Taittiriya Upanishad - Anandavalli

ॐ

ତୈତ୍ତିରୀଯ ଉପନିଷଦ୍ - ଆନନ୍ଦଵଲ୍ଲୀ

Upanishad Vedic Oriya

(ତୈ. ଆ. 8-1-1)

ଓଁ ସ॒ହ ନା॑ଵଵତୁ । ସ॒ହ ନୌ॑ ଭୁନକ୍ତୁ । ସ॒ହ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ଙ୍କରଵାଵହୈ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵିନା॒ଵଧୀ॑ତମସ୍ତୁ॒ ମା ଵି॑ଦ୍ଵିଷା॒ଵହୈ᳚ । ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥

ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵିଦା᳚ପ୍ନୋତି॒ ପରମ୍᳚ । ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ଯୁ॑କ୍ତା । ସ॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଜ୍ଞା॒ନମ॑ନ॒ନ୍ତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ଯୋ ଵେଦ॒ ନିହି॑ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ଯା-ମ୍ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୋ᳚-ଽଶ୍ନୁ॒ତେ ସର୍ଵା॒ନ୍କାମା᳚ନ୍ଥ୍ସ॒ହ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵିପ॒ଶ୍ଚିତେତି॑ ॥ ତସ୍ମା॒ଦ୍ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॑ଦା॒ତ୍ମନ॑ ଆକା॒ଶସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତଃ । ଆ॒କା॒ଶାଦ୍ଵା॒ଯୁଃ । ଵା॒ଯୋର॒ଗ୍ନିଃ । ଅ॒ଗ୍ନେରାପଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ଓଷ॑ଧଯଃ । ଓଷ॑ଧୀ॒ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନମ୍᳚ । ଅନ୍ନା॒ତ୍ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷୋ-ଽନ୍ନ॑ରସ॒ମଯଃ । ତସ୍ଯେଦ॑ମେଵ॒ ଶିରଃ । ଅଯ-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଅଯମୁତ୍ତ॑ରଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଅଯମାତ୍ମା᳚ । ଇଦ-ମ୍ପୁଚ୍ଛ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ପ୍ରଥମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଅନ୍ନା॒ଦ୍ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॒ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ଯାଃ କାଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀଗ୍ ଶ୍ରି॒ତାଃ । ଅଥୋ॒ ଅନ୍ନେ॑ନୈ॒ଵ ଜୀ॑ଵନ୍ତି । ଅଥୈ॑ନ॒ଦପି॑ ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ତ॒ତଃ । ଅନ୍ନ॒ଗ୍ଂ॒ ହି ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠମ୍᳚ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସର୍ଵୌଷ॒ଧମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵଂ॒-ଵୈଁ ତେ-ଽନ୍ନ॑ମାପ୍ନୁଵନ୍ତି । ଯେ-ଽନ୍ନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମୋ॒ପାସ॑ତେ । ଅନ୍ନ॒ଗ୍ଂ॒ ହି ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠମ୍᳚ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସର୍ଵୌଷ॒ଧମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅନ୍ନା᳚ଦ୍ଭୂ॒ତାନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ଜାତା॒ନ୍ଯନ୍ନେ॑ନ ଵର୍ଧନ୍ତେ । ଅଦ୍ଯତେ-ଽତ୍ତି ଚ॑ ଭୂତା॒ନି । ତସ୍ମାଦନ୍ନ-ନ୍ତଦୁଚ୍ଯ॑ତ ଇ॒ତି । ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାଦନ୍ନ॑ରସ॒ମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋ-ଽନ୍ତର ଆତ୍ମା᳚ ପ୍ରାଣ॒ମଯଃ । ତେନୈ॑ଷ ପୂ॒ର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵି॑ଧ ଏ॒ଵ । ତସ୍ଯ ପୁରୁ॑ଷଵି॒ଧତାମ୍ । ଅନ୍ଵଯ॑-ମ୍ପୁରୁଷ॒ଵିଧଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣ॑ ଏଵ॒ ଶିରଃ । ଵ୍ଯାନୋ ଦକ୍ଷି॑ଣଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଅପାନ ଉତ୍ତ॑ରଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଆକା॑ଶ ଆ॒ତ୍ମା । ପୃଥିଵୀ ପୁଚ୍ଛ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅନୁ॒ପ୍ରାଣ॑ନ୍ତି । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ ପ॒ଶଵ॑ଶ୍ଚ॒ ଯେ । ପ୍ରା॒ଣୋ ହି ଭୂ॒ତାନା॒ମାଯୁଃ॑ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସର୍ଵାଯୁ॒ଷମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତ॒ ଆଯୁ॑ର୍ଯନ୍ତି । ଯେ ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମୋ॒ପାସ॑ତେ । ପ୍ରାଣୋ ହି ଭୂତା॑ନାମା॒ଯୁଃ । ତସ୍ମାଥ୍ସର୍ଵାଯୁଷମୁଚ୍ଯ॑ତ ଇ॒ତି । ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀ॑ର ଆ॒ତ୍ମା । ଯଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ସ୍ଯ । ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମା᳚ତ୍ପ୍ରାଣ॒ମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋ-ଽନ୍ତର ଆତ୍ମା॑ ମନୋ॒ମଯଃ । ତେନୈ॑ଷ ପୂ॒ର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵି॑ଧ ଏ॒ଵ । ତସ୍ଯ ପୁରୁ॑ଷଵି॒ଧତାମ୍ । ଅନ୍ଵଯ॑-ମ୍ପୁରୁଷ॒ଵିଧଃ । ତସ୍ଯ ଯଜୁ॑ରେଵ॒ ଶିରଃ । ଋଗ୍ଦକ୍ଷି॑ଣଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ସାମୋତ୍ତ॑ରଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଆଦେ॑ଶ ଆ॒ତ୍ମା । ଅଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସଃ ପୁଚ୍ଛ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ତୃତୀଯୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଯତୋ॒ ଵାଚୋ॒ ନିଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଅପ୍ରା᳚ପ୍ଯ॒ ମନ॑ସା ସ॒ହ । ଆନନ୍ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ନ ବିଭେତି କଦା॑ଚନେ॒ତି । ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀ॑ର ଆ॒ତ୍ମା । ଯଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ସ୍ଯ । ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମା᳚ନ୍ମନୋ॒ମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋ-ଽନ୍ତର ଆତ୍ମା ଵି॑ଜ୍ଞାନ॒ମଯଃ । ତେନୈ॑ଷ ପୂ॒ର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵି॑ଧ ଏ॒ଵ । ତସ୍ଯ ପୁରୁ॑ଷଵି॒ଧତାମ୍ । ଅନ୍ଵଯ॑-ମ୍ପୁରୁଷ॒ଵିଧଃ । ତସ୍ଯ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧୈଵ॒ ଶିରଃ । ଋତ-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ସତ୍ଯମୁତ୍ତ॑ରଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଯୋ॑ଗ ଆ॒ତ୍ମା । ମହଃ ପୁଚ୍ଛ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ଚତୁର୍ଥୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଵି॒ଜ୍ଞାନଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ତ॑ନୁତେ । କର୍ମା॑ଣି ତନୁ॒ତେ-ଽପି॑ ଚ । ଵି॒ଜ୍ଞାନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାସ୍ସର୍ଵେ᳚ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ॒ମୁପା॑ସତେ । ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ଚେଦ୍ଵେଦ॑ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଚେନ୍ନ ପ୍ର॒ମାଦ୍ଯ॑ତି । ଶ॒ରୀରେ॑ ପାପ୍ମ॑ନୋ ହି॒ତ୍ଵା । ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ଥ୍ସମଶ୍ନୁ॑ତ ଇ॒ତି । ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀ॑ର ଆ॒ତ୍ମା । ଯଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ସ୍ଯ । ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାଦ୍ଵି॑ଜ୍ଞାନ॒ମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋ-ଽନ୍ତର ଆତ୍ମା॑-ଽଽନନ୍ଦ॒ମଯଃ । ତେନୈ॑ଷ ପୂ॒ର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵି॑ଧ ଏ॒ଵ । ତସ୍ଯ ପୁରୁ॑ଷଵି॒ଧତାମ୍ । ଅନ୍ଵଯ॑-ମ୍ପୁରୁଷ॒ଵିଧଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯ॑ମେଵ॒ ଶିରଃ । ମୋଦୋ ଦକ୍ଷି॑ଣଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ପ୍ରମୋଦ ଉତ୍ତ॑ରଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଆନ॑ନ୍ଦ ଆ॒ତ୍ମା । ବ୍ରହ୍ମ ପୁଚ୍ଛ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ପଞ୍ଚମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଅସ॑ନ୍ନେ॒ଵ ସ॑ ଭଵତି । ଅସ॒ଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି॒ ଵେଦ॒ ଚେତ୍ । ଅସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମେତି॑ ଚେଦ୍ଵେ॒ଦ । ସନ୍ତମେନ-ନ୍ତତୋ ଵି॑ଦୁରି॒ତି । ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀ॑ର ଆ॒ତ୍ମା । ଯଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ସ୍ଯ । ଅଥାତୋ॑-ଽନୁପ୍ର॒ଶ୍ନାଃ । ଉ॒ତାଵି॒ଦ୍ଵାନ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ୍ପ୍ରେତ୍ଯ॑ । କଶ୍ଚ॒ନ ଗ॑ଚ୍ଛ॒ତୀ(3) । ଆହୋ॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ୍ପ୍ରେତ୍ଯ॑ । କଶ୍ଚି॒ଥ୍ସମ॑ଶ୍ନୁ॒ତା(3) ଉ॒ । ସୋ॑-ଽକାମଯତ । ବ॒ହୁସ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା । ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ମସୃଜତ । ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ତଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ତଦେ॒ଵାନୁ॒ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତଦ॑ନୁ ପ୍ର॒ଵିଶ୍ଯ॑ । ସଚ୍ଚ॒ ତ୍ଯଚ୍ଚା॑ଭଵତ୍ । ନି॒ରୁକ୍ତ॒-ଞ୍ଚାନି॑ରୁକ୍ତ-ଞ୍ଚ । ନି॒ଲଯ॑ନ॒-ଞ୍ଚାନି॑ଲଯନ-ଞ୍ଚ । ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒-ଞ୍ଚାଵି॑ଜ୍ଞାନ-ଞ୍ଚ । ସତ୍ଯ-ଞ୍ଚାନୃତ-ଞ୍ଚ ସ॑ତ୍ଯମ॒ଭଵତ୍ । ଯଦି॑ଦ-ଙ୍କି॒ଞ୍ଚ । ତତ୍ସତ୍ଯମି॑ତ୍ଯାଚ॒କ୍ଷତେ । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ଷଷ୍ଠୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଅସ॒ଦ୍ଵା ଇ॒ଦମଗ୍ର॑ ଆସୀତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସଦ॑ଜାଯତ । ତଦାତ୍ମାନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଯ॑ମକୁ॒ରୁତ । ତସ୍ମାତ୍ତଥ୍ସୁକୃତମୁଚ୍ଯ॑ତ ଇ॒ତି । ଯଦ୍ଵୈ॑ ତଥ୍ସୁ॒କୃତମ୍ । ର॑ସୋ ଵୈ॒ ସଃ । ରସଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେଵାଯଂ-ଲଁବ୍ଧ୍ଵା-ଽଽନ॑ନ୍ଦୀ ଭ॒ଵତି । କୋ ହ୍ଯେଵାନ୍ଯା᳚ତ୍କଃ ପ୍ରା॒ଣ୍ଯାତ୍ । ଯଦେଷ ଆକାଶ ଆନ॑ନ୍ଦୋ ନ॒ ସ୍ଯାତ୍ । ଏଷ ହ୍ଯେଵା-ଽଽନ॑ନ୍ଦଯା॒ତି । ଯ॒ଦା ହ୍ଯେ॑ଵୈଷ॒ ଏତସ୍ମିନ୍ନଦୃଶ୍ଯେ-ଽନାତ୍ମ୍ଯେ-ଽନିରୁକ୍ତେ-ଽନିଲଯନେ-ଽଭଯଂ

ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାଂ-ଵିଁ॒ନ୍ଦତେ । ଅଥ ସୋ-ଽଭଯ-ଙ୍ଗ॑ତୋ ଭ॒ଵତି । ଯ॒ଦା ହ୍ଯେ॑ଵୈଷ॒ ଏତସ୍ମିନ୍ନୁଦରମନ୍ତ॑ର-ଙ୍କୁ॒ରୁତେ । ଅଥ ତସ୍ଯ ଭ॑ଯ-ମ୍ଭ॒ଵତି । ତତ୍ତ୍ଵେଵ ଭଯଂ-ଵିଁଦୁଷୋ-ଽମ॑ନ୍ଵାନ॒ସ୍ଯ । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 1 ॥

ଇତି ସପ୍ତମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଭୀ॒ଷା-ଽସ୍ମା॒ଦ୍ଵାତଃ॑ ପଵତେ । ଭୀ॒ଷୋଦେ॑ତି॒ ସୂର୍ଯଃ॑ । ଭୀଷା-ଽସ୍ମାଦଗ୍ନି॑ଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ର॒ଶ୍ଚ । ମୃତ୍ଯୁର୍ଧାଵତି ପଞ୍ଚ॑ମ ଇ॒ତି । ସୈଷା-ଽଽନନ୍ଦସ୍ଯ ମୀମାଗ୍ଂ॑ସା ଭ॒ଵତି । ଯୁଵା ସ୍ଯାଥ୍ସାଧୁଯୁ॑ଵା-ଽଧ୍ଯା॒ଯକଃ । ଆଶିଷ୍ଠୋ ଦୃଢିଷ୍ଠୋ॑ ବଲି॒ଷ୍ଠଃ । ତସ୍ଯେଯ-ମ୍ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ଵିତ୍ତସ୍ଯ॑ ପୂର୍ଣା॒ ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଏକୋ ମାନୁଷ॑ ଆନ॒ନ୍ଦଃ । ତେ ଯେ ଶତ-ମ୍ମାନୁଷା॑ ଆନ॒ନ୍ଦାଃ ॥ 1 ॥

ସ ଏକୋ ମନୁଷ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵାଣା॑ମାନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵାଣା॑ମାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଣା॑ମାନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ନ୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଣା॑ମାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକଃ ପିତୃଣା-ଞ୍ଚିରଲୋକଲୋକାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ମ୍ପିତୃଣା-ଞ୍ଚିରଲୋକଲୋକାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକ ଆଜାନଜାନା-ନ୍ଦେଵାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦଃ ॥ 2 ॥

ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତମାଜାନଜାନା-ନ୍ଦେଵାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକଃ କର୍ମଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦଃ । ଯେ କର୍ମଣା ଦେଵାନ॑ପିଯ॒ନ୍ତି । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ଙ୍କର୍ମଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକୋ ଦେଵାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ନ୍ଦେଵାନା॑ମାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା-ଽଽନ॒ନ୍ଦଃ ॥ 3 ॥

ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା-ଽଽନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକୋ ବୃହସ୍ପତେ॑ରାନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ମ୍ବୃହସ୍ପତେ॑ରାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକଃ ପ୍ରଜାପତେ॑ରାନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତ-ମ୍ପ୍ରଜାପତେ॑ରାନ॒ନ୍ଦାଃ । ସ ଏକୋ ବ୍ରହ୍ମଣ॑ ଆନ॒ନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମ॑ହତ॒ସ୍ଯ ॥ 4 ॥

ସ ଯଶ୍ଚା॑ଯ-ମ୍ପୁ॒ରୁଷେ । ଯଶ୍ଚାସା॑ଵାଦି॒ତ୍ଯେ । ସ ଏକଃ॑ । ସ ଯ॑ ଏଵଂ॒ଵିଁତ୍ । ଅସ୍ମାଲ୍ଲୋ॑କାତ୍ପ୍ରେ॒ତ୍ଯ । ଏତମନ୍ନମଯମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ରା॒ମତି । ଏତ-ମ୍ପ୍ରାଣମଯମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ରା॒ମତି । ଏତ-ମ୍ମନୋମଯମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ରା॒ମତି । ଏତଂ-ଵିଁଜ୍ଞାନମଯମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ରା॒ମତି । ଏତମାନନ୍ଦମଯମାତ୍ମାନମୁପ॑ସଙ୍କ୍ରା॒ମତି । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଭ॒ଵତି ॥ 5 ॥

ଇତ୍ଯଷ୍ଟମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

ଯତୋ॒ ଵାଚୋ॒ ନିଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଅପ୍ରା᳚ପ୍ଯ॒ ମନ॑ସା ସ॒ହ । ଆନନ୍ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ନ ବିଭେତି କୁତ॑ଶ୍ଚନେ॒ତି । ଏତଗ୍ଂ ହ ଵାଵ॑ ନ ତ॒ପତି । କିମହଗ୍ଂ ସାଧୁ॑ ନାକ॒ରଵମ୍ । କିମହ-ମ୍ପାପମକର॑ଵମି॒ତି । ସ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନେତେ ଆତ୍ମା॑ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃ॒ଣୁତେ । ଉ॒ଭେ ହ୍ଯେ॑ଵୈଷ॒ ଏତେ ଆତ୍ମା॑ନଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃ॒ଣୁତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇତ୍ଯୁ॑ପ॒ନିଷ॑ତ୍ ॥ 1 ॥

ଇତି ନଵମୋ-ଽନୁଵାକଃ ॥

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣାର୍ପଣମସ୍ତୁ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(tai. ā. 8-1-1)

oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

bra॒hma॒vidā᳚pnoti॒ param᳚ | tade॒ṣā-'bhyṷktā | sa॒tya-ñjñā॒nama̭na॒nta-mbrahma̭ | yo veda॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭yā-mpara॒me vyo̭mann | so᳚-'śnu॒te sarvā॒nkāmā᳚nthsa॒ha | brahma̭ṇā vipa॒ściteti̭ || tasmā॒dvā e॒tasmā̭dā॒tmana̭ ākā॒śassambhṷ̄taḥ | ā॒kā॒śādvā॒yuḥ | vā॒yora॒gniḥ | a॒gnerāpaḥ̭ | a॒dbhyaḥ pṛ̭thi॒vī | pṛ॒thi॒vyā oṣa̭dhayaḥ | oṣa̭dhī॒bhyo-'nnam᳚ | annā॒tpurṷṣaḥ | sa vā eṣa puruṣo-'nna̭rasa॒mayaḥ | tasyeda̭meva॒ śiraḥ | aya-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | ayamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ayamātmā᳚ | ida-mpuccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti prathamo-'nuvākaḥ ||

annā॒dvai pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte | yāḥ kāśca̭ pṛthi॒vīg śri॒tāḥ | atho॒ annḙnai॒va jī̭vanti | athai̭na॒dapi̭ yantyanta॒taḥ | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭham᳚ | tasmā᳚thsarvauṣa॒dhamṷcyate | sarvaṃ॒-vai~ te-'nna̭māpnuvanti | ye-'nna॒-mbrahmo॒pāsa̭te | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭham᳚ | tasmā᳚thsarvauṣa॒dhamṷcyate | annā᳚dbhū॒tāni॒ jāya̭nte | jātā॒nyannḙna vardhante | adyate-'tti ca̭ bhūtā॒ni | tasmādanna-ntaducya̭ta i॒ti | tasmādvā etasmādanna̭rasa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā᳚ prāṇa॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya prāṇa̭ eva॒ śiraḥ | vyāno dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | apāna utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ākā̭śa ā॒tmā | pṛthivī puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti dvitīyo-'nuvākaḥ ||

prā॒ṇa-nde॒vā anu॒prāṇa̭nti | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pa॒śava̭śca॒ ye | prā॒ṇo hi bhū॒tānā॒māyuḥ̭ | tasmā᳚thsarvāyu॒ṣamṷcyate | sarva̭me॒va ta॒ āyṷryanti | ye prā॒ṇa-mbrahmo॒pāsa̭te | prāṇo hi bhūtā̭nāmā॒yuḥ | tasmāthsarvāyuṣamucya̭ta i॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmā᳚tprāṇa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭ mano॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya yajṷreva॒ śiraḥ | ṛgdakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | sāmotta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ādḙśa ā॒tmā | atharvāṅgirasaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti tṛtīyo-'nuvākaḥ ||

yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kadā̭cane॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmā᳚nmano॒mayāt | anyo-'ntara ātmā vi̭jñāna॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya śra̭ddhaiva॒ śiraḥ | ṛta-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | satyamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | yo̭ga ā॒tmā | mahaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti caturtho-'nuvākaḥ ||

vi॒jñānaṃ̭-ya~॒jña-nta̭nute | karmā̭ṇi tanu॒te-'pi̭ ca | vi॒jñāna̭-nde॒vāssarve᳚ | brahma॒ jyeṣṭha॒mupā̭sate | vi॒jñāna॒-mbrahma॒ cedveda̭ | tasmā॒ccenna pra॒mādya̭ti | śa॒rīrḙ pāpma̭no hi॒tvā | sarvānkāmānthsamaśnṷta i॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmādvi̭jñāna॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭-''nanda॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya priya̭meva॒ śiraḥ | modo dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | pramoda utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | āna̭nda ā॒tmā | brahma puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti pañcamo-'nuvākaḥ ||

asa̭nne॒va sa̭ bhavati | asa॒dbrahmeti॒ veda॒ cet | asti brahmeti̭ cedve॒da | santamena-ntato vi̭duri॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | athāto̭-'nupra॒śnāḥ | u॒tāvi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaśca॒na ga̭ccha॒tī(3) | āho̭ vi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaści॒thsama̭śnu॒tā(3) u॒ | so̭-'kāmayata | ba॒husyā॒-mprajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tapa̭sta॒ptvā | i॒dagṃ sarva̭masṛjata | yadi॒da-ṅkiñca̭ | tathsṛ॒ṣṭvā | tade॒vānu॒prāvi̭śat | tada̭nu pra॒viśya̭ | sacca॒ tyaccā̭bhavat | ni॒rukta॒-ñcāni̭rukta-ñca | ni॒laya̭na॒-ñcāni̭layana-ñca | vi॒jñāna॒-ñcāvi̭jñāna-ñca | satya-ñcānṛta-ñca sa̭tyama॒bhavat | yadi̭da-ṅki॒ñca | tatsatyami̭tyāca॒kṣate | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti ṣaṣṭho-'nuvākaḥ ||

prati̭ṣṭhāṃ-vi~॒ndate | atha so-'bhaya-ṅga̭to bha॒vati | ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasminnudaramanta̭ra-ṅku॒rute | atha tasya bha̭ya-mbha॒vati | tattveva bhayaṃ-vi~duṣo-'ma̭nvāna॒sya | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||

iti saptamo-'nuvākaḥ ||

bhī॒ṣā-'smā॒dvātaḥ̭ pavate | bhī॒ṣodḙti॒ sūryaḥ̭ | bhīṣā-'smādagni̭ścendra॒śca | mṛtyurdhāvati pañca̭ma i॒ti | saiṣā-''nandasya mīmāgṃ̭sā bha॒vati | yuvā syāthsādhuyṷvā-'dhyā॒yakaḥ | āśiṣṭho dṛḍhiṣṭho̭ bali॒ṣṭhaḥ | tasyeya-mpṛthivī sarvā vittasya̭ pūrṇā॒ syāt | sa eko mānuṣa̭ āna॒ndaḥ | te ye śata-mmānuṣā̭ āna॒ndāḥ || 1 ||

sa eko manuṣyagandharvāṇā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mmanuṣyagandharvāṇā̭māna॒ndāḥ | sa eko devagandharvāṇā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ndevagandharvāṇā̭māna॒ndāḥ | sa ekaḥ pitṛṇā-ñciralokalokānā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mpitṛṇā-ñciralokalokānā̭māna॒ndāḥ | sa eka ājānajānā-ndevānā̭māna॒ndaḥ || 2 ||

śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śatamājānajānā-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa ekaḥ karmadevānā-ndevānā̭māna॒ndaḥ | ye karmaṇā devāna̭piya॒nti | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ṅkarmadevānā-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa eko devānā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa eka indra̭syā-''na॒ndaḥ || 3 ||

śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śatamindra̭syā-''na॒ndāḥ | sa eko bṛhaspatḙrāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mbṛhaspatḙrāna॒ndāḥ | sa ekaḥ prajāpatḙrāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mprajāpatḙrāna॒ndāḥ | sa eko brahmaṇa̭ āna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || 4 ||

sa yaścā̭ya-mpu॒ruṣe | yaścāsā̭vādi॒tye | sa ekaḥ̭ | sa ya̭ evaṃ॒vi~t | asmāllo̭kātpre॒tya | etamannamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | eta-mprāṇamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | eta-mmanomayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | etaṃ-vi~jñānamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | etamānandamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 5 ||

ityaṣṭamo-'nuvākaḥ ||

yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kuta̭ścane॒ti | etagṃ ha vāva̭ na ta॒pati | kimahagṃ sādhṷ nāka॒ravam | kimaha-mpāpamakara̭vami॒ti | sa ya evaṃ-vi~dvānete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute | u॒bhe hyḙvaiṣa॒ ete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ityṷpa॒niṣa̭t || 1 ||

iti navamo-'nuvākaḥ ||

|| hariḥ̭ om ||

|| śrī kṛṣṇārpaṇamastu ||