1.47 Balakanda - Saptachatvarimsha Sargah

ॐ

1.47 बालकाण्ड - सप्तचत्वारिंश सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।

सप्तधातु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता ।

सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाऽब्रवीत् ॥ 1 ॥

ममापराधाद्गर्भोऽयं सप्तधा विफलीकृतः ।

नापराधोऽस्ति देवेश तवात्र बलसूदन ॥ 2 ॥

प्रियं तु कर्तुमिच्छामि मम गर्भविपर्यये ।

मरुतां सप्तसप्तानां स्थानपाला भवन्त्विमे ॥ 3 ॥

वातस्कन्धाः इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रक ।

मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः ॥ 4 ॥

ब्रह्मलोकं चरत्वेक इन्द्रलोकं तथा¶ः ।

दिवि वायुरिति ख्यातस्तृतीयोऽपि महायशाः ॥ 5 ॥

चत्वारस्तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात् ।

सञ्चरिष्यन्तु भद्रं ते देवभूता ममात्मजाः ॥ 6 ॥

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः ।

उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं दितिं बलनिषूदनः ॥ 7 ॥

सर्वमेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः ।

विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवभूतास्तवात्मजाः ॥ 8 ॥

एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने ।

जग्मतुस्त्रिदिवं राम कृतार्थाविति नश्श्रुतम् ॥ 9 ॥

एष देशस्स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा ।

दितिं यत्र तपस्सिद्धामेवं परिचचार सः ॥ 10 ॥

इक्ष्वाकोऽस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 11 ॥

अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ।

तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ 12 ॥

इक्ष्वाकोऽस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 13 ॥

अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ।

तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ 14 ॥

विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः ।

सुचन्द्र इति विख्यातः हेमचन्द्रादनन्तरः ॥ 15 ॥

सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः ।

धूम्राश्वतनयश्चापि सञ्जयस्समपद्यत ॥ 16 ॥

सञ्जयस्य सुतश्श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान् ।

कुशाश्वस्सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 17 ॥

कुशाश्वस्य महातेजा सोमदत्तः प्रतापवान् ।

सोमदत्तस्य पुत्रस्तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः ॥ 18 ॥

तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्येष पुरीमिमाम् ।

आवसत्यमरप्रख्यस्सुमतिर्नाम दुर्जयः ॥ 19 ॥

इक्ष्वाकोस्तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः ।

दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तस्सुधार्मिकाः ॥ 20 ॥

इहाद्य रजनीं राम सुखं वत्स्यामहे वयम् ।

श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुमर्हसि ॥ 21 ॥

सुमतिस्तु महातेजा विश्वामित्रमुपागतम् ।

श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्युद्गच्छन्महायशाः ॥ 22 ॥

पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायस्सबान्धवः ।

प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ 23 ॥

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे विषयं मुनिः ।

सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम ॥ 24 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha saptacatvāriṃśassargaḥ |

saptadhātu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |

sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayā'bravīt || 1 ||

mamāparādhādgarbho'yaṃ saptadhā viphalīkṛtaḥ |

nāparādho'sti deveśa tavātra balasūdana || 2 ||

priyaṃ tu kartumicchāmi mama garbhaviparyaye |

marutāṃ saptasaptānāṃ sthānapālā bhavantvime || 3 ||

vātaskandhāḥ ime sapta carantu divi putraka |

mārutā iti vikhyātā divyarūpā mamātmajāḥ || 4 ||

brahmalokaṃ caratveka indralokaṃ tathā¶ḥ |

divi vāyuriti khyātastṛtīyo'pi mahāyaśāḥ || 5 ||

catvārastu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |

sañcariṣyantu bhadraṃ te devabhūtā mamātmajāḥ || 6 ||

tasyāstadvacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ |

uvāca prāñjalirvākyaṃ ditiṃ balaniṣūdanaḥ || 7 ||

sarvametadyathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ |

vicariṣyanti bhadraṃ te devabhūtāstavātmajāḥ || 8 ||

evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane |

jagmatustridivaṃ rāma kṛtārthāviti naśśrutam || 9 ||

eṣa deśassa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā |

ditiṃ yatra tapassiddhāmevaṃ paricacāra saḥ || 10 ||

ikṣvāko'stu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ || 11 ||

alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |

tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā || 12 ||

ikṣvāko'stu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ || 13 ||

alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |

tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā || 14 ||

viśālasya suto rāma hemacandro mahābalaḥ |

sucandra iti vikhyātaḥ hemacandrādanantaraḥ || 15 ||

sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |

dhūmrāśvatanayaścāpi sañjayassamapadyata || 16 ||

sañjayasya sutaśśrīmān sahadevaḥ pratāpavān |

kuśāśvassahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ || 17 ||

kuśāśvasya mahātejā somadattaḥ pratāpavān |

somadattasya putrastu kākutstha iti viśrutaḥ || 18 ||

tasya putro mahātejāḥ sampratyeṣa purīmimām |

āvasatyamaraprakhyassumatirnāma durjayaḥ || 19 ||

ikṣvākostu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |

dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantassudhārmikāḥ || 20 ||

ihādya rajanīṃ rāma sukhaṃ vatsyāmahe vayam |

śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭumarhasi || 21 ||

sumatistu mahātejā viśvāmitramupāgatam |

śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyudgacchanmahāyaśāḥ || 22 ||

pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyassabāndhavaḥ |

prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitramathābravīt || 23 ||

dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me viṣayaṃ muniḥ |

samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||