Arunaprashnah — InfoLyter.in

ॐ

ଅରୁଣପ୍ରଶ୍ନଃ

Arunaprashnah

Prasnam Vedic Oriya

ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକ 1

ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଭା॒ସ୍କ॒ରାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହଦ୍ଦ୍ଯୁତିକ॒ରାଯ॑ ଧୀମହି ।

ତନ୍ନୋ॑ ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥

ଓ-ମ୍ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ ॥

ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥

ଅନୁଵାକଃ 1

ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ । ଆପ॑ମାପାମ॒ପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମା-ଦ॒ସ୍ମା-ଦି॒ତୋ-ଽମୁତଃ॑ ॥ 1 ॥

ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ଯୁଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ଯ॑ଶ୍ଚ । ସ॒ହ ସ॑ଞ୍ଚ-ସ୍କ॒ରର୍ଧି॑ଯା । ଵା॒ଯ୍ଵଶ୍ଵା॑ ରଶ୍ମି॒ପତ॑ଯଃ । ମରୀ᳚ଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ॒ ଅଦ୍ରୁ॑ହଃ । ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଭୁ॑ଵନ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ଵାଯ॑ ମେ ସୁତ । ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମ॑ହାମା॒ନାଃ । ମ॒ହ॒ସୋ ମ॑ହସ॒-ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ଦେ॒ଵୀଃ ପ॑ର୍ଜନ୍ଯ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ଵାଯ॑ ମେ ସୁତ ॥ 2 ॥

ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ଯୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରକ୍ଷଃ॑ । ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ଯୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରଘ᳚ମ୍ । ଅପା᳚ଘ୍ରା॒ମପ॑ ଚା॒ଵର୍ତି᳚ମ୍ । ଅପ॑ ଦେ॒ଵୀରି॒ତୋ ହି॑ତ । ଵଜ୍ର॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀରଜୀ॑ତାଗ୍ଶ୍ଚ । ଭୁଵ॑ନ-ନ୍ଦେଵ॒ସୂଵ॑ରୀଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନଦି॑ତି-ନ୍ଦେ॒ଵୀମ୍ । ଯୋନି॑ନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦୀଷ॑ତ । ଶି॒ଵା ନ॒-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦି॒ଵ୍ଯା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧଯଃ । ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ସର॑ସ୍ଵତି । ମା ତେ॒ ଵ୍ଯୋ॑ମ ସ॒ନ୍ଦୃଶି॑ ॥ 3 ॥

(ଅ॒ମୁତଃ॑ - ସୁ॒ - ତୌଷ॑ଧଯୋ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑ )

ଅନୁଵାକଃ 2

ସ୍ମୃତିଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॑-ମୈତି॒ହ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅନୁ॑ମାନ-ଶ୍ଚତୁଷ୍ଟ॒ଯମ୍ । ଏ॒ତୈରାଦି॑ତ୍ଯ ମଣ୍ଡଲମ୍ । ସର୍ଵୈ॑ରେଵ॒ ଵିଧା᳚ସ୍ଯତେ । ସୂର୍ଯୋ॒ ମରୀ॑ଚି॒ମାଦ॑ତ୍ତେ । ସର୍ଵସ୍ମା᳚-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାଦ॒ଧି । ତସ୍ଯାଃ ପାକ ଵି॑ଶେଷେ॒ଣ । ସ୍ମୃ॒ତ-ଙ୍କା॑ଲ ଵି॒ଶେଷ॑ଣମ୍ ॥ ନ॒ଦୀଵ॒ ପ୍ରଭ॑ଵା-ତ୍କା॒ଚିତ୍ । ଅ॒କ୍ଷଯ୍ଯା᳚-ଥ୍ସ୍ଯନ୍ଦ॒ତେ ଯ॑ଥା ॥ 4 ॥

ତାନ୍ନଦ୍ଯୋ-ଽଭି ସ॑ମାଯ॒ନ୍ତି । ସୋ॒ରୁ-ସ୍ସତୀ॑ ନ ନି॒ଵର୍ତ॑ତେ । ଏ॒ଵନ୍ନା॒ନା ସ॑ମୁତ୍ଥା॒ନାଃ । କା॒ଲା-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରି॑ତାଃ । ଅଣୁଶଶ୍ଚ ମ॑ହଶ॒ଶ୍ଚ । ସର୍ଵେ॑ ସମଵ॒ଯନ୍ତ୍ରି॑ ତମ୍ । ସ ତୈ᳚-ସ୍ସ॒ର୍ଵୈ-ସ୍ସ॑ମାଵି॒ଷ୍ଟଃ । ଊ॒ରୁ-ସ୍ସ॑ନ୍ନ ନି॒ଵର୍ତ॑ତେ । ଅଧିସଂଵଁଥ୍ସ॑ରଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ତଦେଵ॑ ଲକ୍ଷ॒ଣେ ॥ 5 ॥

ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମ॑ହଦ୍ଭି॒ଶ୍ଚ । ସ॒ମାରୂ॑ଢଃ ପ୍ର॒ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ପ୍ର॑ତ୍ଯକ୍ଷେ॒ଣ । ନା॒ଧିସ॑ଵଃ ପ୍ର॒ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ । ପ॒ଟରୋ॑ ଵିକ୍ଲି॑ଧଃ ପି॒ଙ୍ଗଃ । ଏ॒ତ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ॒ ଲକ୍ଷ॑ଣମ୍ । ଯତ୍ରୈତ॑-ଦୁପ॒ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ । ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତତ୍ର॒ ନୀଯ॑ତେ । ଏକଗ୍ଂ ହି ଶିରୋ ନା॑ନା ମୁ॒ଖେ । କୃ॒ଥ୍ସ୍ନ-ନ୍ତ॑ଦୃତ॒ ଲକ୍ଷ॑ଣମ୍ ॥ 6 ॥

ଉଭଯତ-ସ୍ସପ୍ତେ᳚ନ୍ଦ୍ରିଯା॒ଣି । ଜ॒ଲ୍ପିତ॑-ନ୍ତ୍ଵେଵ॒ ଦିହ୍ଯ॑ତେ । ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣେ ସଂଵଁ॑ଥ୍ସର॒ସ୍ଯ । ଦକ୍ଷିଣ ଵାମ॑ଯୋଃ ପା॒ର୍ଶ୍ଵଯୋଃ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯଦ୍ଯ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ଯତ୍ । ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ଯୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ଯା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵଃ । ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॒ସ୍ତ୍ଵିତି॑ । ନାତ୍ର॒ ଭୁଵ॑ନମ୍ । ନ ପୂ॒ଷା । ନ ପ॒ଶଵଃ॑ । ନାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ପ୍ରିଯତ॑ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ଏତଦ୍ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ପ୍ରିଯତ॑ମଗ୍ଂ ରୂ॒ପମ୍ । ଯୋ-ଽସ୍ଯ ମହାନର୍ଥ ଉତ୍ପଥ୍ସ୍ଯମା॑ନୋ ଭ॒ଵତି । ଇଦ-ମ୍ପୁଣ୍ଯ-ଙ୍କୁ॑ରୁଷ୍ଵେ॒ତି । ତମାହର॑ଣ-ନ୍ଦ॒ଦ୍ଯାତ୍ ॥ 7 ॥

(ଯ॒ଥା॒ - ଲ॒କ୍ଷ॒ଣ - ଋ॑ତୁ॒ଲକ୍ଷ॑ଣଂ॒ - ଭୁଵ॑ନଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 3

ସା॒କ॒ଞ୍ଜାନାଗ୍ଂ॑ ସ॒ପ୍ତଥ॑ମାହୁ-ରେକ॒ଜମ୍ । ଷଡୁ॑ଦ୍ଯ॒ମା ଋଷ॑ଯୋ ଦେଵ॒ଜା ଇତି॑ । ତେଷା॑ମି॒ଷ୍ଟାନି॒ ଵିହି॑ତାନି ଧାମ॒ଶଃ । ସ୍ଥା॒ତ୍ରେ ରେ॑ଜନ୍ତେ॒ ଵିକୃ॑ତାନି ରୂପ॒ଶଃ । କୋନୁ॑ ମର୍ଯା॒ ଅମି॑ଥିତଃ । ସଖା॒ ସଖା॑ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଜହା॑କୋ ଅ॒ସ୍ମଦୀ॑ଷତେ । ଯସ୍ତି॒ତ୍ଯାଜ॑ ସଖି॒ଵିଦ॒ଗ୍ଂ॒ ସଖା॑ଯମ୍ । ନ ତସ୍ଯ॑ ଵା॒ଚ୍ଯପି॑ ଭା॒ଗୋ ଅ॑ସ୍ତି । ଯଦୀଗ୍ଂ॑ ଶୃ॒ଣୋତ୍ଯ॒ଲକଗ୍ଂ॑ ଶୃଣୋତି ॥ 8 ॥

ନ ହି ପ୍ର॒ଵେଦ॑ ସୁକୃ॒ତସ୍ଯ॒ ପନ୍ଥା॒ମିତି॑ । ଋ॒ତୁର୍-ଋ॑ତୁନା ନୁ॒ଦ୍ଯମା॑ନଃ । ଵିନ॑ନାଦା॒ଭିଧା॑ଵଃ । ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚ ତ୍ରିଗ୍ଂଶ॑କା ଵ॒ଲ୍ଗାଃ । ଶୁ॒କ୍ଲକୃ॑ଷ୍ଣୌ ଚ॒ ଷାଷ୍ଟି॑କୌ । ସା॒ରା॒ଗ॒ଵ॒ସ୍ତ୍ରୈ-ର୍ଜ॒ରଦ॑କ୍ଷଃ । ଵ॒ସ॒ନ୍ତୋ ଵସୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ ସଵି॒ତୁଃ । ପ୍ରୈ॒ଷ॒କୃ-ତ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ସ୍ସ୍ମୃ॑ତଃ । ଅ॒ମୂନା॒ଦଯ॑-ତେତ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍ ॥ 9 ॥

ଅ॒ମୂଗ୍ଶ୍ଚ॑ ପରି॒ରକ୍ଷ॑ତଃ । ଏ॒ତା ଵା॒ଚଃ ପ୍ର॑ଯୁଜ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଯତ୍ରୈ ତ॑ଦୁପ॒ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ ॥ ଏ॒ତଦେ॒ଵ ଵି॑ଜାନୀ॒ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଣ॑-ଙ୍କାଲ॒ପର୍ଯ॑ଯେ । ଵି॒ଶେ॒ଷ॒ଣ-ନ୍ତୁ॑ ଵକ୍ଷ୍ଯା॒ମଃ । ଋ॒ତୂନା᳚-ନ୍ତନ୍ନି॒ବୋଧ॑ତ ॥ ଶୁକ୍ଲଵାସା॑ ରୁଦ୍ର॒ଗଣଃ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମେଣା॑ଵର୍ତ॒ତେ ସ॑ହ । ନି॒ଜହ॑-ନ୍ପୃଥି॑ଵୀଗ୍ଂ ସ॒ର୍ଵାମ୍ ॥ 10 ॥

ଜ୍ଯୋ॒ତିଷା᳚ ଽପ୍ରତି॒ଖ୍ଯେନ॑ ସଃ । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ରୂ॒ପାଣି॑ ଵାସା॒ଗ୍ଂ॒ସି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ନ୍ନି॒ବୋଧ॑ତ । ସଂଵଁଥ୍ସରୀଣ॑-ଙ୍କର୍ମ॒ଫଲମ୍ । ଵର୍ଷାଭି-ର୍ଦ॑ଦତା॒ଗ୍ଂ॒ ସହ । ଅଦୁଃଖୋ॑ ଦୁଃଖ ଚ॑କ୍ଷୁରି॒ଵ । ତଦ୍ମା॑ ପୀତ ଇଵ॒ ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ । ଶୀତେନା᳚ ଵ୍ଯଥ॑ଯନ୍ନି॒ଵ । ରୁ॒ରୁଦ॑କ୍ଷ ଇଵ॒ ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ ॥ ହ୍ଲାଦଯତେ᳚ ଜ୍ଵଲ॑ତଶ୍ଚୈ॒ଵ । ଶା॒ମ୍ଯତ॑ଶ୍ଚାସ୍ଯ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ । ଯାଵୈ ପ୍ରଜା ଭ୍ର॑ଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରାତ୍ତା ଭ୍ର॑ଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯ॒ନ୍ତେ ॥ ଯାଃ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେ ତାଃ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତି । ଵ॒ର୍॒ଷାଭ୍ଯ॑ ଇତ୍ଯ॒ର୍ଥଃ ॥ 11 ॥

(ଶୃ॒ଣୋ॒ - ତ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍ଥ୍ - ସ॒ର୍ଵା - ମେ॒ଵ ଷଟ୍ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 4

ଅକ୍ଷି॑ଦୁଃ॒ଖୋତ୍ଥି॑ତସ୍ଯୈ॒ଵ । ଵି॒ପ୍ରସ॑ନ୍ନେ କ॒ନୀନି॑କେ । ଆଙ୍କ୍ତେ ଚାଦ୍ଗ॑ଣ-ନ୍ନା॒ସ୍ତି । ଋ॒ଭୂଣା᳚-ନ୍ତନ୍ନି॒ବୋଧ॑ତ । କ॒ନ॒କା॒ଭାନି॑ ଵାସା॒ଗ୍ଂ॒ସି । ଅ॒ହତା॑ନି ନି॒ବୋଧ॑ତ । ଅନ୍ନମଶ୍ର୍ନୀତ॑ ମୃଜ୍ମୀ॒ତ । ଅ॒ହଂ-ଵୋଁ॑ ଜୀଵ॒ନପ୍ର॑ଦଃ । ଏ॒ତା ଵା॒ଚଃ ପ୍ର॑ଯୁଜ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଶ॒ରଦ୍ଯ॑ତ୍ରୋପ॒ ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ ॥ 12 ॥

ଅଭିଧୂନ୍ଵନ୍ତୋ-ଽଭିଘ୍ନ॑ନ୍ତ ଇ॒ଵ । ଵା॒ତଵ॑ନ୍ତୋ ମ॒ରୁଦ୍ଗ॑ଣାଃ । ଅମୁତୋ ଜେତୁମିଷୁମୁ॑ଖମି॒ଵ । ସନ୍ନଦ୍ଧା-ସ୍ସହ ଦ॑ଦୃଶେ॒ ହ । ଅପଦ୍ଧ୍ଵସ୍ତୈ-ର୍ଵସ୍ତିଵ॑ର୍ଣୈରି॒ଵ । ଵି॒ଶି॒ଖାସଃ॑ କପ॒ର୍ଦିନଃ ।ଅକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଯୋଥ୍ସ୍ଯ॑ମାନ॒ସ୍ଯ । କୃ॒ଦ୍ଧସ୍ଯେ॑ଵ॒ ଲୋହି॑ନୀ । ହେମତଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ ଵି॒ଦ୍ଯାତ୍ । ଅ॒କ୍ଷ୍ଣଯୋଃ᳚, କ୍ଷିପ॒ଣୋରି॑ଵ ॥ 13 ॥

ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ-ନ୍ଦେଵ॑ଲୋକେ॒ଷୁ । ମ॒ନୂନା॑ମୁଦ॒କ-ଙ୍ଗୃ॑ହେ । ଏ॒ତା ଵା॒ଚଃ ପ୍ର॑ଵଦ॒ନ୍ତୀଃ । ଵୈ॒ଦ୍ଯୁତୋ॑ ଯାନ୍ତି॒ ଶୈଶି॑ରୀଃ । ତା ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଵ॑ମାନା॒ ଅନ୍ଵୈ᳚କ୍ଷତ । ଇ॒ହ ଜୀ॑ଵି॒କାମ-ପ॑ରିପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି । ଇ॒ହେହ ଵଃ॑ ସ୍ଵତ॒ପସଃ । ମରୁ॑ତ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ତ୍ଵଚଃ । ଶର୍ମ॑ ସ॒ପ୍ରଥା॒ ଆଵୃ॑ଣେ ॥ 14 ॥

(ଦୃଶ୍ଯ॑ତ - ଇ॒ଵା - ଵୃ॑ଣେ)

ଅନୁଵାକମ୍ଜ୍ 5

ଅତି॑ ତା॒ମ୍ରାଣି॑ ଵାସା॒ଗ୍ଂ॒ସି । ଅ॒ଷ୍ଟିଵ॑ଜ୍ରି ଶ॒ତଘ୍ନି॑ ଚ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଵିପ୍ର॑ହର॒ନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିଜି॑ହ୍ଵ ଅ॒ସଶ୍ଚ॑ତ । ନୈଵ ଦେଵୋ॑ ନ ମ॒ର୍ତ୍ଯଃ । ନ ରାଜା ଵ॑ରୁଣୋ॒ ଵିଭୁଃ । ନାଗ୍ନି-ର୍ନେନ୍ଦ୍ରୋ ନ ପ॑ଵମା॒ନଃ । ମା॒ତୃକ୍କ॑ଚ୍ଚ ନ॒ ଵିଦ୍ଯ॑ତେ । ଦି॒ଵ୍ଯସ୍ଯୈକା॒ ଧନୁ॑ରାର୍ତ୍ନିଃ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯାମପ॑ରା ଶ୍ରି॒ତା ॥ 15 ॥

ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵମ୍ରି॑ରୂପେ॒ଣ । ଧ॒ନୁର୍ଜ୍ଯା॑-ମଛି॒ନଥ୍ସ୍ଵ॑ଯମ୍ । ତଦି॑ନ୍ଦ୍ର॒ଧନୁ॑ରିତ୍ଯ॒ଜ୍ଯମ୍ । ଅ॒ଭ୍ରଵ॑ର୍ଣେଷୁ॒ ଚକ୍ଷ॑ତେ । ଏତଦେଵ ଶଂଯୋଁ-ର୍ବାର୍ହ॑ସ୍ପତ୍ଯ॒ସ୍ଯ । ଏ॒ତ-ଦ୍ରୁ॑ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଧନୁଃ । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ତ୍ଵେଵ॒ ଧନୁ॑ରାର୍ତ୍ନିଃ । ଶିର॒ ଉତ୍ପି॑ପେଷ । ସ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ଯୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ସ୍ସପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ଯେଣ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ସ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ନୈନଗ୍ଂ॑ ରୁ॒ଦ୍ର ଆରୁ॑କୋ ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 16 ॥

(ଶ୍ରି॒ତା - ଯଜ॑ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 6

ଅ॒ତ୍ଯୂ॒ର୍ଧ୍ଵା॒କ୍ଷୋ-ଽତି॑ରଶ୍ଚାତ୍ । ଶିଶି॑ରଃ ପ୍ର॒ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ । ନୈଵ ରୂପ-ନ୍ନ॑ ଵାସା॒ଗ୍ଂ॒ସି । ନ ଚକ୍ଷୁଃ॑ ପ୍ରତି॒ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ । ଅ॒ନ୍ଯୋନ୍ଯ॒-ନ୍ତୁ ନ॑ ହିଗ୍ଗ୍ସ୍ରା॒ତଃ । ସ॒ତ ସ୍ତ॑-ଦ୍ଦେଵ॒ଲକ୍ଷ॑ଣମ୍ । ଲୋହିତୋ-ଽକ୍ଷ୍ଣି ଶା॑ରଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣିଃ । ସୂ॒ର୍ଯସ୍ଯୋ॑ଦଯ॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ତି । ତ୍ଵ-ଙ୍କରୋଷି॑ ନ୍ଯଞ୍ଜ॒ଲିକାମ୍ । ତ୍ଵ॒-ଙ୍କରୋ॑ଷି ନି॒ଜାନୁ॑କାମ୍ ॥ 17 ॥

ନିଜାନୁକାମେ᳚ ନ୍ଯଞ୍ଜ॒ଲିକା । ଅମୀ ଵାଚ-ମୁପାସ॑ତାମି॒ତି । ତସ୍ମୈ ସର୍ଵ ଋତଵୋ॑ ନମ॒ନ୍ତେ । ମର୍ଯାଦା କରତ୍ଵା-ତ୍ପ୍ର॑ପୁରୋ॒ଧାମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ॑ ଆପ୍ନୋ॒ତି । ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ସ ଖଲୁ ସଂଵଁଥ୍ସର ଏତୈ-ସ୍ସେନାନୀ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସର୍ଵାନ୍-କାମାନ॑ଭିଵ॒ହତି । ସ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଃ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ 18 ॥

ଅଵ॑ ଦ୍ର॒ଫ୍ସୋ ଅଗ୍ଂ॑ଶ॒ମତୀ॑ମତିଷ୍ଠତ୍ । ଇ॒ଯା॒ନଃ କୃ॒ଷ୍ଣୋ ଦ॒ଶଭିଃ॑ ସ॒ହସ୍ରୈଃ᳚ । ଆଵ॒ର୍ତ-ମିନ୍ଦ୍ର॒-ଶ୍ଶଚ୍ଯା॒ ଧମ॑ନ୍ତମ୍ । ଉପସ୍ନୁହି ତ-ନ୍ନୃମଣା-ମଥ॑ଦ୍ରାମି॒ତି । ଏତଯୈ ଵେନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଲା ଵୃ॑କ୍ଯା ସ॒ହ । ଅସୁରା-ନ୍ପ॑ରିଵୃ॒ଶ୍ଚତି । ପୃଥି॑ଵ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୁମ॑ତୀ । ତାମ॒ନ୍ଵ-ଵ॑ସ୍ଥିତ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ଦି॒ଵଞ୍ଚ॑ । ନୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷା-ଽଽଚାର୍ଯା᳚-ନ୍ତେଵା॒ସିନୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ମୈ᳚ ଦ୍ରୁହ୍ଯା॒ତାମ୍ । ଯୋ ଦ୍ରୁ॒ହ୍ଯତି । ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ସ୍ଵ॑ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କାତ୍ । ଇତ୍ଯୃତୁ ମ॑ଣ୍ଡଲା॒ନି । ସୂର୍ଯ ମଣ୍ଡଲା᳚ ନ୍ଯାଖ୍ଯା॒ଯିକାଃ । ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଗ୍ଂସ॑ନିର୍ଵ॒ଚନାଃ ॥ 19 ॥

(ନି॒ଜାନୁ॑କାଂ॒ - ଭଵ॑ତି - ଦ୍ରୁହ୍ଯା॒ତା-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 7

ଆରୋଗୋ ଭ୍ରାଜଃ ପଟରଃ॑ ପତ॒ଙ୍ଗଃ । ସ୍ଵର୍ଣରୋ ଜ୍ଯୋତିଷୀମାନ୍॑. ଵିଭା॒ସଃ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଦିଵମା॑ତପ॒ନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁର॑ନ୍ତ ଇ॒ତି । କଶ୍ଯ॑ପୋ-ଽଷ୍ଟ॒ମଃ । ସ ମହାମେରୁ-ନ୍ନ॑ ଜହା॒ତି । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି । ଯତ୍ତେ॒ ଶିଲ୍ପ॑-ଙ୍କଶ୍ଯପ ରୋଚ॒ନାଵ॑ତ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଵ॑-ତ୍ପୁଷ୍କ॒ଲ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁ । ଯସ୍ମି॒-ନ୍ଥ୍ସୂର୍ଯା॒ ଅର୍ପି॑ତା-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସା॒କମ୍ ॥ 20 ॥

ତସ୍ମି-ନ୍ରାଜାନ-ମଧିଵିଶ୍ରଯେ॑ମମି॒ତି । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ କଶ୍ଯପା-ଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑-ର୍ଲଭ॒ନ୍ତେ । ତାନ୍ଥ୍ସୋମଃ କଶ୍ଯପାଦଧି॑ ନିର୍ଧ॒ମତି । ଭ୍ରସ୍ତା କର୍ମ କୃ॑ଦିଵୈ॒ଵମ୍ ॥ ପ୍ରାଣୋ ଜୀଵାନୀନ୍ଦ୍ରିଯ॑ ଜୀଵା॒ନି । ସପ୍ତ ଶୀର୍ଷ॑ଣ୍ଯାଃ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ସୂର୍ଯା ଇ॑ତ୍ଯାଚା॒ର୍ଯାଃ । ଅପଶ୍ଯମହ ମେତାନ୍-ଥ୍ସପ୍ତ ସୂ᳚ର୍ଯାନି॒ତି । ପଞ୍ଚକର୍ଣୋ॑ ଵାଥ୍ସ୍ଯା॒ଯନଃ । ସପ୍ତକର୍ଣ॑ଶ୍ଚ ପ୍ଲା॒କ୍ଷିଃ ॥ 21 ॥

ଆନୁଶ୍ରଵିକ ଏଵ ନୌ କଶ୍ଯ॑ପ ଇ॒ତି । ଉଭୌ॑ ଵେଦ॒ଯିତେ । ନ ହି ଶେକୁମିଵ ମହାମେ॑ରୁ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ତୁମ୍ । ଅପଶ୍ଯମହମେତ-ଥ୍ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲ-ମ୍ପରିଵ॑ର୍ତମା॒ନମ୍ । ଗା॒ର୍ଗ୍ଯଃ ପ୍ରା॑ଣତ୍ରା॒ତଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ତ ମ॑ହାମେ॒ରୁମ୍ । ଏକ॑ଞ୍ଚାଜ॒ହତମ୍ । ଭ୍ରାଜପଟର ପତ॑ଙ୍ଗା ନି॒ହନେ । ତିଷ୍ଠନ୍ନା॑ତପ॒ନ୍ତି । ତସ୍ମା॑ଦି॒ହ ତପ୍ତ୍ରି॑ ତପାଃ ॥ 22 ॥

ଅ॒ମୁତ୍ରେ॒ତରେ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ହା ତପ୍ତ୍ରି॑ ତପାଃ । ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି । ସ॒ପ୍ତ ସୂର୍ଯା॒ ଦିଵ॒-ମନୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ । ତାନ॒ନ୍ଵେତି॑ ପ॒ଥିଭି॑-ର୍ଦକ୍ଷି॒ଣାଵାନ୍॑ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଘୃତମା॑ତପ॒ନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁର॑ନ୍ତ ଇ॒ତି ॥ ସପ୍ତର୍ତ୍ଵିଜ-ସ୍ସୂର୍ଯା ଇ॑ତ୍ଯାଚା॒ର୍ଯାଃ । ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି । ସ॒ପ୍ତ ଦିଶୋ॒ ନାନା॑ ସୂର୍ଯାଃ ॥ 23 ॥

ସ॒ପ୍ତ ହୋତା॑ର ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ । ଦେଵା ଆଦିତ୍ଯା॑ ଯେ ସ॒ପ୍ତ । ତେଭି-ସ୍ସୋମାଭୀ ରକ୍ଷ॑ଣ ଇ॒ତି । ତଦ॑ପ୍ଯାମ୍ନା॒ଯଃ । ଦିଗ୍ଭ୍ରାଜ ଋତୂ᳚ନ୍ କରୋ॒ତି । ଏତ॑ଯୈଵା॒ଵୃତା ଽଽସହସ୍ରସୂର୍ଯତାଯା ଇତି ଵୈ॑ଶମ୍ପା॒ଯନଃ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି । ଯଦ୍ଦ୍ଯାଵ॑ ଇନ୍ଦ୍ର ତେ ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶ॒ତ-ମ୍ଭୂମୀଃ᳚ । ଉ॒ତ ସ୍ଯୁଃ । ନ ତ୍ଵା॑ ଵଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସ॒ହସ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯାଃ᳚ । 24 ॥

ଅନୁ ନ ଜାତମଷ୍ଟ ରୋଦ॑ସୀ ଇ॒ତି । ନାନା ଲିଙ୍ଗତ୍ଵା-ଦୃତୂନା-ନ୍ନାନା॑ ସୂର୍ଯ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ଵ୍ଯଵସି॑ତା ଇ॒ତି । ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲା-ନ୍ଯଷ୍ଟା॑ତ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵମ୍ । ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି ॥ ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯା॒ଗ୍ନେଃ । ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସୂର୍ଯ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁ॑ଷଶ୍ଚେ॒ତି ॥ 25 ॥

(ସା॒କଂ - ପ୍ଲା॒କ୍ଷି - ସ୍ତପ୍ତ୍ରି॑ତପା॒ - ନାନା॑ସୂର୍ଯାଃ॒ - ସୂର୍ଯା॒ - +ନଵ॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 8

କ୍ଵେଦମଭ୍ର॑-ନ୍ନିଵି॒ଶତେ । କ୍ଵାଯଗ୍ଂ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ମି॑ଥଃ । କ୍ଵାହଃ କ୍ଵେଯ-ନ୍ଦେ॑ଵ ରା॒ତ୍ରୀ । କ୍ଵ ମାସା ଋ॑ତଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରିତାଃ ॥ ଅର୍ଧମାସା॑ ମୁହୂ॒ର୍ତାଃ । ନିମେଷାସ୍ତୁ॑ଟିଭିଃ॒ (ନିମେଷାସ୍ତ୍ର॑ଟିଭିଃ॒) ସହ । କ୍ଵେମା ଆପୋ ନି॑ଵିଶ॒ନ୍ତେ । ଯ॒ଦୀତୋ॑ ଯାନ୍ତି॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି ॥ କାଲା ଅଫ୍ସୁ ନି॑ଵିଶ॒ନ୍ତେ । ଆ॒ପ-ସ୍ସୂର୍ଯେ॑ ସ॒ମାହି॑ତାଃ । 26 ।

ଅଭ୍ରା᳚ଣ୍ଯ॒ପଃ ପ୍ର॑ପଦ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଵି॒ଦ୍ଯୁଥ୍ସୂର୍ଯେ॑ ସ॒ମାହି॑ତା । ଅନଵର୍ଣେ ଇ॑ମେ ଭୂ॒ମୀ । ଇ॒ଯଞ୍ଚା॑ସୌ ଚ॒ ରୋଦ॑ସୀ । କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵିଦତ୍ରାନ୍ତ॑ରା ଭୂ॒ତମ୍ । ଯେ॒ନେମେ ଵି॑ଧୃତେ॒ ଉଭେ । ଵି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ଵିଧୃ॑ତେ ଭୂ॒ମୀ । ଇ॒ତି ଵ॑ଥ୍ସସ୍ଯ॒ ଵେଦ॑ନା । ଇରା॑ଵତୀ ଧେନୁ॒ମତୀ॒ ହି ଭୂ॒ତମ୍ । ସୂ॒ଯ॒ଵ॒ସିନୀ॒ ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ଯେ᳚ । 27 ।

ଵ୍ଯ॑ଷ୍ଟଭ୍ନା॒-ଦ୍ରୋଦ॑ସୀ॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ତେ । ଦା॒ଧର୍ଥ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ॒ଭିତୋ॑ ମ॒ଯୂଖୈଃ᳚ । କିନ୍ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ ର୍ବଲ॑ମା॒ହୁଃ । କା॒ ଦୀପ୍ତିଃ॑ କି-ମ୍ପ॒ରାଯ॑ଣମ୍ । ଏକୋ॑ ଯ॒ଦ୍ଧା-ର॑ଯ ଦ୍ଦେ॒ଵଃ । ରେ॒ଜତୀ॑ ରୋଦ॒ସୀ ଉ॑ଭେ । ଵାତାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ-ର୍ବ॑ଲ ମା॒ହୁଃ । ଅ॒କ୍ଷରା᳚-ଦ୍ଦୀପ୍ତି॒ ରୁଚ୍ଯ॑ତେ । ତ୍ରି॒ପଦା॒ଦ୍ଧାର॑ଯ-ଦ୍ଦେ॒ଵଃ । ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ॑ରେକ॒-ମୁତ୍ତ॑ମମ୍ ॥ 28 ॥

ଅ॒ଗ୍ନଯୋ॑ ଵାଯ॑ଵଶ୍ଚୈ॒ଵ । ଏ॒ତଦ॑ସ୍ଯ ପ॒ରାଯ॑ଣମ୍ । ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା ପ॑ର-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁମ୍ । ଅ॒ଵମ॑-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଞ୍ଚ॑ତୁମ୍ । ଲୋ॒କଞ୍ଚ॒ ପୁଣ୍ଯ॑ପାପା॒ନାମ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ପୃ॑ଚ୍ଛାମି॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି ॥ ଅ॒ମୁମା॑ହୁଃ ପ॑ର-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁମ୍ । ପ॒ଵମା॑ନ-ନ୍ତୁ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ମମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵାଵ॑ମୋ ମୃ॒ତ୍ଯୁଃ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା᳚-ଶ୍ଚତୁ॒ରୁଚ୍ଯ॑ତେ ॥ 29 ॥

ଅ॒ନା॒ଭୋ॒ଗାଃ ପ॑ର-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁମ୍ । ପା॒ପା-ସ୍ସଂ॑ଯଁନ୍ତି॒ ସର୍ଵ॑ଦା । ଆଭୋଗାସ୍ତ୍ଵେଵ॑ ସଂଯଁ॒ନ୍ତି । ଯ॒ତ୍ର ପୁ॑ଣ୍ଯକୃ॒ତୋ ଜ॑ନାଃ । ତତୋ॑ ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ॑ମାଯ॒ନ୍ତି । ଚ॒ତୁମ॑ଗ୍ନିଞ୍ଚ॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି । ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା॑ ପାପ॒କୃତଃ । ଯ॒ତ୍ର ଯା॑ତଯ॒ତେ ଯ॑ମଃ । ତ୍ଵନ୍ନସ୍ତ--ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରବ୍ରୂ॒ହି । ଯ॒ଦି ଵେ᳚ତ୍ଥା-ଽସ॒ତୋ ଗୃ॑ହାନ୍ ॥ 30 ॥

କ॒ଶ୍ଯପା॑ ଦୁଦି॑ତା-ସ୍ସୂ॒ର୍ଯାଃ । ପା॒ପାନ୍ନି॑ର୍ଘ୍ନନ୍ତି॒ ସର୍ଵ॑ଦା । ରୋଦସ୍ଯୋରନ୍ତ॑-ର୍ଦେଶେ॒ଷୁ । ତତ୍ର ନ୍ଯସ୍ଯନ୍ତେ॑ ଵାସ॒ଵୈଃ । ତେ ଽଶରୀରାଃ ପ୍ର॑ପଦ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଯ॒ଥା ଽପୁ॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ କର୍ମ॑ଣଃ । ଅପା᳚ଣ୍ଯ॒ପାଦ॑ କେଶା॒ସଃ । ତ॒ତ୍ର ତେ॑-ଽଯୋନି॒ଜା ଜ॑ନାଃ । ମୃତ୍ଵା ପୁନର୍ମୃତ୍ଯୁ-ମା॑ପଦ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଅ॒ଦ୍ଯମା॑ନା-ସ୍ସ୍ଵ॒କର୍ମ॑ଭିଃ । 31 ।

ଆଶାତିକାଃ କ୍ରିମ॑ଯ ଇ॒ଵ । ତତଃ ପୂଯନ୍ତେ॑ ଵାସ॒ଵୈଃ । ଅପୈ॑ତ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଖଲ୍ଵୈଵଂ॑-ଵିଁଦ୍ବ୍ରା॒ହ୍ମଣଃ । ଦୀ॒ର୍ଘଶ୍ରୁ॑ତ୍ତମୋ॒ ଭଵ॑ତି । କଶ୍ଯ॑ପ॒ସ୍ଯାତି॑ଥି॒-ସ୍ସିଦ୍ଧଗ॑ମନ॒-ସ୍ସିଦ୍ଧାଗ॑ମନଃ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଆଯସ୍ମିନ୍᳚-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଵା॑ସ॒ଵାଃ । ରୋହ॑ନ୍ତି ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯା॑ ରୁହଃ॑ । 32 ।

ଋଷି॑ର୍ହ ଦୀର୍ଘ॒ଶ୍ରୁତ୍ତ॑ମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଘର୍ମୋ ଅତି॑ଥିରି॒ତି । କଶ୍ଯପଃ ପଶ୍ଯ॑କୋ ଭ॒ଵତି । ଯଥ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପରିପଶ୍ଯତୀ॑ତି ସୌ॒କ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ । ଅଥାଗ୍ନେ॑ରଷ୍ଟପୁ॑ରୁଷ॒ସ୍ଯ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି । ଅଗ୍ନେ॒ ନଯ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ଯେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁ॒ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣମେନଃ॑ । ଭୂଯିଷ୍ଠାନ୍ତେ ନମ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁ॑ଧେମେ॒ତି ॥ 33 ॥

(ସ॒ମାହି॑ତା - ଦଶ॒ସ୍ଯେ॑ - ଉତ୍ତ॑ମ॒-ମୁଚ୍ଯ॑ତେ-ଗୃହାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒କର୍ମ॑ଭିଃ-ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯା॑ ରୁହ॑-ଇ॒ତି)

ଅନୁଵାକଃ 9

ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତ॑ଵେଦା॒ଶ୍ଚ । ସହୋଜା ଅ॑ଜିରା॒ପ୍ରଭୁଃ । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନ॑ର୍ଯାପା॒ଶ୍ଚ । ପ॒ଙ୍କ୍ତିରା॑ଧାଶ୍ଚ॒ ସପ୍ତ॑ମଃ । ଵିସର୍ପେଵା-ଽଷ୍ଟ॑ମୋ-ଽଗ୍ନୀ॒ନାମ୍ । ଏତେ-ଽଷ୍ଟୌ ଵସଵଃ, କ୍ଷି॑ତା ଇ॒ତି । ଯଥର୍ତ୍ଵେ-ଵାଗ୍ନେ-ରର୍ଚିର୍ଵର୍ଣ॑ ଵିଶେ॒ଷାଃ । ନୀଲାର୍ଚିଶ୍ଚ ପୀତକା᳚ର୍ଚିଶ୍ଚେ॒ତି । ଅଥ ଵାଯୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ଯୈକାଦଶ॑ସ୍ତ୍ରୀକ॒ସ୍ଯ । ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନା ଵ୍ଯ॑ଵଦା॒ତାଃ ॥ 34 ॥

ଯାଶ୍ଚ ଵାସୁ॑କି ଵୈ॒ଦ୍ଯୁତାଃ । ରଜତାଃ ପରୁ॑ଷା-ଶ୍ଶ୍ଯା॒ମାଃ । କପିଲା ଅ॑ତିଲୋ॒ହିତାଃ । ଊର୍ଧ୍ଵା ଅଵପ॑ତନ୍ତା॒ଶ୍ଚ । ଵୈଦ୍ଯୁତ ଇ॑ତ୍ଯେକା॒ଦଶ । ନୈନଂ-ଵୈଁଦ୍ଯୁତୋ॑ ହିନ॒ସ୍ତି । ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ସ ହୋଵାଚ ଵ୍ଯାସଃ ପା॑ରାଶ॒ର୍ଯଃ । ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଧମେଵାହ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମୈ᳚ଚ୍ଛମି॒ତି । ନ ତ୍ଵକା॑ମଗ୍ଂ ହ॒ନ୍ତି ॥ 35 ॥

ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ଅଥ ଗ॑ନ୍ଧର୍ଵ॒ଗଣାଃ । ସ୍ଵାନ॒ ଭ୍ରାଟ୍ । ଅଙ୍ଘା॑ରି॒-ର୍ବମ୍ଭା॑ରିଃ । ହସ୍ତ॒-ସ୍ସୁହ॑ସ୍ତଃ । କୃଶା॑ନୁର୍ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁଃ । ମୂର୍ଧନ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୂ᳚ର୍ଯଵ॒ର୍ଚାଃ । କୃତିରିତ୍ଯେକାଦଶ ଗ॑ନ୍ଧର୍ଵ॒ଗଣାଃ । ଦେଵାଶ୍ଚ ମ॑ହାଦେ॒ଵାଃ । ରଶ୍ମଯଶ୍ଚ ଦେଵା॑ ଗର॒ଗିରଃ ॥ 36 ॥

ନୈନ-ଙ୍ଗରୋ॑ ହିନ॒ସ୍ତି । ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ଗୌ॒ରୀ ମି॑ମାଯ ସଲି॒ଲାନି॒ ତକ୍ଷ॑ତୀ । ଏକ॑ପଦୀ ଦ୍ଵି॒ପଦୀ॒ ସା ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ । ଅ॒ଷ୍ଟାପ॑ଦୀ॒ ନଵ॑ପଦୀ ବଭୂ॒ଵୁଷୀ᳚ । ସହସ୍ରାକ୍ଷରା ପରମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନି॒ତି । ଵାଚୋ॑ ଵିଶେ॒ଷଣମ୍ । ଅଥ ନିଗଦ॑ଵ୍ଯାଖ୍ଯା॒ତାଃ । ତାନନୁକ୍ର॑ମିଷ୍ଯା॒ମଃ । ଵ॒ରାହଵଃ॑-ସ୍ଵତ॒ପସଃ ॥ 37 ॥

ଵି॒ଦ୍ଯୁ-ନ୍ମ॑ହସୋ॒ ଧୂପ॑ଯଃ । ଶ୍ଵାପଯୋ ଗୃହମେଧା᳚ଶ୍ଚେତ୍ଯେ॒ତେ । ଯେ॒ ଚେମେ-ଽଶି॑ମିଵି॒ଦ୍ଵିଷଃ । ପର୍ଜନ୍ଯା-ସ୍ସପ୍ତ ପୃଥିଵୀମଭିଵ॑ର୍ଷ॒ନ୍ତି । ଵୃଷ୍ଟି॑ଭିରି॒ତି । ଏତଯୈଵ ଵିଭକ୍ତି ଵି॑ପରୀ॒ତାଃ । ସ॒ପ୍ତଭି॒ର୍ଵାତୈ॑ ରୁଦୀ॒ରିତାଃ । ଅମୂଂ-ଲୋଁକା-ନଭିଵ॑ର୍ଷ॒ନ୍ତି । ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି । ସ॒ମା॒ନ-ମେ॒ତଦୁଦ॑କମ୍ ॥ 38 ॥

ଉ॒ଚ୍ଚୈତ୍ଯ॑ଵ॒ ଚାହ॑ଭିଃ । ଭୂମି॑-ମ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॒ ଜିନ୍ଵ॑ନ୍ତି । ଦିଵ-ଞ୍ଜିନ୍ଵନ୍-ତ୍ଯଗ୍ନ॑ଯ ଇ॒ତି । ଯଦକ୍ଷ॑ର-ମ୍ଭୂ॒ତକୃ॑ତମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା ଉ॒ପାସ॑ତେ । ମ॒ହର୍ଷି॑ମସ୍ଯ ଗୋ॒ପ୍ତାର᳚ମ୍ । ଜ॒ମଦ॑ଗ୍ନି॒-ମକୁ॑ର୍ଵତ । ଜ॒ମଦ॑ଗ୍ନି॒-ରାପ୍ଯା॑ଯତେ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତ॒ରୈଃ । ରାଜ୍ଞ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ତୃ॒ପ୍ତାସଃ॑ ॥ 39 ॥

ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵତା । ଶି॒ଵା ନଃ॑ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶଃ॑ ॥ ତଚ୍ଛଂ॒ଯୋଁରା ଵୃ॑ଣୀମହେ । ଗା॒ତୁଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞାଯ॑ । ଗା॒ତୁଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞପ॑ତଯେ । ଦୈଵୀ᳚ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିର॑ସ୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ର୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ଯଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଜି॑ଗାତୁ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ଶନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଦ୍ଵି॒ପଦେ᳚ । ଶଞ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ । ସୋମପା(3) ଅସୋମପା(3) ଇତି ନିଗଦ॑ଵ୍ଯାଖ୍ଯା॒ତାଃ ॥ 40 ॥

(ଵ୍ଯ॒ଵ॒ଦା॒ତା - ହ॒ନ୍ତି-ଗ॑ର॒ଗିର - ସ୍ତ॒ପସ - ଉଦ॑କଂ - ତୃପ୍ତାସ॒ - ଶ୍ଵତୁ॑ଷ୍ପଦ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 10

ସ॒ହ॒ସ୍ର॒ଵୃଦି॑ଯ-ମ୍ଭୂ॒ମିଃ । ପ॒ରଂ-ଵ୍ଯୋଁ॑ମ ସ॒ହସ୍ର॑ଵୃତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ ଭୁଜ୍ଯୂ॑ ନାସ॒ତ୍ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵସ୍ଯ॑ ଜଗ॒ତସ୍ପ॑ତୀ ॥ ଜାଯା ଭୂମିଃ ପ॑ତିର୍ଵ୍ଯୋ॒ମ । ମି॒ଥୁନ॑ନ୍ତା ଅ॒ତୁର୍ଯ॑ଥୁଃ । ପୁତ୍ରୋ ବୃହସ୍ପ॑ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରଃ । ସ॒ରମା॑ ଇତି॑ ସ୍ତ୍ରୀପୁ॒ମମ୍ ॥ ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଵାଁ॑ମ॒ନ୍ଯଦ୍ଯ॑ଜ॒ତଂ-ଵାଁ॑ମ॒ନ୍ଯତ୍ । ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ଯୌରି॑ଵ ସ୍ଥଃ ॥ 41 ॥

ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ଯା ଅଵ॑ଥ-ସ୍ସ୍ଵଧାଵନ୍ତୌ । ଭ॒ଦ୍ରା ଵା᳚-ମ୍ପୂଷଣାଵି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ । ଵାସା᳚ତ୍ଯୌ ଚି॒ତ୍ରୌ ଜଗ॑ତୋ ନି॒ଧାନୌ᳚ । ଦ୍ଯାଵା॑ଭୂମୀ ଚ॒ରଥଃ॑ ସ॒ଗ୍ଂ॒ ସଖା॑ଯୌ । ତାଵ॒ଶ୍ଵିନା॑ ରା॒ସଭା᳚ଶ୍ଵା॒ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ଶୁ॒ଭ॒ସ୍ପ॒ତୀ॒ ଆ॒ଗତଗ୍ଂ॑ ସୂ॒ର୍ଯଯା॑ ସ॒ହ । ତ୍ଯୁଗ୍ରୋ॑ ହ ଭୁ॒ଜ୍ଯୁ-ମ॑ଶ୍ଵିନୋଦ ମେ॒ଘେ । ର॒ଯିନ୍ନ କଶ୍ଚି॑-ନ୍ମମୃ॒ଵାଁ(2) ଅଵା॑ହାଃ । ତମୂ॑ହଥୁ-ର୍ନୌ॒ଭିରା᳚ତ୍ମ॒ନ୍-ଵତୀ॑ଭିଃ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରି॒କ୍ଷ॒ ପ୍ରୁଡ୍ଭି॒ର-ପୋ॑ଦକାଭିଃ ॥ 42 ॥

ତି॒ସ୍ରଃ, କ୍ଷପ॒ସ୍ତ୍ରିରହା॑ ଽତି॒ଵ୍ରଜ॑ଦ୍ଭିଃ । ନାସ॑ତ୍ଯା ଭୁ॒ଜ୍ଯୁମୂ॑ହଥୁଃ ପତ॒ଙ୍ଗୈଃ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଧନ୍ଵ॑ନ୍ନା॒ର୍ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ପା॒ରେ । ତ୍ରି॒ଭୀ ରଥୈ᳚-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଦ୍ଭି॒-ଷ୍ଷଡ॑ଶ୍ଵୈଃ । ସ॒ଵି॒ତାରଂ॒-ଵିଁତ॑ନ୍ଵନ୍ତମ୍ । ଅନୁ॑ବଦ୍ଧ୍ନାତି ଶାମ୍ବ॒ରଃ । ଆପପୂର୍ଷଂ-ବ॑ରଶ୍ଚୈ॒ଵ । ସ॒ଵିତା॑ ଽରେପ॒ସୋ॑ ଽଭଵତ୍ । ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁତୃପ୍ତଂ-ଵିଁ॑ଦିତ୍ଵୈ॒ଵ । ବ॒ହୁସୋ॑ମ ଗି॒ରଂ-ଵଁ॑ଶୀ ॥ 43 ॥

ଅନ୍ଵେତି ତୁଗ୍ରୋ ଵ॑କ୍ରିଯା॒ନ୍ତମ୍ । ଆଯସୂଯାନ୍-ଥ୍ସୋମ॑ତୃଫ୍ସୁ॒ଷୁ । ସ ସଙ୍ଗ୍ରାମ-ସ୍ତମୋ᳚ଦ୍ଯୋ-ଽତ୍ଯୋ॒ତଃ । ଵାଚୋ ଗାଃ ପି॑ପାତି॒ ତତ୍ । ସ ତଦ୍ଗୋଭି-ସ୍ସ୍ତଵା᳚ ଽତ୍ଯେତ୍ଯ॒ନ୍ଯେ । ର॒କ୍ଷସା॑ ଽନନ୍ଵି॒ତାଶ୍ଚ॑ ଯେ । ଅ॒ନ୍ଵେତି॒ ପରି॑ଵୃତ୍ତ୍ଯା॒-ଽସ୍ତଃ । ଏ॒ଵମେ॒ତୌ ସ୍ଥୋ॑ ଅଶ୍ଵିନା । ତେ ଏ॒ତେ ଦ୍ଯୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋଃ । ଅହ॑ରହ॒-ର୍ଗର୍ଭ॑ନ୍ଦଧାଥେ ॥ 44 ॥

ତଯୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସା ଵ॑ହୋରା॒ତ୍ରେ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ଅହଃ॑ । ଦି॒ଵୋ ରାତ୍ରିଃ॑ । ତା ଅଵି॑ସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପ॑ତୀ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ତଯୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚା॑-ଦି॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ । ରା॒ତ୍ରେର୍ଵ॒ଥ୍ସଃ । ଶ୍ଵେ॒ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଃ । ଅହ୍ନୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ ॥ 45 ॥

ତା॒ମ୍ରୋ ଅ॑ରୁ॒ଣଃ । ତା ଅଵି॑ସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପ॑ତୀ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ତଯୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ । ଵୃ॒ତ୍ରଶ୍ଚ॑ ଵୈଦ୍ଯୁ॒ତଶ୍ଚ॑ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵୃ॒ତ୍ରଃ । ଵୈ॒ଦ୍ଯୁତ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॑ । ତା ଅଵି॑ସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପ॑ତୀ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ତଯୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ ॥ 46 ॥

ଉ॒ଷ୍ମା ଚ॑ ନୀହା॒ରଶ୍ଚ॑ । ଵୃ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॒ଷ୍ମା । ଵୈ॒ଦ୍ଯୁ॒ତସ୍ଯ॑ ନୀହା॒ରଃ । ତୌ ତାଵେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ପଦ୍ଯେତେ ॥ ସେଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରୀ॑ ଗ॒ର୍ଭିଣୀ॑ ପୁ॒ତ୍ରେଣ॒ ସଂଵଁ॑ସତି । ତସ୍ଯା॒ ଵା ଏ॒ତଦୁ॒ଲ୍ବଣ᳚ମ୍ । ଯଦ୍ରାତ୍ରୌ॑ ର॒ଶ୍ମଯଃ॑ । ଯଥା॒ ଗୋର୍ଗ॒ର୍ଭିଣ୍ଯା॑ ଉ॒ଲ୍ବଣ᳚ମ୍ । ଏ॒ଵମେ॒ତସ୍ଯା॑ ଉ॒ଲ୍ବଣ᳚ମ୍ । ପ୍ରଜଯିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜଯା ଚ ପଶୁଭି॑ଶ୍ଚ ଭ॒ଵତି । ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ଏତମୁଦ୍ଯନ୍ତ-ମପିଯ॑ନ୍ତଞ୍ଚେ॒ତି । ଆଦିତ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯ॑ସ୍ଯ ଵ॒ଥ୍ସଃ । ଅଥ ପଵି॑ତ୍ରାଙ୍ଗି॒ରସଃ ॥ 47 ॥

(ସ୍ଥୋ - ଽପୋ॑ଦକାଭି--ର୍ ଵଶୀ - ଦଧାଥେ - ଅ॒ଗ୍ନି - ସ୍ତଯୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ - ଭ॒ଵତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 11

ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵନ୍ତଃ॒ ପରି॒ଵାଜ॒ମାସ॑ତେ । ପି॒ତୈଷା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ନୋ ଅ॒ଭିର॑କ୍ଷତି ଵ୍ର॒ତମ୍ । ମ॒ହସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରଂ-ଵଁରୁ॑ଣ ସ୍ତି॒ରୋଦ॑ଧେ । ଧୀରା॑ ଇଚ୍ଛେକୁ॒ର୍ଦ୍ଧରୁ॑ଣେଷ୍ଵା॒ରଭ᳚ମ୍ । ପ॒ଵିତ୍ର॑-ନ୍ତେ॒ ଵିତ॑ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତେ᳚ । ପ୍ରଭୁ॒ର୍ଗାତ୍ରା॑ଣି॒ ପର୍ଯେ॑ଷି ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ । ଅତ॑ପ୍ତତନୂ॒-ର୍ନ ତଦା॒ମୋ ଅ॑ଶ୍ନୁତେ । ଶୃ॒ତାସ॒ ଇଦ୍ଵହ॑ନ୍-ତ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସମା॑ଶତ । ବ୍ର॒ହ୍ମା ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଅସ॑ତ-ସ୍ସ॒ଦ୍ଯେ ତତ॑କ୍ଷୁଃ ॥ 48 ॥

ଋଷ॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତାତ୍ରି॑ଶ୍ଚ॒ ଯତ୍ । ସର୍ଵେ-ଽତ୍ରଯୋ ଅ॑ଗସ୍ତ୍ଯ॒ଶ୍ଚ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈ॒-ଶ୍ଶଙ୍କୃ॑ତୋ ଽଵସନ୍ନ୍ । ଅଥ॑ ସଵିତୁ॒-ଶ୍ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଵ॒ସ୍ଯା ଽଵର୍ତି॑କାମସ୍ଯ । ଅ॒ମୀ ଯ ଋକ୍ଷା॒ ନିହି॑ତା ସ ଉ॒ଚ୍ଚା । ନକ୍ତ॒-ନ୍ଦଦୃ॑ଶ୍ରେ॒ କୁହ॑ଚି॒ଦ୍ଦିଵେ॑ଯୁଃ । ଅଦ॑ବ୍ଧାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଵ୍ର॒ତାନି॑ । ଵି॒ଚା॒କଶ॑-ଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମେତି । ତ-ଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵରେ᳚ଣ୍ଯମ୍ । ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଧୀମହି ॥ 49 ।

ଧିଯୋ॒ ଯୋ ନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ ତଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵୃ॑ଣୀମହେ । ଵ॒ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ଭୋଜ॑ନମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଗ୍ଂ॑ ସର୍ଵ॒ଧାତ॑ମମ୍ । ତୁର॒-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ଯ ଧୀମହି । ଅପା॑ଗୂହତ ସଵିତା॒ ତୃଭୀନ୍॑ । ସର୍ଵା᳚-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଅନ୍ଧ॑ସଃ । ନକ୍ତ॑ନ୍ତ;॒ତାନ୍ଯ॑ଭଵ-ନ୍ଦୃ॒ଶେ । ଅସ୍ଥ୍ଯ॒ସ୍ଥ୍ନା ସମ୍ଭ॑ଵିଷ୍ଯାମଃ ॥ ନାମ॒ ନାମୈ॒ଵ ନା॒ମ ମେ᳚ ॥ 50 ॥

ନପୁଗ୍ଂସ॑କ॒-ମ୍ପୁମା॒ଗ୍॒ସ୍ତ୍ର୍ଯ॑ସ୍ମି । ସ୍ଥାଵ॑ରୋ-ଽସ୍ମ୍ଯଥ॒ ଜଙ୍ଗ॑ମଃ । ଯ॒ଜେ-ଽଯକ୍ଷି॒ ଯଷ୍ଟା॒ହେ ଚ॑ । ମଯା॑ ଭୂ॒ତାନ୍ଯ॑ଯକ୍ଷତ । ପ॒ଶଵୋ॑ ମମ॑ ଭୂତା॒ନି । ଅନୂବନ୍ଧ୍ଯୋ ଽସ୍ମ୍ଯ॑ହଂ-ଵିଁ॒ଭୁଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଃ॑ ସ॒ତୀଃ । ତା ଉ॑ ମେ ପୁ॒ଗ୍ଂ॒ସ ଆ॑ହୁଃ । ପଶ୍ଯ॑ଦକ୍ଷ॒ଣ୍ଵାନ୍ନ-ଵିଚେ॑ତଦ॒ନ୍ଧଃ । କ॒ଵିର୍ଯଃ ପୁ॒ତ୍ର-ସ୍ସ ଇ॒ମା ଚି॑କେତ ॥ 51 ॥

ଯସ୍ତା ଵି॑ଜା॒ନା-ଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁଃ ପି॒ତା-ଽସ॑ତ୍ । ଅ॒ନ୍ଧୋ ମଣିମ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ତମ॑ନଙ୍ଗୁଲି॒-ରାଵ॑ଯତ୍ । ଅ॒ଗ୍ରୀ॒ଵଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ତମଜି॑ହ୍ଵ ଅ॒ସଶ୍ଚ॑ତ । ଊର୍ଧ୍ଵମୂଲ-ମ॑ଵାକ୍ଛା॒ଖମ୍ । ଵୃ॒କ୍ଷଂ-ଯାଁ॑ ଵେଦ॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି । ନ ସ ଜାତୁ ଜନଃ॑ ଶ୍ରଦ୍ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ମୃ॒ତ୍ଯୁର୍ମା॑ ମାର॒ଯାଦି॑ତିଃ । ହସିତଗ୍ଂ ରୁଦି॑ତଙ୍ଗୀ॒ତମ୍ ॥ 52 ॥

ଵୀଣା॑ ପଣ ଵ॒ଲାସି॑ତମ୍ । ମୃ॒ତଞ୍ଜୀ॒ଵଞ୍ଚ॑ ଯତ୍କି॒ଞ୍ଚିତ୍ । ଅ॒ଙ୍ଗାନି॑ ସ୍ନେଵ॒ ଵିଦ୍ଧି॑ ତତ୍ । ଅତୃ॑ଷ୍ଯ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ତୃଷ୍ଯ॑ ଧ୍ଯାଯତ୍ । ଅ॒ସ୍ମାଜ୍ଜା॒ତା ମେ॑ ମିଥୂ॒ ଚରନ୍ନ୍॑ । ପୁତ୍ରୋ ନିର୍-ଋତ୍ଯା॑ ଵୈଦେ॒ହଃ । ଅ॒ଚେତା॑ ଯଶ୍ଚ॒ ଚେତ॑ନଃ । ସ॒ ତ-ମ୍ମଣିମ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ସୋ॑-ଽନଙ୍ଗୁଲି॒ରାଵ॑ଯତ୍ । ସୋ॒-ଽଗ୍ରୀ॒ଵଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ମୁନ୍ଚତ୍ ॥ 53 ।

ସୋ-ଽଜି॑ହ୍ଵୋ ଅ॒ସଶ୍ଚ॑ତ । ନୈତମୃଷିଂ-ଵିଁଦିତ୍ଵା ନଗ॑ର-ମ୍ପ୍ର॒ଵିଶେତ୍ । ଯ॑ଦି ପ୍ର॒ଵିଶେତ୍ । ମି॒ଥୌ ଚରି॑ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଵିଶେତ୍ । ତଥ୍ସମ୍ଭଵ॑ସ୍ଯ ଵ୍ର॒ତମ୍ । ଆ॒ ତମ॑ଗ୍ନେ ର॒ଥନ୍ତି॑ଷ୍ଠ । ଏକା᳚ଶ୍ଵମେକ॒ ଯୋଜ॑ନମ୍ । ଏକଚକ୍ର॑-ମେକ॒ଧୁରମ୍ । ଵା॒ତ ଧ୍ରା॑ଜି ଗ॒ତିଂ-ଵିଁ॑ଭୋ । ନ॒ ରି॒ଷ୍ଯତି॑ ନ ଵ୍ଯ॒ଥତେ ॥ 54 ॥

ନା॒ସ୍ଯାକ୍ଷୋ॑ ଯାତୁ॒ ସଜ୍ଜ॑ତି । ଯଚ୍ଛ୍ଵେତା᳚-ନ୍ରୋହି॑ତାଗ୍ଶ୍ଚା॒ଗ୍ନେଃ । ର॒ଥେ ଯୁ॑କ୍ତ୍ଵା-ଽଧି॒ତିଷ୍ଠ॑ତି । ଏକଯା ଚ ଦଶଭିଶ୍ଚ॑ ସ୍ଵଭୂ॒ତେ । ଦ୍ଵାଭ୍ଯା ମିଷ୍ଟଯେ ଵିଗ୍ଂ॑ଶତ୍ଯା॒ ଚ । ତିସୃଭିଶ୍ଚ ଵହସେ ତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶତା॒ ଚ । ନିଯୁଦ୍ଭି-ର୍ଵାଯଵିହ ତା॑ ଵିମୁ॒ଞ୍ଚ ॥ 55 ॥

(ତତ॑କ୍ଷୁ--ର୍ ଧୀମହି - ନା॒ମ ମେ॑ - ଚିକେତ - ଗୀ॒ତଂ - ପ୍ରତ୍ଯ॑ମୁଞ୍ଚ-ଦ୍- ଵ୍ଯ॒ଥତେ - +ସ॒ପ୍ତ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 12

ଆତ॑ନୁଷ୍ଵ॒ ପ୍ରତ॑ନୁଷ୍ଵ । ଉ॒ଦ୍ଧମାଧ॑ମ॒ ସନ୍ଧ॑ମ । ଆଦିତ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର॑ଵର୍ଣା॒ନାମ୍ । ଗର୍ଭ॒ ମା ଧେ॑ହି॒ ଯଃ ପୁମାନ୍॑ । ଇ॒ତ-ସ୍ସି॒କ୍ତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯ॑ଗତମ୍ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ॒ ରସ॑ଙ୍କୃଧି । ଵାରାଦ-ଞ୍ଜନ॑ଯା-ଗ୍ରେ॒-ଽଗ୍ନିମ୍ । ଯ ଏକୋ॑ ରୁଦ୍ର॒ ଉଚ୍ଯ॑ତେ । ଅ॒ସ॒-ଙ୍ଖ୍ଯା॒ତା-ସ୍ସ॑ହସ୍ରା॒ଣି । ସ୍ମ॒ର୍ଯତେ॑ ନ ଚ॒ ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ ॥ 56 ॥

ଏ॒ଵମେ॒ତନ୍ନି॑ବୋଧତ । ଆ ମ॒ନ୍ଦ୍ରୈ-ରି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ହରି॑ଭିଃ । ଯା॒ ହି ମ॒ଯୂର॑-ରୋମଭିଃ । ମାତ୍ଵା କେଚିନ୍ନିଯେ ମୁରି॑ନ୍ନ ପା॒ଶିନଃ । ଦ॒ଧ॒ନ୍ଵେଵ॒ ତା ଇ॑ହି । ମା ମ॒ନ୍ଦ୍ରୈ-ରି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ହରି॑ଭିଃ । ଯା॒ମି ମ॒ଯୂର॑ ରୋମଭିଃ । ମା ମା କେଚିନ୍ନିଯେ ମୁରି॑ନ୍ନ ପା॒ଶିନଃ । ନି॒ଧ॒ନ୍ଵେଵ॒ ତାଁ(2) ଇ॑ମି । ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମ॑ହଦ୍ଭି॒ଶ୍ଚ ॥ 57 ॥

ନି॒ଘୃଷ୍ଵୈ॑ ରସ॒ମାଯୁ॑ତୈଃ । କାଲୈର୍-ହରିତ୍ଵ॑ମାପ॒ନ୍ନୈଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯା॑ହି ସ॒ହସ୍ର॑ ଯୁକ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵି॒ଭ୍ରାଷ୍ଟି॑ ଵସନଃ । ଵା॒ଯୁ-ଶ୍ଶ୍ଵେତ॑ସିକଦ୍ରୁ॒କଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵି॑ଷୂ॒ ଵର୍ଣୈଃ᳚ । ନିତ୍ଯା॒ସ୍ତେ ଽନୁଚ॑ରାସ୍ତ॒ଵ । ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଗ୍ଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଗ୍ଂ ସୁ॑ବ୍ରହ୍ମ॒ଣ୍ଯୋମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗଚ୍ଛ ହରିଵ ଆଗଚ୍ଛ ମେ॑ଧାତି॒ଥେଃ । ମେଷ ଵୃଷଣଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ମେ॒ନେ ॥ 58 ॥

ଗୌରାଵସ୍କନ୍ଦିନ୍ନ-ହଲ୍ଯା॑ଯୈ ଜା॒ର । କୌଶିକ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମ॑ବ୍ରୁଵା॒ଣ । ଅ॒ରୁ॒ଣାଶ୍ଵା॑ ଇ॒ହାଗ॑ତାଃ । ଵସ॑ଵଃ ପୃଥିଵି॒ କ୍ଷିତଃ॑ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ଦି॒ଗ୍ଵାସ॑ସୋ॒ ଽଗ୍ନଯଃ॑ । ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତଵେଦା᳚ଶ୍ଚେତ୍ଯେ॒ତେ । ତାମ୍ରାଶ୍ଵା᳚-ସ୍ତାମ୍ର॒ରଥାଃ । ତାମ୍ରଵର୍ଣା᳚ ସ୍ତଥା॒-ଽସିତାଃ । ଦଣ୍ଡହସ୍ତାଃ᳚ ଖାଦ॒ଗ୍ଦତଃ । ଇତୋ ରୁଦ୍ରାଃ᳚ ପରା॒ଙ୍ଗତାଃ । 59 ।

ଉକ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାନ-ମ୍ପ୍ରମାଣଞ୍ଚ॑ ପୁର॒ ଇତ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ଶ୍ଚ ସଵି॒ତା ଚ॑ । ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପୈ-ରି॒ହାଗ॑ତାମ୍ । ରଥେ॑ନୋଦକ॒ଵର୍ତ୍ମ॑ନା । ଅ॒ଫ୍ସୁଷା॑ ଇତି॒ ତଦ୍ଦ୍ଵ॑ଯୋଃ । ଉକ୍ତୋ ଵେଷୋ॑ ଵାସା॒ଗ୍ଂ॒ସି ଚ । କାଲାଵଯଵାନା-ମିତଃ॑ ପ୍ରତୀ॒ଜ୍ଯା । ଵାସାତ୍ଯା॑ ଇତ୍ଯ॒ଶ୍ଵିନୋଃ । କୋ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଶବ୍ଦଙ୍କ॑ରୋତୀ॒ତି । ଵାସିଷ୍ଠ ରୌହିଣୋ ମୀମାଗ୍ଂ॑ସା-ଞ୍ଚ॒କ୍ରେ । ତସ୍ଯୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଵା॒ଶ୍ରେଵ॑ ଵି॒ଦ୍ଯୁଦିତି॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଉ॒ଦର॑ଣମସି । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଉଦୀ॒ରଣ॑ମସି ।ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଆ॒ସ୍ତର॑ଣମସି । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଉପ॒ସ୍ତର॑ଣମସି ॥ 60 ॥

(ଦୃଶ୍ଯ॑ତେ॒ - ଚ - ମେ॒ନେ - ପ॑ରା॒-ଙ୍ଗତା - ଶ୍ଚ॒କ୍ରେ ଷଟ୍ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 13 [ଅପ॑କ୍ରାମତ ଗର୍ଭି॒ଣ୍ଯଃ॑ ]

ଅ॒ଷ୍ଟଯୋ॑ନୀ-ମ॒ଷ୍ଟପୁ॑ତ୍ରାମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟପ॑ତ୍ନୀ-ମି॒ମା-ମ୍ମହୀ᳚ମ୍ । ଅ॒ହଂ-ଵେଁଦ॒ ନ ମେ॑ ମୃତ୍ଯୁଃ । ନ ଚାମୃ॑ତ୍ଯୁର॒ଘାହ॑ରତ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟଯୋ᳚ନ୍ଯ॒ଷ୍ଟ ପୁ॑ତ୍ରମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟପ॑ଦି॒ଦ-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଅ॒ହଂ-ଵେଁଦ॒ ନ ମେ॑ ମୃତ୍ଯୁଃ । ନ ଚାମୃ॑ତ୍ଯୁର॒ଘାହ॑ରତ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟଯୋ॑ନୀ-ମ॒ଷ୍ଟପୁ॑ତ୍ରାମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟପ॑ତ୍ନୀ-ମ॒ମୂନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ 61 ॥

ଅ॒ହଂ-ଵେଁଦ॒ ନ ମେ॑ ମୃତ୍ଯୁଃ । ନ ଚାମୃ॑ତ୍ଯୁର॒ଘାହ॑ରତ୍ । ସୁ॒ତ୍ରାମା॑ଣ-ମ୍ମ॒ହୀମୂ॒ଷୁ । ଅଦି॑ତି॒ର୍ଦ୍ଯୌ-ରଦି॑ତି-ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଅଦି॑ତି ର୍ମା॒ତା ସ ପି॒ତା ସ ପୁ॒ତ୍ରଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅଦି॑ତିଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ ଜନାଃ᳚ । ଅଦି॑ତି-ର୍ଜା॒ତ-ମଦି॑ତି॒-ର୍ଜନି॑ତ୍ଵମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ପୁ॒ତ୍ରାସୋ॒ ଅଦି॑ତେଃ । ଯେ ଜା॒ତା ସ୍ତ॒ନ୍ଵଃ॑ ପରି॑ । ଦେ॒ଵାଁ (2) ଉପ॑ପ୍ରୈ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଭିଃ॑ ॥ 62 ॥

ପ॒ରା॒ ମା॒ର୍ତା॒ଣ୍ଡମାସ୍ଯ॑ତ୍ । ସ॒ପ୍ତଭିଃ॑ ପୁ॒ତ୍ରୈ-ରଦି॑ତିଃ । ଉପ॒ ପ୍ରୈ-ତ୍ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯଂ॑-ଯୁଁଗ᳚ମ୍ । ପ୍ର॒ଜାଯୈ॑ ମୃ॒ତ୍ଯଵେ ତ॑ତ୍ । ପ॒ରା॒ ମା॒ର୍ତା॒ଣ୍ଡ-ମାଭ॑ର॒ଦିତି॑ । ତାନନୁକ୍ର॑ମିଷ୍ଯା॒ମଃ । ମି॒ତ୍ରଶ୍ଚ॒ ଵରୁ॑ଣଶ୍ଚ । ଧା॒ତା ଚା᳚ର୍ଯ॒ମା ଚ॑ । ଅଗ୍ଂଶ॑ଶ୍ଚ॒ ଭଗ॑ଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଵସ୍ଵାଗ୍॑ଶ୍ଚେତ୍ଯେ॒ତେ । ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ଗ॒ର୍ଭୋ ହ॒ଗ୍ଂ॒ସସ୍ଶୁ॑ଚି॒ଷତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନ-ନ୍ତଦି-ତ୍ପ॒ଦମିତି॑ । ଗ॒ର୍ଭଃ ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯଃ । ଅଥ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ସ୍ସ॒ପ୍ତପୁରୁ॑ଷଃ ॥ 63 ॥

[ ଯ॒ଥା॒ସ୍ଥା॒ନ-ଙ୍ଗ॑ର୍ଭି॒ଣ୍ଯଃ॑ ]

(ଅ॒ମୂ-ନ୍ଦିଵଗ୍ଂ॑ - ସ॒ପ୍ତଭି॑ - ରେ॒ତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 14

ଯୋ-ଽସୌ॑ ତ॒ପନ୍ନୁ॒ଦେତି॑ । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାଯୋ॒ଦେତି॑ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାଯୋଦ॑ଗାଃ । ଅ॒ସୌ ଯୋ᳚ ଽସ୍ତ॒ମେତି॑ । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାଯା॒ସ୍ତମେତି॑ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାଯା ସ୍ତ॑ଙ୍ଗାଃ । ଅ॒ସୌ ଯ ଆ॒ପୂର୍ଯ॑ତି । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ ରା॒ପୂର୍ଯ॑ତି । 64 ।

ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈ-ରା॒ପୂରି॑ଷ୍ଠାଃ । ଅ॒ସୌ ଯୋ॑-ଽପ॒କ୍ଷୀଯ॑ତି । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑କ୍ଷୀଯତି । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑କ୍ଷେଷ୍ଠାଃ । ଅ॒ମୂନି॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପନ୍ତି ଚ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପତ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ ॥ 65 ॥

ଇ॒ମେ ମାସା᳚-ଶ୍ଚାର୍ଧମା॒ସାଶ୍ଚ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପନ୍ତି ଚ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପତ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ । ଇ॒ମ ଋ॒ତଵଃ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପନ୍ତି ଚ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପତ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ ॥ 66 ॥

ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପ । ଇ॒ଦମହଃ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑ ପ୍ରସର୍ପତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପ । ଇ॒ଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରିଃ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑ ପ୍ରସର୍ପତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାଯା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପ । ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ଏତଦ୍ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ଂ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 67 ॥

(ପ୍ରା॒ଣୈରା॒ପୂର୍ଯ॑ତି॒-ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ॒-ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ॒ - ମୋଥ୍ସୃ॑ପ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 15

ଅଥାଦିତ୍ଯସ୍ଯାଷ୍ଟ ପୁ॑ରୁଷ॒ସ୍ଯ । ଵସୂନା ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ରୁଦ୍ରାଣା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଆଦିତ୍ଯାନା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ସତାଗ୍ଂ॑ସତ୍ଯା॒ନାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଅଭିଧୂନ୍ଵତା॑-ମଭି॒ଘ୍ନତାମ୍ । ଵାତଵ॑ତା-ମ୍ମ॒ରୁତାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଋଭୂଣା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଵିଶ୍ଵେଷା᳚-ନ୍ଦେଵା॒ନାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ସଂଵଁଥ୍ସର॑ସ୍ଯ ସ॒ଵିତୁଃ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ରଶ୍ମଯୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ଂ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 68 ॥

(ଋଭୂଣାମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ଷଟ୍ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 16

ଆରୋଗସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଭ୍ରାଜସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ପଟରସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ପତଙ୍ଗସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ସ୍ଵର୍ଣରସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଜ୍ଯୋତିଷୀମତସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଵିଭାସସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । କଶ୍ଯପସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ଆପୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ଂ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 69 ॥

(ଆରୋଗସ୍ଯ ଦଶ॑)

ଅନୁଵାକଃ 17

ଅଥ ଵାଯୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ଯୈକାଦଶ॑-ସ୍ତ୍ରୀକ॒ସ୍ଯ ।

ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵ୍ଯଵଦାତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵାସୁକିଵୈଦ୍ଯୁତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ରଜତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ପରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଶ୍ଯାମାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

କପିଲାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଅତିଲୋହିତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥ 70 ॥

ଅଵପତନ୍ତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵୈଦ୍ଯୁତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵ୍ଯଵଦାତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵାସୁକିଵୈଦ୍ଯୁତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ରଜତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ପରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଶ୍ଯାମାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

କପିଲାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଅତିଲୋହିତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଅଵପତନ୍ତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵୈଦ୍ଯୁତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ।

ରୂପାଣି ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ଂ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 71 ॥

(ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ - ନ୍ଯତିଲୋହିତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ପଞ୍ଚ॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 18

ଅଥାଗ୍ନେ॑ରଷ୍ଟ ପୁ॑ରୁଷ॒ସ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେଃ ପୂର୍ଵ-ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଜାତଵେଦସ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ସହୋଜସୋ ଦକ୍ଷିଣ-ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଅଜିରାପ୍ରଭଵ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯାପରଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ନର୍ଯାପସ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ପଙ୍କ୍ତିରାଧସ ଉଦଗ୍ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଵିସର୍ପିଣ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।

ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ।

ଦିଶୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ଂ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 72 ॥

(ସ୍ଵ॑ରେକ॑-ଞ୍ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 19

ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵ-ସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ଵିସ॑ର୍ପୀ ନ॒ରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି । ଦକ୍ଷିଣା-ପରସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିସ॑ର୍ପୀ ନ॒ରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି । ଉତ୍ତର-ପୂର୍ଵସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶି ଵିଷା॑ଦୀ ନ॒ରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି । ଉତ୍ତରା-ପରସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିଷା॑ଦୀ ନ॒ରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି । ଆ ଯସ୍ମିନ୍ଥ୍ସପ୍ତ ଵାସଵା ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଶତକ୍ରତ॑ ଵିତ୍ଯେ॒ତେ ॥ 73 ॥

(ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ଯା-ନ୍ନଵ॑)

ଅନୁଵାକଃ 20

ଇ॒ନ୍ଦ୍ର॒ ଘୋ॒ଷା ଵୋ॒ ଵସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦୁପ॑ଦଧତାମ୍ ।

ମନୋ॑ଜଵସୋ ଵଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଉପ॑ଦଧତାମ୍ ।

ପ୍ରଚେ॑ତା ଵୋ ରୁ॒ଦ୍ରୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦୁପ॑ଦଧତାମ୍ ।

ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା ଵ ଆଦି॒ତ୍ଯୈ-ରୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଉପ॑ଦଧତାମ୍ ।

ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୋ ରୂ॒ପୈ-ରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଦୁପ॑ଦଧତାମ୍ । ସ୍

ଅଞ୍ଜ୍ଞାନଂ-ଵଃ ଁପ॑ଶ୍ଚାଦି॒ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ସର୍ଵୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ଵା॒ଯୁର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ସୂର୍ଯୋ॑ ଦି॒ଵି । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଦି॒କ୍ଷୁ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି॒ ସ୍ଵଲୋ॒କେ । ଏ॒ଵା ହ୍ଯେ॑ଵ । ଏ॒ଵା ହ୍ଯ॑ଗ୍ନେ । ଏ॒ଵା ହି ଵା॑ଯୋ । ଏ॒ଵା ହୀ᳚ନ୍ଦ୍ର । ଏ॒ଵା ହି ପୂ॑ଷନ୍ନ୍ । ଏ॒ଵା ହି ଦେ॑ଵାଃ ॥ 74 ॥

(ଦି॒କ୍ଷୁ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 21

ଆପ॑ମାପାମ॒ପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମା-ଦ॒ସ୍ମାଦି॒ତୋ-ଽମୁତଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ଯୁଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ଯ॑ଶ୍ଚ । ସ॒ହ ସ॑ଞ୍ଚସ୍କ॒ରର୍ଧି॑ଯା । ଵା॒ଯ୍ଵଶ୍ଵା॑ ରଶ୍ମି॒ ପତ॑ଯଃ । ମରୀ᳚ଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ॒ ଅଦ୍ରୁ॑ହଃ । ଦେ॒ଵୀ ର୍ଭୁ॑ଵନ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ଵାଯ॑ ମେ ସୁତ । ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମ॑ହାମା॒ନାଃ । ମ॒ହ॒ସୋ ମ॑ହସ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ॥ 75 ॥

ଦେ॒ଵୀଃ ପ॑ର୍ଜନ୍ଯ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ଵାଯ॑ ମେ ସୁତ । ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ଯୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରକ୍ଷଃ॑ । ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ଯୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରଘ᳚ମ୍ । ଅପା᳚ଘ୍ରା॒ମପ॑ ଚା॒ଵର୍ତି᳚ମ୍ । ଅପ॑ ଦେ॒ଵୀରି॒ତୋ ହି॑ତ । ଵଜ୍ର॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀରଜୀ॑ତାଗ୍ଶ୍ଚ । ଭୁଵ॑ନ-ନ୍ଦେଵ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନଦି॑ତି-ନ୍ଦେ॒ଵୀମ୍ । ଯୋନି॑ନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦୀଷ॑ତ ॥ 76 ॥

ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ । କେ॒ତଵୋ॒ ଅରୁ॑ଣାସଶ୍ଚ । ଋ॒ଷ॒ଯୋ ଵାତ॑ରଶ॒ନାଃ। ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶ॒ତଧା॑ ହି । ସ॒ମାହି॑ତାସୋ ସହସ୍ର॒ଧାଯ॑ସମ୍ ॥ ଶି॒ଵା ନ॒-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦି॒ଵ୍ଯା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧଯଃ ॥ ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ସର॑ସ୍ଵତି । ମାତେ॒ ଵ୍ଯୋ॑ମ ସ॒ନ୍ଦୃଶି॑ ॥ 77 ॥

(ସ୍ଵ॑ - ରୁ॒ଦୀଷ॑ତ॒ - ଵାତ॑ରଶ॒ନା-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 22

ଯୋ॑-ଽପା-ମ୍ପୁଷ୍ପଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପୁଷ୍ପ॑ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାଵା᳚-ନ୍ପଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵା ଅ॒ପା-ମ୍ପୁଷ୍ପ᳚ମ୍ । ପୁଷ୍ପ॑ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାଵା᳚-ନ୍ପଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॒ପାମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେରା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ॥ 78 ॥

ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେରା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଵା॒ଯୁର୍ଵା ଅ॒ପାମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ ଵା॒ଯୋରା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 79 ॥

ଆପୋ॒ ଵୈ ଵା॒ଯୋରା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ସୌ ଵୈ ତପ॑ନ୍ନ॒ପା-ମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ॑-ଽମୁଷ୍ଯ॒-ତପ॑ତ ଆ॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ଵା ଅ॒ମୁଷ୍ଯ॒-ତପ॑ତ ଆ॒ଯତ॑ନମ୍ ॥ 80 ॥

ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵା ଅ॒ପାମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ ଆ॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ ଆ॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 81 ॥

ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି॒ ଵା ଅ॒ପାମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣା-ମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣା-ମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 82 ॥

ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॒ ଵା ଅ॒ପାମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॑-ସ୍ଯା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॑-ସ୍ଯା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଯୋ॑-ଽପାମା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ॥ 83 ॥

ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵା ଅ॒ପାମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ଯା॒ଯତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ଯା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଆ॒ଯତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଯୋ᳚-ଽଫ୍ସୁ ନାଵ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି । 84 ।

ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା ଅ॒ଫ୍ସୁ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାଃ । ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା ।

ଅ॒ପାଗ୍ଂ ରସ॒ମୁଦ॑ଯଗ୍ଂସନ୍ନ୍ । ସୂର୍ଯେ॑ ଶୁ॒କ୍ରଗ୍ଂ ସ॒ମାଭୃ॑ତମ୍ । ଅ॒ପାଗ୍ଂ ରସ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋ ରସଃ॑ । ତଂ-ଵୋଁ॑ ଗୃହ୍ଣା-ମ୍ଯୁତ୍ତ॒ମମିତି॑ । ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା ଅ॒ପାଗ୍ଂ ରସଃ॑ । ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑-ନ୍ନାଦି॒ତ୍ଯେ ସ॒ମାଭ॑ତାଃ । ଜା॒ନୁ॒ଦ॒ଘ୍ନୀ-ମୁ॑ତ୍ତର-ଵେ॒ଦୀଙ୍ଖା॒ତ୍ଵା । ଅ॒ପା-ମ୍ପୂ॑ରଯି॒ତ୍ଵା ଗୁ॑ଲ୍ଫଦ॒ଘ୍ନମ୍ ॥ 85 ।

ପୁଷ୍କରପର୍ଣୈଃ ପୁଷ୍କରଦଣ୍ଡୈଃ ପୁଷ୍କରୈଶ୍ଚ॑ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୀ॒ର୍ଯ । ତସ୍ମି॑ନ୍. ଵିହା॒ଯସେ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଣୀଯୋ॑ପ-ସମା॒ଧାଯ॑ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରଣୀ॒ତେ-ଽଯ-ମ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚୀ॒ଯତେ᳚ । ସାପ୍ପ୍ର॑ଣୀ॒ତେ-ଽଯମ॒ଫ୍ସୁ ହ୍ଯଯ॑ଞ୍ଚୀ॒ଯତେ᳚ । ଅ॒ସୌ ଭୁଵ॑ନେ॒-ଽପ୍ଯ-ନା॑ହିତାଗ୍ନି-ରେ॒ତାଃ । ତମ॒ଭିତ॑ ଏ॒ତା ଅ॒ଭୀଷ୍ଟ॑କା॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣ-ମା॒ସଯୋଃ᳚ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯେଷୁ॑ ॥ 86 ॥

ଅଥୋ॑ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେ॑ଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷ୍ଵିତି॑ । ଏ॒ତଦ୍ଧ॑ ସ୍ମ॒ ଵା ଆ॑ହୁ-ଶ୍ଶଣ୍ଡି॒ଲାଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ସ॒ତ୍ରି॒ଯ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ଅ॒ମୁମା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ 87 ।

ନା॒ଚି॒କେ॒ତ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଚା॒ତୁ॒ର୍॒ହୋ॒ତ୍ରି॒ଯ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ସୃ॒ଜ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ଶରୀ॑ର-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଉ॒ପା॒ନୁ॒ଵା॒କ୍ଯ॑ମା॒ଶୁ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ ॥ 88 ॥

ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କା-ନ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଇ॒ମମା॑ରୁଣ-କେତୁକ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନ ଇତି॑ । ଯ ଏ॒ଵାସୌ । ଇ॒ତଶ୍ଚା॒-ମୁତ॑ଶ୍ଚା-ଵ୍ଯତୀପା॒ତୀ । ତମିତି॑ ॥ ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ମି॑ଥୂ॒ଯା ଵେଦ॑ । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ଵା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଆପୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ମି॑ଥୂ॒ଯାଃ । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ଵା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 89 ॥

(ଵେଦ॑ - ଭଵ - ତ୍ଯା॒ଯତ॑ନଂ - ଭଵତି॒ - ଵେଦ॒ - ଵେଦ॑ - ତିଷ୍ଠତି - ଗୁଲ୍ଫଦ॒ଘ୍ନଂ - ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯେ - ଷ୍ଵ॒ମୁମା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷେ॑ଣ॒ କମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତ - ଉପାନୁଵା॒କ୍ଯ॑ମା॒ଶୁମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନୋ - ମି॑ଥୂ॒ଯା ମି॑ଥୁନ॒ଵା-ନ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ଯେକ॑-ଞ୍ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 23

ଆପୋ॒ ଵା ଇ॒ଦମା॑ସନ୍-ଥ୍ସଲି॒ଲମେ॒ଵ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରେକଃ॑ ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣେ ସମ॑ଭଵତ୍ । ତସ୍ଯାନ୍ତ॒-ର୍ମନ॑ସି କାମ॒-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତତ । ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସୃ॑ଜେଯ॒ମିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯ-ତ୍ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ମନ॑ସା-ଽଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି । ତଦ୍ଵା॒ଚା ଵ॑ଦତି । ତତ୍କର୍ମ॑ଣା କରୋତି । ତଦେ॒ଷା ଽଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା । କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ । ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ ॥ 90 ॥

ସ॒ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ଯା॑ କ॒ଵଯୋ॑ ମନୀ॒ଷେତି॑ । ଉପୈ॑ନ॒ନ୍ତଦୁପ॑ନମତି । ଯ-ତ୍କା॑ମୋ॒ ଭଵ॑ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା । ଶରୀ॑ରମଧୂନୁତ । ତସ୍ଯ॒ ଯ-ନ୍ମା॒ଗ୍ଂ॒ସମାସୀ᳚ତ୍ । ତତୋ॑-ଽରୁ॒ଣାଃ କେ॒ତଵୋ॒ ଵାତ॑ରଶ॒ନା ଋଷ॑ଯ॒ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ॥ 91 ॥

ଯେ ନଖାଃ᳚ । ତେ ଵୈ॑ଖାନ॒ସାଃ । ଯେ ଵାଲାଃ᳚ । ତେ ଵା॑ଲଖି॒ଲ୍ଯାଃ । ଯୋ ରସଃ॑ । ସୋ॑-ଽପାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ର॒ତଃ କୂ॒ର୍ମ-ମ୍ଭୂ॒ତଗ୍ଂ ସର୍ପ॑ନ୍ତମ୍ । ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମ॒ ଵୈ ତ୍ଵଂ-ମା॒ଗ୍ଂ॒ସା । ସମ॑ଭୂତ୍ ॥ 92 ॥

ନେତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵାହ-ମି॒ହାସ॒ମିତି॑ । ତତ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ ପୁରୁଷ॒ତ୍ଵମ୍ । ସ ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ପାତ୍ । ଭୂ॒ତ୍ଵୋଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ॑ ସମ॑ଭୂଃ । ତ୍ଵମି॒ଦ-ମ୍ପୂର୍ଵଃ॑ କୁରୁ॒ଷ୍ଵେତି॑ । ସ ଇ॒ତ ଆ॒ଦାଯାପଃ॑ ॥ 93 ॥

ଅ॒ଞ୍ଜ॒ଲିନା॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॑-ଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହ୍ଯେ॒ଵେତି॑ । ତତ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ରାଚୀ॒ ଦିକ୍ । ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁ-ର୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହ୍ଯଗ୍ନ॒ ଇତି॑ । ତତୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିରୁଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଦିକ୍ । ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁଃ ପ॒ଶ୍ଚାଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହି ଵାଯୋ॒ ଇତି॑ ॥ 94 ॥

ତତୋ॑ ଵା॒ଯୁରୁଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ ଦିକ୍ । ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁ-ରୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଉ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହୀନ୍ଦ୍ରେତି॑ । ତତୋ॒ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସୋଦୀ॑ଚୀ॒ ଦିକ୍ । ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁ-ର୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଉ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହି ପୂଷ॒ନ୍ନିତି॑ । ତତୋ॒ ଵୈ ପୂ॒ଷୋଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସେଯନ୍ଦିକ୍ । 95 ।

ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହି ଦେଵା॒ ଇତି॑ । ତତୋ॑ ଦେଵ ମନୁ॒ଷ୍ଯାଃ ପି॒ତରଃ॑ । ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵା॒-ଫ୍ସ॒ରସ॒ ଶ୍ଚୋଦ॑-ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ । ସୋର୍ଧ୍ଵା ଦିକ୍ । ଯା ଵି॒ପ୍ରୁଷୋ॑ ଵି॒ପରା॑ପତନ୍ନ୍ । ତାଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରା॒ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ପିଶା॒ଚାଶ୍ଚୋ-ଦ॑ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॒ତ୍ତେ ପରା॑ଭଵନ୍ନ୍ । ଵି॒ପ୍ରୁଡ୍ଭ୍ଯୋ॒ ହି ତେ ସମ॑ଭଵନ୍ନ୍ । ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା ॥ 96 ॥

ଆପୋ॑ ହ॒ ଯ-ଦ୍ବୃ॑ହ॒ତୀ-ର୍ଗର୍ଭ॒ମାଯନ୍ନ୍॑ । ଦକ୍ଷ॒-ନ୍ଦଧା॑ନା ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତୀ-ସ୍ସ୍ଵଯ॒ମ୍ଭୁମ୍ । ତତ॑ ଇ॒ମେ-ଽଦ୍ଧ୍ଯ-ସୃ॑ଜ୍ଯନ୍ତ॒ ସର୍ଗାଃ᳚ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସମ॑ଭୂତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ୍ଵଯ॒ଭ୍ଵିନ୍ତି॑ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ଶିଥି॑ଲ-ମି॒ଵା ଧ୍ରୁଵ॑-ମିଵାଭଵତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଵାଵ ତତ୍ । ଆ॒ତ୍ମନା॒-ଽଽତ୍ମାନଂ॑-ଵିଁ॒ଧାଯ॑ । ତଦେ॒ଵାନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ॥ ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା ॥ 97 ॥

ଵି॒ଧାଯ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ଵି॒ଧାଯ॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ଵି॒ଧାଯ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଆ॒ତ୍ମନା॒-ଽଽତ୍ମା-ନ॑ମ॒ଭି-ସଂଵିଁ॑ଵେ॒ଶେତି॑ । ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵେଦମା॒ପ୍ତ୍ଵା । ସର୍ଵ॑-ମଵ॒ରୁଦ୍ଧ୍ଯ॑ । ତଦେ॒ଵାନୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଶତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 98 ॥

(ଆସୀ॑ - ଦତିଷ୍ଠନ୍ - ନଭୂ॒ - ଦପୋ॒ - ଵାଯୋ॒ ଇତି - ସେଯ-ନ୍ଦିଗ॒ - ଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା॒ - ଽଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା॒ -+-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 24

ଚତୁ॑ଷ୍ଟଯ୍ଯ॒ ଆପୋ॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା ଅ॒ପାଗ୍ଂ ରୂ॒ପାଣି॑ । ମେଘୋ॑ ଵି॒ଦ୍ଯୁତ୍ । ସ୍ତ॒ନ॒ଯି॒ତ୍ନୁ-ର୍ଵୃ॒ଷ୍ଟିଃ । ତାନ୍ଯେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆ॒ତପ॑ତି॒ ଵର୍ଷ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ତାଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦୁପ॑ଦଧାତି । ଏ॒ତା ଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ଯା ଆପଃ॑ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ-ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମୁଖ॒ତୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ରଃ ॥ 99 ॥

କୂପ୍ଯା॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ତା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପ॑ଦଧାତି । ଏ॒ତା ଵୈ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵିନୀ॒ରାପଃ॑ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋର୍ଧ॑ ଽସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵିତ॑ରଃ । ସ୍ଥା॒ଵ॒ରା ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ତାଃ ପ॒ଶ୍ଚାଦୁପ॑ଦଧାତି । ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତା॒ ଵୈ ସ୍ଥା॑ଵ॒ରାଃ । ପ॒ଶ୍ଚାଦେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଵହ॑ନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 100 ॥

ତା ଉ॑ତ୍ତର॒ତ ଉପ॑ଦଧାତି । ଓଜ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ତା ଵହ॑ନ୍ତୀରି॒ଵୋ-ଦ୍ଗ॑ତୀରି॒ଵ ଆକୂଜ॑ତୀରି॒ଵ ଧାଵ॑ନ୍ତୀଃ । ଓଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ଯୋ᳚ତ୍ତର॒ତୋ ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦୁତ୍ତ॒ରୋ-ଽଦ୍ଧ॑ ଓଜ॒ସ୍ଵିତ॑ରଃ ॥ ସ॒ଭାଂ॒ର୍ଯା ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ତା ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ଇ॒ଯଂ-ଵୈଁ ସ॑ଭାଂ॒ର୍ଯାଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ପ॒ଲ୍ଵ॒ଲ୍ଯା ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ତା ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତି ॥ 101 ।

ଅ॒ସୌ ଵୈ ପ॑ଲ୍ଵ॒ଲ୍ଯାଃ । ଅ॒ମୁଷ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଦି॒କ୍ଷୂପ॑ଦଧାତି । ଦି॒କ୍ଷୁ ଵା ଆପଃ॑ । ଅନ୍ନଂ॒-ଵାଁ ଆପଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଅନ୍ନ॑ଞ୍ଜାଯତେ । ଯଦେ॒ଵାଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ॒-ଞ୍ଜାଯ॑ତେ । ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତମ॑ରୁ॒ଣାଃ କେ॒ତଵୋ॒ ଵାତ॑ରଶ॒ନା ଋଷ॑ଯୋ-ଽଚିନ୍ଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑-ଦାରୁଣ କେ॒ତୁକଃ॑ ॥ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ଯନୂ᳚କ୍ତା ॥ କେ॒ତଵୋ॒ ଅରୁ॑ଣାସଶ୍ଚ । ଋ॒ଷ॒ଯୋ ଵାତ॑ରଶ॒ନାଃ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶ॒ତଧା॑ ହି । ସ॒ମାହି॑ତାସୋ ସହସ୍ର॒ଧାଯ॑ସ॒ମିତି॑ । ଶ॒ତଶ॑ଶ୍ଚୈ॒ଵ ଽସ॒ହସ୍ର॑ଶଶ୍ଚ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଯ ଏ॒ତମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ । ଯ ଉ॑ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 102 ॥

(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସିତ॑ରୋ॒ - ଵହ॑ନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି॒ - ତା ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦୁ॒ପାଦ॑ଧା - ତ୍ଯାରୁଣକେ॒ତୁକୋ॒-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 25

ଜା॒ନୁ॒ଦ॒ଘ୍ନୀ-ମୁ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦୀଙ୍ଖା॒ତ୍ଵା । ଅ॒ପା-ମ୍ପୂ॑ରଯତି । ଅ॒ପାଗ୍ଂ ସ॑ର୍ଵ॒ତ୍ଵାଯ॑ । ପୁ॒ଷ୍କ॒ର॒ପ॒ର୍ଣଗ୍ଂ ରୁ॒କ୍ମ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ॒-ମିତ୍ଯୁପ॑ଦଧାତି । ତପୋ॒ ଵୈ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣମ୍ । ସ॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ରୁ॒କ୍ମଃ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷଃ । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵା ଵା᳚ସ୍ତି । ଯାଵ॑ଦେ॒ତତ୍ । ଯାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ତି॑ ॥ 103 ॥

ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ । କୂ॒ର୍ମମୁପ॑ଦଧାତି । ଅ॒ପାମେ॒ଵ ମେଧ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ᳚ ସ୍ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ । ଆପ॑ମାପାମ॒ପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମାଦ॒ସ୍ମା ଦି॒ତୋ-ଽମୁତଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ଯୁଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ଯ॑ଶ୍ଚ । ସ॒ହ ସ॑ଞ୍ଚସ୍କ॒ରର୍ଧି॑ଯା॒ ଇତି॑ । ଵା॒ଯ୍ଵଶ୍ଵ॑ ରଶ୍ମି॒ପତ॑ଯଃ । ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣଚ୍ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ପୃ॑ଣ ॥ 104 ॥

ଯାସ୍ତି॒ସ୍ରଃ ପ॑ରମ॒ଜାଃ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ର॒ଘୋ॒ଷା ଵୋ॒ ଵସୁ॑ଭିରେ॒ଵା ହ୍ଯେ॒ଵେତି॑ । ପଞ୍ଚ॒ ଚିତ॑ଯ॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ପାଙ୍କ୍ତ॒-ଽଗ୍ନିଃ । ଯାଵା॑ନେ॒ଵାଗ୍ନିଃ । ତଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣଯା ଦ୍ଵି॒ତୀଯା॒-ମୁପ॑ଦଧାତି । ପଞ୍ଚ॑ପଦା॒ ଵୈ ଵି॒ରାଟ୍ । ତସ୍ଯା॒ ଵା ଇ॒ଯ-ମ୍ପାଦଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ପାଦଃ॑ । ଦ୍ଯୌଃ ପାଦଃ॑ । ଦିଶଃ॒ ପାଦଃ॑ । ପ॒ରୋର॑ଜାଃ॒ ପାଦଃ॑ । ଵି॒ରାଜ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଯ ଏ॒ତମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ । ଯ ଉ॑ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 105 ॥

(ଅସ୍ତି॑ - ପୃଣା॒ - ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ପାଦ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 26

ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଣୀଯୋ॑ପ-ସମା॒ଧାଯ॑ । ତମ॒ଭିତ॑ ଏ॒ତା ଅ॒ଭୀଷ୍ଟ॑କା॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣ-ମା॒ସଯୋଃ᳚ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯେଷୁ॑ । ଅଥୋ॑ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେ॑ଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷ୍ଵିତି॑ । ଅଥ॑ ହସ୍ମା ହାରୁ॒ଣ-ସ୍ସ୍ଵା॑ଯ॒ମ୍ଭୁଵଃ॑ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ସ୍ସର୍ଵୋ॒-ଽଗ୍ନି-ରିତ୍ଯନ॑ନୁଷଙ୍ଗ-ମ୍ମନ୍ଯାମହେ । ନାନା॒ ଵା ଏ॒ତେଷାଂ᳚-ଵୀଁ॒ର୍ଯା॑ଣି ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ 106 ॥

ସ॒ତ୍ରି॒ଯ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ନା॒ଚି॒କେ॒ତ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଚା॒ତୁ॒ର୍॒ ହୋ॒ତ୍ରି॒ଯ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ସୃ॒ଜ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ 107 ॥

ଉ॒ପା॒ନୁ॒ଵା॒କ୍ଯ॑-ମା॒ଶୁ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଇ॒ମମା॑ରୁଣ-କେତୁକ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନ ଇତି॑ ॥ ଵୃଷା॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଵୃଷା॑ଣୌ॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫା॑ଲଯେତ୍ । ହ॒ନ୍ଯେତା᳚ସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନୁ॒ଷଜ୍ଯଃ॑ ॥ ସୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦିଷୁ॑ କ୍ର॒ତୁଷୁ॑ ଚିନ୍ଵୀତ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ଵେ॒ଦ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯ॑ଗ୍ନିଶ୍ଚୀ॒ଯତେ᳚ ॥ ପ୍ର॒ଜାକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । 108 ।

ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ । ପ୍ର॒ଜାଵା᳚-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ଶୁକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ଯଦାପଃ॑ । ପ॒ଶୂ॒ନାମେ॒ଵ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନେ॒ ଽଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 109 ॥

ଵୃଷ୍ଟି॑କାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଆପୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॒ ଵର୍ଷୁ॑କୋ ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ମ॒ଯା॒ଵୀ ଚି॑ନ୍ଵୀତ । ଆପୋ॒ ଵୈ ଭେ॑ଷ॒ଜମ୍ । ଭେ॒ଷ॒ଜ-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କରୋତି । ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରେତି । ଅ॒ଭି॒ଚରଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଆପଃ॑ ॥ 110 ॥

ଵଜ୍ର॑ମେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରହ॑ରତି । ସ୍ତୃ॒ଣୁ॒ତ ଏ॑ନମ୍ । ତେଜ॑ସ୍କାମୋ॒ ଯଶ॑ସ୍କାମଃ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସକା॑ମ-ସ୍ସ୍ଵ॒ର୍ଗକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଏ॒ତା ଵ॒ଦ୍ଵା ଵା᳚ସ୍ତି । ଯାଵ॑ଦେ॒ତତ୍ । ଯାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ତି॑ । ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ତସ୍ଯୈ॒ ତଦ୍ଵ୍ର॒ତମ୍ । ଵର୍ଷ॑ତି॒ ନ ଧା॑ଵେତ୍ ॥ 111 ॥

ଅ॒ମୃତଂ॒-ଵାଁ ଆପଃ॑ । ଅ॒ମୃତ॒ସ୍ଯା-ନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥ ନାଫ୍ସୁ-ମୂତ୍ର॑ପୁରୀ॒ଷଙ୍କୁ॑ର୍ଯାତ୍ । ନ ନିଷ୍ଠୀ॑ଵେତ୍ । ନ ଵି॒ଵସ॑ନ-ସ୍ସ୍ନାଯାତ୍ । ଗୁହ୍ଯୋ॒ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ଏ॒ତସ୍ଯା॒ଗ୍ନେ ରନ॑ତି ଦାହାଯ ॥ ନ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣାନି॒ ହିର॑ଣ୍ଯଂ॒-ଵାଁ-ଽଧି॒ତିଷ୍ଠେ᳚ତ୍ । ଏ॒ତସ୍ଯା॒ଗ୍ନେ-ରନ॑ଭ୍ଯାରୋହାଯ ॥ ନ କୂର୍ମ॒ସ୍ଯାଶ୍ଞୀ॑ଯାତ୍ । ନୋଦ॒କସ୍ଯା॒-ଘାତୁ॑କା॒ନ୍ଯେନ॑-ମୋଦ॒କାନି॑ ଭଵନ୍ତି । ଅ॒ଘାତୁ॑କା॒ ଆପଃ॑ । ଯ ଏ॒ତମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ । ଯ ଉ॑ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 112 ॥

(ଚି॒ନୁ॒ତେ॒ - ଚି॒ନୁ॒ତେ॒ - ପ୍ର॒ଜାକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ॒-ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦା-ପୋ॑-ଧାଵେ॒-ଦଶ୍ଞୀ॑ଯାଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ)

ଅନୁଵାକଃ 27

ଇ॒ମା ନୁ॑କ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନା ସୀଷଧେମ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଚ ଦେ॒ଵାଃ । ଯ॒ଜ୍ଞଞ୍ଚ॑ ନସ୍ତ॒ନ୍ଵଞ୍ଚ॑ ପ୍ର॒ଜାଞ୍ଚ॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୈରିନ୍ଦଃ॑ ସ॒ହ ସୀ॑ଷଧାତୁ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୈରିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସଗ॑ଣୋ-ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ଭୂତ୍ଵଵି॒ତା ତ॒ନୂନା᳚ମ୍ ॥ ଆପ୍ଲ॑ଵସ୍ଵ॒ ପ୍ରପ୍ଲ॑ଵସ୍ଵ । ଆ॒ଣ୍ଡୀ ଭ॑ଵ ଜ॒ ମା ମୁ॒ହୁଃ । ସୁଖାଦୀନ୍ଦୁଃ॑ ଖନି॒ଧନାମ୍ । ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚସ୍ଵ॒ ସ୍ଵା-ମ୍ପୁ॒ରମ୍ ॥ 113 ॥

ମରୀ॑ଚଯ-ସ୍ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁ॒ଵାଃ । ଯେ ଶ॑ରୀ॒ରାଣ୍ଯ॑ କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ । ତେ ତେ॑ ଦେ॒ହଙ୍କ॑ଲ୍ପଯନ୍ତୁ । ମା ଚ॑ ତେ॒ ଖ୍ଯା ସ୍ମ॑ ତୀରିଷତ୍ । ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠତ॒ ମା ସ୍ଵ॑ପ୍ତ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମି॑ଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମ୍ଭାର॑ତାଃ । ରାଜ୍ଞ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ତୃ॒ପ୍ତାସଃ॑ । ସୂର୍ଯେ॑ଣ ସ॒ଯୁଜୋ॑ଷସଃ ॥ ଯୁଵା॑ ସୁ॒ଵାସାଃ᳚ । ଅ॒ଷ୍ଟାଚ॑କ୍ରା॒ ନଵ॑ଦ୍ଵାରା ॥ 114 ॥

ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପୂର॑ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯା । ତସ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ହିରଣ୍ମ॑ଯଃ କୋ॒ଶଃ । ସ୍ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କୋ ଜ୍ଯୋତି॒ଷା ଽଽଵୃ॑ତଃ । ଯୋ ଵୈ ତା᳚-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଵେ॒ଦ । ଅ॒ମୃତେ॑ନାଵୃ॒ତା-ମ୍ପୁ॑ରୀମ୍ । ତସ୍ମୈ᳚ ବ୍ରହ୍ମ ଚ॑ ବ୍ରହ୍ମା॒ ଚ । ଆ॒ଯୁଃ କୀର୍ତି॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନ୍ଦ॑ଦୁଃ ॥ ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑ମାନା॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॑ଣୀମ୍ । ଯ॒ଶସା॑ ସମ୍ପ॒ରୀଵୃ॑ତାମ୍ । ପୁରଗ୍ଂ॑ ହିରଣ୍ମ॑ଯୀ-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ॥ 115 ॥

ଵି॒ଵେଶା॑ପ॒ରାଜି॑ତା ॥ ପରାଙ୍ଗେତ୍ଯ॑ (ପରାଂଅତ୍ଯ॑) ଜ୍ଯାମ॒ଯୀ । ପରାଙ୍ଗେତ୍ଯ॑ (ପରାଂଅତ୍ଯ॑) ନାଶ॒କୀ । ଇ॒ହ ଚା॑ମୁତ୍ର॑ ଚାନ୍ଵେ॒ତି । ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଦେ॑ଵାସୁ॒ରାନୁ॑ଭ॒ଯାନ୍ । ଯତ୍କୁ॑ମା॒ରୀ ମ॒ନ୍ଦ୍ରଯ॑ତେ । ଯ॒ଦ୍ଯୋ॒ଷିଦ୍ଯ-ତ୍ପ॑ତି॒ଵ୍ରତା᳚ । ଅରି॑ଷ୍ଟଂ॒-ଯଁତ୍କିଞ୍ଚ॑ କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ତଦନୁ॑ ଵେଧତି । ଅ॒ଶୃତା॑ସ-ଶ୍ଶୃ॑ତାସ॒ଶ୍ଚ ॥ 116 ॥

ଯ॒ଜ୍ଵାନୋ॒ ଯେ-ଽପ୍ଯ॑ଯ॒ଜ୍ଵନଃ॑ । ସ୍ଵ॑ର୍ଯନ୍ତୋ॒ ନାପେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚ॑ ଯେ ଵି॒ଦୁଃ । ସିକ॑ତା ଇଵ ସଂ॒ଯଁନ୍ତି॑ । ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॑-ସମୁ॒ଦୀରି॑ତାଃ । ଅ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॑-ମୁଷ୍ମା॒ଚ୍ଚ । ଋ॒ଷିଭି॑-ରଦାତ୍-ପୃ॒ଶ୍ନିଭିଃ॑ । ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତଃ॑ । ଯେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ଯେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ । ଅହୋ॑ଭି-ର॒ଦ୍ଭି-ର॒କ୍ତୁଭି॒-ର୍ଵ୍ଯ॑କ୍ତମ୍ ॥ 117 ॥

ଯ॒ମୋ ଦ॑ଦାତ୍ଵ-ଵ॒ସାନ॑ମସ୍ମୈ । ନୃ ମୁ॑ଣନ୍ତୁ ନୃ ପା॒ତ୍ଵର୍ଯଃ॑ । ଅ॒କୃ॒ଷ୍ଟା ଯେ ଚ॒ କୃଷ୍ଟ॑ଜାଃ । କୁ॒ମାରୀ॑ଷୁ କ॒ନୀନୀ॑ଷୁ । ଜା॒ରିଣୀ॑ଷୁ ଚ॒ ଯେ ହି॒ତାଃ । ରେତଃ॑ ପୀତା॒ ଆଣ୍ଡ॑ପୀତାଃ । ଅଙ୍ଗା॑ରେଷୁ ଚ॒ ଯେ ହୁ॒ତାଃ । ଉ॒ଭଯା᳚-ନ୍ପୁତ୍ର॑ ପୌତ୍ର॒କାନ୍ । ଯୁ॒ଵେ॒-ଽହଂ-ଯଁ॒ମରାଜ॑ଗାନ୍ । ଶ॒ତମିନ୍ନୁ ଶ॒ରଦଃ॑ । ଅଦୋ॒ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ଵିଲ॒ବମ୍ । ପି॒ତୃ॒ଣାଞ୍ଚ॑ ଯ॒ମସ୍ଯ॑ ଚ । ଵରୁ॑ଣ॒-ସ୍ଯାଶ୍ଵି॑ନୋ-ର॒ଗ୍ନେଃ । ମ॒ରୁତା᳚ଞ୍ଚ ଵି॒ହାଯ॑ସାମ୍ । କା॒ମ॒ପ୍ର॒ଯଵ॑ଣ-ମ୍ମେ ଅସ୍ତୁ । ସ ହ୍ଯେ॑ଵାସ୍ମି॑ ସ॒ନାତ॑ନଃ । ଇତି ନାକୋ ବ୍ରହ୍ମିଶ୍ରଵୋ॑ ରାଯୋ॒ ଧନମ୍ । ପୁ॒ତ୍ରାନାପୋ॑ ଦେ॒ଵୀରି॒ହାହି॑ତା ॥ 118 ॥

(ପୁ॒ରଂ - ନଵ॑ଦ୍ଵାରା - ବ୍ର॒ହ୍ମା - ଚ - ଵ୍ଯ॑କ୍ତଗ୍ଂ - ଶ॒ରଦୋ॒-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 28

ଵିଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣୀ॒-ଙ୍ଗୃଦ୍ଧ୍ର॑-ଶୀର୍ଷ୍ଣୀଞ୍ଚ । ଅପେତୋ॑ ନିର୍-ଋ॒ତିଗ୍ଂ ହ॑ଥଃ । ପରିବାଧଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଵେ॑ତକୁ॒କ୍ଷମ୍ । ନି॒ଜଙ୍ଘଗ୍ଂ॑ ଶବ॒ଲୋଦ॑ରମ୍ । ସ॒ ତାନ୍. ଵା॒ଚ୍ଯାଯ॑ଯା ସ॒ହ । ଅଗ୍ନେ॒ ନାଶ॑ଯ ସ॒ନ୍ଦୃଶଃ॑ । ଈ॒ର୍ଷ୍ଯା॒ସୂ॒ଯେ ବୁ॑ଭୁ॒କ୍ଷାମ୍ । ମ॒ନ୍ଯୁ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଯା-ଞ୍ଚ॑ ଦୀଧିରେ । ରଥେ॑ନ କିଗ୍ଂଶୁ॒କାଵ॑ତା । ଅଗ୍ନେ॒ ନାଶ॑ଯ ସ॒ନ୍ଦୃଶଃ॑ ॥ 119 ॥

(ଵିଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣୀ॒-ନ୍ଦଶ॑)

ଅନୁଵାକଃ 29

ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॑ଯ॒ ପ୍ରଗା॑ଯତ । ଦି॒ଵସ୍ପୁ॒ତ୍ରାଯ॑ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ସ ନୋ॑ ଯ॒ଵସ॑ମିଚ୍ଛତୁ । ଇ॒ଦଂ-ଵଁଚଃ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॑ଯ ସ୍ଵ॒ରାଜେ᳚ । ହୃ॒ଦୋ ଅ॒ସ୍ତ୍ଵନ୍ତ॑ର॒ନ୍ତ-ଦ୍ଯୁ॑ଯୋତ । ମ॒ଯୋ॒ଭୂର୍ଵାତୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵକୃ॑ଷ୍ଟଯ-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ । ସୁ॒ପି॒ପ୍ପ॒ଲା ଓଷ॑ଧୀ-ର୍ଦେ॒ଵଗୋ॑ପାଃ । ଯୋ ଗର୍ଭ॒-ମୋଷ॑ଧୀନାମ୍ । ଗଵା᳚ଙ୍କୃ॒ଣୋତ୍ଯର୍ଵ॑ତାମ୍ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯଃ॑ ପୁରୁ॒ଷୀଣା᳚ମ୍ ॥ 120 ॥

(ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॑ଯ॒ ଦଶ॑)

ଅନୁଵାକଃ 30

ପୁନ॑ର୍ମାମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରି॒ଯମ୍ । ପୁନ॒ରାଯୁଃ॒ ପୁନ॒ର୍ଭଗଃ॑ । ପୁନ॒-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣ-ମୈତୁ ମା । ପୁନ॒-ର୍ଦ୍ରଵି॑ଣ ମୈତୁ ମା । ଯନ୍ମେ॒-ଽଦ୍ଯ ରେତଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀମସ୍କାନ୍॑ । ଯଦୋଷ॑ଧୀର॒ପ୍ଯସ॑ର॒-ଦ୍ଯଦାପଃ॑ । ଇ॒ଦନ୍ତ-ତ୍ପୁନ॒ରାଦ॑ଦେ । ଦୀ॒ର୍ଘା॒ଯୁ॒ତ୍ଵାଯ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ । ଯନ୍ମେ॒ ରେତଃ॒ ପ୍ରସି॑ଚ୍ଯତେ । ଯନ୍ମ॒ ଆଜା॑ଯତେ॒ ପୁନଃ॑ । ତେନ॑ ମାମ॒ମୃତ॑-ଙ୍କୁରୁ । ତେନ॑ ସୁପ୍ର॒ଜସ॑ଙ୍କୁରୁ ॥ 121 ॥

(ପୁନ॒ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 31

ଅ॒ଦ୍ଭଯ-ସ୍ତିରୋ॒ଧା ଜା॑ଯତ । ତଵ॑ ଵୈଶ୍ରଵ॒ଣ-ସ୍ସ॑ଦା । ତିରୋ॑ ଧେହି ସପ॒ତ୍ନାନ୍ନଃ॑ । ଯେ ଅପୋ॒-ଽଶ୍ନନ୍ତି॑ କେଚ॒ନ । ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରୀ-ମ୍ମା॒ଯାଂ-ଵଁ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣଃ । ରଥଗ୍ଂ॑ ସହସ୍ର॒ ଵନ୍ଧୁ॑ରମ୍ । ପୁ॒ରୁ॒ଶ୍ଚ॒କ୍ରଗ୍ଂ ସହ॑ସ୍ରାଶ୍ଵମ୍ । ଆସ୍ଥା॒ ଯାଯା॑ହି ନୋ ବ॒ଲିମ୍ । ଯସ୍ମୈ॑ ଭୂ॒ତାନି॑ ବ॒ଲିମାଵ॑ହନ୍ତି । ଧନ॒ଙ୍ଗାଵୋ॒ ହସ୍ତି॒ ହିର॑ଣ୍ଯ॒ମଶ୍ଵାନ୍॑ ॥ 122 ॥

ଅସା॑ମ ସୁମ॒ତୌ ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॑ସ୍ଯ । ଶ୍ରିଯ॒-ମ୍ବିଭ୍ର॒ତୋ ଽନ୍ନ॑ମୁଖୀଂ-ଵିଁ॒ରାଜ᳚ମ୍ । ସୁ॒ଦ॒ର୍॒ଶ॒ନେ ଚ॑ କ୍ରୌ॒ଞ୍ଚେ ଚ॑ । ମୈ॒ନା॒ଗେ ଚ॑ ମ॒ହାଗି॑ରୌ । ଶ॒ତଦ୍ଵା॒ଟ୍ଟର॑ଗମ॒ନ୍ତା (ସ॒ତଦ୍ଵା॒ଟ୍ଟର॑ଗମ॒ନ୍ତା) । ସ॒ଗ୍ଂ॒ହାର୍ଯ॒-ନ୍ନଗ॑ର॒-ନ୍ତଵ॑ । ଇତି ମନ୍ତ୍ରାଃ᳚ । କଲ୍ପୋ॑-ଽତ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଯଦି॒ ବଲି॒ଗ୍ଂ॒ ହରେ᳚ତ୍ । ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ନା॒ଭଯେ॑ ଵିତୁ॒ଦଯେ॑ କୌବେ॒ରାଯା॒ଯ-ମ୍ବ॑ଲିଃ ॥ 123 ॥

ସର୍ଵଭୂତାଧିପତଯେ ନ॑ମ ଇ॒ତି । ଅଥ ବଲିଗ୍ଂ ହୃତ୍ଵୋପ॑ତିଷ୍ଠେ॒ତ । କ୍ଷ॒ତ୍ର-ଙ୍କ୍ଷ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣା॑ ଵଯ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ମଃ । ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ । ଅସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ନ॑ମଦ୍ଧୀ॒ତି । ଅଥ ତମଗ୍ନି-ମା॑ଦଧୀ॒ତ । ଯସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ର॑ଯୁଞ୍ଜୀ॒ତ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂଃ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୁଵଃ॑ ॥ 124 ॥

ତି॒ରୋଧା॒-ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ସର୍ଵେଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ମାଧିପତ୍ଯେ॑ ସୀଦେ॒ତି । ଅଥ ତମଗ୍ନି॑-ମିନ୍ଧୀ॒ତ । ଯସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ର॑ଯୁଞ୍ଜୀ॒ତ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୁଵ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ତି॒ରୋଧା॒-ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ସ୍ଵାହା᳚ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵ॑ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଯସ୍ମିନ୍ନସ୍ଯ କାଲେ ସର୍ଵା ଆହୁତୀର୍-ହୁତା॑ ଭଵେ॒ଯୁଃ ॥ 125 ॥

ଅପି ବ୍ରାହ୍ମଣ॑ମୁଖୀ॒ନାଃ । ତସ୍ମିନ୍ନହ୍ନଃ କାଲେ ପ୍ର॑ଯୁଞ୍ଜୀ॒ତ । ପରଃ॑ ସୁ॒ପ୍ତଜ॑ନାଦ୍ଵେ॒ପି । ମା ସ୍ମ ପ୍ରମାଦ୍ଯନ୍ତ॑ ମାଦ୍ଧ୍ଯା॒ପଯେତ୍ । ସର୍ଵାର୍ଥା᳚-ସ୍ସିଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ନିଦ॑ମଜା॒ନତାମ୍ । ସର୍ଵାର୍ଥା ନ॑ ସିଦ୍ଧ୍ଯ॒ନ୍ତେ । ଯସ୍ତେ॑ ଵି॒ଘାତୁ॑କୋ ଭ୍ରା॒ତା । ମମାନ୍ତର୍-ହୃ॑ଦଯେ॒ ଶ୍ରିତଃ ॥ 126 ॥

ତସ୍ମା॑ ଇ॒ମମଗ୍ର॒ ପିଣ୍ଡ॑ଞ୍ଜୁହୋମି । ସ ମେ᳚-ଽର୍ଥା॒-ନ୍ମା ଵିଵ॑ଧୀତ୍ । ମଯି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ରା॒ଜା॒ଧି॒ରା॒ଜାଯ॑ ପ୍ରସହ୍ଯ ସା॒ହିନେ᳚ । ନମୋ॑ ଵ॒ଯଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣାଯ॑ କୁର୍ମହେ । ସ ମେ॒ କାମା॒ନ୍ କାମ॒ କାମା॑ଯ॒ ମହ୍ଯ᳚ମ୍ । କା॒ମେ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵୈ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣୋ ଦ॑ଦାତୁ । କୁ॒ବେ॒ରାଯ॑ ଵୈଶ୍ରଵ॒ଣାଯ॑ । ମ॒ହା॒ରା॒ଜାଯ॒ ନମଃ॑ । କେ॒ତଵୋ॒ ଅରୁ॑ଣାସଶ୍ଚ । ଋ॒ଷ॒ଯୋ ଵାତ॑ରଶ॒ନାଃ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶ॒ତଧା॑ ହି । ସ॒ମାହି॑ତାସୋ ସହସ୍ର॒ଧାଯ॑ସମ୍ । ଶି॒ଵା ନ॒-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦି॒ଵ୍ଯା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧଯଃ । ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ସର॑ସ୍ଵତି । ମା ତେ॒ ଵ୍ଯୋ॑ମ ସ॒ନ୍ଦୃଶି॑ ॥ 127 ॥

(ଅଶ୍ଵା᳚ନ୍-ବଲି॒-ର୍ଭୁଵୋ॑ - ଭଵେ॒ଯୁଃ - ଶ୍ରିତ - ଶ୍ଚ॑ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑)

ଅନୁଵାକଃ 32

ସଂଵଁଥ୍ସରମେତ॑-ଦ୍ଵ୍ରତ॒ଞ୍ଚରେତ୍ । ଦ୍ଵୌ॑ ଵା ମା॒ସୌ । ନିଯମ-ସ୍ସ॑ମାସେ॒ନ । ତସ୍ମି-ନ୍ନିଯମ॑ ଵିଶେ॒ଷାଃ । ତ୍ରିଷଵଣ-ମୁଦକୋ॑ପସ୍ପ॒ର୍॒ଶୀ । ଚତୁର୍ଥ କାଲପାନ॑ଭକ୍ତ॒-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଅହରହର୍ଵା ଭୈକ୍ଷ॑ମଶ୍ନ॒ଯାତ୍ । ଔଦୁମ୍ବରୀଭି-ସ୍ସମିଦ୍ଭି-ରଗ୍ନି॑-ମ୍ପରି॒ଚରେତ୍ । ପୁନର୍ମା ମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମିତ୍ଯେତେନା-ଽନୁ॑ଵାକେ॒ନ । ଉଦ୍ଧୃତ ପରିପୂତାଭିରଦ୍ଭିଃ କାର୍ଯ॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀ॒ତ ॥ 128 ॥

ଅ॑ସଞ୍ଚ॒ଯଵାନ୍ । ଅଗ୍ନଯେ ଵାଯଵେ॑ ସୂର୍ଯା॒ଯ । ବ୍ରହ୍ମଣେ ପ୍ର॑ଜାପ॒ତଯେ । ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ନ॑କ୍ଷତ୍ରେ॒ଭ୍ଯଃ । ଋତୁଭ୍ଯ-ସ୍ସଂଵଁ॑ଥ୍ସରା॒ଯ । ଵରୁଣା-ଯାରୁଣାଯେତି ଵ୍ର॑ତହୋ॒ମାଃ । ପ୍ର॒ଵ॒ର୍ଗ୍ଯଵ॑ଦାଦେ॒ଶଃ । ଅରୁଣାଃ କା᳚ଣ୍ଡ ଋ॒ଷଯଃ ॥ ଅରଣ୍ଯେ॑-ଽଧୀଯୀ॒ରନ୍ନ୍ । ଭଦ୍ରଙ୍କର୍ଣେଭିରିତି ଦ୍ଵେ॑ ଜପି॒ତ୍ଵା ॥ 129 ॥

ମହାନାମ୍ନୀଭି-ରୁଦକଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ପ॒ର୍ଶ୍ଯ । ତମାଚା᳚ର୍ଯୋ ଦ॒ଦ୍ଯାତ୍ । ଶିଵାନ-ଶ୍ଶନ୍ତମେ-ତ୍ଯୋଷଧୀ॑ରାଲ॒ଭତେ । ସୁମୃଡୀକେ॑ତି ଭୂ॒ମିମ୍ । ଏଵମ॑ପଵ॒ର୍ଗେ । ଧେ॑ନୁ-ର୍ଦ॒କ୍ଷିଣା । କଗ୍ଂ ସଂଵାଁସ॑ଶ୍ଚ କ୍ଷୌ॒ମମ୍ । ଅନ୍ଯ॑ଦ୍ଵା ଶୁ॒କ୍ଲମ୍ । ଯ॑ଥା ଶ॒କ୍ତି ଵା । ଏଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ॑ ଧର୍ମେ॒ଣ । ଅରଣ୍ଯେ॑-ଽଧୀଯୀ॒ତ । ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁ॑ଣ୍ଯୋ ଭ॒ଵତି ॥ 130 ॥

(କୁ॒ର୍ଵୀ॒ତ - ଜ॑ପି॒ତ୍ଵା - ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ॑ଧର୍ମେ॒ଣ ଦ୍ଵେ ଚ॑)

ଅନୁଵାକାନି

(ଭ॒ଦ୍ରଗ୍ଗ୍ - ସ୍ମୃତିଃ॑ - ସାକ॒ଜାନ୍ନା॒ - ମକ୍ଷ୍ଯ- ତି॑ତା॒ମ୍ରା - ଣ୍ଯ॑ତ୍ଯୁର୍ଧ୍ଵା॒କ୍ଷ - ଆରୋଗଃ - କ୍ଵେଦ - ମଗ୍ନିଶ୍ଚ - ସ॑ହସ୍ର॒ଵୃତ୍ - ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵନ୍ତ॒ -ଆତ॑ନୁଷ୍ଵା॒ -ଷ୍ଟଯୋ॑ନୀଂ॒ - ଁଯୋ-ଽସା॒ - ଵଥାଦିତ୍ଯ - ସ୍ଯାରୋଗ-ସ୍ଯାଥ ଵାଯୋ- ରଥାଗ୍ନେ॒--ର୍ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ଯା - ମି॑ନ୍ଦ୍ରଘୋ॒ଷା ଵ॒-ଆପ॑ମାପାଂ॒ଯୋଁ॑-ଽପା - ମାପୋ॒ ଵୈ - ଚତୁ॑ଷ୍ଟଯ୍ଯୋ - ଜାନୁଦ॒ଘ୍ନୀ - ମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଣୀଯେ॒ - ମା ନୁ॑ କଂ॒ - ଁଵିଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣୀଂ - ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॑ଯ॒ - ପୁନ॑ - ର॒ଦ୍ଭ୍ଯଃ -ସଂଵଁଥ୍ସର-ନ୍ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶତ୍)

(ଭଦ୍ରଂ - ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁ॑ଣ୍ଯୋ ଭ॒ଵତି)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ (ଅରୁଣପ୍ରଶ୍ନଃ) ସମାପ୍ତଃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

taittirīya āraṇyaka 1

ha॒riḥ॒ om ||

bhā॒ska॒rāya̭ vi॒dmahḙ mahaddyutika॒rāya̭ dhīmahi |

tanno̭ ādityaḥ praco॒dayā᳚t ||

o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||

oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

anuvākaḥ 1

a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñca-ska॒rardhi̭yā | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī-rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta | mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒-ssvaḥ̭ | de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒tvāya̭ me suta || 2 ||

a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta | vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 3 ||

(a॒mutaḥ̭ - su॒ - tauṣa̭dhayo॒ dve ca̭ )

anuvākaḥ 2

smṛtiḥ̭ pra॒tyakṣa̭-maiti॒hya᳚m | anṷmāna-ścatuṣṭa॒yam | e॒tairādi̭tya maṇḍalam | sarvai̭reva॒ vidhā᳚syate | sūryo॒ marī̭ci॒māda̭tte | sarvasmā᳚-dbhuva̭nāda॒dhi | tasyāḥ pāka vi̭śeṣe॒ṇa | smṛ॒ta-ṅkā̭la vi॒śeṣa̭ṇam || na॒dīva॒ prabha̭vā-tkā॒cit | a॒kṣayyā᳚-thsyanda॒te ya̭thā || 4 ||

tānnadyo-'bhi sa̭māya॒nti | so॒ru-ssatī̭ na ni॒varta̭te | e॒vannā॒nā sa̭mutthā॒nāḥ | kā॒lā-ssaṃ̭va~thsa॒ragg śri̭tāḥ | aṇuśaśca ma̭haśa॒śca | sarvḙ samava॒yantri̭ tam | sa tai᳚-ssa॒rvai-ssa̭māvi॒ṣṭaḥ | ū॒ru-ssa̭nna ni॒varta̭te | adhisaṃva~thsa̭raṃ-vi~॒dyāt | tadeva̭ lakṣa॒ṇe || 5 ||

aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca | sa॒mārṷ̄ḍhaḥ pra॒dṛśya̭te | saṃva~thsaraḥ pra̭tyakṣe॒ṇa | nā॒dhisa̭vaḥ pra॒dṛśya̭te | pa॒ṭaro̭ vikli̭dhaḥ pi॒ṅgaḥ | e॒ta-dva̭ruṇa॒ lakṣa̭ṇam | yatraita̭-dupa॒dṛśya̭te | sa॒hasra̭-ntatra॒ nīya̭te | ekagṃ hi śiro nā̭nā mu॒khe | kṛ॒thsna-nta̭dṛta॒ lakṣa̭ṇam || 6 ||

ubhayata-ssapte᳚ndriyā॒ṇi | ja॒lpita̭-ntveva॒ dihya̭te | śuklakṛṣṇe saṃva~̭thsara॒sya | dakṣiṇa vāma̭yoḥ pā॒rśvayoḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvaḥ | bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira॒stviti̭ | nātra॒ bhuva̭nam | na pū॒ṣā | na pa॒śavaḥ̭ | nāditya-ssaṃva~thsara eva pratyakṣeṇa priyata̭maṃ-vi~॒dyāt | etadvai saṃva~thsarasya priyata̭magṃ rū॒pam | yo-'sya mahānartha utpathsyamā̭no bha॒vati | ida-mpuṇya-ṅkṷruṣve॒ti | tamāhara̭ṇa-nda॒dyāt || 7 ||

(ya॒thā॒ - la॒kṣa॒ṇa - ṛ̭tu॒lakṣa̭ṇaṃ॒ - bhuva̭nagṃ sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 3

sā॒ka॒ñjānāgṃ̭ sa॒ptatha̭māhu-reka॒jam | ṣaḍṷdya॒mā ṛṣa̭yo deva॒jā iti̭ | teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ vihi̭tāni dhāma॒śaḥ | sthā॒tre rḙjante॒ vikṛ̭tāni rūpa॒śaḥ | konṷ maryā॒ ami̭thitaḥ | sakhā॒ sakhā̭yamabravīt | jahā̭ko a॒smadī̭ṣate | yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭yam | na tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti | yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti || 8 ||

na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti̭ | ṛ॒tur-ṛ̭tunā nu॒dyamā̭naḥ | vina̭nādā॒bhidhā̭vaḥ | ṣaṣṭiśca trigṃśa̭kā va॒lgāḥ | śu॒klakṛ̭ṣṇau ca॒ ṣāṣṭi̭kau | sā॒rā॒ga॒va॒strai-rja॒rada̭kṣaḥ | va॒sa॒nto vasṷbhi-ssa॒ha | saṃ॒va~॒thsa॒rasya̭ savi॒tuḥ | prai॒ṣa॒kṛ-tpra̭tha॒ma-ssmṛ̭taḥ | a॒mūnā॒daya̭-tetya॒nyān || 9 ||

a॒mūgśca̭ pari॒rakṣa̭taḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | yatrai ta̭dupa॒dṛśya̭te || e॒tade॒va vi̭jānī॒yāt | pra॒māṇa̭-ṅkāla॒parya̭ye | vi॒śe॒ṣa॒ṇa-ntṷ vakṣyā॒maḥ | ṛ॒tūnā᳚-ntanni॒bodha̭ta || śuklavāsā̭ rudra॒gaṇaḥ | grī॒ṣmeṇā̭varta॒te sa̭ha | ni॒jaha̭-npṛthi̭vīgṃ sa॒rvām || 10 ||

jyo॒tiṣā᳚ 'prati॒khyena̭ saḥ | vi॒śva॒rū॒pāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | ā॒di॒tyānā᳚-nni॒bodha̭ta | saṃva~thsarīṇa̭-ṅkarma॒phalam | varṣābhi-rda̭datā॒gṃ॒ saha | aduḥkho̭ duḥkha ca̭kṣuri॒va | tadmā̭ pīta iva॒ dṛśya̭te | śītenā᳚ vyatha̭yanni॒va | ru॒ruda̭kṣa iva॒ dṛśya̭te || hlādayate᳚ jvala̭taścai॒va | śā॒myata̭ścāsya॒ cakṣṷṣī | yāvai prajā bhra̭ggśya॒nte | saṃva~thsarāttā bhra̭ggśya॒nte || yāḥ॒ prati̭tiṣṭha॒nti | saṃva~thsare tāḥ prati̭tiṣṭha॒nti | va॒r॒ṣābhya̭ itya॒rthaḥ || 11 ||

(śṛ॒ṇo॒ - tya॒nyānth - sa॒rvā - me॒va ṣaṭca̭)

anuvākaḥ 4

akṣi̭duḥ॒khotthi̭tasyai॒va | vi॒prasa̭nne ka॒nīni̭ke | āṅkte cādga̭ṇa-nnā॒sti | ṛ॒bhūṇā᳚-ntanni॒bodha̭ta | ka॒na॒kā॒bhāni̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒hatā̭ni ni॒bodha̭ta | annamaśrnīta̭ mṛjmī॒ta | a॒haṃ-vo~̭ jīva॒napra̭daḥ | e॒tā vā॒caḥ pra̭yujya॒nte | śa॒radya̭tropa॒ dṛśya̭te || 12 ||

abhidhūnvanto-'bhighna̭nta i॒va | vā॒tava̭nto ma॒rudga̭ṇāḥ | amuto jetumiṣumṷkhami॒va | sannaddhā-ssaha da̭dṛśe॒ ha | apaddhvastai-rvastiva̭rṇairi॒va | vi॒śi॒khāsaḥ̭ kapa॒rdinaḥ |akruddhasya yothsya̭māna॒sya | kṛ॒ddhasyḙva॒ lohi̭nī | hemataścakṣṷṣī vi॒dyāt | a॒kṣṇayoḥ᳚, kṣipa॒ṇori̭va || 13 ||

durbhikṣa-ndeva̭loke॒ṣu | ma॒nūnā̭muda॒ka-ṅgṛ̭he | e॒tā vā॒caḥ pra̭vada॒ntīḥ | vai॒dyuto̭ yānti॒ śaiśi̭rīḥ | tā a॒gniḥ pava̭mānā॒ anvai᳚kṣata | i॒ha jī̭vi॒kāma-pa̭ripaśyann | tasyai॒ṣā bhava̭ti | i॒heha vaḥ̭ svata॒pasaḥ | marṷta॒-ssūrya̭tvacaḥ | śarma̭ sa॒prathā॒ āvṛ̭ṇe || 14 ||

(dṛśya̭ta - i॒vā - vṛ̭ṇe)

anuvākamj 5

ati̭ tā॒mrāṇi̭ vāsā॒gṃ॒si | a॒ṣṭiva̭jri śa॒taghni̭ ca | viśve devā vipra̭hara॒nti | a॒gniji̭hva a॒saśca̭ta | naiva devo̭ na ma॒rtyaḥ | na rājā va̭ruṇo॒ vibhuḥ | nāgni-rnendro na pa̭vamā॒naḥ | mā॒tṛkka̭cca na॒ vidya̭te | di॒vyasyaikā॒ dhanṷrārtniḥ | pṛ॒thi॒vyāmapa̭rā śri॒tā || 15 ||

tasyendro vamri̭rūpe॒ṇa | dha॒nurjyā̭-machi॒nathsva̭yam | tadi̭ndra॒dhanṷritya॒jyam | a॒bhrava̭rṇeṣu॒ cakṣa̭te | etadeva śaṃyo~-rbārha̭spatya॒sya | e॒ta-drṷdrasya॒ dhanuḥ | ru॒drasya̭ tveva॒ dhanṷrārtniḥ | śira॒ utpi̭peṣa | sa pra̭va॒rgyo̭-'bhavat | tasmā॒-dya-ssapra̭va॒rgyeṇa̭ ya॒jñena॒ yaja̭te | ru॒drasya॒ sa śiraḥ॒ prati̭dadhāti | nainagṃ̭ ru॒dra ārṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 16 ||

(śri॒tā - yaja̭te॒ trīṇi̭ ca)

anuvākaḥ 6

a॒tyū॒rdhvā॒kṣo-'ti̭raścāt | śiśi̭raḥ pra॒dṛśya̭te | naiva rūpa-nna̭ vāsā॒gṃ॒si | na cakṣuḥ̭ prati॒dṛśya̭te | a॒nyonya॒-ntu na̭ higgsrā॒taḥ | sa॒ta sta̭-ddeva॒lakṣa̭ṇam | lohito-'kṣṇi śā̭raśī॒rṣṇiḥ | sū॒ryasyo̭daya॒na-mpra̭ti | tva-ṅkaroṣi̭ nyañja॒likām | tva॒-ṅkaro̭ṣi ni॒jānṷkām || 17 ||

nijānukāme᳚ nyañja॒likā | amī vāca-mupāsa̭tāmi॒ti | tasmai sarva ṛtavo̭ nama॒nte | maryādā karatvā-tpra̭puro॒dhām | brāhmaṇa̭ āpno॒ti | ya ḙvaṃ-ve~॒da | sa khalu saṃva~thsara etai-ssenānī̭bhi-ssa॒ha | indrāya sarvān-kāmāna̭bhiva॒hati | sa dra॒phsaḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || 18 ||

ava̭ dra॒phso agṃ̭śa॒matī̭matiṣṭhat | i॒yā॒naḥ kṛ॒ṣṇo da॒śabhiḥ̭ sa॒hasraiḥ᳚ | āva॒rta-mindra॒-śśacyā॒ dhama̭ntam | upasnuhi ta-nnṛmaṇā-matha̭drāmi॒ti | etayai vendra-ssalā vṛ̭kyā sa॒ha | asurā-npa̭rivṛ॒ścati | pṛthi̭vya॒gṃ॒ śuma̭tī | tāma॒nva-va̭sthita-ssaṃva~thsa॒ro di॒vañca̭ | naivaṃ-vi~duṣā-''cāryā᳚-ntevā॒sinau | anyonyasmai᳚ druhyā॒tām | yo dru॒hyati | bhraśyate sva̭rgā-llo॒kāt | ityṛtu ma̭ṇḍalā॒ni | sūrya maṇḍalā᳚ nyākhyā॒yikāḥ | ata ūrdhvagṃsa̭nirva॒canāḥ || 19 ||

(ni॒jānṷkāṃ॒ - bhava̭ti - druhyā॒tā-mpañca̭ ca)

anuvākaḥ 7

ārogo bhrājaḥ paṭaraḥ̭ pata॒ṅgaḥ | svarṇaro jyotiṣīmāṋ. vibhā॒saḥ | te asmai sarve divamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti | kaśya̭po-'ṣṭa॒maḥ | sa mahāmeru-nna̭ jahā॒ti | tasyai॒ṣā bhava̭ti | yatte॒ śilpa̭-ṅkaśyapa roca॒nāva̭t | i॒ndri॒yāva̭-tpuṣka॒la-ñci॒trabhā̭nu | yasmi॒-nthsūryā॒ arpi̭tā-ssa॒pta sā॒kam || 20 ||

tasmi-nrājāna-madhiviśrayḙmami॒ti | te asmai sarve kaśyapā-jjyoti̭-rlabha॒nte | tānthsomaḥ kaśyapādadhi̭ nirdha॒mati | bhrastā karma kṛ̭divai॒vam || prāṇo jīvānīndriya̭ jīvā॒ni | sapta śīrṣa̭ṇyāḥ prā॒ṇāḥ | sūryā i̭tyācā॒ryāḥ | apaśyamaha metān-thsapta sū᳚ryāni॒ti | pañcakarṇo̭ vāthsyā॒yanaḥ | saptakarṇa̭śca plā॒kṣiḥ || 21 ||

ānuśravika eva nau kaśya̭pa i॒ti | ubhaṷ veda॒yite | na hi śekumiva mahāmḙru-ṅga॒ntum | apaśyamahameta-thsūryamaṇḍala-mpariva̭rtamā॒nam | gā॒rgyaḥ prā̭ṇatrā॒taḥ | gacchanta ma̭hāme॒rum | eka̭ñcāja॒hatam | bhrājapaṭara pata̭ṅgā ni॒hane | tiṣṭhannā̭tapa॒nti | tasmā̭di॒ha taptri̭ tapāḥ || 22 ||

a॒mutre॒tare | tasmā̭di॒hā taptri̭ tapāḥ | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti | sa॒pta sūryā॒ diva॒-manu॒ pravi̭ṣṭāḥ | tāna॒nveti̭ pa॒thibhi̭-rdakṣi॒ṇāvāṋ | te asmai sarve ghṛtamā̭tapa॒nti | ūrja-nduhānā anapasphura̭nta i॒ti || saptartvija-ssūryā i̭tyācā॒ryāḥ | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti | sa॒pta diśo॒ nānā̭ sūryāḥ || 23 ||

sa॒pta hotā̭ra ṛ॒tvijaḥ̭ | devā ādityā̭ ye sa॒pta | tebhi-ssomābhī rakṣa̭ṇa i॒ti | tada̭pyāmnā॒yaḥ | digbhrāja ṛtū᳚n karo॒ti | eta̭yaivā॒vṛtā ''sahasrasūryatāyā iti vai̭śampā॒yanaḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti | yaddyāva̭ indra te śa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmīḥ᳚ | u॒ta syuḥ | na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryāḥ᳚ | 24 ||

anu na jātamaṣṭa roda̭sī i॒ti | nānā liṅgatvā-dṛtūnā-nnānā̭ sūrya॒tvam || aṣṭau tu vyavasi̭tā i॒ti | sūryamaṇḍalā-nyaṣṭā̭ta ū॒rdhvam | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam | sūrya ātmā jagatastasthṷṣaśce॒ti || 25 ||

(sā॒kaṃ - plā॒kṣi - staptri̭tapā॒ - nānā̭sūryāḥ॒ - sūryā॒ - +nava̭ ca)

anuvākaḥ 8

kvedamabhra̭-nnivi॒śate | kvāyagṃ̭ saṃva~thsa॒ro mi̭thaḥ | kvāhaḥ kveya-ndḙva rā॒trī | kva māsā ṛ̭tava॒-śśritāḥ || ardhamāsā̭ muhū॒rtāḥ | nimeṣāstṷṭibhiḥ॒ (nimeṣāstra̭ṭibhiḥ॒) saha | kvemā āpo ni̭viśa॒nte | ya॒dīto̭ yānti॒ sampra̭ti || kālā aphsu ni̭viśa॒nte | ā॒pa-ssūryḙ sa॒māhi̭tāḥ | 26 |

vya̭ṣṭabhnā॒-droda̭sī॒ viṣṇa̭ve॒te | dā॒dhartha̭ pṛthi॒vī-ma॒bhito̭ ma॒yūkhaiḥ᳚ | kinta-dviṣṇo rbala̭mā॒huḥ | kā॒ dīptiḥ̭ ki-mpa॒rāya̭ṇam | eko̭ ya॒ddhā-ra̭ya dde॒vaḥ | re॒jatī̭ roda॒sī ṷbhe | vātādviṣṇo-rba̭la mā॒huḥ | a॒kṣarā᳚-ddīpti॒ rucya̭te | tri॒padā॒ddhāra̭ya-dde॒vaḥ | yadviṣṇo̭reka॒-mutta̭mam || 28 ||

a॒gnayo̭ vāya̭vaścai॒va | e॒tada̭sya pa॒rāya̭ṇam | pṛcchāmi tvā pa̭ra-mmṛ॒tyum | a॒vama̭-mmaddhya॒mañca̭tum | lo॒kañca॒ puṇya̭pāpā॒nām | e॒ta-tpṛ̭cchāmi॒ sampra̭ti || a॒mumā̭huḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pa॒vamā̭na-ntu॒ maddhya̭mam | a॒gnire॒vāva̭mo mṛ॒tyuḥ | ca॒ndramā᳚-ścatu॒rucya̭te || 29 ||

a॒nā॒bho॒gāḥ pa̭ra-mmṛ॒tyum | pā॒pā-ssaṃ̭ya~nti॒ sarva̭dā | ābhogāstveva̭ saṃya~॒nti | ya॒tra pṷṇyakṛ॒to ja̭nāḥ | tato̭ ma॒ddhyama̭māya॒nti | ca॒tuma̭gniñca॒ sampra̭ti | pṛcchāmi tvā̭ pāpa॒kṛtaḥ | ya॒tra yā̭taya॒te ya̭maḥ | tvannasta--dbrahma̭-nprabrū॒hi | ya॒di ve᳚tthā-'sa॒to gṛ̭hān || 30 ||

āśātikāḥ krima̭ya i॒va | tataḥ pūyantḙ vāsa॒vaiḥ | apai̭ta-mmṛ॒tyu-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa khalvaivaṃ̭-vi~dbrā॒hmaṇaḥ | dī॒rghaśrṷttamo॒ bhava̭ti | kaśya̭pa॒syāti̭thi॒-ssiddhaga̭mana॒-ssiddhāga̭manaḥ | tasyai॒ṣā bhava̭ti || āyasmin᳚-thsa॒pta vā̭sa॒vāḥ | roha̭nti pū॒rvyā̭ ruhaḥ̭ | 32 |

ṛṣi̭rha dīrgha॒śrutta̭maḥ | indrasya gharmo ati̭thiri॒ti | kaśyapaḥ paśya̭ko bha॒vati | yathsarva-mparipaśyatī̭ti sau॒kṣmyāt | athāgnḙraṣṭapṷruṣa॒sya | tasyai॒ṣā bhava̭ti | agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān | viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyiṣṭhānte nama uktiṃ-vi~̭dheme॒ti || 33 ||

(sa॒māhi̭tā - daśa॒syḙ - utta̭ma॒-mucya̭te-gṛhān-thsva॒karma̭bhiḥ-pū॒rvyā̭ ruha̭-i॒ti)

anuvākaḥ 9

agniśca jāta̭vedā॒śca | sahojā a̭jirā॒prabhuḥ | vaiśvānaro na̭ryāpā॒śca | pa॒ṅktirā̭dhāśca॒ sapta̭maḥ | visarpevā-'ṣṭa̭mo-'gnī॒nām | ete-'ṣṭau vasavaḥ, kṣi̭tā i॒ti | yathartve-vāgne-rarcirvarṇa̭ viśe॒ṣāḥ | nīlārciśca pītakā᳚rciśce॒ti | atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭strīka॒sya | prabhrājamānā vya̭vadā॒tāḥ || 34 ||

yāśca vāsṷki vai॒dyutāḥ | rajatāḥ parṷṣā-śśyā॒māḥ | kapilā a̭tilo॒hitāḥ | ūrdhvā avapa̭tantā॒śca | vaidyuta i̭tyekā॒daśa | nainaṃ-vai~dyuto̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da | sa hovāca vyāsaḥ pā̭rāśa॒ryaḥ | vidyudvadhamevāha-mmṛtyumai᳚cchami॒ti | na tvakā̭magṃ ha॒nti || 35 ||

ya ḙvaṃ-ve~॒da | atha ga̭ndharva॒gaṇāḥ | svāna॒ bhrāṭ | aṅghā̭ri॒-rbambhā̭riḥ | hasta॒-ssuha̭staḥ | kṛśā̭nurvi॒śvāva̭suḥ | mūrdhanvān-thsū᳚ryava॒rcāḥ | kṛtirityekādaśa ga̭ndharva॒gaṇāḥ | devāśca ma̭hāde॒vāḥ | raśmayaśca devā̭ gara॒giraḥ || 36 ||

naina-ṅgaro̭ hina॒sti | ya ḙvaṃ-ve~॒da | gau॒rī mi̭māya sali॒lāni॒ takṣa̭tī | eka̭padī dvi॒padī॒ sā catṷṣpadī | a॒ṣṭāpa̭dī॒ nava̭padī babhū॒vuṣī᳚ | sahasrākṣarā parame vyo̭manni॒ti | vāco̭ viśe॒ṣaṇam | atha nigada̭vyākhyā॒tāḥ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ | va॒rāhavaḥ̭-svata॒pasaḥ || 37 ||

vi॒dyu-nma̭haso॒ dhūpa̭yaḥ | śvāpayo gṛhamedhā᳚ścetye॒te | ye॒ ceme-'śi̭mivi॒dviṣaḥ | parjanyā-ssapta pṛthivīmabhiva̭rṣa॒nti | vṛṣṭi̭bhiri॒ti | etayaiva vibhakti vi̭parī॒tāḥ | sa॒ptabhi॒rvātai̭ rudī॒ritāḥ | amūṃ-lo~kā-nabhiva̭rṣa॒nti | teṣā̭meṣā॒ bhava̭ti | sa॒mā॒na-me॒taduda̭kam || 38 ||

u॒ccaitya̭va॒ cāha̭bhiḥ | bhūmi̭-mpa॒rjanyā॒ jinva̭nti | diva-ñjinvan-tyagna̭ya i॒ti | yadakṣa̭ra-mbhū॒takṛ̭tam | viśvḙ devā u॒pāsa̭te | ma॒harṣi̭masya go॒ptāra᳚m | ja॒mada̭gni॒-makṷrvata | ja॒mada̭gni॒-rāpyā̭yate | chando̭bhi-ścaturutta॒raiḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ || 39 ||

brahma̭ṇā vī॒ryā̭vatā | śi॒vā naḥ̭ pra॒diśo॒ diśaḥ̭ || tacchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ | sva॒sti-rmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śanno̭ astu dvi॒pade᳚ | śañcatṷṣpade | somapā(3) asomapā(3) iti nigada̭vyākhyā॒tāḥ || 40 ||

(vya॒va॒dā॒tā - ha॒nti-ga̭ra॒gira - sta॒pasa - uda̭kaṃ - tṛptāsa॒ - śvatṷṣpada॒ eka̭-ñca)

anuvākaḥ 10

sa॒ha॒sra॒vṛdi̭ya-mbhū॒miḥ | pa॒raṃ-vyo~̭ma sa॒hasra̭vṛt | a॒śvinā̭ bhujyṷ̄ nāsa॒tyā | vi॒śvasya̭ jaga॒taspa̭tī || jāyā bhūmiḥ pa̭tirvyo॒ma | mi॒thuna̭ntā a॒turya̭thuḥ | putro bṛhaspa̭tī ru॒draḥ | sa॒ramā̭ iti̭ strīpu॒mam || śu॒kraṃ-vā~̭ma॒nyadya̭ja॒taṃ-vā~̭ma॒nyat | viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭va sthaḥ || 41 ||

viśvā॒ hi mā॒yā ava̭tha-ssvadhāvantau | bha॒drā vā᳚-mpūṣaṇāvi॒ha rā॒tira̭stu | vāsā᳚tyau ci॒trau jaga̭to ni॒dhānau᳚ | dyāvā̭bhūmī ca॒rathaḥ̭ sa॒gṃ॒ sakhā̭yau | tāva॒śvinā̭ rā॒sabhā᳚śvā॒ hava̭-mme | śu॒bha॒spa॒tī॒ ā॒gatagṃ̭ sū॒ryayā̭ sa॒ha | tyugro̭ ha bhu॒jyu-ma̭śvinoda me॒ghe | ra॒yinna kaści̭-nmamṛ॒vā~(2) avā̭hāḥ | tamṷ̄hathu-rnau॒bhirā᳚tma॒n-vatī̭bhiḥ | a॒nta॒ri॒kṣa॒ pruḍbhi॒ra-po̭dakābhiḥ || 42 ||

ti॒sraḥ, kṣapa॒strirahā̭ 'ti॒vraja̭dbhiḥ | nāsa̭tyā bhu॒jyumṷ̄hathuḥ pata॒ṅgaiḥ | sa॒mu॒drasya॒ dhanva̭nnā॒rdrasya̭ pā॒re | tri॒bhī rathai᳚-śśa॒tapa̭dbhi॒-ṣṣaḍa̭śvaiḥ | sa॒vi॒tāraṃ॒-vi~ta̭nvantam | anṷbaddhnāti śāmba॒raḥ | āpapūrṣaṃ-ba̭raścai॒va | sa॒vitā̭ 'repa॒so̭ 'bhavat | tyagṃ sutṛptaṃ-vi~̭ditvai॒va | ba॒huso̭ma gi॒raṃ-va~̭śī || 43 ||

anveti tugro va̭kriyā॒ntam | āyasūyān-thsoma̭tṛphsu॒ṣu | sa saṅgrāma-stamo᳚dyo-'tyo॒taḥ | vāco gāḥ pi̭pāti॒ tat | sa tadgobhi-sstavā᳚ 'tyetya॒nye | ra॒kṣasā̭ 'nanvi॒tāśca̭ ye | a॒nveti॒ pari̭vṛttyā॒-'staḥ | e॒vame॒tau stho̭ aśvinā | te e॒te dyuḥ̭ pṛthi॒vyoḥ | aha̭raha॒-rgarbha̭ndadhāthe || 44 ||

tayo̭ re॒tau va॒thsā va̭horā॒tre | pṛ॒thi॒vyā ahaḥ̭ | di॒vo rātriḥ̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | a॒gniścā̭-di॒tyaśca̭ | rā॒trerva॒thsaḥ | śve॒ta ā̭di॒tyaḥ | ahno॒-'gniḥ || 45 ||

tā॒mro a̭ru॒ṇaḥ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau | vṛ॒traśca̭ vaidyu॒taśca̭ | a॒gnervṛ॒traḥ | vai॒dyuta̭ ādi॒tyasya̭ | tā avi̭sṛṣṭau | dampa̭tī e॒va bha̭vataḥ || tayo̭ re॒tau va॒thsau || 46 ||

u॒ṣmā ca̭ nīhā॒raśca̭ | vṛ॒trasyo॒ṣmā | vai॒dyu॒tasya̭ nīhā॒raḥ | tau tāve॒va prati̭padyete || seyagṃ rātrī̭ ga॒rbhiṇī̭ pu॒treṇa॒ saṃva~̭sati | tasyā॒ vā e॒tadu॒lbaṇa᳚m | yadrātraṷ ra॒śmayaḥ̭ | yathā॒ gorga॒rbhiṇyā̭ u॒lbaṇa᳚m | e॒vame॒tasyā̭ u॒lbaṇa᳚m | prajayiṣṇuḥ prajayā ca paśubhi̭śca bha॒vati | ya ḙvaṃ-ve~॒da | etamudyanta-mapiya̭ntañce॒ti | ādityaḥ puṇya̭sya va॒thsaḥ | atha pavi̭trāṅgi॒rasaḥ || 47 ||

(stho - 'po̭dakābhi--r vaśī - dadhāthe - a॒gni - stayo̭ re॒tau va॒thsau - bha॒vati ca॒tvāri̭ ca)

anuvākaḥ 11

pa॒vitra̭vantaḥ॒ pari॒vāja॒māsa̭te | pi॒taiṣā᳚-mpra॒tno a॒bhira̭kṣati vra॒tam | ma॒hassa̭mu॒draṃ-va~rṷṇa sti॒roda̭dhe | dhīrā̭ iccheku॒rddharṷṇeṣvā॒rabha᳚m | pa॒vitra̭-nte॒ vita̭ta॒-mbrahma̭ṇa॒spate᳚ | prabhu॒rgātrā̭ṇi॒ paryḙṣi vi॒śvataḥ̭ | ata̭ptatanū॒-rna tadā॒mo a̭śnute | śṛ॒tāsa॒ idvaha̭n-ta॒sta-thsamā̭śata | bra॒hmā de॒vānā᳚m | asa̭ta-ssa॒dye tata̭kṣuḥ || 48 ||

ṛṣa̭ya-ssa॒ptātri̭śca॒ yat | sarve-'trayo a̭gastya॒śca | nakṣa̭trai॒-śśaṅkṛ̭to 'vasann | atha̭ savitu॒-śśyāvāśva॒syā 'varti̭kāmasya | a॒mī ya ṛkṣā॒ nihi̭tā sa u॒ccā | nakta॒-ndadṛ̭śre॒ kuha̭ci॒ddivḙyuḥ | ada̭bdhāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ | vi॒cā॒kaśa̭-cca॒ndramā॒ nakṣa̭trameti | ta-thsa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyam | bhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi || 49 |

dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || tathsa̭vi॒tu-rvṛ̭ṇīmahe | va॒ya-nde॒vasya॒ bhoja̭nam | śreṣṭhagṃ̭ sarva॒dhāta̭mam | tura॒-mbhaga̭sya dhīmahi | apā̭gūhata savitā॒ tṛbhīṋ | sarvā᳚-ndi॒vo andha̭saḥ | nakta̭nta;॒tānya̭bhava-ndṛ॒śe | asthya॒sthnā sambha̭viṣyāmaḥ || nāma॒ nāmai॒va nā॒ma me᳚ || 50 ||

napugṃsa̭ka॒-mpumā॒g॒strya̭smi | sthāva̭ro-'smyatha॒ jaṅga̭maḥ | ya॒je-'yakṣi॒ yaṣṭā॒he ca̭ | mayā̭ bhū॒tānya̭yakṣata | pa॒śavo̭ mama̭ bhūtā॒ni | anūbandhyo 'smya̭haṃ-vi~॒bhuḥ | striyaḥ̭ sa॒tīḥ | tā ṷ me pu॒gṃ॒sa ā̭huḥ | paśya̭dakṣa॒ṇvānna-vicḙtada॒ndhaḥ | ka॒viryaḥ pu॒tra-ssa i॒mā ci̭keta || 51 ||

yastā vi̭jā॒nā-thsa̭vi॒tuḥ pi॒tā-'sa̭t | a॒ndho maṇima̭vindat | tama̭naṅguli॒-rāva̭yat | a॒grī॒vaḥ pratya̭muñcat | tamaji̭hva a॒saśca̭ta | ūrdhvamūla-ma̭vākchā॒kham | vṛ॒kṣaṃ-yā~̭ veda॒ sampra̭ti | na sa jātu janaḥ̭ śradda॒ddhyāt | mṛ॒tyurmā̭ māra॒yādi̭tiḥ | hasitagṃ rudi̭taṅgī॒tam || 52 ||

vīṇā̭ paṇa va॒lāsi̭tam | mṛ॒tañjī॒vañca̭ yatki॒ñcit | a॒ṅgāni̭ sneva॒ viddhi̭ tat | atṛ̭ṣya॒gg॒stṛṣya̭ dhyāyat | a॒smājjā॒tā mḙ mithū॒ caranṋ | putro nir-ṛtyā̭ vaide॒haḥ | a॒cetā̭ yaśca॒ ceta̭naḥ | sa॒ ta-mmaṇima̭vindat | so̭-'naṅguli॒rāva̭yat | so॒-'grī॒vaḥ pratya̭muncat || 53 |

so-'ji̭hvo a॒saśca̭ta | naitamṛṣiṃ-vi~ditvā naga̭ra-mpra॒viśet | ya̭di pra॒viśet | mi॒thau cari̭tvā pra॒viśet | tathsambhava̭sya vra॒tam | ā॒ tama̭gne ra॒thanti̭ṣṭha | ekā᳚śvameka॒ yoja̭nam | ekacakra̭-meka॒dhuram | vā॒ta dhrā̭ji ga॒tiṃ-vi~̭bho | na॒ ri॒ṣyati̭ na vya॒thate || 54 ||

nā॒syākṣo̭ yātu॒ sajja̭ti | yacchvetā᳚-nrohi̭tāgścā॒gneḥ | ra॒the yṷktvā-'dhi॒tiṣṭha̭ti | ekayā ca daśabhiśca̭ svabhū॒te | dvābhyā miṣṭaye vigṃ̭śatyā॒ ca | tisṛbhiśca vahase trigṃ̭śatā॒ ca | niyudbhi-rvāyaviha tā̭ vimu॒ñca || 55 ||

(tata̭kṣu--r dhīmahi - nā॒ma mḙ - ciketa - gī॒taṃ - pratya̭muñca-d- vya॒thate - +sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 12

āta̭nuṣva॒ prata̭nuṣva | u॒ddhamādha̭ma॒ sandha̭ma | āditye candra̭varṇā॒nām | garbha॒ mā dhḙhi॒ yaḥ pumāṋ | i॒ta-ssi॒ktagṃ sūrya̭gatam | ca॒ndrama̭se॒ rasa̭ṅkṛdhi | vārāda-ñjana̭yā-gre॒-'gnim | ya eko̭ rudra॒ ucya̭te | a॒sa॒-ṅkhyā॒tā-ssa̭hasrā॒ṇi | sma॒ryatḙ na ca॒ dṛśya̭te || 56 ||

e॒vame॒tanni̭bodhata | ā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒ hi ma॒yūra̭-romabhiḥ | mātvā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | da॒dha॒nveva॒ tā i̭hi | mā ma॒ndrai-ri̭ndra॒ hari̭bhiḥ | yā॒mi ma॒yūra̭ romabhiḥ | mā mā kecinniye muri̭nna pā॒śinaḥ | ni॒dha॒nveva॒ tā~(2) i̭mi | aṇubhiśca ma̭hadbhi॒śca || 57 ||

ni॒ghṛṣvai̭ rasa॒māyṷtaiḥ | kālair-haritva̭māpa॒nnaiḥ | indrāyā̭hi sa॒hasra̭ yuk | a॒gni-rvi॒bhrāṣṭi̭ vasanaḥ | vā॒yu-śśveta̭sikadru॒kaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vi̭ṣū॒ varṇaiḥ᳚ | nityā॒ste 'nuca̭rāsta॒va | subrahmaṇyogṃ subrahmaṇyogṃ sṷbrahma॒ṇyom | indrāgaccha hariva āgaccha mḙdhāti॒theḥ | meṣa vṛṣaṇaśva̭sya me॒ne || 58 ||

uktagg sthāna-mpramāṇañca̭ pura॒ ita | bṛha॒spati̭śca savi॒tā ca̭ | vi॒śvarṷ̄pai-ri॒hāga̭tām | rathḙnodaka॒vartma̭nā | a॒phsuṣā̭ iti॒ taddva̭yoḥ | ukto veṣo̭ vāsā॒gṃ॒si ca | kālāvayavānā-mitaḥ̭ pratī॒jyā | vāsātyā̭ itya॒śvinoḥ | ko-'ntarikṣe śabdaṅka̭rotī॒ti | vāsiṣṭha rauhiṇo mīmāgṃ̭sā-ñca॒kre | tasyai॒ṣā bhava̭ti || vā॒śreva̭ vi॒dyuditi̭ || brahma̭ṇa u॒dara̭ṇamasi | brahma̭ṇa udī॒raṇa̭masi |brahma̭ṇa ā॒stara̭ṇamasi | brahma̭ṇa upa॒stara̭ṇamasi || 60 ||

(dṛśya̭te॒ - ca - me॒ne - pa̭rā॒-ṅgatā - śca॒kre ṣaṭ ca̭)

anuvākaḥ 13 [apa̭krāmata garbhi॒ṇyaḥ̭ ]

a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-mi॒mā-mmahī᳚m | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo᳚nya॒ṣṭa pṷtram | a॒ṣṭapa̭di॒da-ma॒ntari̭kṣam | a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | a॒ṣṭayo̭nī-ma॒ṣṭapṷtrām | a॒ṣṭapa̭tnī-ma॒mūndiva᳚m || 61 ||

a॒haṃ-ve~da॒ na mḙ mṛtyuḥ | na cāmṛ̭tyura॒ghāha̭rat | su॒trāmā̭ṇa-mma॒hīmū॒ṣu | adi̭ti॒rdyau-radi̭ti-ra॒ntari̭kṣam | adi̭ti rmā॒tā sa pi॒tā sa pu॒traḥ | viśvḙ de॒vā adi̭tiḥ॒ pañca॒ janāḥ᳚ | adi̭ti-rjā॒ta-madi̭ti॒-rjani̭tvam | a॒ṣṭau pu॒trāso॒ adi̭teḥ | ye jā॒tā sta॒nvaḥ̭ pari̭ | de॒vā~ (2) upa̭prai-thsa॒ptabhiḥ̭ || 62 ||

pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍamāsya̭t | sa॒ptabhiḥ̭ pu॒trai-radi̭tiḥ | upa॒ prai-tpū॒rvyaṃ̭-yu~ga᳚m | pra॒jāyai̭ mṛ॒tyave ta̭t | pa॒rā॒ mā॒rtā॒ṇḍa-mābha̭ra॒diti̭ | tānanukra̭miṣyā॒maḥ | mi॒traśca॒ varṷṇaśca | dhā॒tā cā᳚rya॒mā ca̭ | agṃśa̭śca॒ bhaga̭śca | indraśca vivasvāg̭ścetye॒te | hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbho ha॒gṃ॒sasśṷci॒ṣat | brahma̭ jajñā॒na-ntadi-tpa॒damiti̭ | ga॒rbhaḥ prā̭jāpa॒tyaḥ | atha॒ purṷṣa-ssa॒ptapurṷṣaḥ || 63 ||

[ ya॒thā॒sthā॒na-ṅga̭rbhi॒ṇyaḥ̭ ]

(a॒mū-ndivagṃ̭ - sa॒ptabhi̭ - re॒te ca॒tvāri̭ ca)

anuvākaḥ 14

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rā॒pūri̭ṣṭhāḥ | a॒sau yo̭-'pa॒kṣīya̭ti | sa sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭kṣīyati | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇai-rapa̭kṣeṣṭhāḥ | a॒mūni॒ nakṣa̭trāṇi | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata || 65 ||

i॒me māsā᳚-ścārdhamā॒sāśca̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | i॒ma ṛ॒tavaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpanti॒ cothsa̭rpanti ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpata॒ mothsṛ̭pata | a॒yagṃ saṃ̭va~thsa॒raḥ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇairapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca || 66 ||

mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa | i॒damahaḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa | i॒yagṃ rātriḥ̭ | sarvḙṣā-mbhū॒tānā᳚-mprā॒ṇai-rapa̭ prasarpati॒ cothsa̭rpati ca | mā me᳚ pra॒jāyā॒ mā pa̭śū॒nām | mā mama̭ prā॒ṇairapa̭ prasṛpa॒ mothsṛ̭pa | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | etadvo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 67 ||

(prā॒ṇairā॒pūrya̭ti॒-mothsṛ̭pata॒-cothsa̭rpati ca॒ - mothsṛ̭pa॒ dve ca̭)

anuvākaḥ 15

athādityasyāṣṭa pṷruṣa॒sya | vasūnā mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | rudrāṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | ādityānā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | satāgṃ̭satyā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | abhidhūnvatā̭-mabhi॒ghnatām | vātava̭tā-mma॒rutām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | ṛbhūṇā-mādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | viśveṣā᳚-ndevā॒nām | ādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni | saṃva~thsara̭sya sa॒vituḥ | ādityasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | raśmayo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 68 ||

(ṛbhūṇāmādityānāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni ṣaṭca̭)

anuvākaḥ 16

ārogasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | bhrājasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | paṭarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | pataṅgasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | svarṇarasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | jyotiṣīmatasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | vibhāsasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | kaśyapasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni | au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | āpo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 69 ||

(ārogasya daśa̭)

anuvākaḥ 17

atha vāyo-rekādaśa-puruṣasyaikādaśa̭-strīka॒sya |

prabhrājamānānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vyavadātānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vāsukivaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

rajatānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paruṣāṇāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

śyāmānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kapilānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

atilohitānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni || 70 ||

avapatantānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaidyutānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

prabhrājamānīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vyavadātīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vāsukivaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

rajatānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paruṣāṇāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

śyāmānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

kapilānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

atilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ūrdhvānāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

avapatantīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaidyutīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

rūpāṇi vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 71 ||

(ūrdhvānāgṃ rudrāṇāg sthāne svateja̭sā bhā॒ - nyatilohitīnāgṃ rudrāṇīnāg sthāne svateja̭sā bhā॒ni pañca̭ ca)

anuvākaḥ 18

athāgnḙraṣṭa pṷruṣa॒sya || agneḥ pūrva-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

jātavedasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

sahojaso dakṣiṇa-diśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

ajirāprabhava upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

vaiśvānarasyāparadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

naryāpasa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

paṅktirādhasa udagdiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

visarpiṇa upadiśyasya sthāne svateja̭sā bhā॒ni |

au-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |

diśo vo mithuna-mmā no mithṷnagṃ rī॒ḍhvam || 72 ||

(sva̭reka̭-ñca)

anuvākaḥ 19

dakṣiṇapūrva-syāndiśi visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | dakṣiṇā-parasyā-ndiśya visa̭rpī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | uttara-pūrvasyā-ndiśi viṣā̭dī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | uttarā-parasyā-ndiśya viṣā̭dī na॒rakaḥ | tasmānnaḥ pa̭ripā॒hi | ā yasminthsapta vāsavā indriyāṇi śatakrata̭ vitye॒te || 73 ||

(dakṣiṇapūrvasyā-nnava̭)

anuvākaḥ 20

i॒ndra॒ gho॒ṣā vo॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhatām |

mano̭javaso vaḥ pi॒tṛbhi̭-rdakṣiṇa॒ta upa̭dadhatām |

pracḙtā vo ru॒draiḥ pa॒ścā-dupa̭dadhatām |

vi॒śvaka̭rmā va ādi॒tyai-rṷttara॒ta upa̭dadhatām |

tvaṣṭā̭ vo rū॒pai-ru॒pari̭ṣṭā॒-dupa̭dadhatām | s

añjñānaṃ-vaḥ ~pa̭ścādi॒ti | ā॒di॒tya-ssarvo॒-'gniḥ pṛ̭thi॒vyām | vā॒yura॒ntari̭kṣe | sūryo̭ di॒vi | ca॒ndramā̭ di॒kṣu | nakṣa̭trāṇi॒ svalo॒ke | e॒vā hyḙva | e॒vā hya̭gne | e॒vā hi vā̭yo | e॒vā hī᳚ndra | e॒vā hi pṷ̄ṣann | e॒vā hi dḙvāḥ || 74 ||

(di॒kṣu sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 21

āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smā-da॒smādi॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā | vā॒yvaśvā̭ raśmi॒ pata̭yaḥ | marī᳚cyātmāno॒ adrṷhaḥ | de॒vī rbhṷvana॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒vāya̭ me suta | mahānāmnī-rma̭hāmā॒nāḥ | ma॒ha॒so ma̭hasa॒ssvaḥ̭ || 75 ||

de॒vīḥ pa̭rjanya॒ sūva̭rīḥ | pu॒tra॒va॒vāya̭ me suta | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā rakṣaḥ̭ | a॒pāśnyṷṣṇi-ma॒pā ragha᳚m | apā᳚ghrā॒mapa̭ cā॒varti᳚m | apa̭ de॒vīri॒to hi̭ta | vajra̭-nde॒vīrajī̭tāgśca | bhuva̭na-ndeva॒ sūva̭rīḥ | ā॒di॒tyānadi̭ti-nde॒vīm | yoni̭nordhva-mu॒dīṣa̭ta || 76 ||

bha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚ stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu | ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ| pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam || śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ || su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | māte॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 77 ||

(sva̭ - ru॒dīṣa̭ta॒ - vāta̭raśa॒nā-ṣṣaṭca̭)

anuvākaḥ 22

yo̭-'pā-mpuṣpaṃ॒-ve~da̭ | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ca॒ndramā॒ vā a॒pā-mpuṣpa᳚m | puṣpa̭vā-npra॒jāvā᳚-npaśu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒gnirvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo᳚-'gnerā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 78 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vā a॒gnerā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | vā॒yurvā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo vā॒yorā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati || 79 ||

āpo॒ vai vā॒yorā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | a॒sau vai tapa̭nna॒pā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo̭-'muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒vā a॒muṣya॒-tapa̭ta ā॒yata̭nam || 80 ||

ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | ca॒ndramā॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yaśca॒ndrama̭sa ā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai ca॒ndrama̭sa ā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati || 81 ||

ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | nakṣa̭trāṇi॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yo nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai nakṣa̭trāṇā-mā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||

yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | pa॒rjanyo॒ vā a॒pāmā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | yaḥ pa॒rjanya̭-syā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ | ā॒yata̭navā-nbhavati | āpo॒ vai pa॒rjanya̭-syā॒yata̭nam | ā॒yata̭navā-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | yo̭-'pāmā॒yata̭naṃ॒-ve~da̭ || 83 ||

i॒me vai lo॒kā a॒phsu prati̭ṣṭhitāḥ | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā |

a॒pāgṃ rasa॒muda̭yagṃsann | sūryḙ śu॒kragṃ sa॒mābhṛ̭tam | a॒pāgṃ rasa̭sya॒ yo rasaḥ̭ | taṃ-vo~̭ gṛhṇā-myutta॒mamiti̭ | i॒me vai lo॒kā a॒pāgṃ rasaḥ̭ | tḙ-'muṣmi̭-nnādi॒tye sa॒mābha̭tāḥ | jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttara-ve॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayi॒tvā gṷlphada॒ghnam || 85 |

puṣkaraparṇaiḥ puṣkaradaṇḍaiḥ puṣkaraiśca̭ saggstī॒rya | tasmi̭n. vihā॒yase | a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚-tpraṇī॒te-'ya-ma॒gniścī॒yate᳚ | sāppra̭ṇī॒te-'yama॒phsu hyaya̭ñcī॒yate᳚ | a॒sau bhuva̭ne॒-'pya-nā̭hitāgni-re॒tāḥ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ || 86 ||

atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ | e॒taddha̭ sma॒ vā ā̭hu-śśaṇḍi॒lāḥ | kama॒gniñci̭nute | sa॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ra-mpra॒tyakṣḙṇa | kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | a॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute || 87 |

nā॒ci॒ke॒ta-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | prā॒ṇā-npra॒tyakṣḙṇa | kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | brahma̭ pra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | vai॒śva॒sṛ॒ja-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | śarī̭ra-mpra॒tyakṣḙṇa | kama॒gniñci̭nute | u॒pā॒nu॒vā॒kya̭mā॒śu-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ || 88 ||

i॒mān ~lo॒kā-npra॒tyakṣḙṇa || kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka-ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ | ya e॒vāsau | i॒taścā॒-muta̭ścā-vyatīpā॒tī | tamiti̭ || yo᳚-'gnermi̭thū॒yā veda̭ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | āpo॒ vā a॒gnermi̭thū॒yāḥ | mi॒thu॒na॒vā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 89 ||

(veda̭ - bhava - tyā॒yata̭naṃ - bhavati॒ - veda॒ - veda̭ - tiṣṭhati - gulphada॒ghnaṃ - cā̭turmā॒sye - ṣva॒mumā̭di॒tya-mpra॒tyakṣḙṇa॒ kama॒gni-ñci̭nuta - upānuvā॒kya̭mā॒śuma॒gni-ñci̭nvā॒no - mi̭thū॒yā mi̭thuna॒vā-nbha̭va॒tyeka̭-ñca)

anuvākaḥ 23

āpo॒ vā i॒damā̭san-thsali॒lame॒va | sa pra॒jāpa̭ti॒rekaḥ̭ puṣkarapa॒rṇe sama̭bhavat | tasyānta॒-rmana̭si kāma॒-ssama̭vartata | i॒dagṃ sṛ̭jeya॒miti̭ | tasmā॒dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti | tadvā॒cā va̭dati | tatkarma̭ṇā karoti | tade॒ṣā 'bhyanū᳚ktā | kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t || 90 ||

sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣeti̭ | upai̭na॒ntadupa̭namati | ya-tkā̭mo॒ bhava̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tapa̭sta॒ptvā | śarī̭ramadhūnuta | tasya॒ ya-nmā॒gṃ॒samāsī᳚t | tato̭-'ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭ya॒ uda̭tiṣṭhann || 91 ||

ye nakhāḥ᳚ | te vai̭khāna॒sāḥ | ye vālāḥ᳚ | te vā̭lakhi॒lyāḥ | yo rasaḥ̭ | so̭-'pām | a॒nta॒ra॒taḥ kū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭ntam | tama̭bravīt | mama॒ vai tvaṃ-mā॒gṃ॒sā | sama̭bhūt || 92 ||

netya̭bravīt | pūrva̭me॒vāha-mi॒hāsa॒miti̭ | tatpurṷṣasya puruṣa॒tvam | sa sa॒hasra̭śīrṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt | bhū॒tvoda̭tiṣṭhat | tama̭bravīt | tvaṃ-vai~ pūrvagṃ̭ sama̭bhūḥ | tvami॒da-mpūrvaḥ̭ kuru॒ṣveti̭ | sa i॒ta ā॒dāyāpaḥ̭ || 93 ||

a॒ñja॒linā̭ pu॒rastā̭-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hye॒veti̭ | tata̭ ādi॒tya uda̭tiṣṭhat | sā prācī॒ dik | athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tu-rda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhāt | e॒vā hyagna॒ iti̭ | tato॒ vā a॒gniruda̭tiṣṭhat | sā da̭kṣi॒ṇā dik | athā̭ru॒ṇaḥ ke॒tuḥ pa॒ścādu॒pāda̭dhāt | e॒vā hi vāyo॒ iti̭ || 94 ||

athā̭ru॒ṇaḥ ke॒turu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāt | e॒vā hi devā॒ iti̭ | tato̭ deva manu॒ṣyāḥ pi॒taraḥ̭ | ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa॒ ścoda̭-tiṣṭhann | sordhvā dik | yā vi॒pruṣo̭ vi॒parā̭patann | tābhyo-'sṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāśco-da̭tiṣṭhann | tasmā॒tte parā̭bhavann | vi॒pruḍbhyo॒ hi te sama̭bhavann | tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 96 ||

āpo̭ ha॒ ya-dbṛ̭ha॒tī-rgarbha॒māyanṋ | dakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntī-ssvaya॒mbhum | tata̭ i॒me-'ddhya-sṛ̭jyanta॒ sargāḥ᳚ | adbhyo॒ vā i॒dagṃ sama̭bhūt | tasmā̭di॒dagṃ sarva॒-mbrahma̭ svaya॒bhvinti̭ | tasmā̭di॒dagṃ sarva॒gṃ॒ śithi̭la-mi॒vā dhruva̭-mivābhavat | pra॒jāpa̭ti॒-rvāva tat | ā॒tmanā॒-''tmānaṃ̭-vi~॒dhāya̭ | tade॒vānu॒ prāvi̭śat || tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || 97 ||

vi॒dhāya̭ lo॒kān. vi॒dhāya̭ bhū॒tāni̭ | vi॒dhāya॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo॒ diśa̭śca | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | ā॒tmanā॒-''tmā-na̭ma॒bhi-saṃvi~̭ve॒śeti̭ | sarva̭me॒vedamā॒ptvā | sarva̭-mava॒ruddhya̭ | tade॒vānu॒ pravi̭śati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 98 ||

(āsī̭ - datiṣṭhan - nabhū॒ - dapo॒ - vāyo॒ iti - seya-ndiga॒ - bhyanū᳚ktā॒ - 'bhyanū᳚ktā॒ -+-'ṣṭau ca̭)

anuvākaḥ 24

catṷṣṭayya॒ āpo̭ gṛhṇāti | ca॒tvāri॒ vā a॒pāgṃ rū॒pāṇi̭ | megho̭ vi॒dyut | sta॒na॒yi॒tnu-rvṛ॒ṣṭiḥ | tānye॒vā va̭rundhe | ā॒tapa̭ti॒ varṣyā̭ gṛhṇāti | tāḥ pu॒rastā॒-dupa̭dadhāti | e॒tā vai bra̭hmavarca॒syā āpaḥ̭ | mu॒kha॒ta e॒va bra̭hmavarca॒sa-mava̭rundhe | tasmā᳚-nmukha॒to bra̭hmavarca॒sita̭raḥ || 99 ||

kūpyā̭ gṛhṇāti | tā da̭kṣiṇa॒ta upa̭dadhāti | e॒tā vai tḙja॒svinī॒rāpaḥ̭ | teja̭ e॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to da̭dhāti | tasmā॒-ddakṣi॒ṇordha̭ 'steja॒svita̭raḥ | sthā॒va॒rā gṛ̭hṇāti | tāḥ pa॒ścādupa̭dadhāti | prati̭ṣṭhitā॒ vai sthā̭va॒rāḥ | pa॒ścāde॒va prati̭tiṣṭhati | vaha̭ntī-rgṛhṇāti || 100 ||

tā ṷttara॒ta upa̭dadhāti | oja̭sā॒ vā e॒tā vaha̭ntīri॒vo-dga̭tīri॒va ākūja̭tīri॒va dhāva̭ntīḥ | oja̭ e॒vāsyo᳚ttara॒to da̭dhāti | tasmā॒dutta॒ro-'ddha̭ oja॒svita̭raḥ || sa॒bhāṃ॒ryā gṛ̭hṇāti | tā maddhya॒ upa̭dadhāti | i॒yaṃ-vai~ sa̭bhāṃ॒ryāḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati | pa॒lva॒lyā gṛ̭hṇāti | tā u॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhāti || 101 |

a॒sau vai pa̭lva॒lyāḥ | a॒muṣyā̭me॒va prati̭tiṣṭhati | di॒kṣūpa̭dadhāti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe | taṃ-vā~ e॒tama̭ru॒ṇāḥ ke॒tavo॒ vāta̭raśa॒nā ṛṣa̭yo-'cinvann | tasmā̭-dāruṇa ke॒tukaḥ̭ ||tade॒ṣā-'bhyanū᳚ktā || ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sa॒miti̭ | śa॒taśa̭ścai॒va 'sa॒hasra̭śaśca॒ prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 102 ||

(bra॒hma॒va॒rca॒sita̭ro॒ - vaha̭ntī-rgṛhṇāti॒ - tā u॒pari̭ṣṭādu॒pāda̭dhā - tyāruṇake॒tuko॒-'ṣṭau ca̭)

anuvākaḥ 25

jā॒nu॒da॒ghnī-mṷttarave॒dīṅkhā॒tvā | a॒pā-mpṷ̄rayati | a॒pāgṃ sa̭rva॒tvāya̭ | pu॒ṣka॒ra॒pa॒rṇagṃ ru॒kma-mpurṷṣa॒-mityupa̭dadhāti | tapo॒ vai pṷṣkarapa॒rṇam | sa॒tyagṃ ru॒kmaḥ | a॒mṛta॒-mpurṷṣaḥ | e॒tāva॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ || 103 ||

tadava̭rundhe | kū॒rmamupa̭dadhāti | a॒pāme॒va medha॒mava̭rundhe | atho᳚ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | āpa̭māpāma॒pa-ssarvāḥ᳚ | a॒smāda॒smā di॒to-'mutaḥ̭ | a॒gnirvā॒yuśca॒ sūrya̭śca | sa॒ha sa̭ñcaska॒rardhi̭yā॒ iti̭ | vā॒yvaśva̭ raśmi॒pata̭yaḥ | lo॒ka-mpṛ̭ṇacchi॒dra-mpṛ̭ṇa || 104 ||

yāsti॒sraḥ pa̭rama॒jāḥ | i॒ndra॒gho॒ṣā vo॒ vasṷbhire॒vā hye॒veti̭ | pañca॒ cita̭ya॒ upa̭dadhāti | pāṅkta॒-'gniḥ | yāvā̭ne॒vāgniḥ | tañci̭nute | lo॒ka-mpṛ̭ṇayā dvi॒tīyā॒-mupa̭dadhāti | pañca̭padā॒ vai vi॒rāṭ | tasyā॒ vā i॒ya-mpādaḥ̭ | a॒ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ | dyauḥ pādaḥ̭ | diśaḥ॒ pādaḥ̭ | pa॒rora̭jāḥ॒ pādaḥ̭ | vi॒rājye॒va prati̭tiṣṭhati | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 105 ||

(asti̭ - pṛṇā॒ - ntari̭kṣa॒-mpāda॒-ṣṣaṭca̭)

anuvākaḥ 26

a॒gni-mpra॒ṇīyo̭pa-samā॒dhāya̭ | tama॒bhita̭ e॒tā a॒bhīṣṭa̭kā॒ upa̭dadhāti | a॒gni॒ho॒tre da̭rśapūrṇa-mā॒sayoḥ᳚ | pa॒śu॒ba॒ndhe cā̭turmā॒syeṣṷ | atho̭ āhuḥ | sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ | atha̭ hasmā hāru॒ṇa-ssvā̭ya॒mbhuvaḥ̭ | sā॒vi॒tra-ssarvo॒-'gni-rityana̭nuṣaṅga-mmanyāmahe | nānā॒ vā e॒teṣāṃ᳚-vī~॒ryā̭ṇi || kama॒gniñci̭nute || 106 ||

sa॒tri॒ya ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | sā॒vi॒tra ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | nā॒ci॒ke॒ta ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | cā॒tu॒r॒ ho॒tri॒ya-ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | vai॒śva॒sṛ॒ja ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute || 107 ||

u॒pā॒nu॒vā॒kya̭-mā॒śu ma॒gniñci̭nvā॒naḥ | kama॒gniñci̭nute | i॒mamā̭ruṇa-ketuka ma॒gniñci̭nvā॒na iti̭ || vṛṣā॒ vā a॒gniḥ | vṛṣā̭ṇau॒ saggsphā̭layet | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | tasmā॒nnānu॒ṣajyaḥ̭ || sotta̭rave॒diṣṷ kra॒tuṣṷ cinvīta | u॒tta॒ra॒ve॒dyāg hya̭gniścī॒yate᳚ || pra॒jākā̭maścinvīta | 108 |

prā॒jā॒pa॒tyo vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | prā॒jā॒pa॒tyāḥ pra॒jāḥ | pra॒jāvā᳚-nbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śukā̭maścinvīta | sa॒ñjñānaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nām | yadāpaḥ̭ | pa॒śū॒nāme॒va sa॒jñānne॒ 'gniñci̭nute | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 109 ||

vṛṣṭi̭kāmaścinvīta | āpo॒ vai vṛṣṭiḥ̭ | pa॒rjanyo॒ varṣṷko bhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ā॒ma॒yā॒vī ci̭nvīta | āpo॒ vai bhḙṣa॒jam | bhe॒ṣa॒ja-me॒vāsmai̭ karoti | sarva॒māyṷreti | a॒bhi॒caragg̭ ścinvīta | vajro॒ vā āpaḥ̭ || 110 ||

vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati | stṛ॒ṇu॒ta ḙnam | teja̭skāmo॒ yaśa̭skāmaḥ | bra॒hma॒va॒rca॒sakā̭ma-ssva॒rgakā̭maścinvīta | e॒tā va॒dvā vā᳚sti | yāva̭de॒tat | yāva̭de॒vāsti̭ | tadava̭rundhe | tasyai॒ tadvra॒tam | varṣa̭ti॒ na dhā̭vet || 111 ||

a॒mṛtaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒mṛta॒syā-na̭ntarityai || nāphsu-mūtra̭purī॒ṣaṅkṷryāt | na niṣṭhī̭vet | na vi॒vasa̭na-ssnāyāt | guhyo॒ vā e॒ṣo᳚-'gniḥ | e॒tasyā॒gne rana̭ti dāhāya || na pṷṣkarapa॒rṇāni॒ hira̭ṇyaṃ॒-vā~-'dhi॒tiṣṭhe᳚t | e॒tasyā॒gne-rana̭bhyārohāya || na kūrma॒syāśñī̭yāt | noda॒kasyā॒-ghātṷkā॒nyena̭-moda॒kāni̭ bhavanti | a॒ghātṷkā॒ āpaḥ̭ | ya e॒tama॒gniñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || 112 ||

(ci॒nu॒te॒ - ci॒nu॒te॒ - pra॒jākā̭maścinvīta॒-ya e॒vaṃ-ve~dā-po̭-dhāve॒-daśñī̭yācca॒tvāri̭ ca)

anuvākaḥ 27

i॒mā nṷka॒-mbhuva̭nā sīṣadhema | indra̭śca॒ viśvḙca de॒vāḥ | ya॒jñañca̭ nasta॒nvañca̭ pra॒jāñca̭ | ā॒di॒tyairindaḥ̭ sa॒ha sī̭ṣadhātu | ā॒di॒tyairindra॒-ssaga̭ṇo-ma॒rudbhiḥ̭ | a॒smāka̭-mbhūtvavi॒tā ta॒nūnā᳚m || āpla̭vasva॒ prapla̭vasva | ā॒ṇḍī bha̭va ja॒ mā mu॒huḥ | sukhādīnduḥ̭ khani॒dhanām | prati̭muñcasva॒ svā-mpu॒ram || 113 ||

marī̭caya-ssvāyambhu॒vāḥ | ye śa̭rī॒rāṇya̭ kalpayann | te tḙ de॒haṅka̭lpayantu | mā ca̭ te॒ khyā sma̭ tīriṣat | utti̭ṣṭhata॒ mā sva̭pta | a॒gni-mi̭cchaddhva॒-mbhāra̭tāḥ | rājña॒-ssoma̭sya tṛ॒ptāsaḥ̭ | sūryḙṇa sa॒yujo̭ṣasaḥ || yuvā̭ su॒vāsāḥ᳚ | a॒ṣṭāca̭krā॒ nava̭dvārā || 114 ||

de॒vānā॒-mpūra̭yo॒ddhyā | tasyāgṃ̭ hiraṇma̭yaḥ ko॒śaḥ | sva॒rgo lo॒ko jyoti॒ṣā ''vṛ̭taḥ | yo vai tā᳚-mbrahma̭ṇo ve॒da | a॒mṛtḙnāvṛ॒tā-mpṷrīm | tasmai᳚ brahma ca̭ brahmā॒ ca | ā॒yuḥ kīrti̭-mpra॒jānda̭duḥ || vi॒bhrāja̭mānā॒gṃ॒ hari̭ṇīm | ya॒śasā̭ sampa॒rīvṛ̭tām | puragṃ̭ hiraṇma̭yī-mbra॒hmā || 115 ||

vi॒veśā̭pa॒rāji̭tā || parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) jyāma॒yī | parāṅgetya̭ (parāṃatya̭) nāśa॒kī | i॒ha cā̭mutra̭ cānve॒ti | vi॒dvā-ndḙvāsu॒rānṷbha॒yān | yatkṷmā॒rī ma॒ndraya̭te | ya॒dyo॒ṣidya-tpa̭ti॒vratā᳚ | ari̭ṣṭaṃ॒-ya~tkiñca̭ kri॒yate᳚ | a॒gni-stadanṷ vedhati | a॒śṛtā̭sa-śśṛ̭tāsa॒śca || 116 ||

ya॒jvāno॒ ye-'pya̭ya॒jvanaḥ̭ | sva̭ryanto॒ nāpe᳚kṣante | indra̭-ma॒gniñca̭ ye vi॒duḥ | sika̭tā iva saṃ॒ya~nti̭ | ra॒śmibhiḥ̭-samu॒dīri̭tāḥ | a॒smā-llo॒kāda̭-muṣmā॒cca | ṛ॒ṣibhi̭-radāt-pṛ॒śnibhiḥ̭ | apḙta॒ vīta॒ vi ca̭ sarpa॒tātaḥ̭ | ye-'tra॒ stha pṷrā॒ṇā ye ca॒ nūta̭nāḥ | aho̭bhi-ra॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya̭ktam || 117 ||

ya॒mo da̭dātva-va॒sāna̭masmai | nṛ mṷṇantu nṛ pā॒tvaryaḥ̭ | a॒kṛ॒ṣṭā ye ca॒ kṛṣṭa̭jāḥ | ku॒mārī̭ṣu ka॒nīnī̭ṣu | jā॒riṇī̭ṣu ca॒ ye hi॒tāḥ | retaḥ̭ pītā॒ āṇḍa̭pītāḥ | aṅgā̭reṣu ca॒ ye hu॒tāḥ | u॒bhayā᳚-nputra̭ pautra॒kān | yu॒ve॒-'haṃ-ya~॒marāja̭gān | śa॒taminnu śa॒radaḥ̭ | ado॒ yadbrahma̭ vila॒bam | pi॒tṛ॒ṇāñca̭ ya॒masya̭ ca | varṷṇa॒-syāśvi̭no-ra॒gneḥ | ma॒rutā᳚ñca vi॒hāya̭sām | kā॒ma॒pra॒yava̭ṇa-mme astu | sa hyḙvāsmi̭ sa॒nāta̭naḥ | iti nāko brahmiśravo̭ rāyo॒ dhanam | pu॒trānāpo̭ de॒vīri॒hāhi̭tā || 118 ||

(pu॒raṃ - nava̭dvārā - bra॒hmā - ca - vya̭ktagṃ - śa॒rado॒-'ṣṭau ca̭)

anuvākaḥ 28

viśī᳚rṣṇī॒-ṅgṛddhra̭-śīrṣṇīñca | apeto̭ nir-ṛ॒tigṃ ha̭thaḥ | paribādhagg śvḙtaku॒kṣam | ni॒jaṅghagṃ̭ śaba॒loda̭ram | sa॒ tān. vā॒cyāya̭yā sa॒ha | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ | ī॒rṣyā॒sū॒ye bṷbhu॒kṣām | ma॒nyu-ṅkṛ॒tyā-ñca̭ dīdhire | rathḙna kigṃśu॒kāva̭tā | agne॒ nāśa̭ya sa॒ndṛśaḥ̭ || 119 ||

(viśī᳚rṣṇī॒-ndaśa̭)

anuvākaḥ 29

pa॒rjanyā̭ya॒ pragā̭yata | di॒vaspu॒trāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | sa no̭ ya॒vasa̭micchatu | i॒daṃ-va~caḥ̭ pa॒rjanyā̭ya sva॒rāje᳚ | hṛ॒do a॒stvanta̭ra॒nta-dyṷyota | ma॒yo॒bhūrvāto̭ vi॒śvakṛ̭ṣṭaya-ssantva॒sme | su॒pi॒ppa॒lā oṣa̭dhī-rde॒vago̭pāḥ | yo garbha॒-moṣa̭dhīnām | gavā᳚ṅkṛ॒ṇotyarva̭tām | pa॒rjanyaḥ̭ puru॒ṣīṇā᳚m || 120 ||

(pa॒rjanyā̭ya॒ daśa̭)

anuvākaḥ 30

puna̭rmāmaitvindri॒yam | puna॒rāyuḥ॒ puna॒rbhagaḥ̭ | puna॒-rbrāhma̭ṇa-maitu mā | puna॒-rdravi̭ṇa maitu mā | yanme॒-'dya retaḥ̭ pṛthi॒vīmaskāṋ | yadoṣa̭dhīra॒pyasa̭ra॒-dyadāpaḥ̭ | i॒danta-tpuna॒rāda̭de | dī॒rghā॒yu॒tvāya॒ varca̭se | yanme॒ retaḥ॒ prasi̭cyate | yanma॒ ājā̭yate॒ punaḥ̭ | tena̭ māma॒mṛta̭-ṅkuru | tena̭ supra॒jasa̭ṅkuru || 121 ||

(puna॒rdve ca̭)

anuvākaḥ 31

a॒dbhaya-stiro॒dhā jā̭yata | tava̭ vaiśrava॒ṇa-ssa̭dā | tiro̭ dhehi sapa॒tnānnaḥ̭ | ye apo॒-'śnanti̭ keca॒na | tvā॒ṣṭrī-mmā॒yāṃ-va~᳚śrava॒ṇaḥ | rathagṃ̭ sahasra॒ vandhṷram | pu॒ru॒śca॒kragṃ saha̭srāśvam | āsthā॒ yāyā̭hi no ba॒lim | yasmai̭ bhū॒tāni̭ ba॒limāva̭hanti | dhana॒ṅgāvo॒ hasti॒ hira̭ṇya॒maśvāṋ || 122 ||

asā̭ma suma॒tau ya॒jñiya̭sya | śriya॒-mbibhra॒to 'nna̭mukhīṃ-vi~॒rāja᳚m | su॒da॒r॒śa॒ne ca̭ krau॒ñce ca̭ | mai॒nā॒ge ca̭ ma॒hāgi̭rau | śa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā (sa॒tadvā॒ṭṭara̭gama॒ntā) | sa॒gṃ॒hārya॒-nnaga̭ra॒-ntava̭ | iti mantrāḥ᳚ | kalpo̭-'ta ū॒rdhvam || yadi॒ bali॒gṃ॒ hare᳚t | hi॒ra॒ṇya॒nā॒bhayḙ vitu॒dayḙ kaube॒rāyā॒ya-mba̭liḥ || 123 ||

sarvabhūtādhipataye na̭ma i॒ti | atha baligṃ hṛtvopa̭tiṣṭhe॒ta | kṣa॒tra-ṅkṣa॒traṃ-vai~᳚śrava॒ṇaḥ | brāhmaṇā̭ vaya॒gg॒ smaḥ | nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ | asmā-tpraviśyānna̭maddhī॒ti | atha tamagni-mā̭dadhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta | ti॒rodhā॒ bhūḥ | ti॒rodhā॒ bhuvaḥ̭ || 124 ||

ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | sarveṣāṃ-lo~kānā-mādhipatyḙ sīde॒ti | atha tamagni̭-mindhī॒ta | yasminne tatkarma pra̭yuñjī॒ta | ti॒rodhā॒ bhū-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhuva॒-ssvāhā᳚ | ti॒rodhā॒-ssvaḥ̭ svāhā᳚ | ti॒rodhā॒ bhūrbhuva॒ssva̭ssvāhā᳚ | yasminnasya kāle sarvā āhutīr-hutā̭ bhave॒yuḥ || 125 ||

api brāhmaṇa̭mukhī॒nāḥ | tasminnahnaḥ kāle pra̭yuñjī॒ta | paraḥ̭ su॒ptaja̭nādve॒pi | mā sma pramādyanta̭ māddhyā॒payet | sarvārthā᳚-ssiddhya॒nte | ya ḙvaṃ-ve~॒da | kṣuddhya-nnida̭majā॒natām | sarvārthā na̭ siddhya॒nte | yastḙ vi॒ghātṷko bhrā॒tā | mamāntar-hṛ̭daye॒ śritaḥ || 126 ||

tasmā̭ i॒mamagra॒ piṇḍa̭ñjuhomi | sa me᳚-'rthā॒-nmā viva̭dhīt | mayi॒ svāhā᳚ || rā॒jā॒dhi॒rā॒jāya̭ prasahya sā॒hine᳚ | namo̭ va॒yaṃ-vai~᳚śrava॒ṇāya̭ kurmahe | sa me॒ kāmā॒n kāma॒ kāmā̭ya॒ mahya᳚m | kā॒me॒śva॒ro vai᳚śrava॒ṇo da̭dātu | ku॒be॒rāya̭ vaiśrava॒ṇāya̭ | ma॒hā॒rā॒jāya॒ namaḥ̭ | ke॒tavo॒ arṷṇāsaśca | ṛ॒ṣa॒yo vāta̭raśa॒nāḥ | pra॒ti॒ṣṭhāgṃ śa॒tadhā̭ hi | sa॒māhi̭tāso sahasra॒dhāya̭sam | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhavantu | di॒vyā āpa॒ oṣa̭dhayaḥ | su॒mṛ॒ḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ || 127 ||

(aśvā᳚n-bali॒-rbhuvo̭ - bhave॒yuḥ - śrita - śca̭ sa॒pta ca̭)

anuvākaḥ 32

saṃva~thsarameta̭-dvrata॒ñcaret | dvaṷ vā mā॒sau | niyama-ssa̭māse॒na | tasmi-nniyama̭ viśe॒ṣāḥ | triṣavaṇa-mudako̭paspa॒r॒śī | caturtha kālapāna̭bhakta॒-ssyāt | aharaharvā bhaikṣa̭maśna॒yāt | audumbarībhi-ssamidbhi-ragni̭-mpari॒caret | punarmā maitvindriya-mityetenā-'nṷvāke॒na | uddhṛta paripūtābhiradbhiḥ kārya̭-ṅkurvī॒ta || 128 ||

a̭sañca॒yavān | agnaye vāyavḙ sūryā॒ya | brahmaṇe pra̭jāpa॒taye | candramase na̭kṣatre॒bhyaḥ | ṛtubhya-ssaṃva~̭thsarā॒ya | varuṇā-yāruṇāyeti vra̭taho॒māḥ | pra॒va॒rgyava̭dāde॒śaḥ | aruṇāḥ kā᳚ṇḍa ṛ॒ṣayaḥ || araṇyḙ-'dhīyī॒rann | bhadraṅkarṇebhiriti dvḙ japi॒tvā || 129 ||

mahānāmnībhi-rudakagṃ sagg̭spa॒rśya | tamācā᳚ryo da॒dyāt | śivāna-śśantame-tyoṣadhī̭rāla॒bhate | sumṛḍīkḙti bhū॒mim | evama̭pava॒rge | dhḙnu-rda॒kṣiṇā | kagṃ saṃvā~sa̭śca kṣau॒mam | anya̭dvā śu॒klam | ya̭thā śa॒kti vā | evagg svāddhyāya̭ dharme॒ṇa | araṇyḙ-'dhīyī॒ta | tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati || 130 ||

(ku॒rvī॒ta - ja̭pi॒tvā - svāddhyāya̭dharme॒ṇa dve ca̭)

anuvākāni

(bha॒dragg - smṛtiḥ̭ - sāka॒jānnā॒ - makṣya- ti̭tā॒mrā - ṇya̭tyurdhvā॒kṣa - ārogaḥ - kveda - magniśca - sa̭hasra॒vṛt - pa॒vitra̭vanta॒ -āta̭nuṣvā॒ -ṣṭayo̭nīṃ॒ - ~yo-'sā॒ - vathāditya - syāroga-syātha vāyo- rathāgne॒--r dakṣiṇapūrvasyā - mi̭ndragho॒ṣā va॒-āpa̭māpāṃ॒yo~̭-'pā - māpo॒ vai - catṷṣṭayyo - jānuda॒ghnī - ma॒gni-mpra॒ṇīye॒ - mā nṷ kaṃ॒ - ~viśī᳚rṣṇīṃ - pa॒rjanyā̭ya॒ - puna̭ - ra॒dbhyaḥ -saṃva~thsara-ndvātrigṃ̭śat)

(bhadraṃ - tapasvī puṇyo bhavati tapasvī pṷṇyo bha॒vati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake prathamaḥ prapāṭhakaḥ (aruṇapraśnaḥ) samāptaḥ ||