6.13 Yuddhakanda - Trayodasha Sargah

ॐ

6.13 युद्धकाण्ड - त्रयोदश सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ त्रयोदशस्सर्गः ।

रावणङ्क्रुद्धमाज्ञायमहापार्श्वोमहाबलः ।

मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्यप्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥

यःखल्वपिवनम्प्राप्यमृगव्यालनिषेवितम् ।

नपिबेन्मधुसम्प्राप्यसनरोबालिशोभवेत् ॥ 2 ॥

ईश्वरस्येश्वरःकोऽस्तितवशत्रुनिबर्हणः ।

रमस्वसहवैदेह्याशत्रूनाक्रम्यमूर्धसु ॥ 3 ॥

बलात्कुक्कुटवृत्तेनप्रवर्तस्वमहाबलः ।

आक्रम्याक्रम्यसीतांवैताम्भुङ् क्ष्वचरमस्वच ॥ 4 ॥

लब्धकामस्यतेपश्चादागमिष्यतियद्भयम् ।

प्राप्तमप्राप्तकालंवासर्वम्प्रतिसहिष्यति ॥ 5 ॥

कुम्भकर्णस्सहास्माभिरिन्द्रजिच्चमहाबलः ।

प्रतिषेधयितुंशक्तौसवज्रमपिवज्रिणम् ॥ 6 ॥

उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदंवाकुशलैःकृतम् ।

समतिक्रम्यदण्डेनसिद्धिमर्थेषुरोचये ॥ 7 ॥

इहप्राप्तान्वयंसर्वान् शत्रूंस्तवमहाबलः ।

वशेशस्त्रप्रतापेनकरिष्यामोनसंशयः ॥ 8 ॥

एवमुक्तस्तदाराजामहापार्श्वेनरावणः ।

तस्यसम्पूजयन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ॥ 9 ॥

महापार्श्वनिबोधत्वंरहस्यङ्किञ्चिदात्मनः ।

चिरवृत्तन्तदाख्यास्येयदवाप्तम्पुरामया ॥ 10 ॥

पितामहस्यभवनङ्गच्छन्तीम्पुञ्जिकस्थलाम् ।

चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव ॥ 11 ॥

साप्रसह्यमयाभुक्ताकृताविवसनाततः ।

स्वयम्भूभवनम्प्राप्तालोलितानलिनीयथा ॥ 12 ॥

तच्चतस्यतदामन्येज्ञातमासीन्महात्मनः ।

अथसङ्कुपितोदेवोमामिदंवाक्यमब्रवीत् ॥ 13 ॥

अद्यप्रभृतियामन्याबलान्नारीङ्गमिष्यसि ।

तदातेशतधामूर्धाफलिष्यतिनसंशयः ॥ 14 ॥

इत्यहन्तस्यशापस्यभीतःप्रसभमेवताम् ।

नारोहयेबलात्सीतांवैदेहींशयनेशुभे ॥ 15 ॥

सागरस्येनमेवेगोमारुतस्येवमेगतिः ।

नैतद्दाशरथिर्वेदह्यासादयतितेनमाम् ॥ 16 ॥

कोहिसिंहमिवासीनंसुप्तङ्गिरिगुहाशये ।

क्रुद्धम्मृत्युमिवाऽसीनंसम्भोधयितुमिच्छति ॥ 17 ॥

नमत्तोनिशितान्बाणान्द्विजिह्वान्पन्नगानिव ।

रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमामभिगच्छति ॥ 18 ॥

क्षिप्रंवज्रसमैर्बाणैश्शतथाकार्मुकच्युतैः ।

राममादीपयिष्यामिउल्काभिरिवकुञ्जरम् ॥ 19 ॥

तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।

उदितस्सविताकालेनक्षत्राणामिवप्रभाम् ॥ 20 ॥

नवासनेनापिसहस्रचक्षुषायुधाऽस्मिशक्योवरुणेनवापुनः ।

मयात्वियम्बाहुबलेननिर्जितापुरापुरीवैश्रवणेनपालिता ॥ 21 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trayodaśassargaḥ |

rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |

muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||

yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |

napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||

īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |

ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||

balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |

ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||

labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |

prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||

kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |

pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||

upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |

samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||

ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |

vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||

evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |

tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||

mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |

ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||

pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |

cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||

sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |

svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||

taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |

athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||

adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |

tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||

ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |

nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||

sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |

naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||

kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |

kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||

namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |

rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||

kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |

rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||

taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |

uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||

navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |

mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||