📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ପାରାଯଣ - ଚତୁର୍ଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
Shrimadbhagavadgita Parayana - Chaturdasho'dhyayah
Gita Vyasa Oriya
ଓଁ ଶ୍ରୀ ପରମାତ୍ମନେ ନମଃ
ଅଥ ଚତୁର୍ଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଗୁଣତ୍ରଯଵିଭାଗଯୋଗଃ
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ
ପରଂ ଭୂଯଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜ୍ଞାନାନାଂ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଯଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ପରାଂ ସିଦ୍ଧିମିତୋ ଗତାଃ ॥1॥
ଇଦଂ ଜ୍ଞାନମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ମମ ସାଧର୍ମ୍ଯମାଗତାଃ ।
ସର୍ଗେଽପି ନୋପଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରଲଯେ ନ ଵ୍ଯଥନ୍ତି ଚ ॥2॥
ମମ ଯୋନିର୍ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମିନ୍ଗର୍ଭଂ ଦଧାମ୍ଯହମ୍ ।
ସମ୍ଭଵଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତତୋ ଭଵତି ଭାରତ ॥3॥
ସର୍ଵଯୋନିଷୁ କୌନ୍ତେଯ ମୂର୍ତଯଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ଯାଃ ।
ତାସାଂ ବ୍ରହ୍ମ ମହଦ୍ଯୋନିଃ ଅହଂ ବୀଜପ୍ରଦଃ ପିତା ॥4॥
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମ ଇତି ଗୁଣାଃ ପ୍ରକୃତିସମ୍ଭଵାଃ ।
ନିବଧ୍ନନ୍ତି ମହାବାହୋ ଦେହେ ଦେହିନମଵ୍ଯଯମ୍ ॥5॥
ତତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵଂ ନିର୍ମଲତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରକାଶକମନାମଯମ୍ ।
ସୁଖସଙ୍ଗେନ ବଧ୍ନାତି ଜ୍ଞାନସଙ୍ଗେନ ଚାନଘ ॥6॥
ରଜୋ ରାଗାତ୍ମକଂ ଵିଦ୍ଧି ତୃଷ୍ଣାସଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ।
ତନ୍ନିବଧ୍ନାତି କୌନ୍ତେଯ କର୍ମସଙ୍ଗେନ ଦେହିନମ୍ ॥7॥
ତମସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଜଂ ଵିଦ୍ଧି ମୋହନଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।
ପ୍ରମାଦାଲସ୍ଯନିଦ୍ରାଭିଃ ତନ୍ନିବଧ୍ନାତି ଭାରତ ॥8॥
ସତ୍ତ୍ଵଂ ସୁଖେ ସଞ୍ଜଯତି ରଜଃ କର୍ମଣି ଭାରତ ।
ଜ୍ଞାନମାଵୃତ୍ଯ ତୁ ତମଃ ପ୍ରମାଦେ ସଞ୍ଜଯତ୍ଯୁତ ॥9॥
ରଜସ୍ତମଶ୍ଚାଭିଭୂଯ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଭଵତି ଭାରତ ।
ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତମଶ୍ଚୈଵ ତମଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତଥା ॥10॥
ସର୍ଵଦ୍ଵାରେଷୁ ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ ପ୍ରକାଶ ଉପଜାଯତେ ।
ଜ୍ଞାନଂ ଯଦା ତଦା ଵିଦ୍ଯାତ୍ ଵିଵୃଦ୍ଧଂ ସତ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯୁତ ॥11॥
ଲୋଭଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିରାରମ୍ଭଃ କର୍ମଣାମଶମଃ ସ୍ପୃହା ।
ରଜସ୍ଯେତାନି ଜାଯନ୍ତେ ଵିଵୃଦ୍ଧେ ଭରତର୍ଷଭ ॥12॥
ଅପ୍ରକାଶୋଽପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ପ୍ରମାଦୋ ମୋହ ଏଵ ଚ ।
ତମସ୍ଯେତାନି ଜାଯନ୍ତେ ଵିଵୃଦ୍ଧେ କୁରୁନନ୍ଦନ ॥13॥
ଯଦା ସତ୍ତ୍ଵେ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧେ ତୁ ପ୍ରଲଯଂ ଯାତି ଦେହଭୃତ୍ ।
ତଦୋତ୍ତମଵିଦାଂ ଲୋକାନ୍ ଅମଲାନ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ ॥14॥
ରଜସି ପ୍ରଲଯଂ ଗତ୍ଵା କର୍ମସଙ୍ଗିଷୁ ଜାଯତେ ।
ତଥା ପ୍ରଲୀନସ୍ତମସି ମୂଢଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ ॥15॥
କର୍ମଣଃ ସୁକୃତସ୍ଯାହୁଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ନିର୍ମଲଂ ଫଲମ୍ ।
ରଜସସ୍ତୁ ଫଲଂ ଦୁଃଖମ୍ ଅଜ୍ଞାନଂ ତମସଃ ଫଲମ୍ ॥16॥
ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ସଞ୍ଜାଯତେ ଜ୍ଞାନଂ ରଜସୋ ଲୋଭ ଏଵ ଚ ।
ପ୍ରମାଦମୋହୌ ତମସଃ ଭଵତୋଽଜ୍ଞାନମେଵ ଚ ॥17॥
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଥାଃ ମଧ୍ଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ରାଜସାଃ ।
ଜଘନ୍ଯଗୁଣଵୃତ୍ତିସ୍ଥାଃ ଅଧୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତାମସାଃ ॥18॥
ନାନ୍ଯଂ ଗୁଣେଭ୍ଯଃ କର୍ତାରଂ ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟାଽନୁପଶ୍ଯତି ।
ଗୁଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପରଂ ଵେତ୍ତି ମଦ୍ଭାଵଂ ସୋଽଧିଗଚ୍ଛତି ॥19॥
ଗୁଣାନେତାନତୀତ୍ଯ ତ୍ରୀନ୍ ଦେହୀ ଦେହସମୁଦ୍ଭଵାନ୍ ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଦୁଃଖୈଃ ଵିମୁକ୍ତୋଽମୃତମଶ୍ନୁତେ ॥20॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
କୈର୍ଲିଙ୍ଗୈସ୍ତ୍ରୀନ୍ଗୁଣାନେତାନ୍ ଅତୀତୋ ଭଵତି ପ୍ରଭୋ ।
କିମାଚାରଃ କଥଂ ଚୈତାନ୍ ତ୍ରୀନ୍ଗୁଣାନତିଵର୍ତତେ ॥21॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ
ପ୍ରକାଶଂ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ମୋହମେଵ ଚ ପାଣ୍ଡଵ ।
ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ନ ନିଵୃତ୍ତାନି କାଙ୍କ୍ଷତି ॥22॥
ଉଦାସୀନଵଦାସୀନଃ ଗୁଣୈର୍ଯୋ ନ ଵିଚାଲ୍ଯତେ ।
ଗୁଣା ଵର୍ତନ୍ତ ଇତ୍ଯେଵ ଯୋଽଵତିଷ୍ଠତି ନେଙ୍ଗତେ ॥23॥
ସମଦୁଃଖସୁଖଃ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ ।
ତୁଲ୍ଯପ୍ରିଯାପ୍ରିଯୋ ଧୀରଃ ତୁଲ୍ଯନିନ୍ଦାତ୍ମସଂସ୍ତୁତିଃ ॥24॥
ମାନାପମାନଯୋସ୍ତୁଲ୍ଯଃ ତୁଲ୍ଯୋ ମିତ୍ରାରିପକ୍ଷଯୋଃ ।
ସର୍ଵାରମ୍ଭପରିତ୍ଯାଗୀ ଗୁଣାତୀତଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ॥25॥
ମାଂ ଚ ଯୋଽଵ୍ଯଭିଚାରେଣ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ସେଵତେ ।
ସ ଗୁଣାନ୍ସମତୀତ୍ଯୈତାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ ॥26॥
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାଽହମ୍ ଅମୃତସ୍ଯାଵ୍ଯଯସ୍ଯ ଚ ।
ଶାଶ୍ଵତସ୍ଯ ଚ ଧର୍ମସ୍ଯ ସୁଖସ୍ଯୈକାନ୍ତିକସ୍ଯ ଚ ॥27॥
॥ ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତାସୁ ଉପନିଷତ୍ସୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଯାଂ
ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ ଗୁଣତ୍ରଯଵିଭାଗଯୋଗୋ ଚତୁର୍ଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ
guṇatrayavibhāgayogaḥ
śrī bhagavānuvāca
paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam |
yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ ||1||
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ |
sarge'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ||2||
mama yonirmahadbrahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham |
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ||3||
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |
tāsāṃ brahma mahadyoniḥ ahaṃ bījapradaḥ pitā ||4||
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||5||
tatra sattvaṃ nirmalatvāt prakāśakamanāmayam |
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ||6||
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam |
tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ||7||
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām |
pramādālasyanidrābhiḥ tannibadhnāti bhārata ||8||
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata |
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta ||9||
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata |
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ||10||
sarvadvāreṣu dehe'smin prakāśa upajāyate |
jñānaṃ yadā tadā vidyāt vivṛddhaṃ sattvamityuta ||11||
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā |
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ||12||
aprakāśo'pravṛttiśca pramādo moha eva ca |
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ||13||
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt |
tadottamavidāṃ lokān amalānpratipadyate ||14||
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||15||
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam |
rajasastu phalaṃ duḥkham ajñānaṃ tamasaḥ phalam ||16||
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca |
pramādamohau tamasaḥ bhavato'jñānameva ca ||17||
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthāḥ madhye tiṣṭhanti rājasāḥ |
jaghanyaguṇavṛttisthāḥ adho gacchanti tāmasāḥ ||18||
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭā'nupaśyati |
guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so'dhigacchati ||19||
guṇānetānatītya trīn dehī dehasamudbhavān |
janmamṛtyujarāduḥkhaiḥ vimukto'mṛtamaśnute ||20||
arjuna uvāca
kairliṅgaistrīnguṇānetān atīto bhavati prabho |
kimācāraḥ kathaṃ caitān trīnguṇānativartate ||21||
śrī bhagavānuvāca
prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava |
na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ||22||
udāsīnavadāsīnaḥ guṇairyo na vicālyate |
guṇā vartanta ityeva yo'vatiṣṭhati neṅgate ||23||
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ |
tulyapriyāpriyo dhīraḥ tulyanindātmasaṃstutiḥ ||24||
mānāpamānayostulyaḥ tulyo mitrāripakṣayoḥ |
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ||25||
māṃ ca yo'vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate |
sa guṇānsamatītyaitān brahmabhūyāya kalpate ||26||
brahmaṇo hi pratiṣṭhā'ham amṛtasyāvyayasya ca |
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca ||27||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde guṇatrayavibhāgayogo caturdaśo'dhyāyaḥ ||