📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ମାଣ୍ଡୂକ୍ଯ ଉପନିଷଦ୍
Mandukya Upanishad
Upanishad Oriya
ଓ-ମ୍ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ ॥
ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
॥ ଅଥ ମାଣ୍ଡୂକ୍ଯୋପନିଷତ୍ ॥
ହରିଃ ଓମ୍ ।
ଓମିତ୍ଯେତଦକ୍ଷରମିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ-ନ୍ତସ୍ଯୋପଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ
ଭୂତ-ମ୍ଭଵଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯଦିତି ସର୍ଵମୋଙ୍କାର ଏଵ
ଯଚ୍ଚାନ୍ଯ-ତ୍ତ୍ରିକାଲାତୀତ-ନ୍ତଦପ୍ଯୋଙ୍କାର ଏଵ ॥ 1 ॥
ସର୍ଵଗ୍ଂ ହ୍ଯେତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଯମାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ସୋ-ଽଯମାତ୍ମା ଚତୁଷ୍ପାତ୍ ॥ 2 ॥
ଜାଗରିତସ୍ଥାନୋ ବହିଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞ-ସ୍ସପ୍ତାଙ୍ଗ ଏକୋନଵିଂଶତିମୁଖଃ
ସ୍ଥୂଲଭୁଗ୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ପ୍ରଥମଃ ପାଦଃ ॥ 3 ॥
ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଥାନୋ-ଽନ୍ତଃପ୍ରଜ୍ଞ-ସ୍ସପ୍ତାଙ୍ଗ ଏକୋନଵିଂଶତିମୁଖଃ
ପ୍ରଵିଵିକ୍ତଭୁକ୍ତୈଜସୋ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପାଦଃ ॥ 4 ॥
ଯତ୍ର ସୁପ୍ତୋ ନ କଞ୍ଚନ କାମ-ଙ୍କାମଯତେ ନ କଞ୍ଚନ ସ୍ଵପ୍ନଂ
ପଶ୍ଯତି ତ-ଥ୍ସୁଷୁପ୍ତମ୍ । ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥାନ ଏକୀଭୂତଃ ପ୍ରଜ୍ଞାନଘନ
ଏଵାନନ୍ଦମଯୋ ହ୍ଯାନନ୍ଦଭୁକ୍ଚେତୋମୁଖଃ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତୃତୀଯଃ ପାଦଃ ॥ 5 ॥
ଏଷ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ଏଷ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଏଷୋ-ଽନ୍ତର୍ଯାମ୍ଯେଷ ଯୋନି-ସ୍ସର୍ଵସ୍ଯ
ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ ହି ଭୂତାନାମ୍ ॥ 6 ॥
ନାନ୍ତଃପ୍ରଜ୍ଞ-ନ୍ନ ବହିଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞ-ନ୍ନୋଭଯତଃପ୍ରଜ୍ଞ-ନ୍ନ ପ୍ରଜ୍ଞାନଘନଂ
ନ ପ୍ରଜ୍ଞ-ନ୍ନାପ୍ରଜ୍ଞମ୍ । ଅଦୃଷ୍ଟମଵ୍ଯଵହାର୍ଯମଗ୍ରାହ୍ଯମଲକ୍ଷଣଂ
ଅଚିନ୍ତ୍ଯମଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯମେକାତ୍ମପ୍ରତ୍ଯଯସାର-ମ୍ପ୍ରପଞ୍ଚୋପଶମଂ
ଶାନ୍ତଂ ଶିଵମଦ୍ଵୈତ-ଞ୍ଚତୁର୍ଥ-ମ୍ମନ୍ଯନ୍ତେ ସ ଆତ୍ମା ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ॥ 7 ॥
ସୋ-ଽଯମାତ୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷରମୋଙ୍କାରୋ-ଽଧିମାତ୍ର-ମ୍ପାଦା ମାତ୍ରା ମାତ୍ରାଶ୍ଚ ପାଦା
ଅକାର ଉକାରୋ ମକାର ଇତି ॥ 8 ॥
ଜାଗରିତସ୍ଥାନୋ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ-ଽକାରଃ ପ୍ରଥମା ମାତ୍ରା-ଽଽପ୍ତେରାଦିମତ୍ତ୍ଵାଦ୍
ଵା-ଽଽପ୍ନୋତି ହ ଵୈ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନାଦିଶ୍ଚ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 9 ॥
ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଥାନସ୍ତୈଜସ ଉକାରୋ ଦ୍ଵିତୀଯା ମାତ୍ରୋତ୍କର୍​ଷାତ୍
ଉଭଯତ୍ଵାଦ୍ଵୋତ୍କର୍​ଷତି ହ ଵୈ ଜ୍ଞାନସନ୍ତତିଂ ସମାନଶ୍ଚ ଭଵତି
ନାସ୍ଯାବ୍ରହ୍ମଵିତ୍କୁଲେ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 10 ॥
ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଥାନଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମକାରସ୍ତୃତୀଯା ମାତ୍ରା ମିତେରପୀତେର୍ଵା
ମିନୋତି ହ ଵା ଇଦଂ ସର୍ଵମପୀତିଶ୍ଚ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 11 ॥
ଅମାତ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଥୋ-ଽଵ୍ଯଵହାର୍ଯଃ ପ୍ରପଞ୍ଚୋପଶମ-ଶ୍ଶିଵୋ-ଽଦ୍ଵୈତ
ଏଵମୋଙ୍କାର ଆତ୍ମୈଵ ସଂ​ଵିଁଶତ୍ଯାତ୍ମନା-ଽଽତ୍ମାନଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 12 ॥
॥ ଇତି ମାଣ୍ଡୂକ୍ଯୋପନିଷ-ଥ୍ସମାପ୍ତା ॥
Roman (IAST) Transliteration
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| atha māṇḍūkyopaniṣat ||
hariḥ om |
omityetadakṣaramidagṃ sarva-ntasyopavyākhyānaṃ
bhūta-mbhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānya-ttrikālātīta-ntadapyoṅkāra eva || 1 ||
sarvagṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so-'yamātmā catuṣpāt || 2 ||
jāgaritasthāno bahiṣprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
svapnasthāno-'ntaḥprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
yatra supto na kañcana kāma-ṅkāmayate na kañcana svapnaṃ
paśyati ta-thsuṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana
evānandamayo hyānandabhukcetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo-'ntaryāmyeṣa yoni-ssarvasya
prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
nāntaḥprajña-nna bahiṣprajña-nnobhayataḥprajña-nna prajñānaghanaṃ
na prajña-nnāprajñam | adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ
acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāra-mprapañcopaśamaṃ
śāntaṃ śivamadvaita-ñcaturtha-mmanyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
so-'yamātmādhyakṣaramoṅkāro-'dhimātra-mpādā mātrā mātrāśca pādā
akāra ukāro makāra iti || 8 ||
jāgaritasthāno vaiśvānaro-'kāraḥ prathamā mātrā-''pterādimattvād
vā-''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 9 ||
svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkar​ṣāt
ubhayatvādvotkar​ṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati
nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ-ve~da || 10 ||
suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā
minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 11 ||
amātraścaturtho-'vyavahāryaḥ prapañcopaśama-śśivo-'dvaita
evamoṅkāra ātmaiva saṃ​vi~śatyātmanā-''tmānaṃ-ya~ evaṃ-ve~da || 12 ||
|| iti māṇḍūkyopaniṣa-thsamāptā ||