📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ସରସ୍ଵତୀ ସ୍ତଵମ୍
Sarasvati Stavam
Saraswati Yajnavalkya Oriya
ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯକୃତ ସରସ୍ଵତୀ ସ୍ତଵମ୍
ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯ ଉଵାଚ
କୃପାଂ କୁରୁ ଜଗନ୍ମାତର୍‌-ମାମେଵଂ ହତତେଜସମ୍‌ ।
ଗୁରୁଶାପାତ୍ ସ୍ମୃତିଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଵିଦ୍ଯାହୀନଂ ଚ ଦୁଃଖିତମ୍‌ ॥ 1 ॥
ଜ୍ଞାନଂ ଦେହି ସ୍ମୃତିଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଶକ୍ତିଂ ଶିଷ୍ଯ ପ୍ରବୋଧିନୀମ୍‌ ।
ଗ୍ରନ୍ଥକର୍ତୃତ୍ଵ ଶକ୍ତିଂ ଚ ସୁଶିଷ୍ଯଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍‌ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତିଭାଂ ସତ୍ସଭାଯାଂ ଚ ଵିଚାରକ୍ଷମତାଂ ଶୁଭାମ୍‌ ।
ଲୁପ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ଦୈଵ ଯୋଗା-ନ୍ନଵୀଭୂତଂ ପୁନଃ କୁରୁ ॥ 3 ॥
ଯଥାଙ୍କୁରଂ ଭସ୍ମନି ଚ କରୋତି ଦେଵତା ପୁନଃ ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପା ପରମା ଜ୍ଯୋତୀରୂପା ସନାତନୀ ॥ 4 ॥
ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧିଦେଵୀ ଯା ତସ୍ଯୈ ଵାଣ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ ।
ଵିସର୍ଗ ବିନ୍ଦୁମାତ୍ରାସୁ ଯଦଧିଷ୍ଠାନମେଵଚ ॥ 5 ॥
ତଦଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଯା ଦେଵୀ ତସ୍ଯୈ ଵାଣ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ ।
ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଵରୂପା ସା ଦେଵୀ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଧିଷ୍ଠାତୃରୂପିଣୀ ॥ 6 ॥
ଯଯା ଵିନା ପ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯାଵାନ୍ ସଙ୍ଖ୍ଯାଂ କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ ।
କାଲସଙ୍ଖ୍ଯା ସ୍ଵରୂପା ଯା ତସ୍ଯୈ ଦେଵ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ ॥ 7 ॥
ଭ୍ରମ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରୂପା ଯା ତସ୍ଯୈ ଦେଵ୍ଯୈ ନମୋ ନମଃ ।
ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ବୁଦ୍ଧିଶକ୍ତି ସ୍ଵରୂପିଣୀ ॥ 8 ॥
ପ୍ରତିଭାକଲ୍ପନାଶକ୍ତିର୍‌-ଯା ଚ ତସ୍ଯୈ ନମୋନମଃ ।
ସନତ୍କୁମାରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜ୍ଞାନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଯତ୍ର ଵୈ ॥ 9 ॥
ବଭୂଵ ମୂକଵତ୍ସୋସ୍ପି ସିଦ୍ଧାନ୍ତଂ କର୍ତୁ ମକ୍ଷମଃ ।
ତଦାଷ୍ଜଗାମ ଭଗଵା-ନାତ୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଈଶ୍ଵରଃ ॥ 10 ॥
ଉଵାଚ ସ ଚ ତାଂ ସ୍ତୌହି ଵାଣୀ ମିଷ୍ଟାଂ ପ୍ରଜାପତେ ।
ସ ଚ ତୁଷ୍ଟାଵ ତାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚାଜ୍ଞଯା ପରମାତ୍ମନଃ ॥ 11 ॥
ଚକାର ତତ୍ପ୍ରସାଦେନ ତଦା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମୁତ୍ତମମ୍‌ ।
ଯଦାପ୍ଯନନ୍ତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଜ୍ଞାନମେକଂ ଵସୁନ୍ଧରା ॥ 12 ॥
ବଭୂଵ ମୂକଵତ୍ସୋସ୍ପି ସିଦ୍ଧାନ୍ତଂ କର୍ତୁ ମକ୍ଷମଃ ।
ତଦା ତାଂ ଚ ସ ତୁଷ୍ଟାଵ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତଃ କଶ୍ଯପାଜ୍ଞଯା ॥ 13 ॥
ତତ ଶ୍ଚକାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତଂ ନିର୍ମଲଂ ଭ୍ରମ ଭଞ୍ଜନମ୍‌ ।
ଵ୍ଯାସଃ ପୁରାଣସୂତ୍ରଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵାଲ୍ମୀକିଂ ଯଦା ॥ 14 ॥
ମୌନୀଭୂତ ଶ୍ଚ ସସ୍ମାର ତାମେଵ ଜଗଦମ୍ବିକାମ୍‌ ।
ତଦା ଚକାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତଂ ତଦ୍ଵରେଣ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ ॥ 15 ॥
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନିର୍ମଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ଭ୍ରମାନ୍ଧ୍ଯ ଧ୍ଵଂସଦୀପକମ୍‌ ।
ପୁରାଣସୂତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵ୍ଯାସଃ କୃଷ୍ଣକଲୋଦ୍ଭଵଃ ॥ 16 ॥
ତାଂ ଶିଵାଂ ଵେଦ ଦଧ୍ଯୌ ଚ ଶତଵର୍ଷଂ ଚ ପୁଷ୍କରେ ।
ତଦା ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସତ୍କଵୀନ୍ଦ୍ରୋ ବଭୂଵ ହ ॥ 17 ॥
ତଦା ଵେଦଵିଭାଗଂ ଚ ପୁରାଣଂ ଚ ଚକାର ସଃ ।
ଯଦା ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଂ ସଦାଶିଵମ୍‌ ॥ 18 ॥
କ୍ଷଣଂ ତାମେଵ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ତସ୍ମୈ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦୌ ଵିଭୁଃ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଶବ୍ଦଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିମ୍‌ ॥ 19 ॥
ଦିଵ୍ଯ ଵର୍ଷ ସହସ୍ରଂ ଚ ସ ତ୍ଵାଂ ଦଧ୍ଯୌ ଚ ପୁଷ୍କରେ ।
ତଦା ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍‌ ॥ 20 ॥
ଉଵାଚ ଶବ୍ଦ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ତଦର୍ଥଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍‌ ।
ଅଧ୍ଯାପିତାଶ୍ଚ ଯେ ଶିଷ୍ଯା ଯୈରଧୀତଂ ମୁନୀଶ୍ଵରୈଃ ॥ 21 ॥
ତେ ଚ ତାଂ ପରିସଞ୍ଚିତ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ସୁରେଶ୍ଵରୀମ୍‌ ।
ତ୍ଵଂ ସଂସ୍ତୁତା ପୂଜିତା ଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈ ର୍ମନୁ ମାନଵୈଃ ॥ 22 ॥
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୈ ଶ୍ଚ ସୁରୈଶ୍ଚାପି ବ୍ରହ୍ମ ଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦିଭିଃ ।
ଜଡୀଭୂତ ସ୍ସହସ୍ରାସ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ର ଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ ॥ 23 ॥
ଯାଂ ସ୍ତୋତୁଂ କି ମହଂ ସ୍ତୌମି ତାମେକାସ୍ଯେନ ମାନଵଃ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯ ଶ୍ଚ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମ କନ୍ଧରଃ ॥ 24 ॥
ପ୍ରଣନାମ ନିରାହାରୋ ରୁରୋଦ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ।
ଜ୍ଯୋତୀରୂପା ମହାମାଯା ତେନ ଦୃଷ୍ଟା7ପ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍‌ ॥ 25 ॥
ସୁକଵୀନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଚ ଜଗାମ ହ ।
ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯ କୃତଂ ଵାଣୀ ସ୍ତୋତ୍ରମେତତ୍ତୁ ଯଃ ପଠେତ୍‌ ॥ 26 ॥
ସ କଵୀନ୍ଦ୍ରୋ ମହାଵାଗ୍ମୀ ବୃହସ୍ପତିସମୋ ଭଵେତ୍‌ ।
ମହା ମୂର୍ଖଶ୍ଚ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍‌-ଵର୍ଷମେକଂ ଯଦା ପଠେତ୍‌ ।
ସ ପଣ୍ଡିତଶ୍ଚ ମେଧାଵୀ ସୁକଵୀନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍‌ ॥ 27 ॥
ଇତି ଶ୍ରୀ ଦେଵୀ ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ନଵମସ୍କନ୍ଧେ
ସରସ୍ଵତୀସ୍ତଵଂ ନାମ ପଞ୍ଚମୋଧ୍ଯାଯଃ ।
ସରସ୍ଵତୀ କଟାକ୍ଷ ସିଦ୍ଧିରସ୍ତୁ ।
ଇଦଂ ମଯାକୃତଂ ପାରାଯଣଂ
ଶ୍ରୀସଦ୍ଗୁରୁ ଚରଣାରଵିନ୍ଦାର୍ପଣମସ୍ତୁ ।
Roman (IAST) Transliteration
yājñavalkyakṛta sarasvatī stavam
yājñavalkya uvāca
kṛpāṃ kuru jaganmātar‌-māmevaṃ hatatejasam‌ |
guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam‌ || 1 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ vidyāṃ śaktiṃ śiṣya prabodhinīm‌ |
granthakartṛtva śaktiṃ ca suśiṣyaṃ supratiṣṭhitam‌ || 2 ||
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām‌ |
luptaṃ sarvaṃ daiva yogā-nnavībhūtaṃ punaḥ kuru || 3 ||
yathāṅkuraṃ bhasmani ca karoti devatā punaḥ |
brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || 4 ||
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ |
visarga bindumātrāsu yadadhiṣṭhānamevaca || 5 ||
tadadhiṣṭhātrī yā devī tasyai vāṇyai namo namaḥ |
vyākhyāsvarūpā sā devī vyākhyādhiṣṭhātṛrūpiṇī || 6 ||
yayā vinā prasaṅkhyāvān saṅkhyāṃ kartuṃ na śakyate |
kālasaṅkhyā svarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 7 ||
bhrama siddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ |
smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśakti svarūpiṇī || 8 ||
pratibhākalpanāśaktir‌-yā ca tasyai namonamaḥ |
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || 9 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadāṣjagāma bhagavā-nātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || 10 ||
uvāca sa ca tāṃ stauhi vāṇī miṣṭāṃ prajāpate |
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || 11 ||
cakāra tatprasādena tadā siddhānta muttamam‌ |
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || 12 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadā tāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā || 13 ||
tata ścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhrama bhañjanam‌ |
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca papraccha vālmīkiṃ yadā || 14 ||
maunībhūta śca sasmāra tāmeva jagadambikām‌ |
tadā cakāra siddhāntaṃ tadvareṇa munīśvaraḥ || 15 ||
samprāpya nirmalaṃ jñānaṃ bhramāndhya dhvaṃsadīpakam‌ |
purāṇasūtraṃ śrutvā ca vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ || 16 ||
tāṃ śivāṃ veda dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya satkavīndro babhūva ha || 17 ||
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇaṃ ca cakāra saḥ |
yadā mahendraḥ papraccha tattvajñānaṃ sadāśivam‌ || 18 ||
kṣaṇaṃ tāmeva sañcintya tasmai jñānaṃ dadau vibhuḥ |
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendra śca bṛhaspatim‌ || 19 ||
divya varṣa sahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya divyavarṣasahasrakam‌ || 20 ||
uvāca śabda śāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram‌ |
adhyāpitāśca ye śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || 21 ||
te ca tāṃ parisañcitya pravartante sureśvarīm‌ |
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndrai rmanu mānavaiḥ || 22 ||
daityendrai śca suraiścāpi brahma viṣṇuśivādibhiḥ |
jaḍībhūta ssahasrāsyaḥ pañcavaktra ścaturmukhaḥ || 23 ||
yāṃ stotuṃ ki mahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ |
ityuktvā yājñavalkya śca bhaktinamrātma kandharaḥ || 24 ||
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ |
jyotīrūpā mahāmāyā tena dṛṣṭā7pyuvāca tam‌ || 25 ||
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha |
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇī stotrametattu yaḥ paṭhet‌ || 26 ||
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet‌ |
mahā mūrkhaśca durbuddhir‌-varṣamekaṃ yadā paṭhet‌ |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukavīndro bhaveddhruvam‌ || 27 ||
iti śrī devī bhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe
sarasvatīstavaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ |
sarasvatī kaṭākṣa siddhirastu |
idaṃ mayākṛtaṃ pārāyaṇaṃ
śrīsadguru caraṇāravindārpaṇamastu |