📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.1 - ଯୁଞ୍ଜାନଃ ପ୍ରଥମମ୍ମନଃ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତା ପାଠଃ
4.1 - Yunjanah Prathamammanah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Vedic Oriya
କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ- ଅଗ୍ନିଚିତ୍ଯଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ରପାଠାଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଯୁ॒ଞ୍ଜା॒ନଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ମନ॑ସ୍ତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ସଵି॒ତା ଧିଯଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ର୍ନି॒ଚାଯ୍ଯ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯା ଽଭ॑ରତ୍ ॥ ଯୁ॒କ୍ତ୍ଵାଯ॒ ମନ॑ସା ଦେ॒ଵାନ୍-ଥ୍ସୁଵ॑ର୍ଯ॒ତୋ ଧି॒ଯା ଦିଵ᳚ମ୍ । ବୃ॒ହଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃ॑ କରିଷ୍ଯ॒ତ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ପ୍ରସୁ॑ଵାତି॒ ତାନ୍ ॥ ଯୁ॒କ୍ତେନ॒ ମନ॑ସା ଵ॒ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ଵେ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗେଯା॑ଯ॒ ଶକ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଯୁ॒ଞ୍ଜତେ॒ ମନ॑ ଉ॒ତ ଯୁ॑ଞ୍ଜତେ॒ ଧିଯୋ॒ ଵିପ୍ରା॒ ଵିପ୍ର॑ସ୍ଯ ବୃହ॒ତୋ ଵି॑ପ॒ଶ୍ଚିତଃ॑ । ଵି ହୋତ୍ରା॑ ଦଧେ ଵଯୁନା॒ ଵିଦେକ॒ ଇ- [ଵଯୁନା॒ ଵିଦେକ॒ ଇତ୍, ମ॒ହୀ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑] 1
-ନ୍ମ॒ହୀ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁଃ ପରି॑ଷ୍ଟୁତିଃ ॥ ଯୁ॒ଜେ ଵା॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯ-ନ୍ନମୋ॑ଭି॒ର୍ଵି ଶ୍ଲୋକା॑ ଯନ୍ତି ପ॒ଥ୍ଯେ॑ଵ॒ ସୂରାଃ᳚ । ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ପୁ॒ତ୍ରା ଆ ଯେ ଧାମା॑ନି ଦି॒ଵ୍ଯାନି॑ ତ॒ସ୍ଥୁଃ ॥ ଯସ୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଯାଣ॒ମନ୍ଵ॒ନ୍ଯ ଇଦ୍ଯ॒ଯୁର୍ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ମହି॒ମାନ॒ମର୍ଚ॑ତଃ । ଯଃ ପାର୍ଥି॑ଵାନି ଵିମ॒ମେ ସ ଏତ॑ଶୋ॒ ରଜାଗ୍ଂ॑ସି ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ମ॑ହିତ୍ଵ॒ନା ॥ ଦେଵ॑ ସଵିତଃ॒ ପ୍ରସୁ॑ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରସ॑ଵ [ ] 2
ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି॒-ମ୍ଭଗା॑ଯ ଦି॒ଵ୍ଯୋ ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵଃ । କେ॒ତ॒ପୂଃ କେତ॑ନ୍ନଃ ପୁନାତୁ ଵା॒ଚସ୍ପତି॒ର୍ଵାଚ॑ମ॒ଦ୍ଯ ସ୍ଵ॑ଦାତି ନଃ ॥ ଇ॒ମ-ନ୍ନୋ॑ ଦେଵ ସଵିତର୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରସୁ॑ଵ ଦେଵା॒ଯୁଵଗ୍ଂ॑ ସଖି॒ଵିଦଗ୍ଂ॑ ସତ୍ରା॒ଜିତ॑-ନ୍ଧନ॒ଜିତଗ୍ଂ॑ ସୁଵ॒ର୍ଜିତ᳚ମ୍ ॥ ଋ॒ଚା ସ୍ତୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯ ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॑ ରଥନ୍ତ॒ରମ୍ । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଗା॑ଯ॒ତ୍ରଵ॑ର୍ତନି ॥ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵେ᳚ ଽଶ୍ଵିନୋ᳚ର୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ଯା-ଙ୍ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॒ସା ଽଽଦ॑ଦେ-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦଭ୍ରି॑ରସି॒ ନାରି॑- [ନାରିଃ॑, ଅ॒ସି॒ ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥା॑-] 3
-ରସି ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥା॑-ଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦା ଭ॑ର॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ ତ୍ଵା॒ ଛନ୍ଦ॒ସା ଽଽଦ॑ଦେ-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ବଭ୍ରି॑ରସି॒ ନାରି॑ରସି॒ ତ୍ଵଯା॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥ॒ ଆଗ୍ନିଗ୍ଂ ଶ॑କେମ॒ ଖନି॑ତୁ-ମ୍ପୁରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ଞ୍ଜାଗ॑ତେନ ତ୍ଵା॒ ଛନ୍ଦ॒ସା ଽଽଦ॑ଦେ-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦ୍ଧସ୍ତ॑ ଆ॒ଧାଯ॑ ସଵି॒ତା ବିଭ୍ର॒ଦଭ୍ରିଗ୍ଂ॑ ହିର॒ଣ୍ଯଯୀ᳚ମ୍ । ତଯା॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରଜ॑ସ୍ର॒-ମିଦ॒ଗ୍ନି-ଙ୍ଖା॒ତ୍ଵୀ ନ॒ ଆ ଭ॒ରାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା॒ ଛନ୍ଦ॒ସା ଽଽଦ॑ଦେ-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵତ୍ ॥ 4 ॥
(ଇ--ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରସୁ॑ଵ॒ - ନାରି॒ - ରାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ - ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଇ॒ମାମ॑ଗୃଭ୍ଣ-ନ୍ରଶ॒ନାମୃ॒ତସ୍ଯ॒ ପୂର୍ଵ॒ ଆଯୁ॑ଷି ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ କ॒ଵ୍ଯା । ତଯା॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॒ତମା ବ॑ଭୂଵୁର୍-ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ସାମ᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ରମା॒ରପ॑ନ୍ତୀ ॥ ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତଂ-ଵାଁଜି॒ନ୍ନା ଦ୍ର॑ଵ॒ ଵରି॑ଷ୍ଠା॒ମନୁ॑ ସଂ॒​ଵଁତ᳚ମ୍ । ଦି॒ଵି ତେ॒ ଜନ୍ମ॑ ପର॒ମମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ନାଭିଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମଧି॒ ଯୋନିଃ॑ ॥ ଯୁ॒ଞ୍ଜାଥା॒ଗ୍ଂ॒ ରାସ॑ଭଂ-ଯୁଁ॒ଵମ॒ସ୍ମିନ୍. ଯାମେ॑ ଵୃଷଣ୍ଵସୂ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ଭର॑ନ୍ତମସ୍ମ॒ଯୁମ୍ ॥ ଯୋଗେ॑ଯୋଗେ ତ॒ଵସ୍ତ॑ରଂ॒-ଵାଁଜେ॑ଵାଜେ ହଵାମହେ । ସଖା॑ଯ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ମ॒ତଯେ᳚ ॥ ପ୍ର॒ତୂର୍ଵ॒- [ପ୍ର॒ତୂର୍ଵନ୍ନ୍॑, ଏହ୍ଯ॑ଵ॒କ୍ରାମ॒ନ୍ନଶ॑ସ୍ତୀ] 5
-ନ୍ନେହ୍ଯ॑ଵ॒କ୍ରାମ॒ନ୍ନଶ॑ସ୍ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଗାଣ॑ପତ୍ଯା-ନ୍ମଯୋ॒ଭୂରେହି॑ । ଉ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମନ୍ଵି॑ହି ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ଗ॑ଵ୍ଯୂତି॒ରଭ॑ଯାନି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ପୂ॒ଷ୍ଣା ସ॒ଯୁଜା॑ ସ॒ହ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥା॑ଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରି॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦଚ୍ଛେ᳚ହ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ -ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦ-ଚ୍ଛେ॑ମୋ॒-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଭ॑ରିଷ୍ଯାମୋ॒-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଭ॑ରାମଃ ॥ ଅନ୍ଵ॒ଗ୍ନିରୁ॒ଷସା॒-ମଗ୍ର॑ମଖ୍ଯ॒-ଦନ୍ଵହା॑ନି ପ୍ରଥ॒ମୋ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଅନୁ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ [ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ, ପୁ॒ରୁ॒ତ୍ରା ଚ॑] 6
ପୁରୁ॒ତ୍ରା ଚ॑ ର॒ଶ୍ମୀନନୁ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଆ ତ॑ତାନ ॥ ଆ॒ଗତ୍ଯ॑ ଵା॒ଜ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॑ନ॒-ସ୍ସର୍ଵା॒ ମୃଧୋ॒ ଵିଧୂ॑ନୁତେ । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥେ॑ ମହ॒ତି ଚକ୍ଷୁ॑ଷା॒ ନି ଚି॑କୀଷତେ ॥ ଆ॒କ୍ରମ୍ଯ॑ ଵାଜି-ନ୍ପୃଥି॒ଵୀମ॒ଗ୍ନିମି॑ଚ୍ଛ ରୁ॒ଚା ତ୍ଵମ୍ । ଭୂମ୍ଯା॑ ଵୃ॒ତ୍ଵାଯ॑ ନୋ ବ୍ରୂହି॒ ଯତଃ॒ ଖନା॑ମ॒ ତଂ-ଵଁ॒ଯମ୍ ॥ ଦ୍ଯୌସ୍ତେ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ସ॒ଧସ୍ଥ॑ମା॒ତ୍ମା ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷଗ୍ଂ ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ତେ॒ ଯୋନିଃ॑ । ଵି॒ଖ୍ଯାଯ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା॒ ତ୍ଵମ॒ଭି ତି॑ଷ୍ଠ [ତ୍ଵମ॒ଭି ତି॑ଷ୍ଠ, ପୃ॒ତ॒ନ୍ଯ॒ତଃ ।] 7
ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ ॥ ଉତ୍କ୍ରା॑ମ ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯା॒-ସ୍ମାଦା॒ସ୍ଥାନା᳚-ଦ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦା ଵା॑ଜିନ୍ନ୍ । ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଯା॑ମ ସୁମ॒ତୌ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅ॒ଗ୍ନି-ଙ୍ଖ॑ନି॒ଷ୍ଯନ୍ତ॑ ଉ॒ପସ୍ଥେ॑ ଅସ୍ଯାଃ ॥ ଉଦ॑କ୍ରମୀ-ଦ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦା ଵା॒ଜ୍ଯର୍ଵା-ଽକ॒-ସ୍ସ ଲୋ॒କଗ୍ଂ ସୁକୃ॑ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ତତଃ॑ ଖନେମ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସୁଵୋ॒ ରୁହା॑ଣା॒ ଅଧି॒ ନାକ॑ ଉତ୍ତ॒ମେ ॥ ଅ॒ପୋ ଦେ॒ଵୀରୁପ॑ ସୃଜ॒ ମଧୁ॑ମତୀରଯ॒କ୍ଷ୍ମାଯ॑ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ତାସା॒ଗ୍॒ ସ୍ଥାନା॒ଦୁଜ୍ଜି॑ହତା॒-ମୋଷ॑ଧଯ-ସ୍ସୁପିପ୍ପ॒ଲାଃ ॥ ଜିଘ॑- [ଜିଘ॑ର୍ମି, ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ॑ସା] 8
-ର୍ମ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ॑ସା ଘୃ॒ତେନ॑ ପ୍ରତି॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପୃ॒ଥୁ-ନ୍ତି॑ର॒ଶ୍ଚା ଵଯ॑ସା ବୃ॒ହନ୍ତଂ॒-ଵ୍ଯଁଚି॑ଷ୍ଠ॒ମନ୍ନଗ୍ଂ॑ ରଭ॒ସଂ-ଵିଁଦା॑ନମ୍ ॥ ଆ ତ୍ଵା॑ ଜିଘର୍ମି॒ ଵଚ॑ସା ଘୃ॒ତେନା॑-ଽର॒କ୍ଷସା॒ ମନ॑ସା॒ ତଜ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ । ମର୍ଯ॑ଶ୍ରୀ-ସ୍ସ୍ପୃହ॒ଯ-ଦ୍ଵ॑ର୍ଣୋ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନା-ଽଭି॒ମୃଶେ॑ ତ॒ନୁଵା॒ ଜର୍​ହୃ॑ଷାଣଃ ॥ ପରି॒ ଵାଜ॑ପତିଃ କ॒ଵିର॒ଗ୍ନିର୍-ହ॒ଵ୍ଯାନ୍ଯ॑କ୍ରମୀତ୍ । ଦଧ॒-ଦ୍ରତ୍ନା॑ନି ଦା॒ଶୁଷେ᳚ ॥ ପରି॑ ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ॒ ପୁରଂ॑-ଵଁ॒ଯଂ-ଵିଁପ୍ରଗ୍ଂ॑ ସହସ୍ଯ ଧୀମହି । ଧୃ॒ଷ-ଦ୍ଵ॑ର୍ଣ-ନ୍ଦି॒ଵେଦି॑ଵେ ଭେ॒ତ୍ତାର॑-ମ୍ଭଙ୍ଗୁ॒ରାଵ॑ତଃ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ॒ ଦ୍ଯୁଭି॒ସ୍ତ୍ଵ-ମା॑ଶୁଶୁ॒କ୍ଷଣି॒ସ୍ତ୍ଵ-ମ॒ଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵ-ମଶ୍ମ॑ନ॒ସ୍ପରି॑ । ତ୍ଵଂ-ଵଁନେ᳚ଭ୍ଯ॒ ସ୍ତ୍ଵମୋଷ॑ଧୀଭ୍ଯ॒ ସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ନୃ॒ଣା-ନ୍ନୃ॑ପତେ ଜାଯସେ॒ ଶୁଚିଃ॑ ॥ 9 ॥
(ପ୍ର॒ତୂର୍ଵ॒ନ୍ଥ୍ - ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ - ତିଷ୍ଠ॒ - ଜିଘ॑ର୍ମି - ଭେ॒ତ୍ତାରଂ॑ - ଁଵିଗ୍ଂଶ॒ତିଶ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵେ᳚-ଽଶ୍ଵିନୋ᳚ ର୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ଯା-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ॒-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ତ୍ଖ॑ନାମି ॥ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କ॒ମଜ॑ସ୍ରେଣ ଭା॒ନୁନା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନମ୍ । ଶି॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ-ଽହିଗ୍ଂ॑ ସନ୍ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ॒-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ -ମଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ତ୍ଖ॑ନାମି ॥ ଅ॒ପା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି ସ॒ପ୍ରଥା॑ ଉ॒ର୍ଵ॑ଗ୍ନି-ମ୍ଭ॑ରି॒ଷ୍ଯଦପ॑ରାଵପିଷ୍ଠମ୍ । ଵର୍ଧ॑ମାନ-ମ୍ମ॒ହ ଆ ଚ॒ ପୁଷ୍କ॑ର-ନ୍ଦି॒ଵୋ ମାତ୍ର॑ଯା ଵରି॒ଣା ପ୍ର॑ଥସ୍ଵ ॥ ଶର୍ମ॑ ଚ ସ୍ଥୋ॒ [ଶର୍ମ॑ ଚ ସ୍ଥଃ, ଵର୍ମ॑ ଚ] 10
ଵର୍ମ॑ ଚ ସ୍ଥୋ॒ ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରେ ବହୁ॒ଲେ ଉ॒ଭେ । ଵ୍ଯଚ॑ସ୍ଵତୀ॒ ସଂ-ଵଁ॑ସାଥା-ମ୍ଭ॒ର୍ତମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ସଂ​ଵଁ॑ସାଥାଗ୍ଂ ସୁଵ॒ର୍ଵିଦା॑ ସ॒ମୀଚୀ॒ ଉର॑ସା॒ ତ୍ମନା᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ନ୍ତ ର୍ଭ॑ରି॒ଷ୍ଯନ୍ତୀ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତ॒ ମଜ॑ସ୍ର॒ମିତ୍ ॥ ପୁ॒ରୀ॒ଷ୍ଯୋ॑-ଽସି ଵି॒ଶ୍ଵଭ॑ରାଃ । ଅଥ॑ର୍ଵା ତ୍ଵା ପ୍ରଥ॒ମୋ ନିର॑ମନ୍ଥଦଗ୍ନେ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ॒ ପୁଷ୍କ॑ରା॒ଦଦ୍ଧ୍ଯଥ॑ର୍ଵା॒ ନିର॑ମନ୍ଥତ । ମୂ॒ର୍ଧ୍ନୋ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ଵା॒ଘତଃ॑ ॥ ତମୁ॑ ତ୍ଵା ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯଙ୍ଙୃଷିଃ॑ ପୁ॒ତ୍ର ଈ॑ଧେ॒ [ପୁ॒ତ୍ର ଈ॑ଧେ, ଅଥ॑ର୍ଵଣଃ ।] 11
ଅଥ॑ର୍ଵଣଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ହଣ॑-ମ୍ପୁରନ୍ଦ॒ରମ୍ ॥ ତମୁ॑ ତ୍ଵା ପା॒ଥ୍ଯୋ ଵୃଷା॒ ସମୀ॑ଧେ ଦସ୍ଯୁ॒ହନ୍ତ॑ମମ୍ । ଧ॒ନ॒ଞ୍ଜ॒ଯଗ୍ଂ ରଣେ॑ରଣେ ॥ ସୀଦ॑ ହୋତ॒-ସ୍ସ୍ଵ ଉ॑ ଲୋ॒କେ ଚି॑କି॒ତ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସା॒ଦଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସୁ॑କୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଯୋନୌ᳚ । ଦେ॒ଵା॒ଵୀର୍ଦେ॒ଵାନ୍. ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜା॒ସ୍ଯଗ୍ନେ॑ ବୃ॒ହ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନେ॒ ଵଯୋ॑ ଧାଃ ॥ ନି ହୋତା॑ ହୋତୃ॒ଷଦ॑ନେ॒ ଵିଦା॑ନସ୍ତ୍ଵେ॒ଷୋ ଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍ଂ ଅ॑ସଦ-ଥ୍ସୁ॒ଦକ୍ଷଃ॑ । ଅଦ॑ବ୍ଧଵ୍ରତ ପ୍ରମତି॒ର୍ଵସି॑ଷ୍ଠ-ସ୍ସହସ୍ର-ମ୍ଭ॒ର-ଶ୍ଶୁଚି॑ଜିହ୍ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ ॥ ସଗ୍ଂ ସୀ॑ଦସ୍ଵ ମ॒ହାଗ୍ଂ ଅ॑ସି॒ ଶୋଚ॑ସ୍ଵ [ଶୋଚ॑ସ୍ଵ, ଦେ॒ଵ॒ଵୀତ॑ମଃ ।] 12
ଦେଵ॒ଵୀତ॑ମଃ । ଵି ଧୂ॒ମମ॑ଗ୍ନେ ଅରୁ॒ଷ-ମ୍ମି॑ଯେଦ୍ଧ୍ଯ ସୃ॒ଜ ପ୍ର॑ଶସ୍ତ ଦର୍​ଶ॒ତମ୍ ॥ ଜନି॑ଷ୍ଵା॒ ହି ଜେନ୍ଯୋ॒ ଅଗ୍ରେ॒ ଅହ୍ନାଗ୍ଂ॑ ହି॒ତୋ ହି॒ତେଷ୍ଵ॑ରୁ॒ଷୋ ଵନେ॑ଷୁ । ଦମେ॑ଦମେ ସ॒ପ୍ତ ରତ୍ନା॒ ଦଧା॑ନୋ॒-ଽଗ୍ନିର୍​ହୋତା॒ ନି ଷ॑ସାଦା॒ ଯଜୀ॑ଯାନ୍ ॥ 13 ॥
(ସ୍ଥ॒ - ଈ॒ଧେ॒ - ଶୋଚ॑ସ୍ଵ - ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) - (ଅ. 3)
ସ-ନ୍ତେ॑ ଵା॒ଯୁର୍ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵା॑ ଦଧାତୂତ୍ତା॒ନାଯୈ॒ ହୃଦ॑ଯଂ॒-ଯଁଦ୍ଵିଲି॑ଷ୍ଟମ୍ । ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଯଁଶ୍ଚର॑ତି ପ୍ରା॒ଣଥେ॑ନ॒ ତସ୍ମୈ॑ ଚ ଦେଵି॒ ଵଷ॑ଡସ୍ତୁ॒ ତୁଭ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ସୁଜା॑ତୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା ସ॒ହ ଶର୍ମ॒ ଵରୂ॑ଥ॒ମା-ଽସ॑ଦ॒-ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଵାସୋ॑ ଅଗ୍ନେ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ଗ୍ଂ॒ ସଂ​ଵ୍ଯଁ॑ଯସ୍ଵ ଵିଭାଵସୋ ॥ ଉଦୁ॑ ତିଷ୍ଠ ସ୍ଵଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାଵା॑ ନୋ ଦେ॒ଵ୍ଯା କୃ॒ପା । ଦୃ॒ଶେ ଚ॑ ଭା॒ସା ବୃ॑ହ॒ତା ସୁ॑ଶୁ॒କ୍ଵନି॒ରା-ଽଗ୍ନେ॑ ଯାହି ସୁଶ॒ସ୍ତିଭିଃ॑ ॥ 14 ॥
ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ ଊ॒ ଷୁ ଣ॑ ଊ॒ତଯେ॒ ତିଷ୍ଠା॑ ଦେ॒ଵୋ ନ ସ॑ଵି॒ତା । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଵାଜ॑ସ୍ଯ॒ ସନି॑ତା॒ ଯଦ॒ଞ୍ଜିଭି॑-ର୍ଵା॒ଘଦ୍ଭି॑-ର୍ଵି॒ହ୍ଵଯା॑ମହେ ॥ ସ ଜା॒ତୋ ଗର୍ଭୋ॑ ଅସି॒ ରୋଦ॑ସ୍ଯୋ॒ରଗ୍ନେ॒ ଚାରୁ॒ର୍ଵିଭୃ॑ତ॒ ଓଷ॑ଧୀଷୁ । ଚି॒ତ୍ର-ଶ୍ଶିଶୁଃ॒ ପରି॒ ତମାଗ୍॑ସ୍ଯ॒କ୍ତଃ ପ୍ର ମା॒ତୃଭ୍ଯୋ॒ ଅଧି॒ କନି॑କ୍ରଦଦ୍ଗାଃ ॥ ସ୍ଥି॒ରୋ ଭ॑ଵ ଵୀ॒ଡ୍ଵ॑ଙ୍ଗ ଆ॒ଶୁର୍ଭ॑ଵ ଵା॒ଜ୍ଯ॑ର୍ଵନ୍ନ୍ । ପୃ॒ଥୁର୍ଭ॑ଵ ସୁ॒ଷଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ॒ଗ୍ନେଃ ପୁ॑ରୀଷ॒ଵାହ॑ନଃ ॥ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ [ ] 15
ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॒ ମାନୁ॑ଷୀଭ୍ଯ॒ସ୍ତ୍ଵମ॑ଙ୍ଗିରଃ । ମା ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ଭି ଶୂ॑ଶୁଚୋ॒ ମା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ମା ଵନ॒ସ୍ପତୀନ୍॑ ॥ ପ୍ରୈତୁ॑ ଵା॒ଜୀ କନି॑କ୍ରଦ॒-ନ୍ନାନ॑ଦ॒-ଦ୍ରାସ॑ଭଃ॒ ପତ୍ଵା᳚ । ଭର॑ନ୍ନ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑-ମ୍ମା ପା॒ଦ୍ଯାଯୁ॑ଷଃ ପୁ॒ରା ॥ ରାସ॑ଭୋ ଵା॒-ଙ୍କନି॑କ୍ରଦ॒-ଥ୍ସୁଯୁ॑କ୍ତୋ ଵୃଷଣା॒ ରଥେ᳚ । ସ ଵା॑ମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ମା॒ଶୁର୍ଦୂ॒ତୋ ଵ॑ହାଦି॒ତଃ ॥ ଵୃଷା॒-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୃଁଷ॑ଣ॒-ମ୍ଭର॑ନ୍ନ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ଅଗ୍ନ॒ ଆ ଯା॑ହି [ ] 16
ଵୀ॒ତଯ॑ ଋ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯମ୍ ॥ ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀତା॒-ଽଗ୍ନିମେ॒ତଗ୍ଂ ଶି॒ଵମା॒ଯନ୍ତ॑ମ॒ଭ୍ଯତ୍ର॑ ଯୁ॒ଷ୍ମାନ୍ । ଵ୍ଯସ୍ଯ॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵା॒ ଅମ॑ତୀ॒ରରା॑ତୀ-ର୍ନି॒ଷୀଦ॑ନ୍ନୋ॒ ଅପ॑ ଦୁର୍ମ॒ତିଗ୍ଂ ହ॑ନତ୍ ॥ ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରତି॑ ମୋଦଦ୍ଧ୍ଵମେନ॒-ମ୍ପୁଷ୍ପା॑ଵତୀ-ସ୍ସୁପିପ୍ପ॒ଲାଃ । ଅ॒ଯଂ-ଵୋଁ॒ ଗର୍ଭ॑ ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ନଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମା ଽସ॑ଦତ୍ ॥ 17 ॥
(ସୁ॒ଶ॒ସ୍ତିଭିଃ॑ - ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ - ଯାହି॒ - ଷଟ୍ତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ଵି ପାଜ॑ସା ପୃ॒ଥୁନା॒ ଶୋଶୁ॑ଚାନୋ॒ ବାଧ॑ସ୍ଵ ଦ୍ଵି॒ଷୋ ର॒କ୍ଷସୋ॒ ଅମୀ॑ଵାଃ । ସୁ॒ଶର୍ମ॑ଣୋ ବୃହ॒ତ-ଶ୍ଶର୍ମ॑ଣି ସ୍ଯାମ॒ଗ୍ନେର॒ହଗ୍ଂ ସୁ॒ହଵ॑ସ୍ଯ॒ ପ୍ରଣୀ॑ତୌ ॥ ଆପୋ॒ ହି ଷ୍ଠା ମ॑ଯୋ॒ଭୁଵ॒ସ୍ତା ନ॑ ଊ॒ର୍ଜେ ଦ॑ଧାତନ । ମ॒ହେ ରଣା॑ଯ॒ ଚକ୍ଷ॑ସେ ॥ ଯୋ ଵଃ॑ ଶି॒ଵତ॑ମୋ॒ ରସ॒ସ୍ତସ୍ଯ॑ ଭାଜଯତେ॒ହ ନଃ॑ । ଉ॒ଶ॒ତୀରି॑ଵ ମା॒ତରଃ॑ ॥ ତସ୍ମା॒ ଅର॑-ଙ୍ଗମାମ ଵୋ॒ ଯସ୍ଯ॒ କ୍ଷଯା॑ଯ॒ ଜିନ୍ଵ॑ଥ । ଆପୋ॑ ଜ॒ନଯ॑ଥା ଚ ନଃ ॥ ମି॒ତ୍ର- [ମି॒ତ୍ରଃ, ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃଜ୍ଯ॑] 18
-ସ୍ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃଜ୍ଯ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ଭୂମି॑-ଞ୍ଚ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା ସ॒ହ । ସୁଜା॑ତ-ଞ୍ଜା॒ତଵେ॑ଦସମ॒ଗ୍ନିଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଂ-ଵିଁ॒ଭୁମ୍ ॥ ଅ॒ଯ॒କ୍ଷ୍ମାଯ॑ ତ୍ଵା॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜାମି ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ଵିଶ୍ଵେ᳚ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵା ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରା-ସ୍ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ଵା-ନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵତ୍ ॥ ରୁ॒ଦ୍ରା-ସ୍ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ଯ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ବୃ॒ହଜ୍ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ସମୀ॑ଧିରେ । ତେଷା᳚-ମ୍ଭା॒ନୁରଜ॑ସ୍ର॒ ଇଚ୍ଛୁ॒କ୍ରୋ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ରୋଚତେ ॥ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଷ୍ଟାଂ॒-ଵଁସୁ॑ଭୀ ରୁ॒ଦ୍ରୈର୍ଧୀରୈଃ᳚ କର୍ମ॒ଣ୍ଯା᳚-ମ୍ମୃଦ᳚ମ୍ । ହସ୍ତା᳚ଭ୍ଯା-ମ୍ମୃ॒ଦ୍ଵୀ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ସି॑ନୀଵା॒ଲୀ କ॑ରୋତୁ॒ [ସି॑ନୀଵା॒ଲୀ କ॑ରୋତୁ, ତାମ୍ ।] 19
ତାମ୍ ॥ ସି॒ନୀ॒ଵା॒ଲୀ ସୁ॑କପ॒ର୍ଦା ସୁ॑କୁରୀ॒ରା ସ୍ଵୌ॑ପ॒ଶା । ସା ତୁଭ୍ଯ॑ମଦିତେ ମହ॒ ଓଖା-ନ୍ଦ॑ଧାତୁ॒ ହସ୍ତ॑ଯୋଃ ॥ ଉ॒ଖା-ଙ୍କ॑ରୋତୁ॒ ଶକ୍ତ୍ଯା॑ ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒-ମଦି॑ତିର୍ଧି॒ଯା । ମା॒ତା ପୁ॒ତ୍ରଂ-ଯଁଥୋ॒ପସ୍ଥେ॒ ସା-ଽଗ୍ନି-ମ୍ବି॑ଭର୍ତୁ॒ ଗର୍ଭ॒ ଆ ॥ ମ॒ଖସ୍ଯ॒ ଶିରୋ॑-ଽସି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ ସ୍ଥଃ॑ । ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ଵା କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯ॑ସି ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ- [-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମସି, ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା॑] 20
-ସ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଦ୍ଯୌର॑ସି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵା ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରାଃ କୃ॑ଣ୍ଵ॒ନ୍ତ୍ଵାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଦିଶୋ॑-ଽସି ଧ୍ରୁ॒ଵା-ଽସି॑ ଧା॒ରଯା॒ ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ଂ ରା॒ଯସ୍ପୋଷ॑-ଙ୍ଗୌପ॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॒ଵୀର୍ଯଗ୍ଂ॑ ସଜା॒ତାନ୍. ଯଜ॑ମାନା॒ଯା-ଽଦି॑ତ୍ଯୈ॒ ରାସ୍ନା॒-ଽସ୍ଯ ଦି॑ତିସ୍ତେ॒ ବିଲ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତୁ॒ ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵତ୍ ॥ କୃ॒ତ୍ଵାଯ॒ ସା ମ॒ହୀମୁ॒ଖା-ମ୍ମୃ॒ନ୍ମଯୀଂ॒-ଯୋଁନି॑ମ॒ଗ୍ନଯେ᳚ । ତା-ମ୍ପୁ॒ତ୍ରେଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ-ମ୍ପ୍ରା ଯ॑ଚ୍ଛ॒ଦଦି॑ତି-ଶ୍ଶ୍ର॒ପଯା॒ନିତି॑ ॥ 21 ॥
(ମି॒ତ୍ରଃ - କ॑ରୋ - ତ୍ଵ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମସି॒ - ପ୍ର - ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ଵା ଧୂପଯନ୍ତୁ ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା॑ ଧୂପଯନ୍ତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦା॑ଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା॑ ଧୂପଯନ୍ତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵଦ୍- ଵିଶ୍ଵେ᳚ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵା ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରା ଧୂ॑ପଯ॒ନ୍ତ୍ଵାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ତ୍ଵା ଧୂପଯତ୍ଵଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ--ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁ॑ସ୍ତ୍ଵା ଧୂପଯତ୍ଵଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଵରୁ॑ଣସ୍ତ୍ଵା ଧୂପଯତ୍ଵଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦଦି॑ତିସ୍ତ୍ଵା ଦେ॒ଵୀ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯାଵତୀ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ତ୍ଖ॑ନତ୍ଵଵଟ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ପତ୍ନୀ᳚- [ପତ୍ନୀଃ᳚, ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯାଵତୀଃ] 22
-ର୍ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯାଵତୀଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଦ॑ଧତୂଖେ ଧି॒ଷଣା᳚ସ୍ତ୍ଵା ଦେ॒ଵୀର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯାଵତୀଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ॒ଭୀନ୍ଧ॑ତାମୁଖେ॒ ଗ୍ନାସ୍ତ୍ଵା॑ ଦେ॒ଵୀର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯାଵତୀଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଚ୍ଛ୍ର॑ପଯନ୍ତୂଖେ॒ ଵରୂ᳚ତ୍ରଯୋ॒ ଜନ॑ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେ॒ଵୀର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯାଵତୀଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ତ୍ପ॑ଚନ୍ତୂଖେ । ମିତ୍ରୈ॒ତାମୁ॒ଖା-ମ୍ପ॑ଚୈ॒ଷା ମା ଭେ॑ଦି । ଏ॒ତା-ନ୍ତେ॒ ପରି॑ ଦଦା॒ମ୍ଯଭି॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଭୀମା- [ଅ॒ଭୀମାମ୍, ମ॒ହି॒ନା ଦିଵ॑-ମ୍ମି॒ତ୍ରୋ] 23
-ମ୍ମ॑ହି॒ନା ଦିଵ॑-ମ୍ମି॒ତ୍ରୋ ବ॑ଭୂଵ ସ॒ପ୍ରଥାଃ᳚ । ଉ॒ତ ଶ୍ରଵ॑ସା ପୃଥି॒ଵୀମ୍ ॥ ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଚର୍​ଷଣୀ॒ଧୃତ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ସାନ॒ସିମ୍ । ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଶ୍ର॑ଵସ୍ତମମ୍ ॥ ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତୋଦ୍ଵ॑ପତୁ ସୁପା॒ଣି-ସ୍ସ୍ଵ॑ଙ୍ଗୁ॒ରିଃ । ସୁ॒ବା॒ହୁରୁ॒ତ ଶକ୍ତ୍ଯା᳚ ॥ ଅପ॑ଦ୍ଯମାନା ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଶା॒ ଦିଶ॒ ଆ ପୃ॑ଣ । ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ ବୃହ॒ତୀ ଭ॑ଵୋ॒ର୍ଧ୍ଵା ତି॑ଷ୍ଠ ଧ୍ରୁ॒ଵା ତ୍ଵମ୍ ॥ ଵସ॑ଵ॒ସ୍ତ୍ଵା ଽଽଚ୍ଛୃ॑ନ୍ଦନ୍ତୁ ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା-ଽଽ ଚ୍ଛୃ॑ନ୍ଦନ୍ତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦା॑ଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା ଽଽଚ୍ଛୃ॑ନ୍ଦନ୍ତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵେ᳚ ତ୍ଵା ଦେ॒ଵା ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରା ଆ ଚ୍ଛୃ॑ନ୍ଦ॒ନ୍ତ୍ଵାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵତ୍ ॥ 24 ॥
(ପତ୍ନୀ॑ - ରି॒ମାଗ୍ଂ - ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା-ଽଽ ଚ୍ଛୃ॑ନ୍ଦ॒ନ୍ତ୍ଵେ - କା॒ନ୍ନ ଵିଗ୍ଂ॑ଶ॒ତିଶ୍ଚ॑) (ଅ. 6)
ସମା᳚ସ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନ ଋ॒ତଵୋ॑ ଵର୍ଧଯନ୍ତୁ ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରା ଋଷ॑ଯୋ॒ ଯାନି॑ ସ॒ତ୍ଯା । ସ-ନ୍ଦି॒ଵ୍ଯେନ॑ ଦୀଦିହି ରୋଚ॒ନେନ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଆ ଭା॑ହି ପ୍ର॒ଦିଶଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ ॥ ସ-ଞ୍ଚେ॒ଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ ପ୍ର ଚ॑ ବୋଧଯୈନ॒ମୁଚ୍ଚ॑ ତିଷ୍ଠ ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ । ମା ଚ॑ ରିଷଦୁପସ॒ତ୍ତା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॑ସ୍ତେ ଯ॒ଶସଃ॑ ସନ୍ତୁ॒ ମା-ଽନ୍ଯେ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ଵୃଣତେ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ଇ॒ମେ ଶି॒ଵୋ ଅ॑ଗ୍ନେ [ ] 25
ସଂ॒-ଵଁର॑ଣେ ଭଵା ନଃ । ସ॒ପ॒ତ୍ନ॒ହା ନୋ॑ ଅଭିମାତି॒ଜିଚ୍ଚ॒ ସ୍ଵେ ଗଯେ॑ ଜାଗୃ॒ହ୍ଯ ପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ ଇ॒ହୈଵାଗ୍ନେ॒ ଅଧି॑ ଧାରଯା ର॒ଯି-ମ୍ମା ତ୍ଵା॒ ନିକ୍ର॑-ନ୍ପୂର୍ଵ॒ଚିତୋ॑ ନିକା॒ରିଣଃ॑ । କ୍ଷ॒ତ୍ରମ॑ଗ୍ନେ ସୁ॒ଯମ॑ମସ୍ତୁ॒ ତୁଭ୍ଯ॑ମୁପସ॒ତ୍ତା ଵ॑ର୍ଧତା-ନ୍ତେ॒ ଅନି॑ଷ୍ଟୃତଃ ॥ କ୍ଷ॒ତ୍ରେଣା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ ସ୍ଵାଯୁ॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ର॑ଭସ୍ଵ ମି॒ତ୍ରେଣା᳚-ଽଗ୍ନେ ମିତ୍ର॒ଧେଯେ॑ ଯତସ୍ଵ । ସ॒ଜା॒ତାନା᳚-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯମ॒ସ୍ଥା ଏ॑ଧି॒ ରାଜ୍ଞା॑ମଗ୍ନେ ଵିହ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଦୀଦିହୀ॒ହ ॥ ଅତି॒ [ଅତି॑, ନିହୋ॒ ଅତି॒ ସ୍ରିଧୋ] 26
ନିହୋ॒ ଅତି॒ ସ୍ରିଧୋ ଽତ୍ଯଚି॑ତ୍ତି॒-ମତ୍ଯରା॑ତିମଗ୍ନେ । ଵିଶ୍ଵା॒ ହ୍ଯ॑ଗ୍ନେ ଦୁରି॒ତା ସହ॒ସ୍ଵାଥା॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ସ॒ହଵୀ॑ରାଗ୍ଂ ର॒ଯିନ୍ଦାଃ᳚ ॥ ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ଯୋ ଜା॒ତଵ॑ଦା॒ ଅନି॑ଷ୍ଟୃତୋ ଵି॒ରାଡ॑ଗ୍ନେ କ୍ଷତ୍ର॒ଭୃ-ଦ୍ଦୀ॑ଦିହୀ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶାଃ᳚ ପ୍ରମୁ॒ଞ୍ଚ-ନ୍ମାନୁ॑ଷୀର୍ଭି॒ଯ-ଶ୍ଶି॒ଵାଭି॑ର॒ଦ୍ଯ ପରି॑ ପାହି ନୋ ଵୃ॒ଧେ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ ସଵିତର୍ବୋ॒ଧଯୈ॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସଗ୍ଂଶି॑ତ-ଞ୍ଚିଥ୍ସ-ନ୍ତ॒ରାଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ ଶି॑ଶାଧି । ଵ॒ର୍ଧଯୈ॑ନ-ମ୍ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ॒ [ସୌଭ॑ଗାଯ, ଵିଶ୍ଵ॑ ଏନ॒ମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ।] 27
ଵିଶ୍ଵ॑ ଏନ॒ମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଅ॒ମୁ॒ତ୍ର॒ଭୂଯା॒ଦଧ॒ ଯଦ୍ଯ॒ମସ୍ଯ॒ ବୃହ॑ସ୍ପତେ ଅ॒ଭିଶ॑ସ୍ତେ॒ର ମୁ॑ଞ୍ଚଃ । ପ୍ରତ୍ଯୌ॑ହତା-ମ॒ଶ୍ଵିନା॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁମ॑ସ୍ମା-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା॑-ମଗ୍ନେ ଭି॒ଷଜା॒ ଶଚୀ॑ଭିଃ ॥ ଉଦ୍ଵ॒ଯ-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ପରି॒ ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରୁତ୍ତ॑ରମ୍ । ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ତ୍ରା ସୂର୍ଯ॒ମଗ॑ନ୍ମ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମମ୍ ॥ 28 ॥
(ଇ॒ମେ ଶି॒ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନେ - ଽତି॒ - ସୌଭ॑ଗାଯ॒ - ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା ଅ॑ସ୍ଯ ସ॒ମିଧୋ॑ ଭଵନ୍ତ୍ଯୂ॒ର୍ଧ୍ଵା ଶୁ॒କ୍ରା ଶୋ॒ଚୀଗ୍​ଷ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ । ଦ୍ଯୁ॒ମତ୍ତ॑ମା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କସ୍ଯ ସୂ॒ନୋଃ ॥ ତନୂ॒ନପା॒ଦସୁ॑ରୋ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦା ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଦେ॒ଵଃ । ପ॒ଥ ଆ-ଽନ॑କ୍ତି॒ ମଦ୍ଧ୍ଵା॑ ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ ମଦ୍ଧ୍ଵା॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑କ୍ଷସେ ପ୍ରୀଣା॒ନୋ ନରା॒ଶଗ୍ଂସୋ॑ ଅଗ୍ନେ । ସୁ॒କୃଦ୍ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରଃ ॥ ଅଚ୍ଛା॒ଯମେ॑ତି॒ ଶଵ॑ସା ଘୃ॒ତେନେ॑ଡା॒ନୋ ଵହ୍ନି॒ର୍ନମ॑ସା । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍​ ସ୍ରୁଚୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॑ ପ୍ର॒ଯଥ୍ସୁ॑ ॥ ସ ଯ॑କ୍ଷଦସ୍ଯ ମହି॒ମାନ॑ମ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସ [ମହି॒ମାନ॑ମ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସଃ, ଈ॒ ମ॒ନ୍ଦ୍ରାସୁ॑ ପ୍ର॒ଯସଃ॑ ।] 29
ଈ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରାସୁ॑ ପ୍ର॒ଯସଃ॑ । ଵସୁ॒ଶ୍ଚେତି॑ଷ୍ଠୋ ଵସୁ॒ଧାତ॑ମଶ୍ଚ ॥ ଦ୍ଵାରୋ॑ ଦେ॒ଵୀରନ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ଵ୍ର॒ତା ଦ॑ଦନ୍ତେ ଅ॒ଗ୍ନେଃ । ଉ॒ରୁ॒ଵ୍ଯଚ॑ସୋ॒ ଧାମ୍ନା॒ ପତ୍ଯ॑ମାନାଃ ॥ ତେ ଅ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋଷ॑ଣେ ଦି॒ଵ୍ଯେ ନ ଯୋନା॑ଵୁ॒ଷାସା॒ନକ୍ତା᳚ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞମ॑ଵତା ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ନ୍ନଃ॑ ॥ ଦୈଵ୍ଯା॑ ହୋତାରାଵୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ନ୍ନୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ଜି॒ହ୍ଵାମ॒ଭି ଗୃ॑ଣୀତମ୍ । କୃ॒ଣୁ॒ତ-ନ୍ନ॒-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟିମ୍ ॥ ତି॒ସ୍ରୋ ଦେ॒ଵୀର୍ବ॒ର୍॒ହିରେଦଗ୍ଂ ସ॑ଦ॒ନ୍ତ୍ଵିଡା॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ [ସର॑ସ୍ଵତୀ, ଭାର॑ତୀ ।] 30
ଭାର॑ତୀ । ମ॒ହୀ ଗୃ॑ଣା॒ନା ॥ ତନ୍ନ॑ସ୍ତୁ॒ରୀପ॒ମଦ୍ଭୁ॑ତ-ମ୍ପୁରୁ॒କ୍ଷୁ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁ ଷ୍ଯ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ଵନ॑ସ୍ପ॒ତେ-ଽଵ॑ ସୃଜା॒ ରରା॑ଣ॒ସ୍ତ୍ମନା॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍​ହ॒ଵ୍ଯଗ୍ଂ ଶ॑ମି॒ତା ସୂ॑ଦଯାତି ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ସ୍ଵାହା॑ କୃଣୁହି ଜାତଵେଦ॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ହ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ହ॒ଵିରି॒ଦ-ଞ୍ଜୁ॑ଷନ୍ତାମ୍ ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ଗ॒ର୍ଭ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଗ୍ରେ॑ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॑ ଜା॒ତଃ ପତି॒ରେକ॑ ଆସୀତ୍ । ସ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯା- [ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମ୍, ଉ॒ତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ॑] 31
-ମୁ॒ତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଯଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ତୋ ନି॑ମିଷ॒ତୋ ମ॑ହି॒ତ୍ଵୈକ॒ ଇଦ୍ରାଜା॒ ଜଗ॑ତୋ ବ॒ଭୂଵ॑ । ଯ ଈଶେ॑ ଅ॒ସ୍ଯ ଦ୍ଵି॒ପଦ॒ଶ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଯ ଆ᳚ତ୍ମ॒ଦା ବ॑ଲ॒ଦା ଯସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ ଉ॒ପାସ॑ତେ ପ୍ର॒ଶିଷଂ॒-ଯଁସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵାଃ । ଯସ୍ଯ॑ ଛା॒ଯା-ଽମୃତଂ॒-ଯଁସ୍ଯ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁଃ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଯସ୍ଯେ॒ମେ ହି॒ମଵ॑ନ୍ତୋ ମହି॒ତ୍ଵା ଯସ୍ଯ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ର॒ସଯା॑ ସ॒ହା- [ସ॒ହ, ଆ॒ହୁଃ ।] 32
-ଽଽହୁଃ । ଯସ୍ଯେ॒ମାଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଯସ୍ଯ॑ ବା॒ହୂ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଯ-ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ସୀ॒ ଅଵ॑ସା ତସ୍ତଭା॒ନେ ଅ॒ଭ୍ଯୈକ୍ଷେ॑ତା॒-ମ୍ମନ॑ସା॒ ରେଜ॑ମାନେ । ଯତ୍ରାଧି॒ ସୂର॒ ଉଦି॑ତୌ॒ ଵ୍ଯେତି॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଯେନ॒ ଦ୍ଯୌରୁ॒ଗ୍ରା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚ॑ ଦୃ॒ଢେ ଯେନ॒ ସୁ॒ଵଃ॑ ସ୍ତଭି॒ତଂ-ଯେଁନ॒ ନାକଃ॑ । ଯୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନQଃକସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଆପୋ॑ ହ॒ ଯନ୍ମ॑ହ॒ତୀ ର୍ଵିଶ୍ଵ॒- [ଯନ୍ମ॑ହ॒ତୀ ର୍ଵିଶ୍ଵ᳚ମ୍, ଅଯ॒-ନ୍ଦକ୍ଷ॒-ନ୍ଦଧା॑ନା] 33
-ମାଯ॒-ନ୍ଦକ୍ଷ॒-ନ୍ଦଧା॑ନା ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତୀର॒ଗ୍ନିମ୍ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ନିର॑ଵର୍ତ॒ତାସୁ॒ରେକଃ॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଯଶ୍ଚି॒ଦାପୋ॑ ମହି॒ନା ପ॒ର୍ଯପ॑ଶ୍ଯ॒-ଦ୍ଦକ୍ଷ॒-ନ୍ଦଧା॑ନା ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତୀର॒ଗ୍ନିମ୍ । ଯୋ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵଧି॑ ଦେ॒ଵ ଏକ॒ ଆସୀ॒-ତ୍କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ 34 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସ - ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ - ଦ୍ଯାଗ୍ଂ - ସ॒ହ - ଵିଶ୍ଵଂ॒ - ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 8)
(ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା - ଯଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ତୋ - ଯ ଆ᳚ତ୍ମ॒ଦା - ଯସ୍ଯେ॒ମେ - ଯଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ସୀ॒ - ଯେନ॒ ଦ୍ଯୌ- ରାପୋ॑ ହ॒ ଯତ୍ - ତତୋ॑ ଦେ॒ଵାନାଂ॒ - ଁଯଶ୍ଚି॒ଦାପୋ॒ - ଯୋ ଦେ॒ଵେଷୁ॒ - ନଵ॑ )
ଆକୂ॑ତିମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଯୁଜ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॒ ମନୋ॑ ମେ॒ଧାମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଯୁଜ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॑ ଚି॒ତ୍ତଂ-ଵିଁଜ୍ଞା॑ତମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଯୁଜ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॑ ଵା॒ଚୋ ଵିଧୃ॑ତିମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଯୁଜ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ମନ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽଗ୍ନଯେ॑ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରାଯ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ନେ॒ତୁର୍ମର୍ତୋ॑ ଵୃଣୀତ ସ॒ଖ୍ଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ ରା॒ଯ ଇ॑ଷୁଦ୍ଧ୍ଯସି ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନଂ-ଵୃଁ॑ଣୀତ ପୁ॒ଷ୍ଯସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ମା ସୁ ଭି॑ତ୍ଥା॒ ମା ସୁ ରି॑ଷୋ॒ ଦୃଗ୍ଂହ॑ସ୍ଵ ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵ॒ ସୁ । ଅମ୍ବ॑ ଧୃଷ୍ଣୁ ଵୀ॒ରଯ॑ସ୍ଵା॒- [ଵୀ॒ରଯ॑ସ୍ଵ, ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚେ॒ଦ-ଙ୍କ॑ରିଷ୍ଯଥଃ ।] 35
-ଽଗ୍ନିଶ୍ଚେ॒ଦ-ଙ୍କ॑ରିଷ୍ଯଥଃ ॥ ଦୃଗ୍ଂହ॑ସ୍ଵ ଦେଵି ପୃଥିଵି ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯ॑ ଆସୁ॒ରୀ ମା॒ଯା ସ୍ଵ॒ଧଯା॑ କୃ॒ତା-ଽସି॑ । ଜୁଷ୍ଟ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମି॒ଦମ॑ସ୍ତୁ ହ॒ଵ୍ଯମରି॑ଷ୍ଟା॒ ତ୍ଵମୁଦି॑ହି ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥ ମିତ୍ରୈ॒ତାମୁ॒ଖା-ନ୍ତ॑ପୈ॒ଷା ମା ଭେ॑ଦି । ଏ॒ତା-ନ୍ତେ॒ ପରି॑ ଦଦା॒ମ୍ଯଭି॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଦ୍ର୍ଵ॑ନ୍ନ-ସ୍ସ॒ର୍ପିରା॑ସୁତିଃ ପ୍ର॒ତ୍ନୋ ହୋତା॒ ଵରେ᳚ଣ୍ଯଃ । ସହ॑ସସ୍ପୁ॒ତ୍ରୋ ଅଦ୍ଭୁ॑ତଃ ॥ ପର॑ସ୍ଯା॒ ଅଧି॑ ସଂ॒​ଵଁତୋ-ଽଵ॑ରାଗ୍ଂ ଅ॒ଭ୍ଯା [ଅ॒ଭ୍ଯା, ତ॒ର॒ ।] 36
ତ॑ର । ଯତ୍ରା॒ହମସ୍ମି॒ ତାଗ୍ଂ ଅ॑ଵ ॥ ପ॒ର॒ମସ୍ଯାଃ᳚ ପରା॒ଵତୋ॑ ରୋ॒ହିଦ॑ଶ୍ଵ ଇ॒ହା-ଽଗ॑ହି । ପୁ॒ରୀ॒ଷ୍ଯଃ॑ ପୁରୁପ୍ରି॒ଯୋ-ଽଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ତ॑ରା॒ ମୃଧଃ॑ ॥ ସୀଦ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯା ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯଗ୍ନେ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ମୈନା॑ମ॒ର୍ଚିଷା॒ ମା ତପ॑ସା॒-ଽଭି ଶୂ॑ଶୁଚୋ॒-ଽନ୍ତର॑ସ୍ଯାଗ୍ଂ ଶୁ॒କ୍ର ଜ୍ଯୋ॑ତି॒ର୍ଵି ଭା॑ହି ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଚା ତ୍ଵମୁ॒ଖାଯୈ॒ ସଦ॑ନେ॒ ସ୍ଵେ । ତସ୍ଯା॒ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ହର॑ସା॒ ତପ॒ନ୍ ଜାତ॑ଵେଦ-ଶ୍ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଶି॒ଵୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ମହ୍ଯ॑ମ॒ଗ୍ନେ-ଽଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଶି॒ଵାଃ କୃ॒ତ୍ଵା ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॑ମି॒ହା-ଽଽସ॑ଦଃ ॥ 37 ॥
(ଵୀ॒ରଯ॒ସ୍ଵା - ଽଽ - ତପ॑ନ୍ - ଵିଗ୍ଂଶ॒ତିଶ୍ଚ॑) (ଅ. 9)
ଯଦ॑ଗ୍ନେ॒ ଯାନି॒ କାନି॒ ଚା-ଽଽତେ॒ ଦାରୂ॑ଣି ଦ॒ଦ୍ଧ୍ମସି॑ । ତଦ॑ସ୍ତୁ॒ ତୁଭ୍ଯ॒ମି-ଦ୍ଘୃ॒ତ-ନ୍ତଜ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ ॥ ଯଦତ୍ତ୍ଯୁ॑ପ॒ଜିହ୍ଵି॑କା॒ ଯଦ୍ଵ॒ମ୍ରୋ ଅ॑ତି॒ସର୍ପ॑ତି । ସର୍ଵ॒-ନ୍ତଦ॑ସ୍ତୁ ତେ ଘୃ॒ତ-ନ୍ତଜ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ ॥ ରାତ୍ରିଗ୍ଂ॑ ରାତ୍ରି॒ମପ୍ର॑ଯାଵ॒-ମ୍ଭର॒ନ୍ତୋ-ଽଶ୍ଵା॑ଯେଵ॒ ତିଷ୍ଠ॑ତେ ଘା॒ସମ॑ସ୍ମୈ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସମି॒ଷା ମଦ॒ନ୍ତୋ-ଽଗ୍ନେ॒ ମା ତେ॒ ପ୍ରତି॑ଵେଶା ରିଷାମ ॥ ନାଭା॑ [ନାଭା᳚, ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॑ମିଧା॒ନ-] 38
ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॑ମିଧା॒ନ-ମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ରା॒ଯସ୍ପୋଷା॑ଯ ବୃହ॒ତେ ହ॑ଵାମହେ । ଇ॒ର॒ମ୍ମ॒ଦ-ମ୍ବୃ॒ହଦୁ॑କ୍ଥଂ॒-ଯଁଜ॑ତ୍ର॒-ଞ୍ଜେତା॑ରମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୃତ॑ନାସୁ ସାସ॒ହିମ୍ ॥ ଯା-ସ୍ସେନା॑ ଅ॒ଭୀତ୍ଵ॑ରୀରା-ଵ୍ଯା॒ଧିନୀ॒-ରୁଗ॑ଣା ଉ॒ତ । ଯେ ସ୍ତେ॒ନା ଯେ ଚ॒ ତସ୍କ॑ରା॒ସ୍ତାଗ୍​ସ୍ତେ॑ ଅ॒ଗ୍ନେ-ଽପି॑ ଦଧାମ୍ଯା॒ସ୍ଯେ᳚ ॥ ଦଗ୍ଗ୍​ଷ୍ଟ୍ରା᳚ଭ୍ଯା-ମ୍ମ॒ଲିମ୍ଲୂ॒ନ୍ ଜମ୍ଭ୍ଯୈ॒-ସ୍ତସ୍କ॑ରାଗ୍ଂ ଉ॒ତ । ହନୂ᳚ଭ୍ଯାଗ୍​ ସ୍ତେ॒ନାନ୍-ଭ॑ଗଵ॒ସ୍ତାଗ୍​-ସ୍ତ୍ଵ-ଙ୍ଖା॑ଦ॒ ସୁଖା॑ଦିତାନ୍ ॥ ଯେ ଜନେ॑ଷୁ ମ॒ଲିମ୍ଲ॑ଵ-ସ୍ସ୍ତେ॒ନାସ॒-ସ୍ତସ୍କ॑ରା॒ ଵନେ᳚ । ଯେ [ ] 39
କକ୍ଷେ᳚ଷ୍ଵଘା॒ ଯଵ॒ସ୍ତାଗ୍​ସ୍ତେ॑ ଦଧାମି॒ ଜମ୍ଭ॑ଯୋଃ ॥ ଯୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ମରାତୀ॒ଯା-ଦ୍ଯଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ॑ତେ॒ ଜନଃ॑ । ନିନ୍ଦା॒ଦ୍ଯୋ ଅ॒ସ୍ମା-ନ୍ଦିଫ୍ସା᳚ଚ୍ଚ॒ ସର୍ଵ॒-ନ୍ତ-ମ୍ମ॑ସ୍ମ॒ସା କୁ॑ରୁ ॥ ସଗ୍ଂଶି॑ତ-ମ୍ମେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସଗ୍ଂଶି॑ତଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑-ମ୍ବଲ᳚ମ୍ । ସଗ୍ଂଶି॑ତ-ଙ୍କ୍ଷ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜି॒ଷ୍ଣୁ ଯସ୍ଯା॒-ଽହମସ୍ମି॑ ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ ॥ ଉଦେ॑ଷା-ମ୍ବା॒ହୂ ଅ॑ତିର॒ମୁଦ୍ଵର୍ଚ॒ ଉଦୂ॒ ବଲ᳚ମ୍ । କ୍ଷି॒ଣୋମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒-ଽମିତ୍ରା॒ନୁନ୍ନ॑ଯାମି॒ [-ଽମିତ୍ରା॒-ନୁନ୍ନ॑ଯାମି, ସ୍ଵାଗ୍ଂ ଅ॒ହମ୍ ।] 40
ସ୍ଵାଗ୍ଂ ଅ॒ହମ୍ ॥ ଦୃ॒ଶା॒ନୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॒ର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯ॑ଦ୍ଯୌଦ୍ଦୁ॒ର୍ମର୍​ଷ॒ମାଯୁଃ॑ ଶ୍ରି॒ଯେ ରୁ॑ଚା॒ନଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର॒ମୃତୋ॑ ଅଭଵ॒ଦ୍ଵଯୋ॑-ଭି॒ର୍ଯଦେ॑ନ॒-ନ୍ଦ୍ଯୌରଜ॑ନଯ-ଥ୍ସୁ॒ରେତାଃ᳚ ॥ ଵିଶ୍ଵା॑ ରୂ॒ପାଣି॒ ପ୍ରତି॑ ମୁଞ୍ଚତେ କ॒ଵିଃ ପ୍ରା-ଽସା॑ଵୀଦ୍ଭ॒ଦ୍ର-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ । ଵି ନାକ॑ମଖ୍ଯ-ଥ୍ସଵି॒ତା ଵରେ॒ଣ୍ଯୋ-ଽନୁ॑ ପ୍ର॒ଯାଣ॑ମୁ॒ଷସୋ॒ ଵି॑ରାଜତି ॥ ନକ୍ତୋ॒ଷାସା॒ ସମ॑ନସା॒ ଵିରୂ॑ପେ ଧା॒ପଯେ॑ତେ॒ ଶିଶୁ॒ମେକଗ୍ଂ॑ ସମୀ॒ଚୀ । ଦ୍ଯାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ରୁ॒କ୍ମୋ [ରୁ॒କ୍ମଃ, ଅ॒ନ୍ତର୍ଵି ଭା॑ତି] 41
ଅ॒ନ୍ତର୍ଵି ଭା॑ତି ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଧା॑ରଯ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦାଃ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽସି ଗ॒ରୁତ୍ମା᳚-ନ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ୍ତେ॒ ଶିରୋ॑ ଗାଯ॒ତ୍ର-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॒-ସ୍ସ୍ତୋମ॑ ଆ॒ତ୍ମା ସାମ॑ ତେ ତ॒ନୂର୍ଵା॑ମଦେ॒ଵ୍ଯ-ମ୍ବୃ॑ହ-ଦ୍ରଥନ୍ତ॒ରେ ପ॒କ୍ଷୌ ଯ॑ଜ୍ଞାଯ॒ଜ୍ଞିଯ॒-ମ୍ପୁଚ୍ଛ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ଯଙ୍ଗା॑ନି॒ ଧିଷ୍ଣି॑ଯା-ଶ୍ଶ॒ଫା ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି॒ ନାମ॑ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽସି ଗ॒ରୁତ୍ମା॒-ନ୍ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ ସୁଵଃ॑ ପତ ॥ 42 ॥
(ନାଭା॒ - ଵନେ॒ ଯେ - ନ॑ଯାମି॒ - କ୍ଷାମା॑ ରୁ॒କ୍ମୋ᳚ - ଽଷ୍ଟାତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶଚ୍ଚ) (ଅ. 10)
ଅଗ୍ନେ॒ ଯଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପରି॒ଭୂରସି॑ । ସ ଇଦ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଗଚ୍ଛତି ॥ ସୋମ॒ ଯାସ୍ତେ॑ ମଯୋ॒ଭୁଵ॑ ଊ॒ତଯ॒-ସ୍ସନ୍ତି॑ ଦା॒ଶୁଷେ᳚ । ତାଭି॑ର୍ନୋ-ଽଵି॒ତା ଭ॑ଵ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ମୂ॒ର୍ଧା ଭୁଵଃ॑ ॥ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑ ସୋମ॒ , ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ॥ ତ-ଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁର୍ଵରେ᳚ଣ୍ଯ॒-ମ୍ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଧୀମହି । ଧିଯୋ॒ ଯୋ ନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ ଅଚି॑ତ୍ତୀ॒ ଯଚ୍ଚ॑କୃ॒ମା ଦୈଵ୍ଯେ॒ ଜନେ॑ ଦୀ॒ନୈର୍ଦକ୍ଷୈଃ॒ ପ୍ରଭୂ॑ତୀ ପୂରୁଷ॒ତ୍ଵତା᳚ । 43
ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଚ ସଵିତ॒ର୍ମାନୁ॑ଷେଷୁ ଚ॒ ତ୍ଵନ୍ନୋ॒ ଅତ୍ର॑ ସୁଵତା॒ଦନା॑ଗସଃ ॥ ଚୋ॒ଦ॒ଯି॒ତ୍ରୀ ସୂ॒ନୃତା॑ନା॒-ଞ୍ଚେତ॑ନ୍ତୀ ସୁମତୀ॒ନାମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦ॑ଧେ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ ॥ ପାଵୀ॑ରଵୀ କ॒ନ୍ଯା॑ ଚି॒ତ୍ରାଯୁ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଵୀ॒ରପ॑ତ୍ନୀ॒ ଧିଯ॑-ନ୍ଧାତ୍ । ଗ୍ନାଭି॒ରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଗ୍ଂ ଶର॒ଣଗ୍ଂ ସ॒ଜୋଷା॑ ଦୁରା॒ଧର୍​ଷ॑-ଙ୍ଗୃଣ॒ତେ ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସତ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ଗା ଅନ୍ଵେ॑ତୁ ନଃ ପୂ॒ଷା ର॑କ୍ଷ॒ତ୍ଵର୍ଵ॑ତଃ । ପୂ॒ଷା ଵାଜଗ୍ଂ॑ ସନୋତୁ ନଃ ॥ ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଦ୍ଯ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯ- [ଅ॒ନ୍ଯତ୍, ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ଯୌରି॑ଵାସି ।] 44
-ଦ୍ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ଯୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ଯା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵୋ ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ ॥ ତେ॑-ଽଵର୍ଧନ୍ତ॒ ସ୍ଵତ॑ଵସୋ ମହିତ୍ଵ॒ନା ଽଽନାକ॑-ନ୍ତ॒ସ୍ଥୁରୁ॒ରୁ ଚ॑କ୍ରିରେ॒ ସଦଃ॑ । ଵିଷ୍ଣୁ॒ ର୍ଯଦ୍ଧା-ଽଽଵ॒-ଦ୍ଵୃଷ॑ଣ-ମ୍ମଦ॒ଚ୍ଯୁତଂ॒-ଵଁଯୋ॒ ନ ସୀ॑ଦ॒ନ୍ନଧି॑ ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ପ୍ରି॒ଯେ ॥ ପ୍ରଚି॒ତ୍ରମ॒ର୍କ-ଙ୍ଗୃ॑ଣ॒ତେ ତୁ॒ରାଯ॒ ମାରୁ॑ତାଯ॒ ସ୍ଵତ॑ଵସେ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଯେ ସହାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସହ॑ସା॒ ସହ॑ନ୍ତେ॒ [ସହ॑ନ୍ତେ, ରେଜ॑ତେ ଅଗ୍ନେ ପୃଥି॒ଵୀ ମ॒ଖେଭ୍ଯଃ॑ ।] 45
ରେଜ॑ତେ ଅଗ୍ନେ ପୃଥି॒ଵୀ ମ॒ଖେଭ୍ଯଃ॑ ॥ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵାଃ ॥ ଦ୍ଯାଵା॑ ନଃ ପୃଥି॒ଵୀ ଇ॒ମଗ୍ଂ ସି॒ଦ୍ଧ୍ରମ॒ଦ୍ଯ ଦି॑ଵି॒ସ୍ପୃଶ᳚ମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॒ ଯଚ୍ଛତାମ୍ ॥ ପ୍ର ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଜେ ପି॒ତରା॒ ନଵ୍ଯ॑ସୀଭିର୍ଗୀ॒ର୍ଭିଃ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଆ ନୋ᳚ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଦୈଵ୍ଯେ॑ନ॒ ଜନେ॑ନ ଯାତ॒-ମ୍ମହି॑ ଵାଂ॒-ଵଁରୂ॑ଥମ୍ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍​ ସ୍ତୋମେ॑ନ ବୋଧଯ ସମିଧା॒ନୋ ଅମ॑ର୍ତ୍ଯମ୍ । ହ॒ଵ୍ଯା ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ନୋ ଦଧତ୍ ॥ ସ ହ॑ଵ୍ଯ॒ଵାଡମ॑ର୍ତ୍ଯ ଉ॒ଶିଗ୍ଦୂ॒ତଶ୍ଚନୋ॑ହିତଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଧି॒ଯା ସମୃ॑ଣ୍ଵତି ॥ ଶନ୍ନୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ॒, ଵାଜେ॑ଵାଜେ ॥ 46 ॥
(ପୁ॒ରୁ॒ଷ॒ତ୍ଵତା॑ - ଯଜ॒ତନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଥ୍ - ସହ॑ନ୍ତେ॒ - ଚନୋ॑ହିତୋ॒ - ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑ ) (ଅ. 11)
(ଯୁ॒ଞ୍ଜା॒ନ - ଇ॒ମାମ॑ଗୃଭ୍ଣନ୍ - ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ - ସନ୍ତେ॒ - ଵି ପାଜ॑ସା॒ - ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ଵା॒ - ସମା᳚ସ୍ତ୍ଵୋ॒ - ର୍ଧ୍ଵା - ଅ॒ସ୍ଯାକୂ॑ତିଂ॒ - ଁଯଦ॑ଗ୍ନେ॒ ଯାନ୍ - ଯଗ୍ନେ॒ ଯଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ - ମେକା॑ଦଶ)
(ଯୁ॒ଞ୍ଜା॒ନୋ - ଵର୍ମ॑ ଚ ସ୍ଥ - ଆଦି॒ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵା॒ - ଭାର॑ତୀ॒ - ସ୍ଵାଗ୍ଂ ଅ॒ହଗ୍ଂ - ଷଟ୍ଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍ )
(ଯୁ॒ଞ୍ଜା॒ନୋ, ଵାଜେ॑ଵାଜେ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥ କାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ- agnicityaṅga mantrapāṭhābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
yu॒ñjā॒naḥ pra̭tha॒ma-mmana̭sta॒tvāya̭ savi॒tā dhiyaḥ̭ | a॒gni-ñjyoti̭rni॒cāyya̭ pṛthi॒vyā addhyā 'bha̭rat || yu॒ktvāya॒ mana̭sā de॒vān-thsuva̭rya॒to dhi॒yā diva᳚m | bṛ॒hajjyotiḥ̭ kariṣya॒ta-ssa̭vi॒tā prasṷvāti॒ tān || yu॒ktena॒ mana̭sā va॒ya-nde॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve | su॒va॒rgeyā̭ya॒ śaktyai᳚ || yu॒ñjate॒ mana̭ u॒ta yṷñjate॒ dhiyo॒ viprā॒ vipra̭sya bṛha॒to vi̭pa॒ścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunā॒ videka॒ i- [vayunā॒ videka॒ it, ma॒hī de॒vasya̭] 1
-nma॒hī de॒vasya̭ savi॒tuḥ pari̭ṣṭutiḥ || yu॒je vā॒-mbrahma̭ pū॒rvya-nnamo̭bhi॒rvi ślokā̭ yanti pa॒thyḙva॒ sūrāḥ᳚ | śṛ॒ṇvanti॒ viśvḙ a॒mṛta̭sya pu॒trā ā ye dhāmā̭ni di॒vyāni̭ ta॒sthuḥ || yasya̭ pra॒yāṇa॒manva॒nya idya॒yurde॒vā de॒vasya̭ mahi॒māna॒marca̭taḥ | yaḥ pārthi̭vāni vima॒me sa eta̭śo॒ rajāgṃ̭si de॒va-ssa̭vi॒tā ma̭hitva॒nā || deva̭ savitaḥ॒ prasṷva ya॒jña-mprasa̭va [ ] 2
ya॒jñapa̭ti॒-mbhagā̭ya di॒vyo ga̭ndha॒rvaḥ | ke॒ta॒pūḥ keta̭nnaḥ punātu vā॒caspati॒rvāca̭ma॒dya sva̭dāti naḥ || i॒ma-nno̭ deva savitarya॒jña-mprasṷva devā॒yuvagṃ̭ sakhi॒vidagṃ̭ satrā॒jita̭-ndhana॒jitagṃ̭ suva॒rjita᳚m || ṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdhaya gāya॒treṇa̭ rathanta॒ram | bṛ॒ha-dgā̭ya॒trava̭rtani || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚ 'śvino᳚rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā-ṅgāya॒treṇa॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svadabhri̭rasi॒ nāri̭- [nāriḥ̭, a॒si॒ pṛ॒thi॒vyā-ssa॒dhasthā̭-] 3
-rasi pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭-da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭maṅgira॒svadā bha̭ra॒ traiṣṭṷbhena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒sva-dbabhri̭rasi॒ nāri̭rasi॒ tvayā̭ va॒yagṃ sa॒dhastha॒ āgnigṃ śa̭kema॒ khani̭tu-mpurī॒ṣya̭-ñjāga̭tena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svaddhasta̭ ā॒dhāya̭ savi॒tā bibhra॒dabhrigṃ̭ hira॒ṇyayī᳚m | tayā॒ jyoti॒raja̭sra॒-mida॒gni-ṅkhā॒tvī na॒ ā bha॒rānṷṣṭubhena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svat || 4 ||
(i--dya॒jña-mprasṷva॒ - nāri॒ - rānṷṣṭubhena tvā॒ chanda̭sā॒ - trīṇi̭ ca) (a. 1)
i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nāmṛ॒tasya॒ pūrva॒ āyṷṣi vi॒dathḙṣu ka॒vyā | tayā̭ de॒vā-ssu॒tamā ba̭bhūvur-ṛ॒tasya॒ sāma᳚n-thsa॒ramā॒rapa̭ntī || pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra̭va॒ vari̭ṣṭhā॒manṷ saṃ॒​va~ta᳚m | di॒vi te॒ janma̭ para॒mama॒ntari̭kṣe॒ nābhiḥ̭ pṛthi॒vyāmadhi॒ yoniḥ̭ || yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vama॒smin. yāmḙ vṛṣaṇvasū | a॒gni-mbhara̭ntamasma॒yum || yogḙyoge ta॒vasta̭raṃ॒-vā~jḙvāje havāmahe | sakhā̭ya॒ indra̭ma॒taye᳚ || pra॒tūrva॒- [pra॒tūrvanṋ, ehya̭va॒krāma॒nnaśa̭stī] 5
-nnehya̭va॒krāma॒nnaśa̭stī ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā-nmayo॒bhūrehi̭ | u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi sva॒sti ga̭vyūti॒rabha̭yāni kṛ॒ṇvann || pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒ha | pṛ॒thi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷri॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche᳚hya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭ -maṅgira॒svada-cchḙmo॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāmo॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāmaḥ || anva॒gniru॒ṣasā॒-magra̭makhya॒-danvahā̭ni pratha॒mo jā॒tavḙdāḥ | anu॒ sūrya̭sya [sūrya̭sya, pu॒ru॒trā ca̭] 6
puru॒trā ca̭ ra॒śmīnanu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ā ta̭tāna || ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na॒-ssarvā॒ mṛdho॒ vidhṷ̄nute | a॒gnigṃ sa॒dhasthḙ maha॒ti cakṣṷṣā॒ ni ci̭kīṣate || ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīma॒gnimi̭ccha ru॒cā tvam | bhūmyā̭ vṛ॒tvāya̭ no brūhi॒ yataḥ॒ khanā̭ma॒ taṃ-va~॒yam || dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha̭mā॒tmā 'ntari̭kṣagṃ samu॒draste॒ yoniḥ̭ | vi॒khyāya॒ cakṣṷṣā॒ tvama॒bhi ti̭ṣṭha [tvama॒bhi ti̭ṣṭha, pṛ॒ta॒nya॒taḥ |] 7
pṛtanya॒taḥ || utkrā̭ma maha॒te saubha̭gāyā॒-smādā॒sthānā᳚-ddraviṇo॒dā vā̭jinn | va॒yagg​ syā̭ma suma॒tau pṛ̭thi॒vyā a॒gni-ṅkha̭ni॒ṣyanta̭ u॒pasthḙ asyāḥ || uda̭kramī-ddraviṇo॒dā vā॒jyarvā-'ka॒-ssa lo॒kagṃ sukṛ̭ta-mpṛthi॒vyāḥ | tataḥ̭ khanema su॒pratī̭kama॒gnigṃ suvo॒ ruhā̭ṇā॒ adhi॒ nāka̭ utta॒me || a॒po de॒vīrupa̭ sṛja॒ madhṷmatīraya॒kṣmāya̭ pra॒jābhyaḥ̭ | tāsā॒g॒ sthānā॒dujji̭hatā॒-moṣa̭dhaya-ssupippa॒lāḥ || jigha̭- [jigha̭rmi, a॒gni-mmana̭sā] 8
-rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tena̭ prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hantaṃ॒-vya~ci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭nam || ā tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenā̭-'ra॒kṣasā॒ mana̭sā॒ tajjṷṣasva | marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirnā-'bhi॒mṛśḙ ta॒nuvā॒ jar​hṛ̭ṣāṇaḥ || pari॒ vāja̭patiḥ ka॒vira॒gnir-ha॒vyānya̭kramīt | dadha॒-dratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yaṃ-vi~pragṃ̭ sahasya dhīmahi | dhṛ॒ṣa-dva̭rṇa-ndi॒vedi̭ve bhe॒ttāra̭-mbhaṅgu॒rāva̭taḥ || tvama̭gne॒ dyubhi॒stva-mā̭śuśu॒kṣaṇi॒stva-ma॒dbhyastva-maśma̭na॒spari̭ | tvaṃ-va~ne᳚bhya॒ stvamoṣa̭dhībhya॒ stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 9 ||
(pra॒tūrva॒nth - sūrya̭sya - tiṣṭha॒ - jigha̭rmi - bhe॒ttāraṃ̭ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 2)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚ rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā-mpṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-tkha̭nāmi || jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒maja̭sreṇa bhā॒nunā॒ dīdyā̭nam | śi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa-mpṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭ -maṅgira॒sva-tkha̭nāmi || a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama̭si sa॒prathā̭ u॒rva̭gni-mbha̭ri॒ṣyadapa̭rāvapiṣṭham | vardha̭māna-mma॒ha ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thasva || śarma̭ ca stho॒ [śarma̭ ca sthaḥ, varma̭ ca] 10
varma̭ ca stho॒ acchi̭dre bahu॒le u॒bhe | vyaca̭svatī॒ saṃ-va~̭sāthā-mbha॒rtama॒gni-mpṷrī॒ṣya᳚m || saṃ​va~̭sāthāgṃ suva॒rvidā̭ sa॒mīcī॒ ura̭sā॒ tmanā᳚ | a॒gnima॒nta rbha̭ri॒ṣyantī॒ jyoti̭ṣmanta॒ maja̭sra॒mit || pu॒rī॒ṣyo̭-'si vi॒śvabha̭rāḥ | atha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagne || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ [pu॒tra ī̭dhe, atha̭rvaṇaḥ |] 11
atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvān-thsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || sagṃ sī̭dasva ma॒hāgṃ a̭si॒ śoca̭sva [śoca̭sva, de॒va॒vīta̭maḥ |] 12
deva॒vīta̭maḥ | vi dhū॒mama̭gne aru॒ṣa-mmi̭yeddhya sṛ॒ja pra̭śasta dar​śa॒tam || jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnāgṃ̭ hi॒to hi॒teṣva̭ru॒ṣo vanḙṣu | damḙdame sa॒pta ratnā॒ dadhā̭no॒-'gnir​hotā॒ ni ṣa̭sādā॒ yajī̭yān || 13 ||
(stha॒ - ī॒dhe॒ - śoca̭sva - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) - (a. 3)
sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhātūttā॒nāyai॒ hṛda̭yaṃ॒-ya~dvili̭ṣṭam | de॒vānāṃ॒-ya~ścara̭ti prā॒ṇathḙna॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ tubhya᳚m || sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒ha śarma॒ varṷ̄tha॒mā-'sa̭da॒-ssuvaḥ̭ | vāso̭ agne vi॒śvarṷ̄pa॒gṃ॒ saṃ​vya~̭yasva vibhāvaso || udṷ tiṣṭha svaddhva॒rāvā̭ no de॒vyā kṛ॒pā | dṛ॒śe ca̭ bhā॒sā bṛ̭ha॒tā sṷśu॒kvani॒rā-'gnḙ yāhi suśa॒stibhiḥ̭ || 14 ||
ū॒rdhva ū॒ ṣu ṇa̭ ū॒taye॒ tiṣṭhā̭ de॒vo na sa̭vi॒tā | ū॒rdhvo vāja̭sya॒ sani̭tā॒ yada॒ñjibhi̭-rvā॒ghadbhi̭-rvi॒hvayā̭mahe || sa jā॒to garbho̭ asi॒ roda̭syo॒ragne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhīṣu | ci॒tra-śśiśuḥ॒ pari॒ tamāg̭sya॒ktaḥ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭kradadgāḥ || sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga ā॒śurbha̭va vā॒jya̭rvann | pṛ॒thurbha̭va su॒ṣada॒stvama॒gneḥ pṷrīṣa॒vāha̭naḥ || śi॒vo bha̭va [ ] 15
pra॒jābhyo॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgiraḥ | mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatīṋ || praitṷ vā॒jī kani̭krada॒-nnāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patvā᳚ | bhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-mmā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒rā || rāsa̭bho vā॒-ṅkani̭krada॒-thsuyṷkto vṛṣaṇā॒ rathe᳚ | sa vā̭ma॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mā॒śurdū॒to va̭hādi॒taḥ || vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara̭nna॒pā-ṅgarbhagṃ̭ samu॒driya᳚m | agna॒ ā yā̭hi [ ] 16
vī॒taya̭ ṛ॒tagṃ sa॒tyam || oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒-'gnime॒tagṃ śi॒vamā॒yanta̭ma॒bhyatra̭ yu॒ṣmān | vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī-rni॒ṣīda̭nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭nat || oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ modaddhvamena॒-mpuṣpā̭vatī-ssupippa॒lāḥ | a॒yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā 'sa̭dat || 17 ||
(su॒śa॒stibhiḥ̭ - śi॒vo bha̭va - yāhi॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 4)
vi pāja̭sā pṛ॒thunā॒ śośṷcāno॒ bādha̭sva dvi॒ṣo ra॒kṣaso॒ amī̭vāḥ | su॒śarma̭ṇo bṛha॒ta-śśarma̭ṇi syāma॒gnera॒hagṃ su॒hava̭sya॒ praṇī̭tau || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || mi॒tra- [mi॒traḥ, sa॒gṃ॒sṛjya̭] 18
-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vī-mbhūmi̭-ñca॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | sujā̭ta-ñjā॒tavḙdasama॒gniṃ-vai~᳚śvāna॒raṃ-vi~॒bhum || a॒ya॒kṣmāya̭ tvā॒ sagṃ sṛ̭jāmi pra॒jābhyaḥ̭ | viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā-ssagṃ sṛ̭ja॒ntvā-nṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svat || ru॒drā-ssa॒bhṛntya̭ pṛthi॒vī-mbṛ॒hajjyoti॒-ssamī̭dhire | teṣā᳚-mbhā॒nuraja̭sra॒ icchu॒kro de॒veṣṷ rocate || sagṃ sṛ̭ṣṭāṃ॒-va~sṷbhī ru॒drairdhīraiḥ᳚ karma॒ṇyā᳚-mmṛda᳚m | hastā᳚bhyā-mmṛ॒dvī-ṅkṛ॒tvā si̭nīvā॒lī ka̭rotu॒ [si̭nīvā॒lī ka̭rotu, tām |] 19
tām || si॒nī॒vā॒lī sṷkapa॒rdā sṷkurī॒rā svaṷpa॒śā | sā tubhya̭madite maha॒ okhā-nda̭dhātu॒ hasta̭yoḥ || u॒khā-ṅka̭rotu॒ śaktyā̭ bā॒hubhyā॒-madi̭tirdhi॒yā | mā॒tā pu॒traṃ-ya~tho॒pasthe॒ sā-'gni-mbi̭bhartu॒ garbha॒ ā || ma॒khasya॒ śiro̭-'si ya॒jñasya̭ pa॒de sthaḥ̭ | vasa̭vastvā kṛṇvantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā 'ṅgira॒sva-tpṛ̭thi॒vya̭si ru॒drāstvā̭ kṛṇvantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā 'ṅgira॒svada॒ntari̭kṣama- [-'ṅgira॒svada॒ntari̭kṣamasi, ā॒di॒tyāstvā̭] 20
-syādi॒tyāstvā̭ kṛṇvantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-ddyaura̭si॒ viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rāḥ kṛ̭ṇva॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-ddiśo̭-'si dhru॒vā-'si̭ dhā॒rayā॒ mayi̭ pra॒jāgṃ rā॒yaspoṣa̭-ṅgaupa॒tyagṃ su॒vīryagṃ̭ sajā॒tān. yaja̭mānā॒yā-'di̭tyai॒ rāsnā॒-'sya di̭tiste॒ bila̭-ṅgṛhṇātu॒ pāṅktḙna॒ chanda̭sā 'ṅgira॒svat || kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khā-mmṛ॒nmayīṃ॒-yo~ni̭ma॒gnaye᳚ | tā-mpu॒trebhya॒-ssa-mprā ya̭ccha॒dadi̭ti-śśra॒payā॒niti̭ || 21 ||
(mi॒traḥ - ka̭ro - tva॒ntari̭kṣamasi॒ - pra - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
vasa̭vastvā dhūpayantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dru॒drāstvā̭ dhūpayantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dā̭di॒tyāstvā̭ dhūpayantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svad- viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā dhṷ̄paya॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dindra̭stvā dhūpayatvaṅgira॒sva--dviṣṇṷstvā dhūpayatvaṅgira॒sva-dvarṷṇastvā dhūpayatvaṅgira॒sva-dadi̭tistvā de॒vī vi॒śvade᳚vyāvatī pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-tkha̭natvavaṭa de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī᳚- [patnīḥ᳚, de॒vī-rvi॒śvade᳚vyāvatīḥ] 22
-rde॒vī-rvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-dda̭dhatūkhe dhi॒ṣaṇā᳚stvā de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-da॒bhīndha̭tāmukhe॒ gnāstvā̭ de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-cchra̭payantūkhe॒ varū᳚trayo॒ jana̭yastvā de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-tpa̭cantūkhe | mitrai॒tāmu॒khā-mpa̭cai॒ṣā mā bhḙdi | e॒tā-nte॒ pari̭ dadā॒myabhi̭ttyai || a॒bhīmā- [a॒bhīmām, ma॒hi॒nā diva̭-mmi॒tro] 23
-mma̭hi॒nā diva̭-mmi॒tro ba̭bhūva sa॒prathāḥ᳚ | u॒ta śrava̭sā pṛthi॒vīm || mi॒trasya̭ car​ṣaṇī॒dhṛta॒-śśravo̭ de॒vasya̭ sāna॒sim | dyu॒mna-ñci॒traśra̭vastamam || de॒vastvā̭ savi॒todva̭patu supā॒ṇi-ssva̭ṅgu॒riḥ | su॒bā॒huru॒ta śaktyā᳚ || apa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ̭ṇa | utti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvam || vasa̭va॒stvā ''cchṛ̭ndantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dru॒drāstvā-'' cchṛ̭ndantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dā̭di॒tyāstvā ''cchṛ̭ndantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dviśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā ā cchṛ̭nda॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svat || 24 ||
(patnī̭ - ri॒māgṃ - ru॒drāstvā-'' cchṛ̭nda॒ntve - kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 6)
samā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhayantu saṃ​va~thsa॒rā ṛṣa̭yo॒ yāni̭ sa॒tyā | sa-ndi॒vyena̭ dīdihi roca॒nena॒ viśvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyāḥ || sa-ñce॒ddhyasvā᳚-'gne॒ pra ca̭ bodhayaina॒mucca̭ tiṣṭha maha॒te saubha̭gāya | mā ca̭ riṣadupasa॒ttā tḙ agne bra॒hmāṇa̭ste ya॒śasaḥ̭ santu॒ mā-'nye || tvāma̭gne vṛṇate brāhma॒ṇā i॒me śi॒vo a̭gne [ ] 25
saṃ॒-va~ra̭ṇe bhavā naḥ | sa॒pa॒tna॒hā no̭ abhimāti॒jicca॒ sve gayḙ jāgṛ॒hya pra̭yucchann || i॒haivāgne॒ adhi̭ dhārayā ra॒yi-mmā tvā॒ nikra̭-npūrva॒cito̭ nikā॒riṇaḥ̭ | kṣa॒trama̭gne su॒yama̭mastu॒ tubhya̭mupasa॒ttā va̭rdhatā-nte॒ ani̭ṣṭṛtaḥ || kṣa॒treṇā᳚-'gne॒ svāyu॒-ssagṃ ra̭bhasva mi॒treṇā᳚-'gne mitra॒dheyḙ yatasva | sa॒jā॒tānā᳚-mmaddhyama॒sthā ḙdhi॒ rājñā̭magne viha॒vyo̭ dīdihī॒ha || ati॒ [ati̭, niho॒ ati॒ sridho] 26
niho॒ ati॒ sridho 'tyaci̭tti॒-matyarā̭timagne | viśvā॒ hya̭gne duri॒tā saha॒svāthā॒smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yindāḥ᳚ || a॒nā॒dhṛ॒ṣyo jā॒tava̭dā॒ ani̭ṣṭṛto vi॒rāḍa̭gne kṣatra॒bhṛ-ddī̭dihī॒ha | viśvā॒ āśāḥ᳚ pramu॒ñca-nmānṷṣīrbhi॒ya-śśi॒vābhi̭ra॒dya pari̭ pāhi no vṛ॒dhe || bṛha̭spate savitarbo॒dhayai̭na॒gṃ॒ sagṃśi̭ta-ñcithsa-nta॒rāgṃ sagṃ śi̭śādhi | va॒rdhayai̭na-mmaha॒te saubha̭gāya॒ [saubha̭gāya, viśva̭ ena॒manṷ madantu de॒vāḥ |] 27
viśva̭ ena॒manṷ madantu de॒vāḥ || a॒mu॒tra॒bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ | pratyaṷhatā-ma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā-dde॒vānā̭-magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || 28 ||
(i॒me śi॒vo a॒gne - 'ti॒ - saubha̭gāya॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 7)
ū॒rdhvā a̭sya sa॒midho̭ bhavantyū॒rdhvā śu॒krā śo॒cīg​ṣya॒gneḥ | dyu॒matta̭mā su॒pratī̭kasya sū॒noḥ || tanū॒napā॒dasṷro vi॒śvavḙdā de॒vo de॒veṣṷ de॒vaḥ | pa॒tha ā-'na̭kti॒ maddhvā̭ ghṛ॒tena̭ || maddhvā̭ ya॒jña-nna̭kṣase prīṇā॒no narā॒śagṃso̭ agne | su॒kṛdde॒va-ssa̭vi॒tā vi॒śvavā̭raḥ || acchā॒yamḙti॒ śava̭sā ghṛ॒tenḙḍā॒no vahni॒rnama̭sā | a॒gnigg​ sruco̭ addhva॒reṣṷ pra॒yathsṷ || sa ya̭kṣadasya mahi॒māna̭ma॒gne-ssa [mahi॒māna̭ma॒gne-ssaḥ, ī॒ ma॒ndrāsṷ pra॒yasaḥ̭ |] 29
ī̭ ma॒ndrāsṷ pra॒yasaḥ̭ | vasu॒śceti̭ṣṭho vasu॒dhāta̭maśca || dvāro̭ de॒vīranva̭sya॒ viśve᳚ vra॒tā da̭dante a॒gneḥ | u॒ru॒vyaca̭so॒ dhāmnā॒ patya̭mānāḥ || te a̭sya॒ yoṣa̭ṇe di॒vye na yonā̭vu॒ṣāsā॒naktā᳚ | i॒maṃ-ya~॒jñama̭vatā maddhva॒ra-nnaḥ̭ || daivyā̭ hotārāvū॒rdhva-ma̭ddhva॒ra-nno॒-'gnerji॒hvāma॒bhi gṛ̭ṇītam | kṛ॒ṇu॒ta-nna॒-ssvi̭ṣṭim || ti॒sro de॒vīrba॒r॒hiredagṃ sa̭da॒ntviḍā॒ sara̭svatī॒ [sara̭svatī, bhāra̭tī |] 30
bhāra̭tī | ma॒hī gṛ̭ṇā॒nā || tanna̭stu॒rīpa॒madbhṷta-mpuru॒kṣu tvaṣṭā̭ su॒vīra᳚m | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ ṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme || vana̭spa॒te-'va̭ sṛjā॒ rarā̭ṇa॒stmanā̭ de॒veṣṷ | a॒gnir​ha॒vyagṃ śa̭mi॒tā sṷ̄dayāti || agne॒ svāhā̭ kṛṇuhi jātaveda॒ indrā̭ya ha॒vyam | viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyā- [pṛthi॒vī-ndyām, u॒temā-ṅkasmai̭] 31
-mu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yaḥ prā̭ṇa॒to ni̭miṣa॒to ma̭hi॒tvaika॒ idrājā॒ jaga̭to ba॒bhūva̭ | ya īśḙ a॒sya dvi॒pada॒ścatṷṣpadaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ya ā᳚tma॒dā ba̭la॒dā yasya॒ viśva̭ u॒pāsa̭te pra॒śiṣaṃ॒-ya~sya̭ de॒vāḥ | yasya̭ chā॒yā-'mṛtaṃ॒-ya~sya̭ mṛ॒tyuḥ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yasye॒me hi॒mava̭nto mahi॒tvā yasya̭ samu॒dragṃ ra॒sayā̭ sa॒hā- [sa॒ha, ā॒huḥ |] 32
-''huḥ | yasye॒māḥ pra॒diśo॒ yasya̭ bā॒hū kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ya-ṅkranda̭sī॒ ava̭sā tastabhā॒ne a॒bhyaikṣḙtā॒-mmana̭sā॒ reja̭māne | yatrādhi॒ sūra॒ udi̭tau॒ vyeti॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yena॒ dyauru॒grā pṛ̭thi॒vī ca̭ dṛ॒ḍhe yena॒ su॒vaḥ̭ stabhi॒taṃ-ye~na॒ nākaḥ̭ | yo a॒ntari̭kṣe॒ raja̭so vi॒mānaQḥkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || āpo̭ ha॒ yanma̭ha॒tī rviśva॒- [yanma̭ha॒tī rviśva᳚m, aya॒-ndakṣa॒-ndadhā̭nā] 33
-māya॒-ndakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim | tato̭ de॒vānā॒-nnira̭varta॒tāsu॒rekaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yaści॒dāpo̭ mahi॒nā pa॒ryapa̭śya॒-ddakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim | yo de॒veṣvadhi̭ de॒va eka॒ āsī॒-tkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 34 ||
(a॒gne-ssa - sara̭svatī॒ - dyāgṃ - sa॒ha - viśvaṃ॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 8)
(ū॒rdhvā - yaḥ prā̭ṇa॒to - ya ā᳚tma॒dā - yasye॒me - yaṅkranda̭sī॒ - yena॒ dyau- rāpo̭ ha॒ yat - tato̭ de॒vānāṃ॒ - ~yaści॒dāpo॒ - yo de॒veṣu॒ - nava̭ )
ākṷ̄tima॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā॒ mano̭ me॒dhāma॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā̭ ci॒ttaṃ-vi~jñā̭tama॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā̭ vā॒co vidhṛ̭tima॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ mana̭ve॒ svāhā॒-'gnayḙ vaiśvāna॒rāya॒ svāhā॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turmarto̭ vṛṇīta sa॒khyaṃ-vi~śvḙ rā॒ya i̭ṣuddhyasi dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyase॒ svāhā॒ mā su bhi̭tthā॒ mā su ri̭ṣo॒ dṛgṃha̭sva vī॒ḍaya̭sva॒ su | amba̭ dhṛṣṇu vī॒raya̭svā॒- [vī॒raya̭sva, a॒gniśce॒da-ṅka̭riṣyathaḥ |] 35
-'gniśce॒da-ṅka̭riṣyathaḥ || dṛgṃha̭sva devi pṛthivi sva॒staya̭ āsu॒rī mā॒yā sva॒dhayā̭ kṛ॒tā-'si̭ | juṣṭa̭-nde॒vānā̭mi॒dama̭stu ha॒vyamari̭ṣṭā॒ tvamudi̭hi ya॒jñe a॒sminn || mitrai॒tāmu॒khā-nta̭pai॒ṣā mā bhḙdi | e॒tā-nte॒ pari̭ dadā॒myabhi̭ttyai || drva̭nna-ssa॒rpirā̭sutiḥ pra॒tno hotā॒ vare᳚ṇyaḥ | saha̭saspu॒tro adbhṷtaḥ || para̭syā॒ adhi̭ saṃ॒​va~to-'va̭rāgṃ a॒bhyā [a॒bhyā, ta॒ra॒ |] 36
ta̭ra | yatrā॒hamasmi॒ tāgṃ a̭va || pa॒ra॒masyāḥ᳚ parā॒vato̭ ro॒hida̭śva i॒hā-'ga̭hi | pu॒rī॒ṣyaḥ̭ purupri॒yo-'gne॒ tva-nta̭rā॒ mṛdhaḥ̭ || sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne va॒yunā̭ni vi॒dvān | mainā̭ma॒rciṣā॒ mā tapa̭sā॒-'bhi śṷ̄śuco॒-'ntara̭syāgṃ śu॒kra jyo̭ti॒rvi bhā̭hi || a॒ntara̭gne ru॒cā tvamu॒khāyai॒ sada̭ne॒ sve | tasyā॒stvagṃ hara̭sā॒ tapa॒n jāta̭veda-śśi॒vo bha̭va || śi॒vo bhū॒tvā mahya̭ma॒gne-'tho̭ sīda śi॒vastvam | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-''sa̭daḥ || 37 ||
(vī॒raya॒svā - '' - tapa̭n - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 9)
yada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ cā-''te॒ dārṷ̄ṇi da॒ddhmasi̭ | tada̭stu॒ tubhya॒mi-dghṛ॒ta-ntajjṷṣasva yaviṣṭhya || yadattyṷpa॒jihvi̭kā॒ yadva॒mro a̭ti॒sarpa̭ti | sarva॒-ntada̭stu te ghṛ॒ta-ntajjṷṣasva yaviṣṭhya || rātrigṃ̭ rātri॒mapra̭yāva॒-mbhara॒nto-'śvā̭yeva॒ tiṣṭha̭te ghā॒sama̭smai | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā mada॒nto-'gne॒ mā te॒ prati̭veśā riṣāma || nābhā̭ [nābhā᳚, pṛ॒thi॒vyā-ssa̭midhā॒na-] 38
pṛthi॒vyā-ssa̭midhā॒na-ma॒gnigṃ rā॒yaspoṣā̭ya bṛha॒te ha̭vāmahe | i॒ra॒mma॒da-mbṛ॒hadṷkthaṃ॒-ya~ja̭tra॒-ñjetā̭rama॒gni-mpṛta̭nāsu sāsa॒him || yā-ssenā̭ a॒bhītva̭rīrā-vyā॒dhinī॒-ruga̭ṇā u॒ta | ye ste॒nā ye ca॒ taska̭rā॒stāg​stḙ a॒gne-'pi̭ dadhāmyā॒sye᳚ || dagg​ṣṭrā᳚bhyā-mma॒limlū॒n jambhyai॒-staska̭rāgṃ u॒ta | hanū᳚bhyāg​ ste॒nān-bha̭gava॒stāg​-stva-ṅkhā̭da॒ sukhā̭ditān || ye janḙṣu ma॒limla̭va-sste॒nāsa॒-staska̭rā॒ vane᳚ | ye [ ] 39
kakṣe᳚ṣvaghā॒ yava॒stāg​stḙ dadhāmi॒ jambha̭yoḥ || yo a॒smabhya̭marātī॒yā-dyaśca̭ no॒ dveṣa̭te॒ janaḥ̭ | nindā॒dyo a॒smā-ndiphsā᳚cca॒ sarva॒-nta-mma̭sma॒sā kṷru || sagṃśi̭ta-mme॒ brahma॒ sagṃśi̭taṃ-vī~॒rya̭-mbala᳚m | sagṃśi̭ta-ṅkṣa॒tra-ñji॒ṣṇu yasyā॒-'hamasmi̭ pu॒rohi̭taḥ || udḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mudvarca॒ udū॒ bala᳚m | kṣi॒ṇomi॒ brahma̭ṇā॒-'mitrā॒nunna̭yāmi॒ [-'mitrā॒-nunna̭yāmi, svāgṃ a॒ham |] 40
svāgṃ a॒ham || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyauddu॒rmar​ṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒dvayo̭-bhi॒ryadḙna॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || viśvā̭ rū॒pāṇi॒ prati̭ muñcate ka॒viḥ prā-'sā̭vīdbha॒dra-ndvi॒pade॒ catṷṣpade | vi nāka̭makhya-thsavi॒tā vare॒ṇyo-'nṷ pra॒yāṇa̭mu॒ṣaso॒ vi̭rājati || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo [ru॒kmaḥ, a॒ntarvi bhā̭ti] 41
a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-ntri॒vṛtte॒ śiro̭ gāya॒tra-ñcakṣu॒-sstoma̭ ā॒tmā sāma̭ te ta॒nūrvā̭made॒vya-mbṛ̭ha-drathanta॒re pa॒kṣau ya̭jñāya॒jñiya॒-mpuccha॒-ñchandā॒g॒syaṅgā̭ni॒ dhiṣṇi̭yā-śśa॒phā yajūgṃ̭ṣi॒ nāma̭ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒-ndiva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pata || 42 ||
(nābhā॒ - vane॒ ye - na̭yāmi॒ - kṣāmā̭ ru॒kmo᳚ - 'ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 10)
agne॒ yaṃ-ya~॒jñama̭ddhva॒raṃ-vi~॒śvataḥ̭ pari॒bhūrasi̭ | sa idde॒veṣṷ gacchati || soma॒ yāstḙ mayo॒bhuva̭ ū॒taya॒-ssanti̭ dā॒śuṣe᳚ | tābhi̭rno-'vi॒tā bha̭va || a॒gnirmū॒rdhā bhuvaḥ̭ || tvannaḥ̭ soma॒ , yā te॒ dhāmā̭ni || ta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || aci̭ttī॒ yacca̭kṛ॒mā daivye॒ janḙ dī॒nairdakṣaiḥ॒ prabhṷ̄tī pūruṣa॒tvatā᳚ | 43
de॒veṣṷ ca savita॒rmānṷṣeṣu ca॒ tvanno॒ atra̭ suvatā॒danā̭gasaḥ || co॒da॒yi॒trī sū॒nṛtā̭nā॒-ñceta̭ntī sumatī॒nām | ya॒jña-nda̭dhe॒ sara̭svatī || pāvī̭ravī ka॒nyā̭ ci॒trāyu॒-ssara̭svatī vī॒rapa̭tnī॒ dhiya̭-ndhāt | gnābhi॒racchi̭dragṃ śara॒ṇagṃ sa॒joṣā̭ durā॒dhar​ṣa̭-ṅgṛṇa॒te śarma̭ yagṃsat || pū॒ṣā gā anvḙtu naḥ pū॒ṣā ra̭kṣa॒tvarva̭taḥ | pū॒ṣā vājagṃ̭ sanotu naḥ || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nya- [a॒nyat, viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi |] 44
-dviṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvo bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira̭stu || tḙ-'vardhanta॒ svata̭vaso mahitva॒nā ''nāka̭-nta॒sthuru॒ru ca̭krire॒ sadaḥ̭ | viṣṇu॒ ryaddhā-''va॒-dvṛṣa̭ṇa-mmada॒cyutaṃ॒-va~yo॒ na sī̭da॒nnadhi̭ ba॒r॒hiṣi̭ pri॒ye || praci॒trama॒rka-ṅgṛ̭ṇa॒te tu॒rāya॒ mārṷtāya॒ svata̭vase bharaddhvam | ye sahāgṃ̭si॒ saha̭sā॒ saha̭nte॒ [saha̭nte, reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ |] 45
reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ || viśvḙ de॒vā viśvḙ devāḥ || dyāvā̭ naḥ pṛthi॒vī i॒magṃ si॒ddhrama॒dya di̭vi॒spṛśa᳚m | ya॒jña-nde॒veṣu॒ yacchatām || pra pū᳚rva॒je pi॒tarā॒ navya̭sībhirgī॒rbhiḥ kṛ̭ṇuddhva॒gṃ॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | ā no᳚ dyāvāpṛthivī॒ daivyḙna॒ janḙna yāta॒-mmahi̭ vāṃ॒-va~rṷ̄tham || a॒gnigg​ stomḙna bodhaya samidhā॒no ama̭rtyam | ha॒vyā de॒veṣṷ no dadhat || sa ha̭vya॒vāḍama̭rtya u॒śigdū॒taścano̭hitaḥ | a॒gnirdhi॒yā samṛ̭ṇvati || śanno̭ bhavantu॒, vājḙvāje || 46 ||
(pu॒ru॒ṣa॒tvatā̭ - yaja॒tantḙ a॒nyath - saha̭nte॒ - cano̭hito॒ - 'ṣṭau ca̭ ) (a. 11)
(yu॒ñjā॒na - i॒māma̭gṛbhṇan - de॒vasya॒ - sante॒ - vi pāja̭sā॒ - vasa̭vastvā॒ - samā᳚stvo॒ - rdhvā - a॒syākṷ̄tiṃ॒ - ~yada̭gne॒ yān - yagne॒ yaṃ-ya~॒jña - mekā̭daśa)
(yu॒ñjā॒no - varma̭ ca stha - ādi॒tyastvā॒ - bhāra̭tī॒ - svāgṃ a॒hagṃ - ṣaṭca̭tvārigṃśat )
(yu॒ñjā॒no, vājḙvāje)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||