📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ନିର୍ଗୁଣ ମାନସ ପୂଜା
Nirguna Manasa Puja
Puja Vidhi Adi Shankaracharya Oriya
ଶିଷ୍ଯ ଉଵାଚ
ଅଖଣ୍ଡେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦେ ନିର୍ଵିକଲ୍ପୈକରୂପିଣି ।
ସ୍ଥିତେଽଦ୍ଵିତୀଯଭାଵେଽପି କଥଂ ପୂଜା ଵିଧୀଯତେ ॥ 1 ॥
ପୂର୍ଣସ୍ଯାଵାହନଂ କୁତ୍ର ସର୍ଵାଧାରସ୍ଯ ଚାସନମ୍ ।
ସ୍ଵଚ୍ଛସ୍ଯ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯାଚମନଂ କୁତଃ ॥ 2 ॥
ନିର୍ମଲସ୍ଯ କୁତଃ ସ୍ନାନଂ ଵାସୋ ଵିଶ୍ଵୋଦରସ୍ଯ ଚ ।
ଅଗୋତ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵଵର୍ଣସ୍ଯ କୁତସ୍ତସ୍ଯୋପଵୀତକମ୍ ॥ 3 ॥
ନିର୍ଲେପସ୍ଯ କୁତୋ ଗନ୍ଧଃ ପୁଷ୍ପଂ ନିର୍ଵାସନସ୍ଯ ଚ ।
ନିର୍ଵିଶେଷସ୍ଯ କା ଭୂଷା କୋଽଲଙ୍କାରୋ ନିରାକୃତେଃ ॥ 4 ॥
ନିରଞ୍ଜନସ୍ଯ କିଂ ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଵା ସର୍ଵସାକ୍ଷିଣଃ ।
ନିଜାନନ୍ଦୈକତୃପ୍ତସ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯଂ କିଂ ଭଵେଦିହ ॥ 5 ॥
ଵିଶ୍ଵାନନ୍ଦଯିତୁସ୍ତସ୍ଯ କିଂ ତାମ୍ବୂଲଂ ପ୍ରକଲ୍ପତେ ।
ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରକାଶଚିଦ୍ରୂପୋ ଯୋଽସାଵର୍କାଦିଭାସକଃ ॥ 6 ॥
ଗୀଯତେ ଶ୍ରୁତିଭିସ୍ତସ୍ଯ ନୀରାଜନଵିଧିଃ କୁତଃ ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମନନ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣାମୋଽଦ୍ଵଯଵସ୍ତୁନଃ ॥ 7 ॥
ଵେଦଵାଚାମଵେଦ୍ଯସ୍ଯ କିଂ ଵା ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵିଧୀଯତେ ।
ଅନ୍ତର୍ବହିଃ ସଂସ୍ଥିତସ୍ଯ ଉଦ୍ଵାସନଵିଧିଃ କୁତଃ ॥ 8 ॥
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁରୁଵାଚ
ଆରାଧଯାମି ମଣିସନ୍ନିଭମାତ୍ମଲିଙ୍ଗମ୍
ମାଯାପୁରୀହୃଦଯପଙ୍କଜସନ୍ନିଵିଷ୍ଟମ୍ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାନଦୀଵିମଲଚିତ୍ତଜଲାଭିଷେକୈ-
ର୍ନିତ୍ଯଂ ସମାଧିକୁସୁମୈର୍ନପୁନର୍ଭଵାଯ ॥ 9 ॥
ଅଯମେକୋଽଵଶିଷ୍ଟୋଽସ୍ମୀତ୍ଯେଵମାଵାହଯେଚ୍ଛିଵମ୍ ।
ଆସନଂ କଲ୍ପଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵପ୍ରତିଷ୍ଠାତ୍ମଚିନ୍ତନମ୍ ॥ 10 ॥
ପୁଣ୍ଯପାପରଜଃସଙ୍ଗୋ ମମ ନାସ୍ତୀତି ଵେଦନମ୍ ।
ପାଦ୍ଯଂ ସମର୍ପଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ସର୍ଵକଲ୍ମଷନାଶନମ୍ ॥ 11 ॥
ଅନାଦିକଲ୍ପଵିଧୃତମୂଲାଜ୍ଞାନଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ ।
ଵିସୃଜେଦାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ତଦେଵାର୍ଘ୍ଯସମର୍ପଣମ୍ ॥ 12 ॥
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦାବ୍ଧିକଲ୍ଲୋଲକଣକୋଟ୍ଯଂଶଲେଶକମ୍ ।
ପିବନ୍ତୀନ୍ଦ୍ରାଦଯ ଇତି ଧ୍ଯାନମାଚମନଂ ମତମ୍ ॥ 13 ॥
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଜଲେନୈଵ ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ପରିପ୍ଲୁତାଃ ।
ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯୋଽଯମିତି ଧ୍ଯାନମଭିଷେଚନମାତ୍ମନଃ ॥ 14 ॥
ନିରାଵରଣଚୈତନ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶୋଽସ୍ମୀତି ଚିନ୍ତନମ୍ ।
ଆତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମିତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତଯେନ୍ମୁନିଃ ॥ 15 ॥
ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମାଶେଷଲୋକମାଲିକାସୂତ୍ରମସ୍ମ୍ଯହମ୍ ।
ଇତି ନିଶ୍ଚଯମେଵାତ୍ର ହ୍ଯୁପଵୀତଂ ପରଂ ମତମ୍ ॥ 16 ॥
ଅନେକଵାସନାମିଶ୍ରପ୍ରପଞ୍ଚୋଽଯଂ ଧୃତୋ ମଯା ।
ନାନ୍ଯେନେତ୍ଯନୁସନ୍ଧାନମାତ୍ମନଶ୍ଚନ୍ଦନଂ ଭଵେତ୍ ॥ 17 ॥
ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋଵୃତ୍ତିତ୍ଯାଗରୂପୈସ୍ତିଲାକ୍ଷତୈଃ ।
ଆତ୍ମଲିଙ୍ଗଂ ଯଜେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ॥ 18 ॥
ଈଶ୍ଵରୋ ଗୁରୁରାତ୍ମେତି ଭେଦତ୍ରଯଵିଵର୍ଜିତୈଃ ।
ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈରଦ୍ଵିତୀଯୈରାତ୍ମଲିଙ୍ଗଂ ଯଜେଚ୍ଛିଵମ୍ ॥ 19 ॥
ସମସ୍ତଵାସନାତ୍ଯାଗଂ ଧୂପଂ ତସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଦୀପଂ ସନ୍ଦର୍ଶଯେଦ୍ବୁଧଃ ॥ 20 ॥
ନୈଵେଦ୍ଯମାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଖ୍ଯଂ ମହୋଦନମ୍ ।
ପିବାନନ୍ଦରସଂ ସ୍ଵାଦୁ ମୃତ୍ଯୁରସ୍ଯୋପସେଚନମ୍ ॥ 21 ॥
ଅଜ୍ଞାନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟକରସ୍ଯ କ୍ଷାଲନଂ ଜ୍ଞାନଵାରିଣା ।
ଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ହସ୍ତପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ସ୍ମରେତ୍ ॥ 22 ॥
ରାଗାଦିଗୁଣଶୂନ୍ଯସ୍ଯ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ ।
ସରାଗଵିଷଯାଭ୍ଯାସତ୍ଯାଗସ୍ତାମ୍ବୂଲଚର୍ଵଣମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଜ୍ଞାନଧ୍ଵାନ୍ତଵିଧ୍ଵଂସପ୍ରଚଣ୍ଡମତିଭାସ୍କରମ୍ ।
ଆତ୍ମନୋ ବ୍ରହ୍ମତାଜ୍ଞାନଂ ନୀରାଜନମିହାତ୍ମନଃ ॥ 24 ॥
ଵିଵିଧବ୍ରହ୍ମସନ୍ଦୃଷ୍ଟିର୍ମାଲିକାଭିରଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ପୂର୍ଣାନନ୍ଦାତ୍ମତାଦୃଷ୍ଟିଂ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିମନୁସ୍ମରେତ୍ ॥ 25 ॥
ପରିଭ୍ରମନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସହସ୍ରାଣି ମଯୀଶ୍ଵରେ ।
କୂଟସ୍ଥାଚଲରୂପୋଽହମିତି ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ 26 ॥
ଵିଶ୍ଵଵନ୍ଦ୍ଯୋଽହମେଵାସ୍ମି ନାସ୍ତି ଵନ୍ଦ୍ଯୋ ମଦନ୍ଯତଃ ।
ଇତ୍ଯାଲୋଚନମେଵାତ୍ର ସ୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଵନ୍ଦନମ୍ ॥ 27 ॥
ଆତ୍ମନଃ ସତ୍କ୍ରିଯା ପ୍ରୋକ୍ତା କର୍ତଵ୍ଯାଭାଵଭାଵନା ।
ନାମରୂପଵ୍ଯତୀତାତ୍ମଚିନ୍ତନଂ ନାମକୀର୍ତନମ୍ ॥ 28 ॥
ଶ୍ରଵଣଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯାଭାଵଚିନ୍ତନମ୍ ।
ମନନଂ ତ୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମନ୍ତଵ୍ଯାଭାଵଚିନ୍ତନମ୍ ॥ 29 ॥
ଧ୍ଯାତଵ୍ଯାଭାଵଵିଜ୍ଞାନଂ ନିଦିଧ୍ଯାସନମାତ୍ମନଃ ।
ସମସ୍ତଭ୍ରାନ୍ତିଵିକ୍ଷେପରାହିତ୍ଯେନାତ୍ମନିଷ୍ଠତା ॥ 30 ॥
ସମାଧିରାତ୍ମନୋ ନାମ ନାନ୍ଯଚ୍ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଵିଭ୍ରମଃ ।
ତତ୍ରୈଵ ବହ୍ମଣି ସଦା ଚିତ୍ତଵିଶ୍ରାନ୍ତିରିଷ୍ଯତେ ॥ 31 ॥
ଏଵଂ ଵେଦାନ୍ତକଲ୍ପୋକ୍ତସ୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗପ୍ରପୂଜନମ୍ ।
କୁର୍ଵନ୍ନା ମରଣଂ ଵାପି କ୍ଷଣଂ ଵା ସୁସମାହିତଃ ॥ 32 ॥
ସର୍ଵଦୁର୍ଵାସନାଜାଲଂ ପଦପାଂସୁମିଵ ତ୍ଯଜେତ୍ ।
ଵିଧୂଯାଜ୍ଞାନଦୁଃଖୌଘଂ ମୋକ୍ଷାନନ୍ଦଂ ସମଶ୍ନୁତେ ॥ 33 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śiṣya uvāca
akhaṇḍe saccidānande nirvikalpaikarūpiṇi |
sthite'dvitīyabhāve'pi kathaṃ pūjā vidhīyate || 1 ||
pūrṇasyāvāhanaṃ kutra sarvādhārasya cāsanam |
svacchasya pādyamarghyaṃ ca śuddhasyācamanaṃ kutaḥ || 2 ||
nirmalasya kutaḥ snānaṃ vāso viśvodarasya ca |
agotrasya tvavarṇasya kutastasyopavītakam || 3 ||
nirlepasya kuto gandhaḥ puṣpaṃ nirvāsanasya ca |
nirviśeṣasya kā bhūṣā ko'laṅkāro nirākṛteḥ || 4 ||
nirañjanasya kiṃ dhūpairdīpairvā sarvasākṣiṇaḥ |
nijānandaikatṛptasya naivedyaṃ kiṃ bhavediha || 5 ||
viśvānandayitustasya kiṃ tāmbūlaṃ prakalpate |
svayamprakāśacidrūpo yo'sāvarkādibhāsakaḥ || 6 ||
gīyate śrutibhistasya nīrājanavidhiḥ kutaḥ |
pradakṣiṇamanantasya praṇāmo'dvayavastunaḥ || 7 ||
vedavācāmavedyasya kiṃ vā stotraṃ vidhīyate |
antarbahiḥ saṃsthitasya udvāsanavidhiḥ kutaḥ || 8 ||
śrī gururuvāca
ārādhayāmi maṇisannibhamātmaliṅgam
māyāpurīhṛdayapaṅkajasanniviṣṭam |
śraddhānadīvimalacittajalābhiṣekai-
rnityaṃ samādhikusumairnapunarbhavāya || 9 ||
ayameko'vaśiṣṭo'smītyevamāvāhayecchivam |
āsanaṃ kalpayetpaścātsvapratiṣṭhātmacintanam || 10 ||
puṇyapāparajaḥsaṅgo mama nāstīti vedanam |
pādyaṃ samarpayedvidvansarvakalmaṣanāśanam || 11 ||
anādikalpavidhṛtamūlājñānajalāñjalim |
visṛjedātmaliṅgasya tadevārghyasamarpaṇam || 12 ||
brahmānandābdhikallolakaṇakoṭyaṃśaleśakam |
pibantīndrādaya iti dhyānamācamanaṃ matam || 13 ||
brahmānandajalenaiva lokāḥ sarve pariplutāḥ |
acchedyo'yamiti dhyānamabhiṣecanamātmanaḥ || 14 ||
nirāvaraṇacaitanyaṃ prakāśo'smīti cintanam |
ātmaliṅgasya sadvastramityevaṃ cintayenmuniḥ || 15 ||
triguṇātmāśeṣalokamālikāsūtramasmyaham |
iti niścayamevātra hyupavītaṃ paraṃ matam || 16 ||
anekavāsanāmiśraprapañco'yaṃ dhṛto mayā |
nānyenetyanusandhānamātmanaścandanaṃ bhavet || 17 ||
rajaḥsattvatamovṛttityāgarūpaistilākṣataiḥ |
ātmaliṅgaṃ yajennityaṃ jīvanmuktiprasiddhaye || 18 ||
īśvaro gururātmeti bhedatrayavivarjitaiḥ |
bilvapatrairadvitīyairātmaliṅgaṃ yajecchivam || 19 ||
samastavāsanātyāgaṃ dhūpaṃ tasya vicintayet |
jyotirmayātmavijñānaṃ dīpaṃ sandarśayedbudhaḥ || 20 ||
naivedyamātmaliṅgasya brahmāṇḍākhyaṃ mahodanam |
pibānandarasaṃ svādu mṛtyurasyopasecanam || 21 ||
ajñānocchiṣṭakarasya kṣālanaṃ jñānavāriṇā |
viśuddhasyātmaliṅgasya hastaprakṣālanaṃ smaret || 22 ||
rāgādiguṇaśūnyasya śivasya paramātmanaḥ |
sarāgaviṣayābhyāsatyāgastāmbūlacarvaṇam || 23 ||
ajñānadhvāntavidhvaṃsapracaṇḍamatibhāskaram |
ātmano brahmatājñānaṃ nīrājanamihātmanaḥ || 24 ||
vividhabrahmasandṛṣṭirmālikābhiralaṅkṛtam |
pūrṇānandātmatādṛṣṭiṃ puṣpāñjalimanusmaret || 25 ||
paribhramanti brahmāṇḍasahasrāṇi mayīśvare |
kūṭasthācalarūpo'hamiti dhyānaṃ pradakṣiṇam || 26 ||
viśvavandyo'hamevāsmi nāsti vandyo madanyataḥ |
ityālocanamevātra svātmaliṅgasya vandanam || 27 ||
ātmanaḥ satkriyā proktā kartavyābhāvabhāvanā |
nāmarūpavyatītātmacintanaṃ nāmakīrtanam || 28 ||
śravaṇaṃ tasya devasya śrotavyābhāvacintanam |
mananaṃ tvātmaliṅgasya mantavyābhāvacintanam || 29 ||
dhyātavyābhāvavijñānaṃ nididhyāsanamātmanaḥ |
samastabhrāntivikṣeparāhityenātmaniṣṭhatā || 30 ||
samādhirātmano nāma nānyaccittasya vibhramaḥ |
tatraiva bahmaṇi sadā cittaviśrāntiriṣyate || 31 ||
evaṃ vedāntakalpoktasvātmaliṅgaprapūjanam |
kurvannā maraṇaṃ vāpi kṣaṇaṃ vā susamāhitaḥ || 32 ||
sarvadurvāsanājālaṃ padapāṃsumiva tyajet |
vidhūyājñānaduḥkhaughaṃ mokṣānandaṃ samaśnute || 33 ||