📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.3 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି
2.3 - Hotribrahmanasheshah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Brahmavadino Vadanti
Krishna Oriya
କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସର୍ଵେଷାଂ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଞ୍ଚତୁର୍​ହୋତୃଶବ୍ଦେନ ଵ୍ଯଵହାର
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କି-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍​ହୋତୃ॒ତ୍ଵମିତି॑ । ଯଦେ॒ଵୈଷୁ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଧା ହୋତା॑ରଃ । ତେନ॒ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାରଃ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର ଉଚ୍ଯନ୍ତେ । ତଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍​ହୋତୃ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ସୋମୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ॑ତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ॥ 1 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତା । ଯ ଏ॒ଵ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒-ମୃଦ୍ଧିଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଋ॒ଧ୍ନୋତ୍ଯେ॒ଵ ॥ ଯ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ନ୍ଧୁତାଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ବନ୍ଧୁ॑ମାନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଂ॒-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ଯ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵାନ୍-ଭଵତି । ଯ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଦଶ॑ହୋତା॒ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ପଞ୍ଚ॑ହୋତା॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅଥ॒ କସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର ଉଚ୍ଯନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପ॒ଦେଶ॑ନାତ୍ । ଯ ଏ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପ॒ଦେଶ॑ନା॒-ଦ୍ଵେଦ॑ । ଵସି॑ଷ୍ଠ-ସ୍ସମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠ॑ମା॒ଯନ୍ତ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମେନୈ॒ଵାନୁ॑ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଅ॒ଯମାଗନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଯମଵା॑ସା॒ଦିତି॑ । କୀ॒ର୍ତିର॑ସ୍ଯ॒ ପୂର୍ଵା-ଽଽଗ॑ଚ୍ଛତି ଜ॒ନତା॑ମାଯ॒ତଃ । ଅଥୋ॑ ଏନ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମେନୈ॒ଵାନୁ॑ ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଅ॒ଯମାଗନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଯମଵା॑ସା॒ଦିତି॑ ॥ 3 ॥
(ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା - ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॑ - ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ନୈମିତ୍ତିକୋ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରହୋମଃ
ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଦ॑ଶ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽପା᳚ନ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ସମି॑ନ୍ଧେ । ତେଜ॑ସେ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଯ । ଅଥୋ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଆ॒ତ୍ମନୋ ଽନା᳚ର୍ତ୍ଯୈ ॥ ଯଦ୍ଯେ॑ନ॒ମାର୍ତ୍-ଵି॑ଜ୍ଯା-ଦ୍ଵୃ॒ତଗ୍ଂ ସନ୍ତ॑-ନ୍ନି॒ର୍​ହରେ॑ରନ୍ନ୍ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନାଜ୍ଯେ॑ନ । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଲୋ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଗ୍ରାହ᳚ମ୍ ॥ 4 ॥
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ଯୋପ॑ଦାସଯତି ॥ ଯଦ୍ଯେ॑ନ॒-ମ୍ପୁନ॑ରୁପ॒ ଶିକ୍ଷେ॑ଯୁଃ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ର ଏ॒ଵ ଜୁ॑ହୁଯା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନାଜ୍ଯେ॑ନ । ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀ॑ନଃ । ଅ॒ନୁ॒ଲୋ॒ମ-ମଵି॑ଗ୍ରାହମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପଯତି ॥ ପ୍ରାଯ॑ଶ୍ଚିତ୍ତୀ॒-ଵାଘୋତେ-ତ୍ଯୃ॑ତୁମୁ॒ଖ ଋ॑ତୁମୁଖେ ଜୁହୋତି । ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପଯତି । କଲ୍ପ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 5 ॥
କ୍ଲୃ॒ତା ଅ॑ସ୍ମା ଋ॒ତଵ॒ ଆଯ॑ନ୍ତି ॥ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା॒ ଵୈ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରି॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ମସୃଜତ । ସ ମନୋ॑-ଽସୃଜତ । ମନ॒ସୋ-ଽଧି॑ ଗାଯ॒ତ୍ରୀମ॑ସୃଜତ । ତଦ୍ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀଂ-ଯଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତାମା-ଽଲ॑ଭତ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା ଅଧି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ଯ ସୃଜତ । ଛନ୍ଦୋ॒ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ସାମ॑ । ତ-ଥ୍ସାମ॒ ଯଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦା-ଽଲ॑ଭତ ॥ 6 ॥
ସାମ୍ନୋ-ଽଧି॒ ଯଜୂଗ୍॑ଷ୍ଯସୃଜତ । ଯଜୁ॒ର୍ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ଵିଷ୍ଣୁ᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ॒-ଯଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲ॑ଭତ । ଵି॒ଷ୍ଣୋରଦ୍ଧ୍ଯୋଷ॑ଧୀରସୃଜତ । ଓଷ॑ଧୀ॒ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ସୋମ᳚ମ୍ । ତ-ଥ୍ସୋମଂ॒-ଯଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲ॑ଭତ । ସୋମା॒ଦଧି॑ ପ॒ଶୂନ॑ସୃଜତ । ପ॒ଶୁଭ୍ଯୋ-ଽଧୀନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ 7 ॥
ତଦିନ୍ଦ୍ରଂ॒-ଯଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ନ୍ନାତି॒ ପ୍ରାଚ୍ଯ॑ଵତ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ଯଶ॒ସ୍ଵୀ ଭ॑ଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନୈନଂ॒-ଯଁଶୋ-ଽତି॒ ପ୍ରଚ୍ଯ॑ଵତେ ॥ ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମୁତ୍ତା॒ନ ଏ॒ଵାଙ୍ଗୀ॑ର॒ସଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହୀତ॒-ନ୍ନାହି॑ନତ୍ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମୁତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ । ଅ॒ନଯୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ଂ॑ ହିନସ୍ତି ॥ ବ॒ର॒ଃଇଷା॒ ପ୍ରତୀ॑ଯା॒ଦ୍ଗାଂ-ଵାଁ-ଽଶ୍ଵଂ॑-ଵାଁ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॑ । ପ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ପ୍ରତ୍ଯେ॑ତି ॥ 8 ॥
(ଵି॒ଗ୍ରାହ॑ - ମୃ॒ତଵ॒ - ସ୍ତଦା-ଽଲ॑ଭ॒ - ତେନ୍ଦ୍ରଂ॑ - ଗୃହ୍ଣୀଯା॒-ଥ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - କେଶଵପନାଙ୍ଗ-ମ୍ପୁଷ୍ଟିଵେଦନଂ
ଯୋ ଵା ଅଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ନିଵ॒ର୍ତଯ॑ତେ । ଵିଶୀ॑ର୍​ଷା॒ ସପା᳚ପ୍ମା॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି । ଅଥ॒ ଯୋ ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ନି॑ଵ॒ର୍ତଯ॑ତେ । ସଶୀ॑ର୍​ଷା॒ ଵିପା᳚ପ୍ମା॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି ॥ ଦେ॒ଵତା॒ ଵୈ ସ॒ପ୍ତ ପୁଷ୍ଟି॑କାମା॒ ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯନ୍ତ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଚ॑ । ଵା॒ଯୁଶ୍ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଞ୍ଚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॒ ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ॑ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ସ ସା॑ହ॒ସ୍ର-ମ॑ପୁଷ୍ଯତ୍ ॥ 9 ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ସୌଷ॑ଧୀଭି॒-ର୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଵା॒ଯୁର୍ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ସ ମରୀ॑ଚୀଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ନ୍ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତଦ୍ଵଯୋ॑ଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ସ ର॒ଶ୍ମିଭି॑-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଦ୍ଯୌର୍ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ସା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈ-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନ୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ସୋ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରୈ-ର॑ର୍ଧମା॒ସୈ-ର୍ମାସୈର୍॑ ଋ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରେଣା॑-ପୁଷ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ପୋଷା᳚ନ୍-ପୁଷ୍ଯତି । ଯାଗ୍​ସ୍ତେ-ଽପୁ॑ଷ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦାନ୍ନି ଚ॑ ଵ॒ର୍ତଯ॑ତେ॒ ପରି॑ ଚ ॥ 10 ॥
(ଅ॒ପୁ॒ଷ୍ଯ॒ନ୍ - ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈରପୁଷ୍ଯ॒-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରମହିମଜ୍ଞାନମ୍
ତସ୍ଯ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଅ॒ର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ଅ॒ର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ଯୋ ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ର୍ଧମ॑ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ॒ ଵୈ ସୋମ॑ସ୍ଯ॒ ଵାସଃ॑ ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ତୃତୀ॑ଯମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ ॥ 11 ॥
ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ତୃତୀ॑ଯମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ତୃତୀ॑ଯମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵାସଃ॑ ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ତୃତୀ॑ଯମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ॒ ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଗା-ମ୍ପ୍ର॑ତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତାମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ ॥ 12 ॥
ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଗା-ମ୍ପ୍ର॑ତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମ॑ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ॒ ଵୈ ଵରୁ॑ଣ॒ସ୍ଯାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ପ॑ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ॥ 13 ॥
ଅଥ॒ ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମ॑ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଷ॒ଷ୍ଠମ॑ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑-କ୍ରାମତି ॥ 14 ॥
ତସ୍ଯ॒ ଵୈ ମନୋ॒ସ୍ତଲ୍ପ॑-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ସ॑ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍​ସ୍ତଲ୍ପ॑-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମ॑ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑-କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତା॒ନସ୍ଯା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସସ୍ଯା ପ୍ରା॑ଣ-ତ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ ॥ 15 ॥
ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ ପ୍ରା॑ଣ-ତ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ଯୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମ॑ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମୁତ୍ତା॒ନ ଏ॒ଵାଙ୍ଗୀ॑ର॒ସଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହୀତ॒-ନ୍ନାହି॑ନତ୍ । ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମୁତ୍ତା॒ନ-ସ୍ତ୍ଵା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ । ଅ॒ନଯୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ଂ॑ ହିନସ୍ତି ॥ 16 ॥
(ତୃତୀ॑ଯମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପା᳚କ୍ରାମଚ୍ - ଚତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯା॒ତ୍ମନ୍ନୁ॒ପାଧ॒ - ତ୍ତାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ - ଷ॒ଷ୍ଠ॑ମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପ॑କ୍ରାମ -ତ୍ଯଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯସ୍ଯାପା᳚କ୍ରାମତ୍ - ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ଯାଚ୍ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 4)
(ତସ୍ଯ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହିର॑ଣ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମ॑ସ୍ଯ॒ ଵାସ॒ସ୍ତଦେ॒ତେନ॑ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଗା-ନ୍ତାମେ॒ତେନ॒ ଵରୁ॑ଣ॒ସ୍ଯାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒-ମ୍ମନୋ॒ସ୍ତଲ୍ପ॒-ନ୍ତମେ॒ତେନୋ᳚ତ୍ତା॒ନସ୍ଯ॒ ତଦେ॒ତେନାପ୍ରା॑ଣ॒ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵୈ )
(ଅ॒ର୍ଧ-ନ୍ତୃତୀ॑ଯମଷ୍ଟ॒ମ-ନ୍ତଚ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ନ୍ତା-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମଗ୍ଂ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍ଂ ସ॑ପ୍ତ॒ମନ୍ତମ୍ ।
ତଦେ॒ତେନ॒ ଦ୍ଵେ ତାମେ॒ତେନୈକ॒-ନ୍ତମେ॒ତେନ॒ ତ୍ରୀଣି॒ ତଦେ॒ତେନୈକଂ᳚ )
ଅନୁଵାକଂ 5 - ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷଯସ୍ସଂ​ଵାଁଦଃ
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ଯ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜ॒ନ୍ତେତି॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜନ୍ତ ॥ ଯଚ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୌଷ॑ଧୀ-ରସୃଜ॒ନ୍ତେତି॑ । ସୋମେ॑ନ॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 17 ॥
ତେନୌଷ॑ଧୀ-ରସୃଜନ୍ତ ॥ ଯ-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୈ॒ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ । କେନୈ॑ଷା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ଵୃଞ୍ଜ॒ତେତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିନା॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନୈ॒ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରା॒ନ୍-ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ । ତେନୈ॑ଷା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ଵୃଞ୍ଜତ ॥ ଯ-ଥ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 18 ॥
କେନ॒ର୍ତୂନ॑-କଲ୍ପଯ॒ନ୍ତେତି॑ । ଧା॒ତ୍ରା ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॒ର୍ତୂନ॑କଲ୍ପଯନ୍ତ ॥ ଯ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ॒ ସୁଵ॑ରାଯନ୍ନ୍ । କେନେ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ତନ୍ଵ॒ନ୍ନିତି॑ । ଅ॒ର୍ଯ॒ମ୍ଣା ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॒ ସୁଵ॑ରାଯନ୍ନ୍ । ତେନେ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ତନ୍ଵ॒ନ୍ନିତି॑ ॥ 19 ॥
ଏ॒ତେ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଗୃ॒ହପ॑ତଯଃ । ତାନ୍. ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅପ୍ଯ॒ନ୍ଯସ୍ଯ॑ ଗାର୍​ହପ॒ତେ ଦୀକ୍ଷ॑ତେ । ଅ॒ଵା॒ନ୍ତ॒ରମେ॒ଵ ସ॒ତ୍ରିଣା॑-ମୃଦ୍ଧ୍ନୋତି ॥ ଯୋ ଵା ଅ॑ର୍ଯ॒ମଣଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଅ॑ର୍ଯ॒ମା । ଆର୍ଯା॑ଵସ॒ତିରିତି॒ ଵୈ ତମା॑ହୁ॒ର୍ଯ-ମ୍ପ୍ର॒ଶଗ୍ଂସ॑ନ୍ତି ॥ ଆର୍ଯା॑ ଵସ॒ତିର୍ଭ॑ଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 20 ॥
ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॒-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାରଃ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃ॒ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ନିମି॑ର୍ତଃ । ସ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵି॒ଵଦେ॑ତ । ଅ॒ହମେ॒ଵ ଭୂଯୋ॑ ଵେଦ । ଯଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୄ॒ନ୍॒. ଵେଦେତି॑ । ସ ହ୍ଯେ॑ଵ ଭୂଯୋ॒ ଵେଦ॑ । ଯଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୄ॒ନ୍.॒ ଵେଦ॑ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତୄ॒ନ୍॒. ଵେଦ॑ । ସର୍ଵା॑ସୁ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵନ୍ନ॑ମତ୍ତି ॥ 21 ॥
ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒-ଽଭିଜ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା᳚ । ସୋମ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା᳚ । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ॑ତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା᳚ । ଅ॒ର୍ଯ॒ମା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା᳚ । ଏ॒ତେ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୃଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା॑ରଃ । ତାନ୍. ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସର୍ଵା॑ସୁ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵନ୍ନ॑ମତ୍ତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒-ଽଭି ଜ॑ଯତି ॥ 22 ॥
(ଆ॒ର୍ଧ୍ନୁ॒ଵ॒ - ନ୍ନା॒ଧ୍ନୁ॒ଵ॒ - ନ୍ନିତ୍ଯେ॒ - ଵଂ-ଵେଁଦା᳚ - ତ୍ତି॒ - ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒ଭି ଜ॑ଯତି ) (ଅ. 5)
(ଵୈ ତେନ॑ ସ॒ତ୍ର-ଙ୍କେନ॑)
2.3.6 ଅନୁଵାକଂ - ହୋତୃପ୍ରଶଂସାପ୍ରସଙ୍ଗେନ କ୍ରତୂନାମୃତ୍ଵିଗ୍ ଵିଶେଷଵ୍ଯଵସ୍ଥାପନମ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯ॑ସ୍ରଗ୍ଂସତ । ସ ହୃଦ॑ଯ-ମ୍ଭୂ॒ତୋ॑-ଽଶଯତ୍ । ଆତ୍ମ॒ନ୍॒. ହା(3) ଇତ୍ଯହ୍ଵ॑ଯତ୍ । ଆପଃ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରେଣୈ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତାଃ କୁସି॑ନ୍ଧ॒ମୁପୌ॑ହନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଏକ॑ ଋ॒ତ୍ଵିକ୍ ॥ ଚ॒ତୁ॒ଷ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ଯତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵା॒ଯୁ-ରା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ ॥ 23 ॥
ତେ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଦ॑ର୍​ଶପୂର୍ଣମା॒ସାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହଗ୍ଗ୍​-ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାର୍ଯଙ୍ଗା॑ନି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦର୍​ଶପୂର୍ଣମା॒ସଯୋ᳚-ର୍ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଚ॒ତ୍ଵାର॑ ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ଯତ୍ । ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯୈରେ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହ॒ଲ୍ ଁଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ଗ୍ଂ॒ସମସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜାନ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନାଂ᳚-ଯଁଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ ॥ 24 ॥
ପଞ୍ଚ॒ର୍ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ଷ॒ଟ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ଯତ୍ । ଋ॒ତଵଃ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧେନୈ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ତନା॑ଵା॒ଣ୍ଡୌ ଶି॒ଶ୍ନମଵା᳚ଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ୍ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପଶୁବ॒ନ୍ଧସ୍ଯ॑ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଷଡୃ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ସ॒ପ୍ତ॒କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ଯତ୍ । ହୋତ୍ରାଃ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା-ସ୍ସୌ॒ମ୍ଯେନୈ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଣ॑ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତ ॥ 25 ॥
ତା ଉପୌ॑ହନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଶୀ॑ର୍​ଷ॒ଣ୍ଯା᳚ନ୍-ପ୍ରା॒ଣାନ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୌ॒ମ୍ଯସ୍ଯା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ॒ ପ୍ରାଚୀ॒ର୍ଵଷ॑ଟ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ॥ ଦ॒ଶ॒କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ଯତ୍ । ତପଃ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ତତ୍-କର୍ମ॑ଣୈ॒ଵ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରେଣ॒ ସର୍ଵୈ᳚ର୍ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଭି॒ରୁପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମା॒ତ୍ମାନ॒-ମପ॑ରିଵର୍ଗ॒-ମୁପୌ॑ହତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍- ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରେ ସର୍ଵେ॑ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତଵୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତା॒ ଚତୁ॑ର୍​ହୋତା । ପଞ୍ଚ॑ହୋତା॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଏକ॑ହୋତ୍ରେ ବ॒ଲିଗ୍ଂ ହ॑ରନ୍ତି । ହର॑ନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ବ॒ଲିମ୍ । ଐନ॒ମପ୍ର॑ତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 26 ॥
(ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା᳚ - ଶ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନାଂ᳚-ଯଁଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋ - ର॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଣ॑ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତନ୍ତ - ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵକ୍ରତୁରୁଦ୍ଭାଵସାଧନେନ ପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମା॒ଯ-ମନ୍ନ॑ମ॒ସ୍ତ୍ଵିତି॑ । ସୋ॑-ଽବିଭେତ୍ । ସର୍ଵଂ॒-ଵୈଁ ମା॒-ଽଯ-ମ୍ପ୍ରଧ॑କ୍ଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ । ସ ଏ॒ତାଗ୍​-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତୄନାତ୍ମ॒-ସ୍ପର॑ଣାନପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ॑ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ମସ୍ପୃଣୋତ୍ ॥ ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଏକ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତ୍ଯଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 27 ॥
କୁସି॑ନ୍ଧ-ଞ୍ଚା॒ତ୍ମନଃ॑ ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଚ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ଦର୍​ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ । ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚା॒ତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଚ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ସ॒ମିତ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମୀ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॑ । ଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ଗ୍ଂ॒ସମସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜାନ᳚ମ୍ ॥ 28 ॥
ତାନି॑ ଚା॒ତ୍ମନଃ॑ ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଚ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ପଶୁବ॒ନ୍ଧମ୍ । ସ୍ତନା॑ଵା॒ଣ୍ଡୌ ଶି॒ଶ୍ନମଵା᳚ଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ୍ । ତାନି॑ ଚା॒ତ୍ମନଃ॑ ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଚ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି ॥ 29 ॥
ସ॒ମି-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମୀ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ସୌ॒ମ୍ଯ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ପ୍ତ ଚା॒ତ୍ମନଃ॑ ଶୀର୍​ଷ॒ଣ୍ଯା᳚ନ୍-ପ୍ରା॒ଣାନ୍-ଥ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଚ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଦ୍ଵିର୍ନିମା᳚ର୍​ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ଦଶ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରମ୍ । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚା॒ତ୍ମାନ॒-ମପ॑ରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍​ ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ ଚ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 30 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ - ମ॒ଜ୍ଜାନଂ॒ - ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋ॒ - ତ୍ଯପ॑ରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍​ ସ୍ପୃ॒ଣୋତ୍ଯେକ॑-ଞ୍ଚ ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ସୃଷ୍ଟିସାଧନତ୍ଵେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାସାମର୍ଥ୍ଯ ପ୍ରଶଂସା
[(ଅପ॑କ୍ରାମତ ଗର୍ଭି॒ଣ୍ଯଃ) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ଯ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑ନଭଵତ୍ । ସ ହରି॑ତ-ଶ୍ଶ୍ଯା॒ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ୍ତ୍ର୍ଯ॑ନ୍ତର୍ଵ॑ତ୍ନୀ । ହରି॑ଣୀ ସ॒ତୀ ଶ୍ଯା॒ଵା ଭ॑ଵତି । ସ ଵି॒ଜାଯ॑ମାନୋ॒ ଗର୍ଭେ॑ଣାତାମ୍ଯତ୍ । ସ ତା॒ନ୍ତଃ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ଯା॒ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତା॒ନ୍ତଃ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ଯା॒ଵୋ ଭ॑ଵତି । ତସ୍ଯାସୁ॑ରେ॒ଵାଜୀ॑ଵତ୍ ॥ 31 ॥
ତେନାସୁ॒ନା-ଽସୁ॑ରାନସୃଜତ । ତଦସୁ॑ରାଣା-ମସୁର॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵମସୁ॑ରାଣା-ମସୁର॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅସୁ॑ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ନୈନ॒ମସୁ॑ର୍ଜହାତି ॥ ସୋ-ଽସୁ॑ରାନ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ପି॒ତେଵା॑ମନ୍ଯତ । ତଦନୁ॑ ପି॒ତୄନ॑ସୃଜତ । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ପି॑ତୃ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵ-ମ୍ପି॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ପି॑ତୃ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପି॒ତେଵୈ॒ଵ ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ 32 ॥
ଯନ୍ତ୍ଯ॑ସ୍ଯ ପି॒ତରୋ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ପି॒ତୄନ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଽମ॑ନସ୍ଯତ୍ । ତଦନୁ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑-ନସୃଜତ । ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ମ॒ନ॒ସ୍ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ନୈନ॒-ମ୍ମନୁ॑ର୍ଜହାତି ॥ ତସ୍ମୈ॑ ମନୁ॒ଷ୍ଯା᳚ନ୍-ଥ୍ସସୃଜା॒ନାଯ॑ । ଦିଵା॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଽଭ॑ଵତ୍ । ତଦନୁ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦିଵା॑ ହୈ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଭ॑ଵତି ॥ ତାନି॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ଚ॒ତ୍ଵାର୍ଯମ୍ଭାଗ୍ଂ॑ସି । ଦେ॒ଵା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ ପି॒ତରୋ-ଽସୁ॑ରାଃ ॥ ତେଷୁ॒ ସର୍ଵେ॒ଷ୍ଵମ୍ଭୋ॒ ନଭ॑ ଇଵ ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 33 ॥
(ଅ॒ଜୀ॒ଵ॒ଥ୍ - ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି - ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵାଯୁରୂପତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପ୍ରଶଂସା
[(ଯ॒ଥା॒ସ୍ଥା॒ନ-ଙ୍ଗ॑ର୍ଭି॒ଣ୍ଯଃ॑) ଇସ୍ ऒନ୍ଲ୍ଯ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିऒନ୍ , ନॊତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଯୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ଯତୋ॒-ଽଯ-ମ୍ପଵ॑ତେ । ଯଦ॑ଭି॒ ପଵ॑ତେ । ଯଦ॑ଭି ସ॒ପଂ​ଵଁ॑ତେ । ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରିଯାତ୍ । ନ ପୁ॒ରା ଽଽଯୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ଯେତ । ପ॒ଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ଵି॒ନ୍ଦେତ॑ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ॥ ଯୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 34 ॥
ଯତୋ॒-ଽଯ-ମ୍ପଵ॑ତେ । ଯଦ॑ଭି॒ ପଵ॑ତେ । ଯଦ॑ଭି ସ॒ପଂ​ଵଁ॑ତେ । ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରେତି । ନ ପୁ॒ରା-ଽଽଯୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ଯତେ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଵି॒ନ୍ଦତେ᳚ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ॥ ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯଃ ପ॑ଵତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଭି ସମ୍ପ॑ଵତେ ॥ 35 ॥
ଅ॒ସ୍ଯାଃ ପ॑ଵତେ । ଇ॒ମାମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଇ॒ମାମ॒ଭି ସମ୍ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷା-ତ୍ପଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯା-ତ୍ପ॑ଵତେ ॥ 36 ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଦ୍ଯୋଃ ପ॑ଵତେ । ଦିଵ॑ମ॒ଭି ପ॑ଵତେ ॥ ଦିଵ॑ମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯଃ ପ॑ଵତେ । ଦିଶୋ॒-ଽଭି ପ॑ଵତେ । ଦିଶୋ॒-ଽଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ସ ଯତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵାତି॑ । ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଵାତି ॥ 37 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵାନ୍ତ᳚ମ୍ । ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରତି॑ ନନ୍ଦନ୍ତି । ପ୍ରା॒ଣୋ ହି ପ୍ରି॒ଯଃ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ଣ ଇ॑ଵ ପ୍ରି॒ଯଃ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵ ॥ ଅଥ॒ ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵାତି॑ । ମା॒ତ॒ରିଶ୍ଵୈ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵା॑ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵାନ୍ତଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒ ଆଵା॑ତି ॥ 38 ॥
ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଵା॑ତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ସଂ​ଵାଁ॒ତୀତି॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵୈ॒ଵ ॥ ଅଥ॒ ଯତ୍-ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି॑ । ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵା॑ତି । ପୂ॒ତମ॑ସ୍ମା॒ ଆହ॑ରନ୍ତି । ପୂ॒ତମୁପ॑ହରନ୍ତି । ପୂ॒ତମ॑ଶ୍ନାତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ ॥ 39 ॥
ଅଥ॒ ଯଦୁ॑ତ୍ତର॒ତୋ ଵାତି॑ । ସ॒ଵି॒ତୈଵ ଭୂ॒ତ୍ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଵା॑ତି । ସ॒ଵି॒ତେଵ॒ ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ସ॑ଵି॒ତୈଵ ॥ ତେ ଯ ଏ॑ନ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦା॒ଯନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି । ଯ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦିତ॑ରାନ୍-ପା॒ପ୍ମନଃ॑ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ଯ ଏ॑ନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଆ॒ଯନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି ॥ 40 ॥
ଯ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଇତ॑ରା-ନ୍ପା॒ପ୍ମନଃ॑ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ଯ ଏ॑ନ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାଦା॒ଯନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି । ଯ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ପ॒ଶ୍ଚାଦିତ॑ରାନ୍-ପା॒ପ୍ମନଃ॑ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ଯ ଏ॑ନମୁତ୍ତର॒ତ ଆ॒ଯନ୍ତ॑ମୁପ॒ ଵଦ॑ନ୍ତି । ଯ ଏ॒ଵାସ୍ଯୋ᳚ତ୍ତର॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 41 ॥
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଇତ॑ରା-ନ୍ପା॒ପ୍ମନଃ॑ ସଚନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॑ ଦେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଵୀଵ॑ ନୃତ୍ଯେତ୍ । ପ୍ରେଵ॑ ଚଲେତ୍ । ଵ୍ଯସ୍ଯେ॑ଵା॒କ୍ଷ୍ଯୌ ଭା॑ଷେତ । ମ॒ଣ୍ଟଯେ॑ଦିଵ । କ୍ରା॒ଥଯେ॑ଦିଵ । ଶୃ॒ଙ୍ଗା॒ଯେତେ॑ଵ ॥ ଉ॒ତ ମୋପ॑ଵଦେଯୁଃ । ଉ॒ତ ମେ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମପ॑ହନ୍ଯୁ॒ରିତି॑ ॥ ସ ଯା-ନ୍ଦିଶଗ୍ଂ॑ ସ॒ନିମେ॒ଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯ॒ଦା ତା-ନ୍ଦିଶଂ॒-ଵାଁତୋ॑ ଵା॒ଯାତ୍ । ଅଥ॒ ପ୍ରଵେ॒ଯାତ୍ । ପ୍ର ଵା॑ ଧାପଯେତ୍ (ଧାଵଯେତ୍) । ସା॒ତମେ॒ଵ ର॑ଦି॒ତଂ-ଵ୍ଯୂଁ॑ଢ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ଧମ॒ଭି ପ୍ରଚ୍ଯ॑ଵତେ । ଆ-ଽସ୍ଯ॒ ତ-ଞ୍ଜ॑ନପ॒ଦ-ମ୍ପୂର୍ଵା॑ କୀ॒ର୍ତିର୍ଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 42 ॥
(ଵେଦ॒ - ସମ୍ପ॑ଵତ - ଆଦି॒ତ୍ଯା-ତ୍ପ॑ଵତେ - ଵା॒ତ୍ଯା - ଵା᳚ତ୍ଯେ॒ - ଷ ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ - ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଆ॒ଯନ୍ତ॑ମୁପ॒ ଵଦ॑ନ୍ - ତ୍ଯୁତ୍ତର॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନ॒ସ୍ତାଗ୍​ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନ॒ - ନ୍ତୀତ୍ଯ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କାମ୍ଯପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନମସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରଯୋ॒ ଵେଦା॒ ଅନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ତାନ୍. ହସ୍ତେ॑-ଽକୁରୁତ । ଅଥ॒ ହ ସୀତା॑ ସାଵି॒ତ୍ରୀ । ସୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନ-ଞ୍ଚକମେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମୁ॒ ସ ଚ॑କମେ । ସା ହ॑ ପି॒ତର॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମୁପ॑ସସାର । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ । ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ଭଗଵଃ । ଉପ॑ ତ୍ଵା-ଽଯାନି ॥ 43 ॥
ପ୍ର ତ୍ଵା॑ ପଦ୍ଯେ ॥ ସୋମଂ॒-ଵୈଁ ରାଜା॑ନ-ଙ୍କାମଯେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମୁ॒ ସ କା॑ମଯତ॒ ଇତି॑ । ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ ହ ସ୍ଥା॑ଗ॒ରମ॑ଲଙ୍କା॒ର-ଙ୍କ॑ଲ୍ପଯି॒ତ୍ଵା । ଦଶ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଵ୍ଯା॒ଖ୍ଯାଯ॑ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପଞ୍ଚ॑ ହୋତାର-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ସ॒ମ୍ଭା॒ରୈଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନି॑ଭିଶ୍ଚ॒ ମୁଖେ॑-ଽଲ॒ଙ୍କୃତ୍ଯ॑ ॥ 44 ॥
ଆ-ଽସ୍ଯାର୍ଧଂ-ଵଁ॑ଵ୍ରାଜ । ତାଗ୍ଂ ହୋ॒ଦୀକ୍ଷ୍ଯୋ॑ଵାଚ । ଉପ॒ ମା-ଽଽଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵେତି॑ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ । ଭୋଗ॒-ନ୍ତୁ ମ॒ ଆଚ॑କ୍ଷ୍ଵ । ଏ॒ତ-ନ୍ମ॒ ଆଚ॑କ୍ଷ୍ଵ । ଯତ୍ତେ॑ ପା॒ଣାଵିତି॑ । ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ ହ ତ୍ରୀନ୍. ଵେଦା॒-ନ୍ପ୍ରଦ॑ଦୌ । ତସ୍ମା॒ଦୁ ହ॒ ସ୍ତ୍ରିଯୋ॒ ଭୋଗ॒ମୈଵ ହା॑ରଯନ୍ତେ ॥ ସ ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ପ୍ରି॒ଯ-ସ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ ॥ 45 ॥
ଯଂ-ଵାଁ॑ କା॒ମଯେ॑ତ ପ୍ରି॒ଯ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଥା॑ଗ॒ର-ମ॑ଲଙ୍କା॒ର-ଙ୍କ॑ଲ୍ପଯି॒ତ୍ଵା । ଦଶ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଵ୍ଯା॒ଖ୍ଯାଯ॑ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା-ରମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ସ॒ମ୍ଭା॒ରୈଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନି॑ଭିଶ୍ଚ॒ ମୁଖେ॑-ଽଲ॒ଙ୍କୃତ୍ଯ॑ । ଆ-ଽସ୍ଯାର୍ଧଂ-ଵ୍ରଁ॑ଜେତ୍ । ପ୍ରି॒ଯୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 46 ॥
(ଅ॒ଯା॒ - ନ୍ଯ॒ଲ॒ଙ୍କୃତ୍ଯ॑ - ସ୍ଯା॒ମିତି॑ - ଭଵତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଦଶହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରନାମ୍ନା-ମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିନିମିତ୍ତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ମ॒ନ୍-ଵଦ॑ସୃଜତ । ତଦ॑କାମଯତ । ସମା॒ତ୍ମନା॑ ପଦ୍ଯେ॒ଯେତି॑ । ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ଯାମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ଦଶ॒ମଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଦଶ॑ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଦଶ॑ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୂତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଦଶ॑ହୋ॒ତେତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 47 ॥
ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ଯାମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ସପ୍ତ॒ମଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ । ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତହୋ॒ତେତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ଯାମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ ॥ 48 ॥
ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୂ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॒ତେତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ଯାମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ପଞ୍ଚ॒ମଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ ଶୃଣୋତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୂତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ ॥ 49 ॥
ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ଯାମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍​ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଚତୁ॑ର୍​ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୂତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋ॒ତେତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ମେ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶ୍ରୌଷୀଃ । ତ୍ଵଯୈ॑-ନାନାଖ୍ଯା॒ତାର॒ ଇତି॑ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନୁ ହୈ॑ନା॒ଗ୍॒-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୋତାର॒ ଇତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ । ତସ୍ମା᳚-ଚ୍ଛୁଶ୍ରୂ॒ଷୁଃ ପୁ॒ତ୍ରାଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୃଦ୍ଯ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ହୃଦ୍ଯ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 50 ॥
(ଦେ॒ଵାଃ - ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵ॒ତ୍ - ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣା - ଶ୍ରୌଷୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 11)
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନଃ॒ କିଂ - ଦକ୍ଷି॑ଣାଂ॒ - ଁଯୋ ଵା ଅଵି॑ଦ୍ଵା॒ନ୍ - ତସ୍ଯ॒ ଵୈ - ବ୍ର॑ହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॒ ଯ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ଵ୍ଯସ୍ରଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଂ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ॒ ସ ତପ॒-ସ୍ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା᳚ନ୍ - ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॒ ଯୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାତ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନଂ॒ - ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ ମ॒ନ୍ଵଦେକା॑ଦଶ)
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନ॒ - ସ୍ତସ୍ଯ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ--ର୍ ଯଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ॒ -ଯ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପ॑ଞ୍ଚା॒ଶତ୍)
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॒ - ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - hotṛbrāhmaṇaśeṣaḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - sarveṣāṃ hotṛmantrāṇā-ñcatur​hotṛśabdena vyavahāra
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | ki-ñcatṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvamiti̭ | yade॒vaiṣu ca̭tu॒rdhā hotā̭raḥ | tena॒ catṷr​hotāraḥ | tasmā॒ccatṷr​hotāra ucyante | taccatṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvam || somo॒ vai catṷr​hotā | a॒gniḥ pañca̭hotā | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tā | indraḥ̭ sa॒ptaho̭tā || 1 ||
pra॒jāpa̭ti॒-rdaśa̭hotā | ya e॒va-ñcatṷr​hotṛṇā॒-mṛddhiṃ॒-ve~da̭ | ṛ॒dhnotye॒va || ya ḙṣāme॒va-mba॒ndhutāṃ॒-ve~da̭ | bandhṷmānbhavati | ya ḙṣāme॒va-ṅklṛptiṃ॒-ve~da̭ | kalpa̭te-'smai | ya ḙṣāme॒va-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navān-bhavati | ya ḙṣāme॒va-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ || 2 ||
pratye॒va ti̭ṣṭhati || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | daśa̭hotā॒ catṷr​hotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | atha॒ kasmā॒ccatṷr​hotāra ucyanta॒ iti̭ | indro॒ vai catṷr​hotā | indraḥ॒ khalu॒ vai śreṣṭho̭ de॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nāt | ya e॒vamindra॒gg॒ śreṣṭha̭-nde॒vatā̭nā-mupa॒deśa̭nā॒-dveda̭ | vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati | tasmā॒cchreṣṭha̭mā॒yanta̭-mpratha॒menai॒vānṷbuddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ | kī॒rtira̭sya॒ pūrvā-''ga̭cchati ja॒natā̭māya॒taḥ | atho̭ ena-mpratha॒menai॒vānṷ buddhyante | a॒yamāganṋ | a॒yamavā̭sā॒diti̭ || 3 ||
(sa॒ptaho̭tā - prati॒ṣṭhāṃ-ve~da̭ - buddhyante॒ ṣaṭca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - naimittiko hotṛmantrahomaḥ
dakṣi̭ṇā-mpratigrahī॒ṣyan-thsa॒ptada̭śa॒ kṛtvo-'pā᳚nyāt | ā॒tmāna̭me॒va sami̭ndhe | teja̭se vī॒ryā̭ya | atho᳚ pra॒jāpa̭tire॒vainā᳚-mbhū॒tvā prati̭ gṛhṇāti | ā॒tmano 'nā᳚rtyai || yadyḙna॒mārt-vi̭jyā-dvṛ॒tagṃ santa̭-nni॒r​harḙrann | āgnī᳚ddhre juhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭhanṋ | pra॒ti॒lo॒maṃ-vi~॒grāha᳚m || 4 ||
prā॒ṇāne॒vāsyopa̭dāsayati || yadyḙna॒-mpuna̭rupa॒ śikṣḙyuḥ | āgnī᳚ddhra e॒va jṷhuyā॒-ddaśa̭hotāram | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒tenājyḙna | pa॒ścā-tprāṃāsī̭naḥ | a॒nu॒lo॒ma-mavi̭grāham | prā॒ṇāne॒vāsmai̭ kalpayati || prāya̭ścittī॒-vāghote-tyṛ̭tumu॒kha ṛ̭tumukhe juhoti | ṛ॒tūne॒vāsmai̭ kalpayati | kalpa̭nte-'smā ṛ॒tavaḥ̭ || 5 ||
klṛ॒tā a̭smā ṛ॒tava॒ āya̭nti || ṣaḍḍho̭tā॒ vai bhū॒tvā pra॒jāpa̭tiri॒dagṃ sarva̭masṛjata | sa mano̭-'sṛjata | mana॒so-'dhi̭ gāya॒trīma̭sṛjata | tadgā̭ya॒trīṃ-ya~śa̭ ārcchat | tāmā-'la̭bhata | gā॒ya॒tri॒yā adhi॒ chandāg̭sya sṛjata | chando॒bhyo-'dhi॒ sāma̭ | ta-thsāma॒ yaśa̭ ārcchat | tadā-'la̭bhata || 6 ||
sāmno-'dhi॒ yajūg̭ṣyasṛjata | yaju॒rbhyo-'dhi॒ viṣṇu᳚m | ta-dviṣṇuṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | vi॒ṣṇoraddhyoṣa̭dhīrasṛjata | oṣa̭dhī॒bhyo-'dhi॒ soma᳚m | ta-thsomaṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tamā-'la̭bhata | somā॒dadhi̭ pa॒śūna̭sṛjata | pa॒śubhyo-'dhīndra᳚m || 7 ||
tadindraṃ॒-ya~śa̭ ārcchat | tadḙna॒-nnāti॒ prācya̭vata | indra̭ iva yaśa॒svī bha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | nainaṃ॒-ya~śo-'ti॒ pracya̭vate || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tkiñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭muttā॒nastvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭ gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || ba॒ra॒ḥiṣā॒ pratī̭yā॒dgāṃ-vā~-'śvaṃ̭-vā~ | e॒tadvai pa̭śū॒nā-mpri॒ya-ndhāma̭ | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ pratyḙti || 8 ||
(vi॒grāha̭ - mṛ॒tava॒ - stadā-'la̭bha॒ - tendraṃ̭ - gṛhṇīyā॒-thṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - keśavapanāṅga-mpuṣṭivedanaṃ
yo vā avi̭dvā-nniva॒rtaya̭te | viśī̭r​ṣā॒ sapā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati | atha॒ yo vi॒dvā-nni̭va॒rtaya̭te | saśī̭r​ṣā॒ vipā᳚pmā॒ 'muṣmi̭l ~lo॒ke bha̭vati || de॒vatā॒ vai sa॒pta puṣṭi̭kāmā॒ nya̭vartayanta | a॒gniśca̭ pṛthi॒vī ca̭ | vā॒yuścā॒ntari̭kṣa-ñca | ā॒di॒tyaśca॒ dyauśca̭ ca॒ndramāḥ᳚ | a॒gnirnya̭vartayata | sa sā̭ha॒sra-ma̭puṣyat || 9 ||
pṛ॒thi॒vī nya̭vartayata | sauṣa̭dhībhi॒-rvana॒spati̭bhi-rapuṣyat | vā॒yurnya̭vartayata | sa marī̭cībhi-rapuṣyat | a॒ntari̭kṣa॒-nnya̭vartayata | tadvayo̭bhi-rapuṣyat | ā॒di॒tyo nya̭vartayata | sa ra॒śmibhi̭-rapuṣyat | dyaurnya̭vartayata | sā nakṣa̭trai-rapuṣyat | ca॒ndramā॒ nya̭vartayata | so̭-'horā॒trai-ra̭rdhamā॒sai-rmāsair̭ ṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒reṇā̭-puṣyat | tānpoṣā᳚n-puṣyati | yāg​ste-'pṷṣyann | ya e॒vaṃ-vi~॒dānni ca̭ va॒rtaya̭te॒ pari̭ ca || 10 ||
(a॒pu॒ṣya॒n - nakṣa̭trairapuṣya॒-tpañca̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - pratigrahamantramahimajñānam
tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒rdhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'rdhami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | a॒rdhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. hira̭ṇya-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo 'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | a॒rdhama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai soma̭sya॒ vāsaḥ̭ pratijagra॒huṣaḥ̭ | tṛtī̭yamindri॒yasyā-pā᳚krāmat || 11 ||
tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | tṛtī̭yamindri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vāsaḥ̭ prati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | tṛtī̭yamasyendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai ru॒drasya॒ gā-mpra̭tijagra॒huṣaḥ̭ | ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tāme॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ca̭tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta || 12 ||
ca॒tu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ngā-mpra̭ti gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ca॒tu॒rthama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai varṷṇa॒syāśva̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa pa̭ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | pa॒ñca॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvānaśva̭-mprati gṛ॒hṇāti̭ || 13 ||
atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | pa॒ñca॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || tasya॒ vai pra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tta | ṣa॒ṣṭhami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npurṷṣa-mprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | ṣa॒ṣṭhama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || 14 ||
tasya॒ vai mano॒stalpa̭-mpratijagra॒huṣaḥ̭ | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat | tame॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai sa sa̭pta॒mami̭ndri॒ya-syā॒tma-nnu॒pādha̭tta | sa॒pta॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg​stalpa̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-nprati gṛ॒hṇāti̭ | sa॒pta॒mama̭syendri॒yasyāpa̭-krāmati || tasya॒ vā ṷttā॒nasyā᳚ṅgīra॒sasyā prā̭ṇa-tpratijagra॒huṣaḥ̭ | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā-pā᳚krāmat || 15 ||
tade॒tenai॒va pratya̭gṛhṇāt | tena॒ vai so᳚-'ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | a॒ṣṭa॒mami̭ndri॒yasyā॒tma-nnu॒pādha̭tte | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna prā̭ṇa-tprati gṛ॒hṇāti̭ | atha॒ yo-'vi̭dvā-npratigṛ॒hṇāti̭ | a॒ṣṭa॒mama̭syendri॒yasyāpa̭ krāmati || yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva̭-muttā॒na e॒vāṅgī̭ra॒saḥ pratya̭ gṛhṇāt | tadḙna॒-mprati̭gṛhīta॒-nnāhi̭nat | ya-tki-ñca̭ prati gṛhṇī॒yāt | ta-thsarva̭-muttā॒na-stvā᳚ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇā॒tvitye॒va prati̭ gṛhṇīyāt | i॒yaṃ-vā~ ṷttā॒na ā᳚ṅgīra॒saḥ | a॒nayai॒vaina॒t-prati̭gṛhṇāti | nainagṃ̭ hinasti || 16 ||
(tṛtī̭yamindri॒yasyāpā᳚krāmac - catu॒rthami̭ndri॒yasyā॒tmannu॒pādha॒ - ttāśva̭-mpratigṛ॒hṇāti̭ - ṣa॒ṣṭha̭masyendri॒yasyāpa̭krāma -tyaṣṭa॒mami̭ndri॒yasyāpā᳚krāmat - prati gṛhṇī॒yāc ca॒tvāri̭ ca) (a. 4)
(tasya॒ vā a॒gner-hira̭ṇya॒gṃ॒ soma̭sya॒ vāsa॒stade॒tena̭ ru॒drasya॒ gā-ntāme॒tena॒ varṷṇa॒syāśva̭-mpra॒jāpa̭teḥ॒ purṷṣa॒-mmano॒stalpa॒-ntame॒teno᳚ttā॒nasya॒ tade॒tenāprā̭ṇa॒dya-dvai )
(a॒rdha-ntṛtī̭yamaṣṭa॒ma-ntacca̭tu॒rtha-ntā-mpa̭ñca॒magṃ ṣa॒ṣṭhagṃ sa̭pta॒mantam |
tade॒tena॒ dve tāme॒tenaika॒-ntame॒tena॒ trīṇi॒ tade॒tenaikaṃ᳚ )
anuvākaṃ 5 - praśnottararūpo brahmaviṣayassaṃ​vā~daḥ
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti || ya-ddaśa̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena̭ pra॒jā a̭sṛja॒nteti̭ | pra॒jāpa̭tinā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena̭ pra॒jā a̭sṛjanta || yaccatṷr​hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenauṣa̭dhī-rasṛja॒nteti̭ | somḙna॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 17 ||
tenauṣa̭dhī-rasṛjanta || ya-tpañca̭hotāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒-nprāṇṷdanta | kenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñja॒teti̭ | a॒gninā॒ vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tenai॒bhyo lo॒kebhyo-'sṷrā॒n-prāṇṷdanta | tenai̭ṣā-mpa॒śūna̭vṛñjata || ya-thṣaḍḍho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann || 18 ||
kena॒rtūna̭-kalpaya॒nteti̭ | dhā॒trā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒rtūna̭kalpayanta || ya-thsa॒ptaho̭tāra-ssa॒tramāsa̭ta | kena॒ te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | kena॒ suva̭rāyann | kene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ | a॒rya॒mṇā vai te gṛ॒hapa̭tinā ''rdhnuvann | tena॒ suva̭rāyann | tene॒māl ~lo॒kān-thsama̭tanva॒nniti̭ || 19 ||
e॒te vai de॒vā gṛ॒hapa̭tayaḥ | tān. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān | apya॒nyasya̭ gār​hapa॒te dīkṣa̭te | a॒vā॒nta॒rame॒va sa॒triṇā̭-mṛddhnoti || yo vā a̭rya॒maṇaṃ॒-ve~da̭ | dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya॒jño vā a̭rya॒mā | āryā̭vasa॒tiriti॒ vai tamā̭hu॒rya-mpra॒śagṃsa̭nti || āryā̭ vasa॒tirbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 20 ||
yadvā i॒da-ṅki-ñca̭ | ta-thsarva॒-ñcatṷr​hotāraḥ | catṷr​hotṛ॒bhyo-'dhi̭ ya॒jño nimi̭rtaḥ | sa ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. vi॒vadḙta | a॒hame॒va bhūyo̭ veda | yaścatṷr​hotṝ॒n॒. vedeti̭ | sa hyḙva bhūyo॒ veda̭ | yaścatṷr​hotṝ॒n.॒ veda̭ || yo vai catṷr​hotṛṇā॒gṃ॒ hotṝ॒n॒. veda̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti || 21 ||
sarvā॒ diśo॒-'bhija̭yati | pra॒jāpa̭ti॒rvai daśa̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | soma॒ścatṷr​hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒gniḥ pañca̭hotṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | dhā॒tā ṣaḍḍho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | a॒rya॒mā sa॒ptaho̭tṛṇā॒gṃ॒ hotā᳚ | e॒te vai catṷr​hotṛṇā॒gṃ॒ hotā̭raḥ | tān. ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sarvā̭su pra॒jāsvanna̭matti | sarvā॒ diśo॒-'bhi ja̭yati || 22 ||
(ā॒rdhnu॒va॒ - nnā॒dhnu॒va॒ - nnitye॒ - vaṃ-ve~dā᳚ - tti॒ - sarvā॒ diśo॒bhi ja̭yati ) (a. 5)
(vai tena̭ sa॒tra-ṅkena̭)
2.3.6 anuvākaṃ - hotṛpraśaṃsāprasaṅgena kratūnāmṛtvig viśeṣavyavasthāpanam, agnihotrasya prāśastya-ñca
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā vya̭sragṃsata | sa hṛda̭ya-mbhū॒to̭-'śayat | ātma॒n॒. hā(3) ityahva̭yat | āpaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā a̭gniho॒treṇai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | tāḥ kusi̭ndha॒mupaṷhann | tasmā̭dagniho॒trasya̭ yajñakra॒toḥ | eka̭ ṛ॒tvik || ca॒tu॒ṣkṛtvo-'hva̭yat | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramāḥ᳚ || 23 ||
te pratya̭śṛṇvann | te da̭r​śapūrṇamā॒sābhyā̭me॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷhagg​-śca॒tvāryaṅgā̭ni | tasmā᳚-ddar​śapūrṇamā॒sayo᳚-ryajñakra॒toḥ | ca॒tvāra̭ ṛ॒tvijaḥ̭ || pa॒ñca॒ kṛtvo-'hva̭yat | pa॒śavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te cā̭turmā॒syaire॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒l ~loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m | tasmā᳚ccāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒toḥ || 24 ||
pañca॒rtvijaḥ̭ || ṣa॒ṭkṛtvo-'hva̭yat | ṛ॒tavaḥ॒ pratya̭śṛṇvann | te pa̭śuba॒ndhenai॒va ya̭jñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta | ta upaṷha॒n-thstanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tasmā᳚t-paśuba॒ndhasya̭ yajñakra॒toḥ | ṣaḍṛ॒tvijaḥ̭ || sa॒pta॒kṛtvo-'hva̭yat | hotrāḥ॒ pratya̭śṛṇvann | tā-ssau॒myenai॒vāddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta || 25 ||
tā upaṷhan-thsa॒ptaśī̭r​ṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān | tasmā᳚-thsau॒myasyā᳚ddhva॒rasya̭ yajñakra॒toḥ | sa॒pta hotrāḥ॒ prācī॒rvaṣa̭ṭkurvanti || da॒śa॒kṛtvo-'hva̭yat | tapaḥ॒ pratya̭śṛṇot | tat-karma̭ṇai॒va saṃ̭​va~thsa॒reṇa॒ sarvai᳚ryajñakra॒tubhi॒rupa̭ pa॒ryāva̭rtata | ta-thsarva̭mā॒tmāna॒-mapa̭rivarga॒-mupaṷhat | tasmā᳚th- saṃ​va~thsa॒re sarvḙ yajñakra॒tavo-'va̭ruddhyante || tasmā॒-ddaśa̭hotā॒ catṷr​hotā | pañca̭hotā॒ ṣaḍḍho̭tā sa॒ptaho̭tā | eka̭hotre ba॒ligṃ ha̭ranti | hara̭ntyasmai pra॒jā ba॒lim | aina॒mapra̭tikhyāta-ṅgacchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 26 ||
(ca॒ndramā᳚ - ścāturmā॒syānāṃ᳚-ya~jñakra॒to - ra̭ddhva॒reṇa̭ yajñakra॒tunopa̭ pa॒ryāva̭rtanta - sa॒ptaho̭tā ca॒tvāri̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - agnihotrasya sarvakraturudbhāvasādhanena praśaṃsā
pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣa-masṛjata | so᳚-'gnira̭bravīt | mamā॒ya-manna̭ma॒stviti̭ | so̭-'bibhet | sarvaṃ॒-vai~ mā॒-'ya-mpradha̭kṣya॒tīti̭ | sa e॒tāg​-ścatṷr​hotṝnātma॒-spara̭ṇānapaśyat | tāna̭juhot | tairvai sa ā॒tmāna̭-maspṛṇot || yada̭gniho॒tra-ñju॒hoti̭ | eka̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnotyagniho॒tram || 27 ||
kusi̭ndha-ñcā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | catṷr​hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti dar​śapūrṇamā॒sau | ca॒tvāri̭ cā॒tmano-'ṅgā̭ni spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | sa॒mitpa̭ñca॒mī | pañca̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti cāturmā॒syāni̭ | loma̭ cha॒vī-mmā॒gṃ॒samasthi̭ ma॒jjāna᳚m || 28 ||
tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti | ṣaḍḍho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti paśuba॒ndham | stanā̭vā॒ṇḍau śi॒śnamavā᳚ñca-mprā॒ṇam | tāni̭ cā॒tmanaḥ̭ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati | ca॒turunna̭yati | dvirjṷhoti || 29 ||
sa॒mi-thsa̭pta॒mī | sa॒ptaho̭tārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti sau॒mya-ma̭ddhva॒ram | sa॒pta cā॒tmanaḥ̭ śīr​ṣa॒ṇyā᳚n-prā॒ṇān-thspṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || ca॒turunna̭yati | dvirju॒hoti̭ | dvirnimā᳚r​ṣṭi | dviḥ prāśñā̭ti | daśa̭hotārame॒va ta-dya̭jñakra॒tu-mā᳚pnoti saṃ​va~thsa॒ram | sarva̭-ñcā॒tmāna॒-mapa̭rivargagg​ spṛ॒ṇoti̭ | ā॒di॒tyasya̭ ca॒ sāyṷjya-ṅgacchati || 30 ||
(a॒gni॒ho॒traṃ - ma॒jjānaṃ॒ - dvirjṷho॒ - tyapa̭rivargagg​ spṛ॒ṇotyeka̭-ñca ) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - sṛṣṭisādhanatvena hotṛmantrāsāmarthya praśaṃsā
[(apa̭krāmata garbhi॒ṇyaḥ) is only instruction , not a mantra]
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata॒ prajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | so᳚-'ntarvā̭nabhavat | sa hari̭ta-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā॒-thstrya̭ntarva̭tnī | hari̭ṇī sa॒tī śyā॒vā bha̭vati | sa vi॒jāya̭māno॒ garbhḙṇātāmyat | sa tā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo̭-'bhavat | tasmā᳚-ttā॒ntaḥ kṛ॒ṣṇa-śśyā॒vo bha̭vati | tasyāsṷre॒vājī̭vat || 31 ||
tenāsu॒nā-'sṷrānasṛjata | tadasṷrāṇā-masura॒tvam | ya e॒vamasṷrāṇā-masura॒tvaṃ-ve~da̭ | asṷmāne॒va bha̭vati | naina॒masṷrjahāti || so-'sṷrān-thsṛ॒ṣṭvā pi॒tevā̭manyata | tadanṷ pi॒tṝna̭sṛjata | tat-pi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvam | ya e॒va-mpi̭tṛ॒ṇā-mpi̭tṛ॒tvaṃ-ve~da̭ | pi॒tevai॒va svānā᳚-mbhavati || 32 ||
yantya̭sya pi॒taro॒ hava᳚m || sa pi॒tṝn-thsṛ॒ṣṭvā 'ma̭nasyat | tadanṷ manu॒ṣyā̭-nasṛjata | tanma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvam | ya e॒va-mma̭nu॒ṣyā̭ṇā-mmanuṣya॒tvaṃ-ve~da̭ | ma॒na॒svyḙva bha̭vati | naina॒-mmanṷrjahāti || tasmai̭ manu॒ṣyā᳚n-thsasṛjā॒nāya̭ | divā̭ deva॒trā 'bha̭vat | tadanṷ de॒vāna̭sṛjata | ta-dde॒vānā᳚-ndeva॒tvam | ya e॒va-nde॒vānā᳚-ndeva॒tvaṃ-ve~da̭ | divā̭ hai॒vāsya̭ deva॒trā bha̭vati || tāni॒ vā e॒tāni̭ ca॒tvāryambhāgṃ̭si | de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒taro-'sṷrāḥ || teṣu॒ sarve॒ṣvambho॒ nabha̭ iva bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 33 ||
(a॒jī॒va॒th - svānā᳚-mbhavati - de॒vāna̭sṛjata sa॒pta ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - vāyurūpatvajñānena hotṛmantrāṇā-mpraśaṃsā
[(ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭) is ònly instructiòn , nòt a mantra]
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt | yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃ​va~̭te | sarva॒māyṷriyāt | na pu॒rā ''yṷṣaḥ॒ pramī̭yeta | pa॒śu॒mān-thsyā᳚t | vi॒ndeta̭ pra॒jām || yo vā i॒maṃ-ve~da̭ || 34 ||
yato॒-'ya-mpava̭te | yada̭bhi॒ pava̭te | yada̭bhi sa॒paṃ​va~̭te | sarva॒māyṷreti | na pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭yate | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | vi॒ndate᳚ pra॒jām || a॒dbhyaḥ pa̭vate | a॒po̭-'bhi pa̭vate | a॒po̭-'bhi sampa̭vate || 35 ||
a॒syāḥ pa̭vate | i॒māma॒bhi pa̭vate | i॒māma॒bhi sampa̭vate | a॒gneḥ pa̭vate | a॒gnima॒bhi pa̭vate | a॒gnima॒bhi sa-mpa̭vate | a॒ntari̭kṣā-tpavate | a॒ntari̭kṣama॒bhi pa̭vate | a॒ntari̭kṣama॒bhi sa-mpa̭vate | ā॒di॒tyā-tpa̭vate || 36 ||
ā॒di॒tyama॒bhi pa̭vate | ā॒di॒tyama॒bhi sa-mpa̭vate | dyoḥ pa̭vate | diva̭ma॒bhi pa̭vate || diva̭ma॒bhi sa-mpa̭vate | di॒gbhyaḥ pa̭vate | diśo॒-'bhi pa̭vate | diśo॒-'bhi sa-mpa̭vate | sa yat-pu॒rastā॒dvāti̭ | prā॒ṇa e॒va bhū॒tvā pu॒rastā᳚dvāti || 37 ||
tasmā᳚t-pu॒rastā॒-dvānta᳚m | sarvāḥ᳚ pra॒jāḥ prati̭ nandanti | prā॒ṇo hi pri॒yaḥ pra॒jānā᳚m | prā॒ṇa i̭va pri॒yaḥ pra॒jānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa prā॒ṇa e॒va || atha॒ ya-dda̭kṣiṇa॒to vāti̭ | mā॒ta॒riśvai॒va bhū॒tvā da̭kṣiṇa॒to vā̭ti | tasmā᳚-ddakṣiṇa॒to vāntaṃ̭-vi~॒dyāt | sarvā॒ diśa॒ āvā̭ti || 38 ||
sarvā॒ diśo-'nu॒ vivā̭ti | sarvā॒ diśo-'nu॒ saṃ​vā~॒tīti̭ | sa vā e॒ṣa mā̭ta॒riśvai॒va || atha॒ yat-pa॒ścādvāti̭ | pava̭māna e॒va bhū॒tvā pa॒ścādvā̭ti | pū॒tama̭smā॒ āha̭ranti | pū॒tamupa̭haranti | pū॒tama̭śnāti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa pava̭māna e॒va || 39 ||
atha॒ yadṷttara॒to vāti̭ | sa॒vi॒taiva bhū॒tvotta̭ra॒to vā̭ti | sa॒vi॒teva॒ svānā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa vā e॒ṣa sa̭vi॒taiva || te ya ḙna-mpu॒rastā̭dā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pu॒rastā᳚t-pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti | pu॒rastā॒dita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-ndakṣiṇa॒ta ā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti || 40 ||
ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti | da॒kṣi॒ṇa॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙna-mpa॒ścādā॒yanta̭-mupa॒vada̭nti | ya e॒vāsya̭ pa॒ścāt-pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti | pa॒ścādita̭rān-pā॒pmanaḥ̭ sacante || atha॒ ya ḙnamuttara॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭nti | ya e॒vāsyo᳚ttara॒taḥ pā॒pmānaḥ̭ | tāg​ste 'pa̭ghnanti || 41 ||
u॒tta॒ra॒ta ita̭rā-npā॒pmanaḥ̭ sacante || tasmā̭ de॒vaṃ-vi~॒dvān | vīva̭ nṛtyet | preva̭ calet | vyasyḙvā॒kṣyau bhā̭ṣeta | ma॒ṇṭayḙdiva | krā॒thayḙdiva | śṛ॒ṅgā॒yetḙva || u॒ta mopa̭vadeyuḥ | u॒ta mḙ pā॒pmāna॒-mapa̭hanyu॒riti̭ || sa yā-ndiśagṃ̭ sa॒nime॒ṣyan-thsyāt | ya॒dā tā-ndiśaṃ॒-vā~to̭ vā॒yāt | atha॒ prave॒yāt | pra vā̭ dhāpayet (dhāvayet) | sā॒tame॒va ra̭di॒taṃ-vyū~̭ḍha-ṅga॒ndhama॒bhi pracya̭vate | ā-'sya॒ ta-ñja̭napa॒da-mpūrvā̭ kī॒rtirga̭cchati || dāna̭kāmā asmai pra॒jā bha̭vanti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 42 ||
(veda॒ - sampa̭vata - ādi॒tyā-tpa̭vate - vā॒tyā - vā᳚tye॒ - ṣa pava̭māna e॒va - da̭kṣiṇa॒ta ā॒yanta̭mupa॒ vada̭n - tyuttara॒taḥ pā॒pmāna॒stāg​ste 'pa̭ghna॒ - ntītya॒ṣṭau ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - daśahotṛmantrāṇā-ṅkāmyaprayogaḥ
pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭namasṛjata | ta-ntrayo॒ vedā॒ anva̭sṛjyanta | tān. hastḙ-'kuruta | atha॒ ha sītā̭ sāvi॒trī | soma॒gṃ॒ rājā̭na-ñcakame | śra॒ddhāmu॒ sa ca̭kame | sā ha̭ pi॒tara̭-mpra॒jāpa̭ti॒-mupa̭sasāra | tagṃ ho̭vāca | nama̭ste astu bhagavaḥ | upa̭ tvā-'yāni || 43 ||
pra tvā̭ padye || somaṃ॒-vai~ rājā̭na-ṅkāmaye | śra॒ddhāmu॒ sa kā̭mayata॒ iti̭ | tasyā̭ u॒ ha sthā̭ga॒rama̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷr​hotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭ hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tāra-mu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ || 44 ||
ā-'syārdhaṃ-va~̭vrāja | tāgṃ ho॒dīkṣyo̭vāca | upa॒ mā-''va̭rta॒sveti̭ | tagṃ ho̭vāca | bhoga॒-ntu ma॒ āca̭kṣva | e॒ta-nma॒ āca̭kṣva | yattḙ pā॒ṇāviti̭ | tasyā̭ u॒ ha trīn. vedā॒-nprada̭dau | tasmā॒du ha॒ striyo॒ bhoga॒maiva hā̭rayante || sa yaḥ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒miti̭ || 45 ||
yaṃ-vā~̭ kā॒mayḙta pri॒ya-ssyā॒diti̭ | tasmā̭ e॒tagg​ sthā̭ga॒ra-ma̭laṅkā॒ra-ṅka̭lpayi॒tvā | daśa̭hotāra-mpu॒rastā᳚-dvyā॒khyāya̭ | catṷr​hotāra-ndakṣiṇa॒taḥ | pañca̭hotāra-mpa॒ścāt | ṣaḍḍho̭tāra-muttara॒taḥ | sa॒ptaho̭tā-ramu॒pari̭ṣṭāt | sa॒mbhā॒raiśca॒ patni̭bhiśca॒ mukhḙ-'la॒ṅkṛtya̭ | ā-'syārdhaṃ-vra~̭jet | pri॒yo hai॒va bha̭vati || 46 ||
(a॒yā॒ - nya॒la॒ṅkṛtya̭ - syā॒miti̭ - bhavati) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - daśahotrādimantranāmnā-mpravṛttinimittam
brahmā᳚tma॒n-vada̭sṛjata | tada̭kāmayata | samā॒tmanā̭ padye॒yeti̭ | ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ daśa॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa daśa̭hūto-'bhavat | daśa̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ndaśa̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | daśa̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 47 ||
ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ sapta॒magṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa sa॒ptahṷ̄to-'bhavat | sa॒ptahṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ sa॒ptahṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | sa॒ptaho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ ṣa॒ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa ṣaḍḍhṷ̄to-'bhavat || 48 ||
ṣaḍḍhṷ̄to ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒tagṃ ṣaḍḍhṷ̄ta॒gṃ॒ santa᳚m | ṣaḍḍho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ pañca॒magṃ hū॒taḥ pratya̭ śṛṇot | sa pañca̭ hūto-'bhavat | pañca̭hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-mpañca̭hūta॒gṃ॒ santa᳚m | pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa || 49 ||
pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || ātma॒-nnātma॒-nnityāma̭ntrayata | tasmai̭ catu॒rthagṃ hū॒taḥ pratya̭śṛṇot | sa catṷr​hūto-'bhavat | catṷr​hūto ha॒ vai nāmai॒ṣaḥ | taṃ-vā~ e॒ta-ñcatṷr​hūta॒gṃ॒ santa᳚m | catṷr​ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ me॒ nedi̭ṣṭhagṃ hū॒taḥ pratya̭śrauṣīḥ | tvayai̭-nānākhyā॒tāra॒ iti̭ | tasmā॒nnu hai̭nā॒g॒-ścatṷr​hotāra॒ ityāca̭kṣate | tasmā᳚-cchuśrū॒ṣuḥ pu॒trāṇā॒gṃ॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ hṛdya̭tamaḥ | nedi̭ṣṭho॒ brahma̭ṇo bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 50 ||
(de॒vāḥ - ṣaḍḍhṷ̄to-'bhava॒t - pañca̭ho॒tetyāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇā - śrauṣī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 11)
(bra॒hma॒vā॒dinaḥ॒ kiṃ - dakṣi̭ṇāṃ॒ - ~yo vā avi̭dvā॒n - tasya॒ vai - bra̭hmavā॒dino॒ ya-ddaśa̭hotāraḥ - pra॒jāpa̭ti॒ vyasraṃ - pra॒jāpa̭tiḥ॒ purṷṣaṃ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ sa tapa॒-sso᳚-'ntarvā᳚n - brahmavā॒dino॒ yo vā i॒maṃ-vi~॒dyāt - pra॒jāpa̭ti॒-ssoma॒gṃ॒ rājā̭naṃ॒ - brahmā᳚t ma॒nvadekā̭daśa)
(bra॒hma॒vā॒dina॒ - stasya॒ vā a॒gne--r yadvā i॒da-ṅkiñca̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata॒ -ya e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒taḥ pa̭ñcā॒śat)
(bra॒hma॒vā॒dino॒ - ya e॒vaṃ-ve~da̭ )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||