📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ପାରାଯଣ - ଏକାଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
Shrimadbhagavadgita Parayana - Ekadasho'dhyayah
Gita Vyasa Oriya
ଓଁ ଶ୍ରୀ ପରମାତ୍ମନେ ନମଃ
ଅଥ ଏକାଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଵିଶ୍ଵରୂପସନ୍ଦର୍ଶନଯୋଗଃ
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ମଦନୁଗ୍ରହାଯ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯମଧ୍ଯାତ୍ମସଞ୍ଜ୍ଞିତମ୍ ।
ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵଚସ୍ତେନ ମୋହୋଽଯଂ ଵିଗତୋ ମମ ॥1॥
ଭଵାପ୍ଯଯୌ ହି ଭୂତାନାଂ ଶ୍ରୁତୌ ଵିସ୍ତରଶୋ ମଯା ।
ତ୍ଵତ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ମାହାତ୍ମ୍ଯମପି ଚାଵ୍ଯଯମ୍ ॥2॥
ଏଵମେତଦ୍ଯଥାଽଽତ୍ଥ ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ପରମେଶ୍ଵର ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ତେ ରୂପମ୍ ଐଶ୍ଵରଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥3॥
ମନ୍ଯସେ ଯଦି ତଚ୍ଛକ୍ଯଂ ମଯା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିତି ପ୍ରଭୋ ।
ଯୋଗେଶ୍ଵର ତତୋ ମେ ତ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍ ॥4॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ
ପଶ୍ଯ ମେ ପାର୍ଥ ରୂପାଣି ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।
ନାନାଵିଧାନି ଦିଵ୍ଯାନି ନାନାଵର୍ଣାକୃତୀନି ଚ ॥5॥
ପଶ୍ଯାଦିତ୍ଯାନ୍ଵସୂନ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ ଅଶ୍ଵିନୌ ମରୁତସ୍ତଥା ।
ବହୂନ୍ଯଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଣି ପଶ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯାଣି ଭାରତ ॥6॥
ଇହୈକସ୍ଥଂ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ପଶ୍ଯାଦ୍ଯ ସଚରାଚରମ୍ ।
ମମ ଦେହେ ଗୁଡାକେଶ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛସି ॥7॥
ନ ତୁ ମାଂ ଶକ୍ଯସେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅନେନୈଵ ସ୍ଵଚକ୍ଷୁଷା ।
ଦିଵ୍ଯଂ ଦଦାମି ତେ ଚକ୍ଷୁଃ ପଶ୍ଯ ମେ ଯୋଗମୈଶ୍ଵରମ୍ ॥8॥
ସଞ୍ଜଯ ଉଵାଚ
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ରାଜନ୍ ମହାଯୋଗେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ପାର୍ଥାଯ ପରମଂ ରୂପମୈଶ୍ଵରମ୍ ॥9॥
ଅନେକଵକ୍ତ୍ରନଯନମ୍ ଅନେକାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ ।
ଅନେକଦିଵ୍ଯାଭରଣଂ ଦିଵ୍ଯାନେକୋଦ୍ଯତାଯୁଧମ୍ ॥10॥
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲେପନମ୍ ।
ସର୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯମଯଂ ଦେଵମ୍ ଅନନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ ॥11॥
ଦିଵି ସୂର୍ଯସହସ୍ରସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଯୁଗପଦୁତ୍ଥିତା ।
ଯଦି ଭାଃ ସଦୃଶୀ ସା ସ୍ଯାତ୍ ଭାସସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥12॥
ତତ୍ରୈକସ୍ଥଂ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ରଵିଭକ୍ତମନେକଧା ।
ଅପଶ୍ଯଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଶରୀରେ ପାଣ୍ଡଵସ୍ତଦା ॥13॥
ତତଃ ସ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଃ ହୃଷ୍ଟରୋମା ଧନଞ୍ଜଯଃ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ ॥14॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ପଶ୍ଯାମି ଦେଵାଂସ୍ତଵ ଦେଵ ଦେହେ ସର୍ଵାଂସ୍ତଥା ଭୂତଵିଶେଷସଙ୍ଘାନ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମାଣମୀଶଂ କମଲାସନସ୍ଥମ୍ ଋଷୀଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନୁରଗାଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ॥15॥
ଅନେକବାହୂଦରଵକ୍ତ୍ରନେତ୍ରଂ ପଶ୍ଯାମି ତ୍ଵା ସର୍ଵତୋଽନନ୍ତରୂପମ୍ ।
ନାନ୍ତଂ ନ ମଧ୍ଯଂ ନ ପୁନସ୍ତଵାଦିଂ ପଶ୍ଯାମି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଵିଶ୍ଵରୂପ ॥16॥
କିରୀଟିନଂ ଗଦିନଂ ଚକ୍ରିଣଂ ଚ ତେଜୋରାଶିଂ ସର୍ଵତୋ ଦୀପ୍ତିମନ୍ତମ୍ ।
ପଶ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯଂ ସମନ୍ତାତ୍ ଦୀପ୍ତାନଲାର୍କଦ୍ଯୁତିମପ୍ରମେଯମ୍ ॥17॥
ତ୍ଵମକ୍ଷରଂ ପରମଂ ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵମସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପରଂ ନିଧାନମ୍ ।
ତ୍ଵମଵ୍ଯଯଃ ଶାଶ୍ଵତଧର୍ମଗୋପ୍ତା ସନାତନସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋ ମତୋ ମେ ॥18॥
ଅନାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମନନ୍ତଵୀର୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତବାହୁଂ ଶଶିସୂର୍ଯନେତ୍ରମ୍ ।
ପଶ୍ଯାମି ତ୍ଵାଂ ଦୀପ୍ତହୁତାଶଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵତେଜସା ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ତପନ୍ତମ୍ ॥19॥
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରିଦମନ୍ତରଂ ହି ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ଵଯୈକେନ ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ଭୁତଂ ରୂପମୁଗ୍ରଂ ତଵେଦଂ ଲୋକତ୍ରଯଂ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତଂ ମହାତ୍ମନ୍ ॥20॥ [ରୂପମିଦଂ ତଵୋଗ୍ରଂ]
ଅମୀ ହି ତ୍ଵା ସୁରସଙ୍ଘା ଵିଶନ୍ତି କେଚିଦ୍ଭୀତାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଗୃଣନ୍ତି ।
ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମହର୍ଷିସିଦ୍ଧସଙ୍ଘାଃ ସ୍ତୁଵନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୁତିଭିଃ ପୁଷ୍କଲାଭିଃ ॥21॥
ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ଯେ ଚ ସାଧ୍ଯାଃ ଵିଶ୍ଵେଽଶ୍ଵିନୌ ମରୁତଶ୍ଚୋଷ୍ମପାଶ୍ଚ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାସୁରସିଦ୍ଧସଙ୍ଘାଃ ଵୀକ୍ଷନ୍ତେ ତ୍ଵାଂ ଵିସ୍ମିତାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ॥22॥
ରୂପଂ ମହତ୍ତେ ବହୁଵକ୍ତ୍ର ନେତ୍ରଂ ମହାବାହୋ ବହୁବାହୂରୁପାଦମ୍ ।
ବହୂଦରଂ ବହୁଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାସ୍ତଥାଽହମ୍ ॥23॥
ନଭଃ ସ୍ପୃଶଂ ଦୀପ୍ତମନେକଵର୍ଣଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାନନଂ ଦୀପ୍ତଵିଶାଲନେତ୍ରମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାନ୍ତରାତ୍ମା ଧୃତିଂ ନ ଵିନ୍ଦାମି ଶମଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ॥24॥
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲାନି ଚ ତେ ମୁଖାନି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ କାଲାନଲସନ୍ନିଭାନି ।
ଦିଶୋ ନ ଜାନେ ନ ଲଭେ ଚ ଶର୍ମ ପ୍ରସୀଦ ଦେଵେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ ॥25॥
ଅମୀ ଚ ତ୍ଵାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ସହୈଵାଵନିପାଲସଙ୍ଘୈଃ ।
ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ତଥାଽସୌ ସହାସ୍ମଦୀଯୈରପି ଯୋଧମୁଖ୍ଯୈଃ ॥26॥
ଵକ୍ତ୍ରାଣି ତେ ତ୍ଵରମାଣା ଵିଶନ୍ତି ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲାନି ଭଯାନକାନି ।
କେଚିଦ୍ଵିଲଗ୍ନା ଦଶନାନ୍ତରେଷୁ ସନ୍ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଚୂର୍ଣିତୈରୁତ୍ତମାଙ୍ଗୈଃ ॥27॥
ଯଥା ନଦୀନାଂ ବହଵୋଽମ୍ବୁଵେଗାଃ ସମୁଦ୍ରମେଵାଭିମୁଖା ଦ୍ରଵନ୍ତି ।
ତଥା ତଵାମୀ ନରଲୋକଵୀରାଃ ଵିଶନ୍ତି ଵକ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଭିଵିଜ୍ଵଲନ୍ତି ॥28॥
ଯଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଜ୍ଵଲନଂ ପତଙ୍ଗାଃ ଵିଶନ୍ତି ନାଶାଯ ସମୃଦ୍ଧଵେଗାଃ ।
ତଥୈଵ ନାଶାଯ ଵିଶନ୍ତି ଲୋକାଃ ତଵାପି ଵକ୍ତ୍ରାଣି ସମୃଦ୍ଧଵେଗାଃ ॥29॥
ଲେଲିହ୍ଯସେ ଗ୍ରସମାନଃ ସମନ୍ତାତ୍ ଲୋକାନ୍ସମଗ୍ରାନ୍ଵଦନୈର୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିଃ ।
ତେଜୋଭିରାପୂର୍ଯ ଜଗତ୍ସମଗ୍ରଂ ଭାସସ୍ତଵୋଗ୍ରାଃ ପ୍ରତପନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋ ॥30॥
ଆଖ୍ଯାହି ମେ କୋ ଭଵାନୁଗ୍ରରୂପଃ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦେଵଵର ପ୍ରସୀଦ ।
ଵିଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଵନ୍ତମାଦ୍ଯଂ ନ ହି ପ୍ରଜାନାମି ତଵ ପ୍ରଵୃତ୍ତିମ୍ ॥31॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ
କାଲୋଽସ୍ମି ଲୋକକ୍ଷଯକୃତ୍ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ଲୋକାନ୍ସମାହର୍ତୁମିହ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ ।
ଋତେଽପି ତ୍ଵା ନ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ଯେଽଵସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରତ୍ଯନୀକେଷୁ ଯୋଧାଃ ॥32॥
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଯଶୋ ଲଭସ୍ଵ ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯଂ ସମୃଦ୍ଧମ୍ ।
ମଯୈଵୈତେ ନିହତାଃ ପୂର୍ଵମେଵ ନିମିତ୍ତମାତ୍ରଂ ଭଵ ସଵ୍ଯସାଚିନ୍ ॥33॥
ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଜଯଦ୍ରଥଂ ଚ କର୍ଣଂ ତଥାନ୍ଯାନପି ଯୋଧଵୀରାନ୍ ।
ମଯା ହତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଜହି ମା ଵ୍ଯଥିଷ୍ଠାଃ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଜେତାସି ରଣେ ସପତ୍ନାନ୍ ॥34॥
ସଞ୍ଜଯ ଉଵାଚ
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ କେଶଵସ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ଵେପମାନଃ କିରୀଟୀ ।
ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଭୂଯ ଏଵାହ କୃଷ୍ଣଂ ସଗଦ୍ଗଦଂ ଭୀତଭୀତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ॥35॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ସ୍ଥାନେ ହୃଷୀକେଶ ତଵ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯା ଜଗତ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଯତ୍ଯନୁରଜ୍ଯତେ ଚ ।
ରକ୍ଷାଂସି ଭୀତାନି ଦିଶୋ ଦ୍ରଵନ୍ତି ସର୍ଵେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ଚ ସିଦ୍ଧସଙ୍ଘାଃ ॥36॥
କସ୍ମାଚ୍ଚ ତେ ନ ନମେରନ୍ମହାତ୍ମନ୍ ଗରୀଯସେ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽପ୍ଯାଦିକର୍ତ୍ରେ ।
ଅନନ୍ତ ଦେଵେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ ତ୍ଵମକ୍ଷରଂ ସଦସତ୍ତତ୍ପରଂ ଯତ୍ ॥37॥
ତ୍ଵମାଦିଦେଵଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣଃ ତ୍ଵମସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପରଂ ନିଧାନମ୍ ।
ଵେତ୍ତାଽସି ଵେଦ୍ଯଂ ଚ ପରଂ ଚ ଧାମ ତ୍ଵଯା ତତଂ ଵିଶ୍ଵମନନ୍ତରୂପ ॥38॥
ଵାଯୁର୍ଯମୋଽଗ୍ନିର୍ଵରୁଣଃ ଶଶାଙ୍କଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରପିତାମହଶ୍ଚ ।
ନମୋ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ସହସ୍ରକୃତ୍ଵଃ ପୁନଶ୍ଚ ଭୂଯୋଽପି ନମୋ ନମସ୍ତେ ॥39॥
ନମଃ ପୁରସ୍ତାଦଥ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵତ ଏଵ ସର୍ଵ ।
ଅନନ୍ତଵୀର୍ଯାମିତଵିକ୍ରମସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ନୋଷି ତତୋଽସି ସର୍ଵଃ ॥40॥
ସଖେତି ମତ୍ଵା ପ୍ରସଭଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ହେ କୃଷ୍ଣ ହେ ଯାଦଵ ହେ ସଖେତି ।
ଅଜାନତା ମହିମାନଂ ତଵେଦଂ ମଯା ପ୍ରମାଦାତ୍ପ୍ରଣଯେନ ଵାଽପି ॥41॥
ଯଚ୍ଚାପହାସାର୍ଥମସତ୍କୃତୋଽସି ଵିହାରଶଯ୍ଯାସନଭୋଜନେଷୁ ।
ଏକୋଽଥଵାପ୍ଯଚ୍ଯୁତ ତତ୍ସମକ୍ଷଂ ତତ୍କ୍ଷାମଯେ ତ୍ଵାମହମପ୍ରମେଯମ୍ ॥42॥
ପିତାସି ଲୋକସ୍ଯ ଚରାଚରସ୍ଯ ତ୍ଵମସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଗୁରୁର୍ଗରୀଯାନ୍ ।
ନ ତ୍ଵତ୍ସମୋଽସ୍ତ୍ଯଭ୍ଯଧିକଃ କୁତୋଽନ୍ଯଃ ଲୋକତ୍ରଯେଽପ୍ଯପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵ ॥43॥
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରଣିଧାଯ କାଯଂ ପ୍ରସାଦଯେ ତ୍ଵାମହମୀଶମୀଡ୍ଯମ୍ ।
ପିତେଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଖେଵ ସଖ୍ଯୁଃ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରିଯାଯାର୍ହସି ଦେଵ ସୋଢୁମ୍ ॥44॥
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ହୃଷିତୋଽସ୍ମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯେନ ଚ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତଂ ମନୋ ମେ ।
ତଦେଵ ମେ ଦର୍ଶଯ ଦେଵରୂପଂ ପ୍ରସୀଦ ଦେଵେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ ॥45॥
କିରୀଟିନଂ ଗଦିନଂ ଚକ୍ରହସ୍ତମ୍ ଇଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମହଂ ତଥୈଵ ।
ତେନୈଵ ରୂପେଣ ଚତୁର୍ଭୁଜେନ ସହସ୍ରବାହୋ ଭଵ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ॥46॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ -
ମଯା ପ୍ରସନ୍ନେନ ତଵାର୍ଜୁନେଦଂ ରୂପଂ ପରଂ ଦର୍ଶିତମାତ୍ମଯୋଗାତ୍ ।
ତେଜୋମଯଂ ଵିଶ୍ଵମନନ୍ତମାଦ୍ଯଂ ଯନ୍ମେ ତ୍ଵଦନ୍ଯେନ ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵମ୍ ॥47॥
ନ ଵେଦଯଜ୍ଞାଧ୍ଯଯନୈର୍ନ ଦାନୈଃ ନ ଚ କ୍ରିଯାଭିର୍ନ ତପୋଭିରୁଗ୍ରୈଃ ।
ଏଵଂରୂପଃ ଶକ୍ଯ ଅହଂ ନୃଲୋକେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵଦନ୍ଯେନ କୁରୁପ୍ରଵୀର ॥48॥
ମା ତେ ଵ୍ଯଥା ମା ଚ ଵିମୂଢଭାଵଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପଂ ଘୋରମୀଦୃଙ୍ମମେଦମ୍ ।
ଵ୍ଯପେତଭୀଃ ପ୍ରୀତମନାଃ ପୁନସ୍ତ୍ଵଂ ତଦେଵ ମେ ରୂପମିଦଂ ପ୍ରପଶ୍ଯ ॥49॥
ସଞ୍ଜଯ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯର୍ଜୁନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵକଂ ରୂପଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଭୂଯଃ ।
ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ଚ ଭୀତମେନଂ ଭୂତ୍ଵା ପୁନଃ ସୌମ୍ଯଵପୁର୍ମହାତ୍ମା ॥50॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଦଂ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ ତଵ ସୌମ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ ।
ଇଦାନୀମସ୍ମି ସଂଵୃତ୍ତଃ ସଚେତାଃ ପ୍ରକୃତିଂ ଗତଃ ॥51॥
ଶ୍ରୀ ଭଗଵାନୁଵାଚ
ସୁଦୁର୍ଦର୍ଶମିଦଂ ରୂପଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ଯନ୍ମମ ।
ଦେଵା ଅପ୍ଯସ୍ଯ ରୂପସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ॥52॥
ନାହଂ ଵେଦୈର୍ନ ତପସା ନ ଦାନେନ ନ ଚେଜ୍ଯଯା ।
ଶକ୍ଯ ଏଵଂଵିଧୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ମାଂ ଯଥା ॥53॥
ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵନନ୍ଯଯା ଶକ୍ଯଃ ଅହମେଵଂଵିଧୋଽର୍ଜୁନ ।
ଜ୍ଞାତୁଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵେନ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଚ ପରନ୍ତପ ॥54॥
ମତ୍କର୍ମକୃନ୍ମତ୍ପରମଃ ମଦ୍ଭକ୍ତଃ ସଙ୍ଗଵର୍ଜିତଃ ।
ନିର୍ଵୈରଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଯଃ ସ ମାମେତି ପାଣ୍ଡଵ ॥55॥
॥ ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତାସୁ ଉପନିଷତ୍ସୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଯାଂ
ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ ଵିଶ୍ଵରୂପସନ୍ଦର୍ଶନଯୋଗୋ ନାମ ଏକାଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha ekādaśo'dhyāyaḥ
viśvarūpasandarśanayogaḥ
arjuna uvāca
madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasañjñitam |
yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato mama ||1||
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā |
tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam ||2||
evametadyathā''ttha tvam ātmānaṃ parameśvara |
draṣṭumicchāmi te rūpam aiśvaraṃ puruṣottama ||3||
manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho |
yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam ||4||
śrī bhagavānuvāca
paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ |
nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca ||5||
paśyādityānvasūnrudrān aśvinau marutastathā |
bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata ||6||
ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram |
mama dehe guḍākeśa yaccānyat draṣṭumicchasi ||7||
na tu māṃ śakyase draṣṭum anenaiva svacakṣuṣā |
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram ||8||
sañjaya uvāca
evamuktvā tato rājan mahāyogeśvaro hariḥ |
darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram ||9||
anekavaktranayanam anekādbhutadarśanam |
anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham ||10||
divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam |
sarvāścaryamayaṃ devam anantaṃ viśvatomukham ||11||
divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā |
yadi bhāḥ sadṛśī sā syāt bhāsastasya mahātmanaḥ ||12||
tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā |
apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā ||13||
tataḥ sa vismayāviṣṭaḥ hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ |
praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata ||14||
arjuna uvāca
paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān |
brahmāṇamīśaṃ kamalāsanastham ṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān ||15||
anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvā sarvato'nantarūpam |
nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa ||16||
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvato dīptimantam |
paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantāt dīptānalārkadyutimaprameyam ||17||
tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |
tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣo mato me ||18||
anādimadhyāntamanantavīryam anantabāhuṃ śaśisūryanetram |
paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ svatejasā viśvamidaṃ tapantam ||19||
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ |
dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman ||20|| [rūpamidaṃ tavograṃ]
amī hi tvā surasaṅghā viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti |
svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ ||21||
rudrādityā vasavo ye ca sādhyāḥ viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca |
gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghāḥ vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve ||22||
rūpaṃ mahatte bahuvaktra netraṃ mahābāho bahubāhūrupādam |
bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathā'ham ||23||
nabhaḥ spṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram |
dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo ||24||
daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni |
diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa ||25||
amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ |
bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathā'sau sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ ||26||
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni |
kecidvilagnā daśanāntareṣu sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ ||27||
yathā nadīnāṃ bahavo'mbuvegāḥ samudramevābhimukhā dravanti |
tathā tavāmī naralokavīrāḥ viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti ||28||
yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgāḥ viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ |
tathaiva nāśāya viśanti lokāḥ tavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ ||29||
lelihyase grasamānaḥ samantāt lokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ |
tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo ||30||
ākhyāhi me ko bhavānugrarūpaḥ namo'stu te devavara prasīda |
vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim ||31||
śrī bhagavānuvāca
kālo'smi lokakṣayakṛtpravṛddhaḥ lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ |
ṛte'pi tvā na bhaviṣyanti sarve ye'vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ ||32||
tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūnbhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham |
mayaivaite nihatāḥ pūrvameva nimittamātraṃ bhava savyasācin ||33||
droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathānyānapi yodhavīrān |
mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhāḥ yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān ||34||
sañjaya uvāca
etacchrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī |
namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya ||35||
arjuna uvāca
sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagatprahṛṣyatyanurajyate ca |
rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ ||36||
kasmācca te na nameranmahātman garīyase brahmaṇo'pyādikartre |
ananta deveśa jagannivāsa tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat ||37||
tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |
vettā'si vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvamanantarūpa ||38||
vāyuryamo'gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca |
namo namaste'stu sahasrakṛtvaḥ punaśca bhūyo'pi namo namaste ||39||
namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste namo'stu te sarvata eva sarva |
anantavīryāmitavikramastvaṃ sarvaṃ samāpnoṣi tato'si sarvaḥ ||40||
sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti |
ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ mayā pramādātpraṇayena vā'pi ||41||
yaccāpahāsārthamasatkṛto'si vihāraśayyāsanabhojaneṣu |
eko'thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam ||42||
pitāsi lokasya carācarasya tvamasya pūjyaśca gururgarīyān |
na tvatsamo'styabhyadhikaḥ kuto'nyaḥ lokatraye'pyapratimaprabhāva ||43||
tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvāmahamīśamīḍyam |
piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum ||44||
adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito'smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me |
tadeva me darśaya devarūpaṃ prasīda deveśa jagannivāsa ||45||
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastam icchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva |
tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahasrabāho bhava viśvamūrte ||46||
śrī bhagavānuvāca -
mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt |
tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam ||47||
na vedayajñādhyayanairna dānaiḥ na ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ |
evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra ||48||
mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvaḥ dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam |
vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ tadeva me rūpamidaṃ prapaśya ||49||
sañjaya uvāca
ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ |
āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā ||50||
arjuna uvāca
dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana |
idānīmasmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ ||51||
śrī bhagavānuvāca
sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama |
devā apyasya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ ||52||
nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā |
śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavānasi māṃ yathā ||53||
bhaktyā tvananyayā śakyaḥ ahamevaṃvidho'rjuna |
jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca parantapa ||54||
matkarmakṛnmatparamaḥ madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ |
nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava ||55||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde viśvarūpasandarśanayogo nāma ekādaśo'dhyāyaḥ ||