📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ଭାଵନୋପନିଷଦ୍
Bhavanopanishad
Oriya
ଶ୍ରୀଗୁରୁ-ସ୍ସର୍ଵକାରଣଭୂତା ଶକ୍ତିଃ ॥1॥
କେନ ନଵରନ୍ଧ୍ରରୂପୋ ଦେହଃ।
ନଵଶକ୍ତିରୂପଂ ଶ୍ରୀଚକ୍ରମ।
ଵାରାହୀ ପିତୃରୂପା।
କୁରୁକୁଲ୍ଲା ବଲିଦେଵତା ମାତା।
ପୁରୁଷାର୍ଥା-ସ୍ସାଗରାଃ।
ଦେହୋ ନଵରତ୍ନଦ୍ଵୀପଃ।
ଆଧାରନଵକମୁଦ୍ରା: ଶକ୍ତଯଃ।
ତ୍ଵଗାଦିସପ୍ତଧାତୁଭିର-ନେକୈ-ସ୍ସଂ​ଯୁଁକ୍ତା-ସ୍ସଙ୍କଲ୍ପାଃ କଲ୍ପତରଵଃ।
ତେଜ: କଲ୍ପକୋଦ୍ଯାନମ୍।ରସନଯା ଭାଵ୍ଯମାନା ମଧୁରାମ୍ଲତିକ୍ତ-କଟୁକଷାଯଲଵଣଭେଦା-ଷ୍ଷଡ୍ରସା-ଷ୍ଷଡୃତଵଃ ।
କ୍ରିଯାଶକ୍ତିଃ ପୀଠମ୍।
କୁଣ୍ଡଲିନୀ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିର୍ଗୃହମ୍। ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର୍ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ।
ଜ୍ଞାତା ହୋତା ଜ୍ଞାନମଗ୍ନିଃ ଜ୍ଞେଯଂ ହଵିଃ। ଜ୍ଞାତୃଜ୍ଞାନଜ୍ଞେଯାନାମଭେଦଭାଵନଂ ଶ୍ରୀଚକ୍ରପୂଜନମ୍। ନିଯତିସହିତା-ଶ୍ଶ୍ର୍-ଋଙ୍ଗାରାଦଯୋ ନଵ ରସା ଅଣିମାଦଯଃ। କାମକ୍ରୋଧଲୋଭମୋହମଦ-ମାତ୍ସର୍ଯପୁଣ୍ଯପାପମଯା ବ୍ରାହ୍ମଯାଦ୍ଯଷ୍ଟଶକ୍ତଯଃ । ପୃଥିଵ୍ଯପ୍ତେଜୋଵାଯ୍ଵାକାଶଶ୍ରୋତ୍ରତ୍ଵକ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଜିହ୍ଵାଘ୍ରାଣଵା-କ୍ପାଣିପାଦପାଯୂପସ୍ଥମନୋଵିକାରା-ଷ୍ଷୋଡଶ ଶକ୍ତଯଃ ।
ଵଚନାଦାନଗମନଵିସର୍ଗାନନ୍ଦହାନୋପେକ୍ଷାବୁଦ୍ଧଯୋ-ଽନଙ୍ଗକୁସୁମାଦିଶକ୍ତଯୋ-ଽଷ୍ଟୌ।
ଅଲମ୍ବୁସା କୁହୂର୍ଵିଶ୍ଵୋଦରୀ ଵରୁଣା ହସ୍ତିଜିହ୍ଵା ଯଶସ୍ଵତ୍ଯଶ୍ଵିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ପୂଷା ଶଙ୍ଖିନୀ ସରସ୍ଵତୀଡା ପିଙ୍ଗଲା ସୁଷୁମ୍ନା ଚେତି ଚତୁର୍ଦଶ ନାଡ୍ଯଃ। ସର୍ଵସଙ୍କ୍ଷୋଭିଣ୍ଯାଦିଚତୁର୍ଦଶାରଗା ଦେଵତାଃ। ପ୍ରାଣାପାନଵ୍ଯାନୋଦାନସମାନନାଗକୂର୍ମକୃକରଦେଵଦତ୍ତଧନଞ୍ଜଯା ଇତି ଦଶ ଵାଯଵଃ ।
ସର୍ଵସିଦ୍ଧି-ପ୍ରଦା ଦେଵ୍ଯୋ ବହିର୍ଦଶାରଗା ଦେଵତାଃ। ଏତଦ୍ଵାଯୁଦଶକସଂସର୍ଗୋପାଥିଭେଦେନ ରେଚକପୂରକଶୋଷକଦାହକ-ପ୍ଲାଵକା ଅମୃତମିତି ପ୍ରାଣମୁଖ୍ଯତ୍ଵେନ ପଞ୍ଚଵିଧୋ-ଽସ୍ତି ।
କ୍ଷାରକୋ ଦାରକଃ, କ୍ଷୋଭକୋ ମୋହକୋ ଜୃମ୍ଭକ ଇତ୍ଯପାଲନମୁଖ୍ଯତ୍ଵେନ ପଞ୍ଚଵିଧୋ-ଽସ୍ତି ।
ତେନ ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ମୋହକୋ ଦାହକୋ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଲେହ୍ଯଚୋଷ୍ଯପେଯା-ତ୍ମକ-ଞ୍ଚତୁର୍ଵିଧମନ୍ନ-ମ୍ପାଚଯତି।
ଏତା ଦଶ ଵହ୍ନିକଲା-ସ୍ସର୍ଵାତ୍ଵାଦ୍ଯନ୍ତର୍ଦଶାରଗା ଦେଵତାଃ। ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖେଚ୍ଛାସତ୍ତ୍ଵରଜସ୍ତମୋଗୁଣା ଵଶିନ୍ଯାଦିଶକ୍ତଯୋ-ଽଷ୍ଟୌ।
ଶବ୍ଦସ୍ପର୍​ଶରୂପରସଗନ୍ଧାଃ ପଞ୍ଚତନ୍ମାତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପବାଣା ମନ ଇକ୍ଷୁଧନୁଃ।
ଵଶ୍ଯୋ ବାଣୋ ରାଗଃ ପାଶଃ।
ଦ୍ଵେଷୋ-ଽଙ୍କୁଶଃ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵମହଦହଙ୍କାର ଇତି କାମେଶ୍ଵରୀଵଜ୍ନେଶ୍ଵରୀଭଗମାଲିନ୍ଯୋ-ଽନ୍ତସ୍ତ୍ରିକୋଣାଗ୍ନଗା ଦେଵତାଃ ।
ପଞ୍ଚଦଶତିଥିରୂପେଣ କାଲସ୍ଯ ପରିଣାମାଵଲୋକନସ୍ଥିତିଃ ପଞ୍ଚଦଶ ନିତ୍ଯା ଶ୍ରଦ୍ଧାନୁରୂପାଧିଦେଵତା।
ତଯୋଃ କାମେଶ୍ଵରୀ ସଦାନନ୍ଦଘନା ପରିପୂର୍ଣସ୍ଵାତ୍ମୈକ୍ଯରୂପା ଦେଵତା ॥2॥
ସଲିଲମିତି ସୌହିତ୍ଯକାରଣଂ ସତ୍ତ୍ଵମ୍ । କର୍ତଵ୍ଯମକର୍ତଵ୍ଯମିତି ଭାଵନାଯୁକ୍ତ ଉପଚାରଃ।
ଅସ୍ତି ନାସ୍ତୀତି କର୍ତଵ୍ଯତା ଉପଚାରଃ। ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତ:କରଣାନାଂ ରୂପଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ଯତା-ଽସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାଵାହନମ୍।
ତସ୍ଯ ଵାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତଃକରଣାନାମେକରୂପଵିଷଯଗ୍ରହଣମାସନମ୍।
ରକ୍ତଶୁକ୍ଲପଦୈକୀକରଣ-ମ୍ପାଦ୍ଯମ୍।
ଉଜ୍ଜ୍ଵଲଦା-ମୋଦାନନ୍ଦାସନଦାନମର୍ଘ୍ଯମ୍।
ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ସ୍ଵତ:ସିଦ୍ଧମିତ୍ଯାଚମନୀଯମ୍। ଚିଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମଯୀତି ସର୍ଵାଙ୍ଗସ୍ତ୍ରଵଣଂ ସ୍ନାନମ୍। ଚିଦଗ୍ନିସ୍ଵରୂପପରମାନନ୍ଦଶକ୍ତିସ୍ଫୁରଣଂ-ଵଁସ୍ତ୍ରମ୍। ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ସପ୍ତଵିଂଶତିଧା ଭିନ୍ନତ୍ଵେନେଚ୍ଛାଜ୍ଞାନ-କ୍ରିଯାତ୍ମକବ୍ରହ୍ମଗ୍ରନ୍ଥିମଦ୍ରସତନ୍ତୁବ୍ରହ୍ମନାଡୀ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରମ୍।
ସ୍ଵଵ୍ଯତିରିକ୍ତଵସ୍ତୁସଙ୍ଗରହିତସ୍ମରଣଂ-ଵିଁଭୂଷଣମ୍। ସ୍ଵଚ୍ଛସ୍ଵପରିପୂର୍ଣତାସ୍ମରଣ-ଙ୍ଗନ୍ଧଃ ।
ସମସ୍ତଵିଷଯାଣା-ମ୍ମନସ-ସ୍ସ୍ଥୈର୍ଯେଣାନୁସନ୍ଧାନ-ଙ୍କୁସୁମମ୍ । ତେଷାମେଵ ସର୍ଵଦା ସ୍ଵୀକରଣ-ନ୍ଧୂପଃ । ପଵନାଵଚ୍ଛିନ୍ନୋର୍ଧ୍ଵଗ୍ଵଲନସଚ୍ଚିଦୁଲ୍କାକାଶଦେହୋ ଦୀପଃ । ସମସ୍ତଯାତାଯା-ତଵର୍ଜ୍ଯ-ନ୍ନୈଵେଦ୍ଯମ୍ । ଅଵସ୍ଥାତ୍ରଯାଣାମେକୀକରଣ-ନ୍ତାମ୍ବୂଲମ୍। ମୂଲାଧାରାଦାବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରପର୍ଯନ୍ତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରାଦା-ମୂଲାଧାରପର୍ଯନ୍ତ-ଙ୍ଗତାଗତରୂପେଣ ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯମ୍। ତୁର୍ଯାଵସ୍ଥା ନମସ୍କାରଃ ।
ଦେହଶୂନ୍ଯପ୍ରମାତୃତାନିମଜ୍ଜନ-ମ୍ବଲିହରଣମ୍।
ସତ୍ଯମସ୍ତି କର୍ତଵ୍ଯମକର୍ତଵ୍ଯମୌଦାସୀନ୍ଯନିତ୍ଯାତ୍ମଵିଲାପନଂ ହୋମଃ।
ସ୍ଵଯ-ନ୍ତତ୍ପାଦୁକା-ନିମଜ୍ଜନ-ମ୍ପରିପୂର୍ଣଧ୍ଯାନମ୍॥3॥
ଏଵ-ମ୍ମୁହୂର୍ତତ୍ରଯ-ମ୍ଭାଵନାପରୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି।
ତସ୍ଯ ଦେଵତାତ୍ମୈକ୍ଯସିଦ୍ଧିଃ।
ଚିନ୍ତିତକାର୍ଯାଣ୍ଯ-ଯତ୍ନେନ ସିଦ୍ଧଯନ୍ତି।
ସ ଏଵ ଶିଵଯୋଗୀତି କଥ୍ଯତେ ॥4॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīguru-ssarvakāraṇabhūtā śaktiḥ ||1||
kena navarandhrarūpo dehaḥ|
navaśaktirūpaṃ śrīcakrama|
vārāhī pitṛrūpā|
kurukullā balidevatā mātā|
puruṣārthā-ssāgarāḥ|
deho navaratnadvīpaḥ|
ādhāranavakamudrā: śaktayaḥ|
tvagādisaptadhātubhira-nekai-ssaṃ​yu~ktā-ssaṅkalpāḥ kalpataravaḥ|
teja: kalpakodyānam|rasanayā bhāvyamānā madhurāmlatikta-kaṭukaṣāyalavaṇabhedā-ṣṣaḍrasā-ṣṣaḍṛtavaḥ |
kriyāśaktiḥ pīṭham|
kuṇḍalinī jñānaśaktirgṛham| icchāśaktirmahātripurasundarī|
jñātā hotā jñānamagniḥ jñeyaṃ haviḥ| jñātṛjñānajñeyānāmabhedabhāvanaṃ śrīcakrapūjanam| niyatisahitā-śśr-ṛṅgārādayo nava rasā aṇimādayaḥ| kāmakrodhalobhamohamada-mātsaryapuṇyapāpamayā brāhmayādyaṣṭaśaktayaḥ | pṛthivyaptejovāyvākāśaśrotratvakcakṣurjihvāghrāṇavā-kpāṇipādapāyūpasthamanovikārā-ṣṣoḍaśa śaktayaḥ |
vacanādānagamanavisargānandahānopekṣābuddhayo-'naṅgakusumādiśaktayo-'ṣṭau|
alambusā kuhūrviśvodarī varuṇā hastijihvā yaśasvatyaśvinī gāndhārī pūṣā śaṅkhinī sarasvatīḍā piṅgalā suṣumnā ceti caturdaśa nāḍyaḥ| sarvasaṅkṣobhiṇyādicaturdaśāragā devatāḥ| prāṇāpānavyānodānasamānanāgakūrmakṛkaradevadattadhanañjayā iti daśa vāyavaḥ |
sarvasiddhi-pradā devyo bahirdaśāragā devatāḥ| etadvāyudaśakasaṃsargopāthibhedena recakapūrakaśoṣakadāhaka-plāvakā amṛtamiti prāṇamukhyatvena pañcavidho-'sti |
kṣārako dārakaḥ, kṣobhako mohako jṛmbhaka ityapālanamukhyatvena pañcavidho-'sti |
tena manuṣyāṇā-mmohako dāhako bhakṣyabhojyalehyacoṣyapeyā-tmaka-ñcaturvidhamanna-mpācayati|
etā daśa vahnikalā-ssarvātvādyantardaśāragā devatāḥ| śītoṣṇasukhaduḥkhecchāsattvarajastamoguṇā vaśinyādiśaktayo-'ṣṭau|
śabdaspar​śarūparasagandhāḥ pañcatanmātrāḥ pañca puṣpabāṇā mana ikṣudhanuḥ|
vaśyo bāṇo rāgaḥ pāśaḥ|
dveṣo-'ṅkuśaḥ|
avyaktamahattattvamahadahaṅkāra iti kāmeśvarīvajneśvarībhagamālinyo-'ntastrikoṇāgnagā devatāḥ |
pañcadaśatithirūpeṇa kālasya pariṇāmāvalokanasthitiḥ pañcadaśa nityā śraddhānurūpādhidevatā|
tayoḥ kāmeśvarī sadānandaghanā paripūrṇasvātmaikyarūpā devatā ||2||
salilamiti sauhityakāraṇaṃ sattvam | kartavyamakartavyamiti bhāvanāyukta upacāraḥ|
asti nāstīti kartavyatā upacāraḥ| bāhyābhyanta:karaṇānāṃ rūpagrahaṇayogyatā-'stvityāvāhanam|
tasya vāhyābhyantaḥkaraṇānāmekarūpaviṣayagrahaṇamāsanam|
raktaśuklapadaikīkaraṇa-mpādyam|
ujjvaladā-modānandāsanadānamarghyam|
svacchaṃ svata:siddhamityācamanīyam| ciccandramayīti sarvāṅgastravaṇaṃ snānam| cidagnisvarūpaparamānandaśaktisphuraṇaṃ-va~stram| pratyekaṃ saptaviṃśatidhā bhinnatvenecchājñāna-kriyātmakabrahmagranthimadrasatantubrahmanāḍī brahmasūtram|
svavyatiriktavastusaṅgarahitasmaraṇaṃ-vi~bhūṣaṇam| svacchasvaparipūrṇatāsmaraṇa-ṅgandhaḥ |
samastaviṣayāṇā-mmanasa-ssthairyeṇānusandhāna-ṅkusumam | teṣāmeva sarvadā svīkaraṇa-ndhūpaḥ | pavanāvacchinnordhvagvalanasaccidulkākāśadeho dīpaḥ | samastayātāyā-tavarjya-nnaivedyam | avasthātrayāṇāmekīkaraṇa-ntāmbūlam| mūlādhārādābrahmarandhraparyanta-mbrahmarandhrādā-mūlādhāraparyanta-ṅgatāgatarūpeṇa prādakṣiṇyam| turyāvasthā namaskāraḥ |
dehaśūnyapramātṛtānimajjana-mbaliharaṇam|
satyamasti kartavyamakartavyamaudāsīnyanityātmavilāpanaṃ homaḥ|
svaya-ntatpādukā-nimajjana-mparipūrṇadhyānam||3||
eva-mmuhūrtatraya-mbhāvanāparo jīvanmukto bhavati|
tasya devatātmaikyasiddhiḥ|
cintitakāryāṇya-yatnena siddhayanti|
sa eva śivayogīti kathyate ||4||