥ 93 ॥
ନ ଚାଗ୍ନିଜଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାପ୍ସୁ ମଜ୍ଜନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ ।
ନ ଵାତଜଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାପି ଜ୍ଵରକୃତଂ ତଥା ॥ 94 ॥
ନ ଚାପି କ୍ଷୁଦ୍ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ତସ୍କରଭଯଂ ତଥା ।
ନଗରାଣି ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଧନଧାନ୍ଯଯୁତାନି ଚ ॥ 95 ॥
ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତାସ୍ସର୍ଵେ ଯଥା କୃତଯୁଗେ ତଥା ।
ଅଶ୍ଵମେଧଶତୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ବହୁସୁଵର୍ଣକୈଃ ॥ 96 ॥
ଗଵାଂ କୋଟ୍ଯଯୁତଂ ଦତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯଂ ଧନଂ ଦତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହାଯଶାଃ ॥ 97 ॥
ରାଜଵଂଶାନ୍ଶତଗୁଣାନ୍ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ରାଘଵଃ ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ଚ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ଧର୍ମେ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 98 ॥
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ ।
ରାମୋ ରାଜ୍ଯମୁପାସିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ॥ 99 ॥
ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପଘ୍ନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦୈଶ୍ଚ ସମ୍ମିତମ୍ ।
ଯଃ ପଠେଦ୍ରାମଚରିତଂ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ 100 ॥
ଏତଦାଖ୍ଯାନମାଯୁଷ୍ଯଂ ପଠନ୍ରାମାଯଣଂ ନରଃ ।
ସପୁତ୍ରପୌତ୍ରସ୍ସଗଣଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ ॥ 101 ॥
ପଠନ୍ଦ୍ଵିଜୋ ଵାଗୃଷଭତ୍ଵମୀଯାତ୍ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଭୂମିପତିତ୍ଵମୀଯାତ୍ ।
ଵଣିଗ୍ଜନଃ ପଣ୍ଯଫଲତ୍ଵମୀଯାତ୍ ଜନଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରୋଽପି ମହତ୍ଵମୀଯାତ୍ ॥ 102 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |
nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||
konvasminsāmprataṃ loke guṇavānkaśca vīryavān |
dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||
cāritreṇa ca ko yuktassarvabhūteṣu ko hitaḥ |
vidvānkaḥ kassamarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||
ātmavānko jitakrodho dyutimānko'nasūyakaḥ |
kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |
maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||
śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |
śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||
bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |
mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaśśrūyatānnaraḥ || 7 ||
ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiśśrutaḥ |
niyatātmā mahāvīryo dyutimāndhṛtimān vaśī || 8 ||
buddhimānnītimānvāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |
vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||
mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |
ājānubāhussuśirāssulalāṭassuvikramaḥ || 10 ||
samassamavibhaktāṅgassnigdhavarṇaḥ pratāpavān |
pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||
dharmajñassatyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |
yaśasvī jñānasampannaśśucirvaśyassamādhimān || 12 ||
prajāpatisamaśśrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |
rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||
rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |
vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||
sarvaśāstrārthatattvajñassmṛtimānpratibhānavān |
sarvalokapriyassādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||
sarvadābhigatassadbhissamudra iva sindhubhiḥ |
āryassarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||
sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |
samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||
viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |
kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||
dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |
tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||
jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathassutam |
prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛtipriyakāmyayā || 20 ||
yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |
tasyābhiṣekasambhārāndṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||
pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |
vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||
sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |
vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||
sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |
piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||
taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |
snehādvinayasampannassumitrānandavardhanaḥ || 25 ||
bhrātaraṃ dayito bhrātussaubhrātramanudarśayan |
rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamā hitā || 26 ||
janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |
sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||
sītāpyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |
paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||
śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |
guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||
guhena sahito rāmo lakṣmaṇena ca sītayā |
te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||
citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||
devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasan sukham |
te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 32 ||
citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 33 ||
devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasan sukham |
citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 34 ||
rājā daśarathassvargaṃ jagāma vilapansutam |
mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 35 ||
niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |
sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 36 ||
gatvā tu sumahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |
ayācadbhrātaraṃ rāmamāryabhāvapuraskṛtaḥ || 37 ||
tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |
rāmo'pi paramodārassumukhassumahāyaśāḥ |
na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ || 38 ||
pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ datvā punaḥpunaḥ |
nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ || 39 ||
sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 40 ||
nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |
gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 41 ||
rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |
tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 42 ||
praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |
virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 43 ||
sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |
agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 44 ||
khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |
vasatastasya rāmasya vane vanacaraissaha |
ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām || 45 ||
sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 46 ||
pratijñātaśca rāmeṇa vadhassaṃyati rakṣasām |
ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 47 ||
tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 48 ||
tataśśūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |
kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 49 ||
nijaghāna vane rāmasteṣāṃ caiva padānugān |
vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 50 ||
rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |
tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 51 ||
sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |
vāryamāṇassubahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 52 ||
na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |
anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 53 ||
jagāma saha mārīcastasyāśramapadaṃ tadā |
tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 54 ||
jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |
gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 55 ||
rāghavaśśokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |
tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 56 ||
mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |
kabandhannāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 57 ||
taṃ nihatya mahābāhurdadāha svargataśca saḥ |
sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 58 ||
śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghava |
1151 so'bhyagacchanmahātejāśśabarīṃ śatrusūdanaḥ || 59 ||
śabaryā pūjitassamyagrāmo daśarathātmajaḥ |
pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 60 ||
hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |
sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 61 ||
āditastadyathāvṛttaṃ sītāyāśca viśeṣataḥ |
sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 62 ||
cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |
tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 63 ||
rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |
pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 64 ||
vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |
sugrīvaśśaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 65 ||
rāghavapratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |
darśayāmāsa sugrīvo mahāparvatasannibham || 66 ||
utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |
pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 67 ||
bibheda ca punassālānsaptaikena maheṣuṇā |
giriṃ rasātalaṃ caiva janayanpratyayaṃ tathā || 68 ||
tataḥ prītamanāstena viśvastassa mahākapiḥ |
kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 69 ||
tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 70 ||
anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |
nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 71 ||
tatassugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |
sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 72 ||
sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |
diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 73 ||
tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |
śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 74 ||
tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |
dadarśa sītāṃ dhyāyantīmaśokavanikāṃ gatām || 75 ||
nivedayitvā''bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |
samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 76 ||
pañca senāgragānhatvā saptamantrisutānapi |
śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 77 ||
astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |
marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 78 ||
tato dagdhvā purīṃ laṅkāmṛte sītāṃ ca maithilīm |
rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 79 ||
so'dhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |
nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 80 ||
tatassugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |
samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 81 ||
darśayāmāsa cātmānaṃ samudrassaritāṃ patiḥ |
samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 82 ||
tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |
rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 83 ||
tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |
amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 84 ||
tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |
babhau rāmassamprahṛṣṭaḥ pūjitassarvadaivataiḥ || 85 ||
karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |
sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 86 ||
abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |
kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 87 ||
devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |
ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 88 ||
bharadvājāśramaṃ gatvā rāmassatyaparākramaḥ |
bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 89 ||
punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |
puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 90 ||
nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhissahito'naghaḥ |
rāmassītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 91 ||
prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭassudhārmikaḥ |
nirāmayo hyarogaśca durbhikṣabhayavarjitaḥ || 92 ||
na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |
nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 93 ||
na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |
na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 94 ||
na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |
nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 95 ||
nityaṃ pramuditāssarve yathā kṛtayuge tathā |
aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 96 ||
gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |
asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 97 ||
rājavaṃśānśataguṇānsthāpayiṣyati rāghavaḥ |
cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 98 ||
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |
rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ prayāsyati || 99 ||
idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |
yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 100 ||
etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |
saputrapautrassagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 101 ||
paṭhandvijo vāgṛṣabhatvamīyāt syātkṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt janaśca śūdro'pi mahatvamīyāt || 102 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe prathamassargaḥ ||