📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ଵିଶ୍ଵକର୍ମ ସୂକ୍ତମ୍
Vishvakarma Suktam
Suktam Vedic Oriya
(ତୈ. ସଂ. 1.4.6)
ଯ ଇ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଜୁହ୍ଵ॒ଦୃଷି॒ର୍​ହୋତା॑ ନିଷ॒ସାଦା॑ ପି॒ତା ନଃ॑ ।
1
ସ ଆ॒ଶିଷା॒ ଦ୍ରଵି॑ଣମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ପରମ॒ଚ୍ଛଦୋ॒ ଵର॒ ଆ ଵି॑ଵେଶ ॥ 1
ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ମନ॑ସା॒ ଯଦ୍ଵିହା॑ଯା ଧା॒ତା ଵି॑ଧା॒ତା ପ॑ର॒ମୋତ ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ ।
2
ତେଷା॑ମି॒ଷ୍ଟାନି॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦନ୍ତି॒ ଯତ୍ର॑ ସପ୍ତ॒ର୍​ଷୀନ୍ପ॒ର ଏକ॑ମା॒ହୁଃ ॥ 2
ଯୋ ନଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ଯୋ ଵି॑ଧା॒ତା ଯୋ ନଃ॑ ସ॒ତୋ ଅ॒ଭ୍ଯା ସଜ୍ଜ॒ଜାନ॑ ।
3
ଯୋ ଦେ॒ଵାନା॑-ନ୍ନାମ॒ଧା ଏକ॑ ଏ॒ଵ ତଗ୍ଂ ସ॑ମ୍ପ୍ର॒ଶ୍ନମ୍ଭୁଵ॑ନା ଯନ୍ତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ 3
ତ ଆଯ॑ଜନ୍ତ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒ଗ୍ଂ ସମ॑ସ୍ମା॒ ଋଷ॑ଯଃ॒ ପୂର୍ଵେ॑ ଜରି॒ତାରୋ॒ ନ ଭୂ॒ନା ।
4
ଅ॒ସୂର୍ତା॒ ସୂର୍ତା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନେ॒ ଯେ ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ମକୃ॑ଣ୍ଵନ୍ନି॒ମାନି॑ ॥ 4
ନ ତଂ-ଵିଁ॑ଦାଥ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଜ॒ଜାନା॒ନ୍ଯଦ୍ଯୁ॒ଷ୍ମାକ॒ମନ୍ତ॑ରମ୍ଭଵାତି ।
5
ନୀ॒ହା॒ରେଣ॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା ଜଲ୍ପ୍ଯା॑ ଚାସୁ॒ତୃପ॑ ଉକ୍ଥ॒ଶାସ॑ଶ୍ଚରନ୍ତି ॥ 5
ପ॒ରୋ ଦି॒ଵା ପ॒ର ଏ॒ନା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ ଦେ॒ଵେଭି॒ରସୁ॑ରୈ॒ର୍ଗୁହା॒ ଯତ୍ ।
6
କଗ୍ଂ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ ॥ 6
ତମିଦ୍ଗର୍ଭ॑ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ।
7
ଅ॒ଜସ୍ଯ॒ ନାଭା॒ଵଧ୍ଯେକ॒ମର୍ପି॑ତଂ॒-ଯଁସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒ମ୍ଭୁଵନ॒ମଧି॑ ଶ୍ରି॒ତମ୍ ॥ 7
ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ହ୍ଯଜ॑ନିଷ୍ଟ ଦେ॒ଵ ଆଦିଦ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ଭଵଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯଃ॑ ।
8
ତୃ॒ତୀଯଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନାମ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧାତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ॥ 8
ଚକ୍ଷୁ॑ଷଃ ପି॒ତା ମନ॑ସା॒ ହି ଧୀରୋ॑ ଘୃ॒ତମେ॑ନେ ଅଜନ॒ନ୍ନନ୍ନ॑ମାନେ ।
9
ଯ॒ଦେଦନ୍ତା॒ ଅଦ॑ଦୃଗ୍ଂହନ୍ତ॒ ପୂର୍ଵ॒ ଆଦିଦ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ପ୍ରଥେତାମ୍ ॥ 9
ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ହସ୍ତ ଉ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ସ୍ପାତ୍ ।
10
ସମ୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒-ନ୍ନମ॑ତି॒ ସମ୍ପତ॑ତ୍ରୈ॒ର୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ନଯ॑ନ୍ଦେ॒ଵ ଏକଃ॑ ॥ 10
କିଗ୍ଂ ସ୍ଵି॑ଦାସୀଦଧି॒ଷ୍ଠାନ॑ମା॒ରମ୍ଭ॑ଣ-ଙ୍କତ॒ମତ୍ସ୍ଵି॒ତ୍କିମା॑ସୀତ୍ ।
11
ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑ନ୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵି ଦ୍ଯାମୌର୍ଣୋ॑ନ୍ମହି॒ନା ଵି॒ଶ୍ଵଚ॑କ୍ଷାଃ ॥ 11
କିଗ୍ଂ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀ॒ଦ୍ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ ।
12
ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତଦ୍ଯଦ॒ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍॑ ॥ 12
ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ପର॒ମାଣି॒ ଯାଵ॒ମା ଯା ମ॑ଧ୍ଯ॒ମା ଵି॑ଶ୍ଵକର୍ମନ୍ନୁ॒ତେମା ।
13
ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯୋ ହ॒ଵିଷି॑ ସ୍ଵଧାଵ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ ॥ 13
ଵା॒ଚସ୍ପତିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମାଣମୂ॒ତଯେ॑ ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯା ହୁ॑ଵେମ ।
14
ସ ନୋ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠା॒ ହଵ॑ନାନି ଜୋଷତେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ॑ମ୍ଭୂ॒ରଵ॑ସେ ସା॒ଧୁକ॑ର୍ମା ॥ 14
ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ ।
15
ମୁହ୍ଯ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ନ୍ଯେ ଅ॒ଭିତଃ॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ ଇ॒ହାସ୍ମାକ॑ମ୍ମ॒ଘଵା॑ ସୂ॒ରିର॑ସ୍ତୁ ॥ 15
ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍ହ॒ଵିଷା ଵର୍ଧ॑ନେନ ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ମକୃଣୋରଵ॒ଧ୍ଯମ୍ ।
16
ତସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॒-ସ୍ସମ॑ନମନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀର॒ଯମୁ॒ଗ୍ରୋ ଵି॑ହ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଯଥାସ॑ତ୍ ॥ 16
ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ଵ॒ଯୁନା॑ଯ॒ ସିନ୍ଧୂ॑ନା॒ମ୍ପତ॑ଯେ॒ ନମଃ॑ ।
ନ॒ଦୀନା॒ଗ୍ଂ ସର୍ଵା॑ସାମ୍ପି॒ତ୍ରେ ଜୁ॑ହୁ॒ତା
ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣେ॒ ଵିଶ୍ଵାହାମ॑ର୍ତ୍ଯଗ୍ଂ ହ॒ଵିଃ ।
Roman (IAST) Transliteration
(tai. saṃ. 1.4.6)
ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r​hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ |
sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || 1
vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk |
teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r​ṣīnpa॒ra eka̭mā॒huḥ || 2
yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ |
yo de॒vānā̭-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śnambhuva̭nā yantya॒nyā || 3
ta āya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā |
a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || 4
na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nyadyu॒ṣmāka॒manta̭rambhavāti |
nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒śāsa̭ścaranti || 5
pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat |
kagṃ svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve || 6
tamidgarbha̭mpratha॒ma-nda̭dhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśvḙ |
a॒jasya॒ nābhā॒vadhyeka॒marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒mbhuvana॒madhi̭ śri॒tam || 7
vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādidga̭ndha॒rvo a̭bhavaddvi॒tīyaḥ̭ |
tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnāma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhātpuru॒trā || 8
cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nnanna̭māne |
ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādiddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || 9
vi॒śvata̭ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt |
sambā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sampata̭trai॒rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭nde॒va ekaḥ̭ || 10
kigṃ svi̭dāsīdadhi॒ṣṭhāna̭mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒matsvi॒tkimā̭sīt |
yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo̭nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || 11
kigṃ svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ |
manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒dhyati̭ṣṭha॒dbhuva̭nāni dhā॒rayaṋ || 12
yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yāva॒mā yā ma̭dhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā |
śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || 13
vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇamū॒tayḙ mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema |
sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭mbhū॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || 14
viśva̭karmanha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ |
muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || 15
viśva̭karmanha॒viṣā vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭makṛṇorava॒dhyam |
tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathāsa̭t || 16
sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒mpata̭ye॒ namaḥ̭ |
na॒dīnā॒gṃ sarvā̭sāmpi॒tre jṷhu॒tā
vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvāhāma̭rtyagṃ ha॒viḥ |