Shrimadbhagavadgita Parayana - Shashtho'dhyayah

ॐ

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ପାରାଯଣ - ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ

Gita Vyasa Oriya

ଓଁ ଶ୍ରୀ ପରମାତ୍ମନେ ନମଃ

ଅଥ ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଆତ୍ମସଂଯମଯୋଗଃ

ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ

ଅନାଶ୍ରିତଃ କର୍ମଫଲଂ କାର୍ଯଂ କର୍ମ କରୋତି ଯଃ ।

ସ ସନ୍ନ୍ଯାସୀ ଚ ଯୋଗୀ ଚ ନ ନିରଗ୍ନିର୍ନ ଚାକ୍ରିଯଃ ॥1॥

ଯଂ ସନ୍ନ୍ଯାସମିତି ପ୍ରାହୁଃ ଯୋଗଂ ତଂ ଵିଦ୍ଧି ପାଣ୍ଡଵ ।

ନ ହ୍ଯସନ୍ନ୍ଯସ୍ତସଙ୍କଲ୍ପଃ ଯୋଗୀ ଭଵତି କଶ୍ଚନ ॥2॥

ଆରୁରୁକ୍ଷୋର୍ମୁନେର୍ଯୋଗଂ କର୍ମ କାରଣମୁଚ୍ଯତେ ।

ଯୋଗାରୂଢସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଶମଃ କାରଣମୁଚ୍ଯତେ ॥3॥

ଯଦା ହି ନେନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ନ କର୍ମସ୍ଵନୁଷଜ୍ଜତେ ।

ସର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପସନ୍ନ୍ଯାସୀ ଯୋଗାରୂଢସ୍ତଦୋଚ୍ଯତେ ॥4॥

ଉଦ୍ଧରେଦାତ୍ମନାଽଽତ୍ମାନଂ ନାତ୍ମାନମଵସାଦଯେତ୍ ।

ଆତ୍ମୈଵ ହ୍ଯାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧୁଃ ଆତ୍ମୈଵ ରିପୁରାତ୍ମନଃ ॥5॥

ବନ୍ଧୁରାତ୍ମାତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ଯେନାତ୍ମୈଵାତ୍ମନା ଜିତଃ ।

ଅନାତ୍ମନସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତ୍ଵେ ଵର୍ତେତାତ୍ମୈଵ ଶତ୍ରୁଵତ୍ ॥6॥

ଜିତାତ୍ମନଃ ପ୍ରଶାନ୍ତସ୍ଯ ପରମାତ୍ମା ସମାହିତଃ ।

ଶୀତୋଷ୍ଣସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ତଥା ମାନାପମାନଯୋଃ ॥7॥

ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନତୃପ୍ତାତ୍ମା କୂଟସ୍ଥୋ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।

ଯୁକ୍ତ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ଯୋଗୀ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ ॥8॥

ସୁହୃନ୍ମିତ୍ରାର୍ଯୁଦାସୀନ ମଧ୍ଯସ୍ଥଦ୍ଵେଷ୍ଯବନ୍ଧୁଷୁ ।

ସାଧୁଷ୍ଵପି ଚ ପାପେଷୁ ସମବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ ॥9॥

ଯୋଗୀ ଯୁଞ୍ଜୀତ ସତତମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ରହସି ସ୍ଥିତଃ ।

ଏକାକୀ ଯତଚିତ୍ତାତ୍ମା ନିରାଶୀରପରିଗ୍ରହଃ ॥10॥

ଶୁଚୌ ଦେଶେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ସ୍ଥିରମାସନମାତ୍ମନଃ ।

ନାତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ନାତିନୀଚଂ ଚୈଲାଜିନକୁଶୋତ୍ତରମ୍ ॥11॥

ତତ୍ରୈକାଗ୍ରଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା ଯତଚିତ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯକ୍ରିଯଃ ।

ଉପଵିଶ୍ଯାସନେ ଯୁଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ ଯୋଗମାତ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧଯେ ॥12॥

ସମଂ କାଯଶିରୋଗ୍ରୀଵଂ ଧାରଯନ୍ନଚଲଂ ସ୍ଥିରଃ ।

ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାସିକାଗ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚାନଵଲୋକଯନ୍ ॥13॥

ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ଵିଗତ ଭୀଃ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତଃ ।

ମନଃ ସଂଯମ୍ଯ ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ଯୁକ୍ତ ଆସୀତ ମତ୍ପରଃ ॥14॥

ଯୁଞ୍ଜନ୍ନେଵଂ ସଦାଽଽତ୍ମାନଂ ଯୋଗୀ ନିଯତମାନସଃ ।

ଶାନ୍ତିଂ ନିର୍ଵାଣପରମାଂ ମତ୍ସଂସ୍ଥାମଧିଗଚ୍ଛତି ॥15॥

ନାତ୍ଯଶ୍ନତସ୍ତୁ ଯୋଗୋଽସ୍ତି ନ ଚୈକାନ୍ତମନଶ୍ନତଃ ।

ନ ଚାତି ସ୍ଵପ୍ନଶୀଲସ୍ଯ ଜାଗ୍ରତୋ ନୈଵ ଚାର୍ଜୁନ ॥16॥

ଯୁକ୍ତାହାରଵିହାରସ୍ଯ ଯୁକ୍ତଚେଷ୍ଟସ୍ଯ କର୍ମସୁ ।

ଯୁକ୍ତସ୍ଵପ୍ନାଵବୋଧସ୍ଯ ଯୋଗୋ ଭଵତି ଦୁଃଖହା ॥17॥

ଯଦା ଵିନିଯତଂ ଚିତ୍ତମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯେଵାଵତିଷ୍ଠତେ ।

ନିସ୍ସ୍ପୃହଃ ସର୍ଵକାମେଭ୍ଯଃ ଯୁକ୍ତ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ତଦା ॥18॥

ଯଥା ଦୀପୋ ନିଵାତସ୍ଥଃ ନେଙ୍ଗତେ ସୋପମା ସ୍ମୃତା ।

ଯୋଗିନୋ ଯତଚିତ୍ତସ୍ଯ ଯୁଞ୍ଜତୋ ଯୋଗମାତ୍ମନଃ ॥19॥

ଯତ୍ରୋପରମତେ ଚିତ୍ତଂ ନିରୁଦ୍ଧଂ ଯୋଗସେଵଯା ।

ଯତ୍ର ଚୈଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯନ୍ନାତ୍ମନି ତୁଷ୍ଯତି ॥20॥

ସୁଖମାତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଯତ୍ତତ୍ ବୁଦ୍ଧିଗ୍ରାହ୍ଯମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ।

ଵେତ୍ତି ଯତ୍ର ନ ଚୈଵାଯଂ ସ୍ଥିତଶ୍ଚଲତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥21॥

ଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚାପରଂ ଲାଭଂ ମନ୍ଯତେ ନାଧିକଂ ତତଃ ।

ଯସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥିତୋ ନ ଦୁଃଖେନ ଗୁରୁଣାପି ଵିଚାଲ୍ଯତେ ॥22॥

ତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ଦୁଃଖସଂଯୋଗ ଵିଯୋଗଂ ଯୋଗସଞ୍ଜ୍ଞିତମ୍ ।

ସ ନିଶ୍ଚଯେନ ଯୋକ୍ତଵ୍ଯଃ ଯୋଗୋଽନିର୍ଵିଣ୍ଣଚେତସା ॥23॥

ସଙ୍କଲ୍ପପ୍ରଭଵାନ୍କାମାନ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାନଶେଷତଃ ।

ମନସୈଵେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମଂ ଵିନିଯମ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ ॥24॥

ଶନୈଃ ଶନୈରୁପରମେତ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଧୃତିଗୃହୀତଯା ।

ଆତ୍ମସଂସ୍ଥଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା ନ କିଞ୍ଚିଦପି ଚିନ୍ତଯେତ୍ ॥25॥

ଯତୋ ଯତୋ ନିଶ୍ଚରତି ମନଶ୍ଚଞ୍ଚଲମସ୍ଥିରମ୍ ।

ତତସ୍ତତୋ ନିଯମ୍ଯୈତତ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯେଵ ଵଶଂ ନଯେତ୍ ॥26॥

ପ୍ରଶାନ୍ତମନସଂ ହ୍ଯେନଂ ଯୋଗିନଂ ସୁଖମୁତ୍ତମମ୍ ।

ଉପୈତି ଶାନ୍ତରଜସଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତମକଲ୍ମଷମ୍ ॥27॥

ଯୁଞ୍ଜନ୍ନେଵଂ ସଦାଽଽତ୍ମାନଂ ଯୋଗୀ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ ।

ସୁଖେନ ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ପର୍ଶମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ସୁଖମଶ୍ନୁତେ ॥28॥

ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥମାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଭୂତାନି ଚାତ୍ମନି ।

ଈକ୍ଷତେ ଯୋଗଯୁକ୍ତାତ୍ମା ସର୍ଵତ୍ର ସମଦର୍ଶନଃ ॥29॥

ଯୋ ମାଂ ପଶ୍ଯତି ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଂ ଚ ମଯି ପଶ୍ଯତି ।

ତସ୍ଯାହଂ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯାମି ସ ଚ ମେ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ॥30॥

ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥିତଂ ଯୋ ମାଂ ଭଜତ୍ଯେକତ୍ଵମାସ୍ଥିତଃ ।

ସର୍ଵଥା ଵର୍ତମାନୋଽପି ସ ଯୋଗୀ ମଯି ଵର୍ତତେ ॥31॥

ଆତ୍ମୌପମ୍ଯେନ ସର୍ଵତ୍ର ସମଂ ପଶ୍ଯତି ଯୋଽର୍ଜୁନ ।

ସୁଖଂ ଵା ଯଦି ଵା ଦୁଃଖଂ ସ ଯୋଗୀ ପରମୋ ମତଃ ॥32॥

ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ

ଯୋଽଯଂ ଯୋଗସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସାମ୍ଯେନ ମଧୁସୂଦନ ।

ଏତସ୍ଯାହଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵାତ୍‌ସ୍ଥିତିଂ ସ୍ଥିରାମ୍ ॥33॥

ଚଞ୍ଚଲଂ ହି ମନଃ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରମାଥି ବଲଵଦ୍ଦୃଢମ୍ ।

ତସ୍ଯାହଂ ନିଗ୍ରହଂ ମନ୍ଯେ ଵାଯୋରିଵ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ॥34॥

ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ

ଅସଂଶଯଂ ମହାବାହୋ ମନୋ ଦୁର୍ନିଗ୍ରହଂ ଚଲମ୍ ।

ଅଭ୍ଯାସେନ ତୁ କୌନ୍ତେଯ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ଚ ଗୃହ୍ଯତେ ॥35॥

ଅସଂଯତାତ୍ମନା ଯୋଗଃ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ ଇତି ମେ ମତିଃ ।

ଵଶ୍ଯାତ୍ମନା ତୁ ଯତତା ଶକ୍ଯୋଽଵାପ୍ତୁମୁପାଯତଃ ॥36॥

ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ

ଅଯତିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତଃ ଯୋଗାଚ୍ଚଲିତମାନସଃ ।

ଅପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗସଂସିଦ୍ଧିଂ କାଂ ଗତିଂ କୃଷ୍ଣ ଗଚ୍ଛତି ॥37॥

କଚ୍ଚିନ୍ନୋଭଯଵିଭ୍ରଷ୍ଟଃ ଛିନ୍ନାଭ୍ରମିଵ ନଶ୍ଯତି ।

ଅପ୍ରତିଷ୍ଠୋ ମହାବାହୋ ଵିମୂଢୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଥି ॥38॥

ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ କୃଷ୍ଣ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ ।

ତ୍ଵଦନ୍ଯଃ ସଂଶଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଛେତ୍ତା ନ ହ୍ଯୁପପଦ୍ଯତେ ॥39॥

ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ

ପାର୍ଥ ନୈଵେହ ନାମୁତ୍ର ଵିନାଶସ୍ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ ।

ନ ହି କଲ୍ଯାଣକୃତ୍କଶ୍ଚିତ୍ ଦୁର୍ଗତିଂ ତାତ ଗଚ୍ଛତି ॥40॥

ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ଲୋକାନ୍ ଉଷିତ୍ଵା ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ ।

ଶୁଚୀନାଂ ଶ୍ରୀମତାଂ ଗେହେ ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟୋଽଭିଜାଯତେ ॥41॥

ଅଥଵା ଯୋଗିନାମେଵ କୁଲେ ଭଵତି ଧୀମତାମ୍ ।

ଏତଦ୍ଧି ଦୁର୍ଲଭତରଂ ଲୋକେ ଜନ୍ମ ଯଦୀଦୃଶମ୍ ॥42॥

ତତ୍ର ତଂ ବୁଦ୍ଧିସଂଯୋଗଂ ଲଭତେ ପୌର୍ଵଦେହିକମ୍ ।

ଯତତେ ଚ ତତୋ ଭୂଯଃ ସଂସିଦ୍ଧୌ କୁରୁନନ୍ଦନ ॥43॥

ପୂର୍ଵାଭ୍ଯାସେନ ତେନୈଵ ହ୍ରିଯତେ ହ୍ଯଵଶୋଽପି ସଃ ।

ଜିଜ୍ଞାସୁରପି ଯୋଗସ୍ଯ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମାତିଵର୍ତତେ ॥44॥

ପ୍ରଯତ୍ନାଦ୍ଯତମାନସ୍ତୁ ଯୋଗୀ ସଂଶୁଦ୍ଧକିଲ୍ବିଷଃ ।

ଅନେକଜନ୍ମସଂସିଦ୍ଧଃ ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥45॥

ତପସ୍ଵିଭ୍ଯୋଽଧିକୋ ଯୋଗୀ ଜ୍ଞାନିଭ୍ଯୋଽପି ମତୋଽଧିକଃ ।

କର୍ମିଭ୍ଯଶ୍ଚାଧିକୋ ଯୋଗୀ ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଗୀ ଭଵାର୍ଜୁନ ॥46॥

ଯୋଗିନାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ମଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ।

ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ଭଜତେ ଯୋ ମାଂ ସ ମେ ଯୁକ୍ତତମୋ ମତଃ ॥47॥

॥ ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତାସୁ ଉପନିଷତ୍ସୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଯାଂ

ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ ଆତ୍ମସଂଯମଯୋଗୋ ନାମ ଷଷ୍ଠୋଽଧ୍ଯାଯଃ 09

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

ātmasaṃyamayogaḥ

śrī bhagavānuvāca

anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ |

sa sannyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ ||1||

yaṃ sannyāsamiti prāhuḥ yogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava |

na hyasannyastasaṅkalpaḥ yogī bhavati kaścana ||2||

ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate |

yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate ||3||

yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate |

sarvasaṅkalpasannyāsī yogārūḍhastadocyate ||4||

uddharedātmanā''tmānaṃ nātmānamavasādayet |

ātmaiva hyātmano bandhuḥ ātmaiva ripurātmanaḥ ||5||

bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ |

anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvat ||6||

jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ |

śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ ||7||

jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ |

yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakāñcanaḥ ||8||

suhṛnmitrāryudāsīna madhyasthadveṣyabandhuṣu |

sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabuddhirviśiṣyate ||9||

yogī yuñjīta satatam ātmānaṃ rahasi sthitaḥ |

ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ ||10||

śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ |

nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram ||11||

tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ |

upaviśyāsane yuñjyāt yogamātmaviśuddhaye ||12||

samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ |

samprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan ||13||

praśāntātmā vigata bhīḥ brahmacārivrate sthitaḥ |

manaḥ saṃyamya maccittaḥ yukta āsīta matparaḥ ||14||

yuñjannevaṃ sadā''tmānaṃ yogī niyatamānasaḥ |

śāntiṃ nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati ||15||

nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ |

na cāti svapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna ||16||

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu |

yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā ||17||

yadā viniyataṃ cittam ātmanyevāvatiṣṭhate |

nisspṛhaḥ sarvakāmebhyaḥ yukta ityucyate tadā ||18||

yathā dīpo nivātasthaḥ neṅgate sopamā smṛtā |

yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ ||19||

yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā |

yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati ||20||

sukhamātyantikaṃ yattat buddhigrāhyamatīndriyam |

vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ ||21||

yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ |

yasmin sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate ||22||

taṃ vidyāt duḥkhasaṃyoga viyogaṃ yogasañjñitam |

sa niścayena yoktavyaḥ yogo'nirviṇṇacetasā ||23||

saṅkalpaprabhavānkāmān tyaktvā sarvānaśeṣataḥ |

manasaivendriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ ||24||

śanaiḥ śanairuparamet buddhyā dhṛtigṛhītayā |

ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcidapi cintayet ||25||

yato yato niścarati manaścañcalamasthiram |

tatastato niyamyaitat ātmanyeva vaśaṃ nayet ||26||

praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam |

upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam ||27||

yuñjannevaṃ sadā''tmānaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ |

sukhena brahmasaṃsparśam atyantaṃ sukhamaśnute ||28||

sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |

īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ ||29||

yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati |

tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati ||30||

sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ |

sarvathā vartamāno'pi sa yogī mayi vartate ||31||

ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo'rjuna |

sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ sa yogī paramo mataḥ ||32||

arjuna uvāca

yo'yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana |

etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvāt‌sthitiṃ sthirām ||33||

cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavaddṛḍham |

tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram ||34||

śrī bhagavānuvāca

asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam |

abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate ||35||

asaṃyatātmanā yogaḥ duṣprāpa iti me matiḥ |

vaśyātmanā tu yatatā śakyo'vāptumupāyataḥ ||36||

arjuna uvāca

ayatiḥ śraddhayopetaḥ yogāccalitamānasaḥ |

aprāpya yogasaṃsiddhiṃ kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati ||37||

kaccinnobhayavibhraṣṭaḥ chinnābhramiva naśyati |

apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brahmaṇaḥ pathi ||38||

etanme saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ |

tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hyupapadyate ||39||

śrī bhagavānuvāca

pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate |

na hi kalyāṇakṛtkaścit durgatiṃ tāta gacchati ||40||

prāpya puṇyakṛtāṃ lokān uṣitvā śāśvatīḥ samāḥ |

śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo'bhijāyate ||41||

athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām |

etaddhi durlabhataraṃ loke janma yadīdṛśam ||42||

tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam |

yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana ||43||

pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo'pi saḥ |

jijñāsurapi yogasya śabdabrahmātivartate ||44||

prayatnādyatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ |

anekajanmasaṃsiddhaḥ tato yāti parāṃ gatim ||45||

tapasvibhyo'dhiko yogī jñānibhyo'pi mato'dhikaḥ |

karmibhyaścādhiko yogī tasmādyogī bhavārjuna ||46||

yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā |

śraddhāvānbhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ ||47||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde ātmasaṃyamayogo nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ 09