📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
Prashnopanishad - Dvitiyah Prashnah
Oriya
ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
ଅଥ ହୈନ-ମ୍ଭାର୍ଗଵୋ ଵୈଦର୍ଭିଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ।
ଭଗଵନ୍ କତ୍ଯେଵ ଦେଵାଃ ପ୍ରଜାଂ-ଵିଁଧାରଯନ୍ତେ କତର ଏତତ୍ପ୍ରକାଶଯନ୍ତେ କଃ ପୁନରେଷାଂ-ଵଁରିଷ୍ଠଃ ଇତି ॥1॥
ତସ୍ମୈ ସ ହୋଵାଚାକାଶୋ ହ ଵା ଏଷ ଦେଵୋ ଵାଯୁରଗ୍ନିରାପଃ ପୃଥିଵୀ ଵାଙ୍ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ଞ୍ଚ।
ତେ ପ୍ରକାଶ୍ଯାଭିଵଦନ୍ତି ଵଯମେତଦ୍ବାଣମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵିଧାରଯାମଃ ॥2॥
ତାନ୍ ଵରିଷ୍ଠଃ ପ୍ରାଣ ଉଵାଚ।
ମା ମୋହମାପଦ୍ଯଥ ଅହମେଵୈତତ୍ପଞ୍ଚଧାତ୍ମାନ-ମ୍ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯୈତଦ୍ବାଣମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵିଧାରଯାମୀତି ତେ-ଽଶ୍ରଦ୍ଦଧାନା ବଭୂଵୁଃ ॥3॥
ସୋ-ଽଭିମାନାଦୂର୍ଧ୍ଵମୁତ୍କ୍ରାମତ ଇଵ ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍କ୍ରାମତ୍ଯଥେତରେ ସର୍ଵ ଏଵୋତ୍କ୍ରାମନ୍ତେ ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠମାନେ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତେ।
ତଦ୍ଯଥା ମକ୍ଷିକା ମଧୁକରରାଜାନମୁତ୍କ୍ରାମନ୍ତଂ ସର୍ଵ ଏଵୋତ୍କ୍ରାମନ୍ତେ ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠମାନେ ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରତିଷ୍ଟନ୍ତ ଏଵଂ-ଵାଁଙ୍ମନଷ୍ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ଞ୍ଚ ତେ ପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରାଣଂ ସ୍ତୁନ୍ଵନ୍ତି ॥4॥
ଏଷୋ-ଽଗ୍ନିସ୍ତପତ୍ଯେଷ ସୂର୍ଯ ଏଷ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ମଘଵାନେଷ ଵାଯୁଃ।
ଏଷ ପୃଥିଵୀ ରଯିର୍ଦେଵ-ସ୍ସଦସଚ୍ଚାମୃତ-ଞ୍ଚ ଯତ୍ ॥5॥
ଅରା ଇଵ ରଥନାଭୌ ପ୍ରାଣେ ସର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍।
ଋଚୋ ଯଜୂଷି ସାମାନି ଯଜ୍ଞଃ, କ୍ଷତ୍ର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଚ ॥6॥
ପ୍ରଜାପତିଶ୍ଚରସି ଗର୍ଭେ ତ୍ଵମେଵ ପ୍ରତିଜାଯସେ।
ତୁଭ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵିମା ବଲିଂ ହରନ୍ତି ଯଃ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠସି ॥7॥
ଦେଵାନାମସି ଵହ୍ନିତମଃ ପିତୃଣା-ମ୍ପ୍ରଥମା ସ୍ଵଧା।
ଋଷୀଣା-ଞ୍ଚରିତଂ ସତ୍ଯମଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସାମସି ॥8॥
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରାଣ ତେଜସା ରୁଦ୍ରୋ-ଽସି ପରିରକ୍ଷିତା।
ତ୍ଵମନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚରସି ସୂର୍ଯସ୍ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷା-ମ୍ପତିଃ ॥9॥
ଯଦା ତ୍ଵମଭିଵର୍​ଷସ୍ଯଥେମାଃ ପ୍ରାଣ ତେ ପ୍ରଜାଃ।
ଆନନ୍ଦରୂପାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି କାମାଯାନ୍ନ-ମ୍ଭଵିଷ୍ଯତୀତି ॥10॥
ଵ୍ରାତ୍ଯସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରାଣୈକର୍​ଷରତ୍ତା ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ସତ୍ପତିଃ।
ଵଯମାଦ୍ଯସ୍ଯ ଦାତାରଃ ପିତା ତ୍ଵ-ମ୍ମାତରିଶ୍ଵ ନଃ ॥11॥
ଯା ତେ ତନୂର୍ଵାଚି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଯା ଶ୍ରୋତ୍ରେ ଯା ଚ ଚକ୍ଷୁଷି।
ଯା ଚ ମନସି ସନ୍ତତା ଶିଵା-ନ୍ତା-ଙ୍କୁରୂ ମୋତ୍କ୍ରମୀଃ ॥12॥
ପ୍ରାଣସ୍ଯେଦଂ-ଵଁଶେ ସର୍ଵ-ନ୍ତ୍ରିଦିଵେ ଯ-ତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍।
ମାତେଵ ପୁତ୍ରା-ନ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ପ୍ରଜ୍ଞା-ଞ୍ଚ ଵିଧେହି ନ ଇତି ॥13॥
Roman (IAST) Transliteration
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivar​ṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikar​ṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||