śrī gaṇeśāya namaḥ
śrī jānakīvallabho vijayate
śrī rāmacaritamānasa
ṣaṣṭha sopāna (laṅkākāṇḍa)
rāmaṃ kāmārisevyaṃ bhavabhayaharaṇaṃ kālamattebhasiṃhaṃ
yogīndraṃ jñānagamyaṃ guṇanidhimajitaṃ nirguṇaṃ nirvikāram|
māyātītaṃ sureśaṃ khalavadhanirataṃ brahmavṛndaikadevaṃ
vande kandāvadātaṃ sarasijanayanaṃ devamurvīśarūpam || 1 ||
śaṅkhendvābhamatīvasundaratanuṃ śārdūlacarmāmbaraṃ
kālavyālakarālabhūṣaṇadharaṃ gaṅgāśaśāṅkapriyam|
kāśīśaṃ kalikalmaṣaughaśamanaṃ kalyāṇakalpadrumaṃ
naumīḍyaṃ girijāpatiṃ guṇanidhiṃ kandarpahaṃ śaṅkaram || 2 ||
yo dadāti satāṃ śambhuḥ kaivalyamapi durlabham|
khalānāṃ daṇḍakṛdyo'sau śaṅkaraḥ śaṃ tanotu me || 3 ||
do. lava nimeṣa paramānu juga baraṣa kalapa sara caṇḍa|
bhajasi na mana tehi rāma ko kālu jāsu kodaṇḍa ||
so. sindhu bacana suni rāma saciva boli prabhu asa kaheu|
aba bilambu kehi kāma karahu setu utarai kaṭaku ||
sunahu bhānukula ketu jāmavanta kara jori kaha|
nātha nāma tava setu nara caḍha़i bhava sāgara tarihim ||
yaha laghu jaladhi tarata kati bārā| asa suni puni kaha pavanakumārā ||
prabhu pratāpa baḍa़vānala bhārī| soṣeu prathama payonidhi bārī ||
taba ripu nārī rudana jala dhārā| bhareu bahori bhayu tehiṃ khārā ||
suni ati ukuti pavanasuta kerī| haraṣe kapi raghupati tana herī ||
jāmavanta bole dau bhāī| nala nīlahi saba kathā sunāī ||
rāma pratāpa sumiri mana māhīṃ| karahu setu prayāsa kachu nāhīm ||
boli lie kapi nikara bahorī| sakala sunahu binatī kachu morī ||
rāma carana paṅkaja ura dharahū| kautuka eka bhālu kapi karahū ||
dhāvahu markaṭa bikaṭa barūthā| ānahu biṭapa girinha ke jūthā ||
suni kapi bhālu cale kari hūhā| jaya raghubīra pratāpa samūhā ||
do. ati utaṅga giri pādapa līlahiṃ lehiṃ uṭhāi|
āni dehiṃ nala nīlahi racahiṃ te setu banāi || 1 ||
saila bisāla āni kapi dehīṃ| kanduka iva nala nīla te lehīm ||
dekhi setu ati sundara racanā| bihasi kṛpānidhi bole bacanā ||
parama ramya uttama yaha dharanī| mahimā amita jāi nahiṃ baranī ||
karihu~ ihā~ sambhu thāpanā| more hṛdaya~ parama kalapanā ||
suni kapīsa bahu dūta paṭhāe| munibara sakala boli lai āe ||
liṅga thāpi bidhivata kari pūjā| siva samāna priya mohi na dūjā ||
siva drohī mama bhagata kahāvā| so nara sapanehu~ mohi na pāvā ||
saṅkara bimukha bhagati caha morī| so nārakī mūḍha़ mati thorī ||
do. saṅkara priya mama drohī siva drohī mama dāsa|
te nara karahi kalapa bhari dhora naraka mahu~ bāsa || 2 ||
je rāmesvara darasanu karihahiṃ| te tanu taji mama loka sidharihahim ||
jo gaṅgājalu āni caḍha़āihi| so sājujya mukti nara pāihi ||
hoi akāma jo chala taji seihi| bhagati mori tehi saṅkara deihi ||
mama kṛta setu jo darasanu karihī| so binu śrama bhavasāgara tarihī ||
rāma bacana saba ke jiya bhāe| munibara nija nija āśrama āe ||
girijā raghupati kai yaha rītī| santata karahiṃ pranata para prītī ||
bā~dhā setu nīla nala nāgara| rāma kṛpā~ jasu bhayu ujāgara ||
būḍa़hiṃ ānahi borahiṃ jeī| bhe upala bohita sama teī ||
mahimā yaha na jaladhi ki baranī| pāhana guna na kapinha ki karanī ||
do0=śrī raghubīra pratāpa te sindhu tare pāṣāna|
te matimanda je rāma taji bhajahiṃ jāi prabhu āna || 3 ||
bā~dhi setu ati sudṛḍha़ banāvā| dekhi kṛpānidhi ke mana bhāvā ||
calī sena kachu barani na jāī| garjahiṃ markaṭa bhaṭa samudāī ||
setubandha ḍhiga caḍha़i raghurāī| citava kṛpāla sindhu bahutāī ||
dekhana kahu~ prabhu karunā kandā| pragaṭa bhe saba jalacara bṛndā ||
makara nakra nānā jhaṣa byālā| sata jojana tana parama bisālā ||
aiseu eka tinhahi je khāhīṃ| ekanha keṃ ḍara tepi ḍerāhīm ||
prabhuhi bilokahiṃ ṭarahiṃ na ṭāre| mana haraṣita saba bhe sukhāre ||
tinha kī oṭa na dekhia bārī| magana bhe hari rūpa nihārī ||
calā kaṭaku prabhu āyasu pāī| ko kahi saka kapi dala bipulāī ||
do. setubandha bhi bhīra ati kapi nabha pantha uḍa़āhiṃ|
apara jalacaranhi ūpara caḍha़i caḍha़i pārahi jāhim || 4 ||
asa kautuka biloki dvau bhāī| biha~si cale kṛpāla raghurāī ||
sena sahita utare raghubīrā| kahi na jāi kapi jūthapa bhīrā ||
sindhu pāra prabhu ḍerā kīnhā| sakala kapinha kahu~ āyasu dīnhā ||
khāhu jāi phala mūla suhāe| sunata bhālu kapi jaha~ taha~ dhāe ||
saba taru phare rāma hita lāgī| ritu aru kuritu kāla gati tyāgī ||
khāhiṃ madhura phala baṭapa halāvahiṃ| laṅkā sanmukha sikhara calāvahim ||
jaha~ kahu~ phirata nisācara pāvahiṃ| gheri sakala bahu nāca nacāvahim ||
dasananhi kāṭi nāsikā kānā| kahi prabhu sujasu dehiṃ taba jānā ||
jinha kara nāsā kāna nipātā| tinha rāvanahi kahī saba bātā ||
sunata śravana bāridhi bandhānā| dasa mukha boli uṭhā akulānā ||
do. bāndhyo bananidhi nīranidhi jaladhi sindhu bārīsa|
satya toyanidhi kampati udadhi payodhi nadīsa || 5 ||
nija bikalatā bicāri bahorī| biha~si gayu graha kari bhaya bhorī ||
mandodarīṃ sunyo prabhu āyo| kautukahīṃ pāthodhi ba~dhāyo ||
kara gahi patihi bhavana nija ānī| bolī parama manohara bānī ||
carana nāi siru añcalu ropā| sunahu bacana piya parihari kopā ||
nātha bayaru kīje tāhī soṃ| budhi bala sakia jīti jāhī som ||
tumhahi raghupatihi antara kaisā| khalu khadyota dinakarahi jaisā ||
atibala madhu kaiṭabha jehiṃ māre| mahābīra ditisuta saṅghāre ||
jehiṃ bali bā~dhi sahajabhuja mārā| soi avatareu harana mahi bhārā ||
tāsu birodha na kījia nāthā| kāla karama jiva jākeṃ hāthā ||
do. rāmahi saupi jānakī nāi kamala pada mātha|
suta kahu~ rāja samarpi bana jāi bhajia raghunātha || 6 ||
nātha dīnadayāla raghurāī| bāghu sanamukha ge~ na khāī ||
cāhia karana so saba kari bīte| tumha sura asura carācara jīte ||
santa kahahiṃ asi nīti dasānana| cauthempana jāihi nṛpa kānana ||
tāsu bhajana kījia taha~ bhartā| jo kartā pālaka saṃhartā ||
soi raghuvīra pranata anurāgī| bhajahu nātha mamatā saba tyāgī ||
munibara jatanu karahiṃ jehi lāgī| bhūpa rāju taji hohiṃ birāgī ||
soi kosaladhīsa raghurāyā| āyu karana tohi para dāyā ||
jauṃ piya mānahu mora sikhāvana| sujasu hoi tihu~ pura ati pāvana ||
do. asa kahi nayana nīra bhari gahi pada kampita gāta|
nātha bhajahu raghunāthahi acala hoi ahivāta || 7 ||
taba rāvana mayasutā uṭhāī| kahai lāga khala nija prabhutāī ||
sunu tai priyā bṛthā bhaya mānā| jaga jodhā ko mohi samānā ||
baruna kubera pavana jama kālā| bhuja bala jiteu~ sakala digapālā ||
deva danuja nara saba basa moreṃ| kavana hetu upajā bhaya torem ||
nānā bidhi tehi kahesi bujhāī| sabhā~ bahori baiṭha so jāī ||
mandodarīṃ hṛdaya~ asa jānā| kāla basya upajā abhimānā ||
sabhā~ āi mantrinha teṃhi būjhā| karaba kavana bidhi ripu saiṃ jūjhā ||
kahahiṃ saciva sunu nisicara nāhā| bāra bāra prabhu pūchahu kāhā ||
kahahu kavana bhaya karia bicārā| nara kapi bhālu ahāra hamārā ||
do. saba ke bacana śravana suni kaha prahasta kara jori|
niti birodha na karia prabhu matrinnha mati ati thori || 8 ||
kahahiṃ saciva saṭha ṭhakurasohātī| nātha na pūra āva ehi bhā~tī ||
bāridhi nāghi eka kapi āvā| tāsu carita mana mahu~ sabu gāvā ||
chudhā na rahī tumhahi taba kāhū| jārata nagaru kasa na dhari khāhū ||
sunata nīka āgeṃ dukha pāvā| sacivana asa mata prabhuhi sunāvā ||
jehiṃ bārīsa ba~dhāyu helā| utareu sena sameta subelā ||
so bhanu manuja khāba hama bhāī| bacana kahahiṃ saba gāla phulāī ||
tāta bacana mama sunu ati ādara| jani mana gunahu mohi kari kādara ||
priya bānī je sunahiṃ je kahahīṃ| aise nara nikāya jaga ahahīm ||
bacana parama hita sunata kaṭhore| sunahiṃ je kahahiṃ te nara prabhu thore ||
prathama basīṭha paṭhu sunu nītī| sītā dei karahu puni prītī ||
do. nāri pāi phiri jāhiṃ jauṃ tau na baḍha़āia rāri|
nāhiṃ ta sanmukha samara mahi tāta karia haṭhi māri || 9 ||
yaha mata jauṃ mānahu prabhu morā| ubhaya prakāra sujasu jaga torā ||
suta sana kaha dasakaṇṭha risāī| asi mati saṭha kehiṃ tohi sikhāī ||
abahīṃ te ura saṃsaya hoī| benumūla suta bhayahu ghamoī ||
suni pitu girā paruṣa ati ghorā| calā bhavana kahi bacana kaṭhorā ||
hita mata tohi na lāgata kaiseṃ| kāla bibasa kahu~ bheṣaja jaisem ||
sandhyā samaya jāni dasasīsā| bhavana caleu nirakhata bhuja bīsā ||
laṅkā sikhara upara āgārā| ati bicitra taha~ hoi akhārā ||
baiṭha jāi tehī mandira rāvana| lāge kinnara guna gana gāvana ||
bājahiṃ tāla pakhāuja bīnā| nṛtya karahiṃ apacharā prabīnā ||
do. sunāsīra sata sarisa so santata kari bilāsa|
parama prabala ripu sīsa para tadyapi soca na trāsa || 10 ||
ihā~ subela saila raghubīrā| utare sena sahita ati bhīrā ||
sikhara eka utaṅga ati dekhī| parama ramya sama subhra biseṣī ||
taha~ taru kisalaya sumana suhāe| lachimana raci nija hātha ḍasāe ||
tā para rūcira mṛdula mṛgachālā| tehīṃ āsāna āsīna kṛpālā ||
prabhu kṛta sīsa kapīsa uchaṅgā| bāma dahina disi cāpa niṣaṅgā ||
duhu~ kara kamala sudhārata bānā| kaha laṅkesa mantra lagi kānā ||
baḍa़bhāgī aṅgada hanumānā| carana kamala cāpata bidhi nānā ||
prabhu pācheṃ lachimana bīrāsana| kaṭi niṣaṅga kara bāna sarāsana ||
do. ehi bidhi kṛpā rūpa guna dhāma rāmu āsīna|
dhanya te nara ehiṃ dhyāna je rahata sadā layalīna || 11(ka) ||
pūraba disā biloki prabhu dekhā udita maṃyaka|
kahata sabahi dekhahu sasihi mṛgapati sarisa asaṅka || 11(kha) ||
pūraba disi giriguhā nivāsī| parama pratāpa teja bala rāsī ||
matta nāga tama kumbha bidārī| sasi kesarī gagana bana cārī ||
bithure nabha mukutāhala tārā| nisi sundarī kera siṅgārā ||
kaha prabhu sasi mahu~ mecakatāī| kahahu kāha nija nija mati bhāī ||
kaha suga़īva sunahu raghurāī| sasi mahu~ pragaṭa bhūmi kai jhā~ī ||
māreu rāhu sasihi kaha koī| ura maha~ parī syāmatā soī ||
kau kaha jaba bidhi rati mukha kīnhā| sāra bhāga sasi kara hari līnhā ||
chidra so pragaṭa indu ura māhīṃ| tehi maga dekhia nabha parichāhīm ||
prabhu kaha garala bandhu sasi kerā| ati priya nija ura dīnha baserā ||
biṣa sañjuta kara nikara pasārī| jārata birahavanta nara nārī ||
do. kaha hanumanta sunahu prabhu sasi tumhārā priya dāsa|
tava mūrati bidhu ura basati soi syāmatā abhāsa || 12(ka) ||
navānhapārāyaṇa || sātavā~ viśrāma
pavana tanaya ke bacana suni biha~se rāmu sujāna|
dacchina disi avaloki prabhu bole kṛpā nidhāna || 12(kha) ||
dekhu bibhīṣana dacchina āsā| ghana ghammaḍa dāmini bilāsā ||
madhura madhura garaji ghana ghorā| hoi bṛṣṭi jani upala kaṭhorā ||
kahata bibhīṣana sunahu kṛpālā| hoi na taḍa़ita na bārida mālā ||
laṅkā sikhara upara āgārā| taha~ dasakaṅghara dekha akhārā ||
chatra meghaḍambara sira dhārī| soi janu jalada ghaṭā ati kārī ||
mandodarī śravana tāṭaṅkā| soi prabhu janu dāminī damaṅkā ||
bājahiṃ tāla mṛdaṅga anūpā| soi rava madhura sunahu surabhūpā ||
prabhu musukāna samujhi abhimānā| cāpa caḍha़āi bāna sandhānā ||
do. chatra mukuṭa tāṭaṅka taba hate ekahīṃ bāna|
sabakeṃ dekhata mahi pare maramu na koū jāna || 13(ka) ||
asa kautuka kari rāma sara prabiseu āi niṣaṅga|
rāvana sabhā sasaṅka saba dekhi mahā rasabhaṅga || 13(kha) ||
kampa na bhūmi na maruta biseṣā| astra sastra kachu nayana na dekhā ||
socahiṃ saba nija hṛdaya majhārī| asaguna bhayu bhayaṅkara bhārī ||
dasamukha dekhi sabhā bhaya pāī| bihasi bacana kaha juguti banāī ||
siru gire santata subha jāhī| mukuṭa pare kasa asaguna tāhī ||
sayana karahu nija nija gṛha jāī| gavane bhavana sakala sira nāī ||
mandodarī soca ura baseū| jaba te śravanapūra mahi khaseū ||
sajala nayana kaha juga kara jorī| sunahu prānapati binatī morī ||
kanta rāma birodha pariharahū| jāni manuja jani haṭha mana dharahū ||
do. bisvarupa raghubaṃsa mani karahu bacana bisvāsu|
loka kalpanā beda kara aṅga aṅga prati jāsu || 14 ||
pada pātāla sīsa aja dhāmā| apara loka a~ga a~ga biśrāmā ||
bhṛkuṭi bilāsa bhayaṅkara kālā| nayana divākara kaca ghana mālā ||
jāsu ghrāna asvinīkumārā| nisi aru divasa nimeṣa apārā ||
śravana disā dasa beda bakhānī| māruta svāsa nigama nija bānī ||
adhara lobha jama dasana karālā| māyā hāsa bāhu digapālā ||
ānana anala ambupati jīhā| utapati pālana pralaya samīhā ||
roma rāji aṣṭādasa bhārā| asthi saila saritā nasa jārā ||
udara udadhi adhago jātanā| jagamaya prabhu kā bahu kalapanā ||
do. ahaṅkāra siva buddhi aja mana sasi citta mahāna|
manuja bāsa sacarācara rupa rāma bhagavāna || 15 ka ||
asa bicāri sunu prānapati prabhu sana bayaru bihāi|
prīti karahu raghubīra pada mama ahivāta na jāi || 15 kha ||
biha~sā nāri bacana suni kānā| aho moha mahimā balavānā ||
nāri subhāu satya saba kahahīṃ| avaguna āṭha sadā ura rahahīm ||
sāhasa anṛta capalatā māyā| bhaya abibeka asauca adāyā ||
ripu kara rupa sakala taiṃ gāvā| ati bisāla bhaya mohi sunāvā ||
so saba priyā sahaja basa moreṃ| samujhi parā prasāda aba torem ||
jāniu~ priyā tori caturāī| ehi bidhi kahahu mori prabhutāī ||
tava batakahī gūḍha़ mṛgalocani| samujhata sukhada sunata bhaya mocani ||
mandodari mana mahu~ asa ṭhayū| piyahi kāla basa matibhrama bhayū ||
do. ehi bidhi karata binoda bahu prāta pragaṭa dasakandha|
sahaja asaṅka laṅkapati sabhā~ gayu mada andha || 16(ka) ||
so. phūlaha phari na beta jadapi sudhā baraṣahiṃ jalada|
mūrukha hṛdaya~ na ceta jauṃ gura milahiṃ birañci sama || 16(kha) ||
ihā~ prāta jāge raghurāī| pūchā mata saba saciva bolāī ||
kahahu begi kā karia upāī| jāmavanta kaha pada siru nāī ||
sunu sarbagya sakala ura bāsī| budhi bala teja dharma guna rāsī ||
mantra kahu~ nija mati anusārā| dūta paṭhāia bālikumārā ||
nīka mantra saba ke mana mānā| aṅgada sana kaha kṛpānidhānā ||
bālitanaya budhi bala guna dhāmā| laṅkā jāhu tāta mama kāmā ||
bahuta bujhāi tumhahi kā kahū~| parama catura maiṃ jānata ahū~ ||
kāju hamāra tāsu hita hoī| ripu sana karehu batakahī soī ||
so. prabhu agyā dhari sīsa carana bandi aṅgada uṭheu|
soi guna sāgara īsa rāma kṛpā jā para karahu || 17(ka) ||
svayaṃ siddha saba kāja nātha mohi ādaru diyu|
asa bicāri jubarāja tana pulakita haraṣita hiyu || 17(kha) ||
bandi carana ura dhari prabhutāī| aṅgada caleu sabahi siru nāī ||
prabhu pratāpa ura sahaja asaṅkā| rana bā~kurā bālisuta baṅkā ||
pura paiṭhata rāvana kara beṭā| khelata rahā so hoi gai bhaiṇṭā ||
bātahiṃ bāta karaṣa baḍha़i āī| jugala atula bala puni tarunāī ||
tehi aṅgada kahu~ lāta uṭhāī| gahi pada paṭakeu bhūmi bhavā~ī ||
nisicara nikara dekhi bhaṭa bhārī| jaha~ taha~ cale na sakahiṃ pukārī ||
eka eka sana maramu na kahahīṃ| samujhi tāsu badha cupa kari rahahīm ||
bhayu kolāhala nagara majhārī| āvā kapi laṅkā jehīṃ jārī ||
aba dhauṃ kahā karihi karatārā| ati sabhīta saba karahiṃ bicārā ||
binu pūcheṃ magu dehiṃ dikhāī| jehi biloka soi jāi sukhāī ||
do. gayu sabhā darabāra taba sumiri rāma pada kañja|
siṃha ṭhavani ita uta citava dhīra bīra bala puñja || 18 ||
turata nisācara eka paṭhāvā| samācāra rāvanahi janāvā ||
sunata biha~si bolā dasasīsā| ānahu boli kahā~ kara kīsā ||
āyasu pāi dūta bahu dhāe| kapikuñjarahi boli lai āe ||
aṅgada dīkha dasānana baiṃseṃ| sahita prāna kajjalagiri jaisem ||
bhujā biṭapa sira sṛṅga samānā| romāvalī latā janu nānā ||
mukha nāsikā nayana aru kānā| giri kandarā khoha anumānā ||
gayu sabhā~ mana neku na murā| bālitanaya atibala bā~kurā ||
uṭhe sabhāsada kapi kahu~ dekhī| rāvana ura bhā kraudha biseṣī ||
do. jathā matta gaja jūtha mahu~ pañcānana cali jāi|
rāma pratāpa sumiri mana baiṭha sabhā~ siru nāi || 19 ||
kaha dasakaṇṭha kavana taiṃ bandara| maiṃ raghubīra dūta dasakandhara ||
mama janakahi tohi rahī mitāī| tava hita kārana āyu~ bhāī ||
uttama kula pulasti kara nātī| siva birañci pūjehu bahu bhā~tī ||
bara pāyahu kīnhehu saba kājā| jītehu lokapāla saba rājā ||
nṛpa abhimāna moha basa kimbā| hari ānihu sītā jagadambā ||
aba subha kahā sunahu tumha morā| saba aparādha chamihi prabhu torā ||
dasana gahahu tṛna kaṇṭha kuṭhārī| parijana sahita saṅga nija nārī ||
sādara janakasutā kari āgeṃ| ehi bidhi calahu sakala bhaya tyāgem ||
do. pranatapāla raghubaṃsamani trāhi trāhi aba mohi|
ārata girā sunata prabhu abhaya karaigo tohi || 20 ||
re kapipota bolu sambhārī| mūḍha़ na jānehi mohi surārī ||
kahu nija nāma janaka kara bhāī| kehi nāteṃ māniai mitāī ||
aṅgada nāma bāli kara beṭā| tāsoṃ kabahu~ bhī hī bheṭā ||
aṅgada bacana sunata sakucānā| rahā bāli bānara maiṃ jānā ||
aṅgada tahīṃ bāli kara bālaka| upajehu baṃsa anala kula ghālaka ||
garbha na gayahu byartha tumha jāyahu| nija mukha tāpasa dūta kahāyahu ||
aba kahu kusala bāli kaha~ ahī| biha~si bacana taba aṅgada kahī ||
dina dasa ge~ bāli pahiṃ jāī| būjhehu kusala sakhā ura lāī ||
rāma birodha kusala jasi hoī| so saba tohi sunāihi soī ||
sunu saṭha bheda hoi mana tākeṃ| śrīraghubīra hṛdaya nahiṃ jākem ||
do. hama kula ghālaka satya tumha kula pālaka dasasīsa|
andhu badhira na asa kahahiṃ nayana kāna tava bīsa || 21|
siva birañci sura muni samudāī| cāhata jāsu carana sevakāī ||
tāsu dūta hoi hama kula borā| aisihu~ mati ura bihara na torā ||
suni kaṭhora bānī kapi kerī| kahata dasānana nayana tarerī ||
khala tava kaṭhina bacana saba sahū~| nīti dharma maiṃ jānata ahū~ ||
kaha kapi dharmasīlatā torī| hamahu~ sunī kṛta para triya corī ||
dekhī nayana dūta rakhavārī| būḍa़i na marahu dharma bratadhārī ||
kāna nāka binu bhagini nihārī| chamā kīnhi tumha dharma bicārī ||
dharmasīlatā tava jaga jāgī| pāvā darasu hamahu~ baḍa़bhāgī ||
do. jani jalpasi jaḍa़ jantu kapi saṭha biloku mama bāhu|
lokapāla bala bipula sasi grasana hetu saba rāhu || 22(ka) ||
puni nabha sara mama kara nikara kamalanhi para kari bāsa|
sobhata bhayu marāla iva sambhu sahita kailāsa || 22(kha) ||
tumhare kaṭaka mājha sunu aṅgada| mo sana bhirihi kavana jodhā bada ||
tava prabhu nāri biraha~ balahīnā| anuja tāsu dukha dukhī malīnā ||
tumha sugrīva kūladruma doū| anuja hamāra bhīru ati soū ||
jāmavanta mantrī ati būḍha़ā| so ki hoi aba samarārūḍha़ā ||
silpi karma jānahiṃ nala nīlā| hai kapi eka mahā balasīlā ||
āvā prathama nagaru jeṃhiṃ jārā| sunata bacana kaha bālikumārā ||
satya bacana kahu nisicara nāhā| sā~cehu~ kīsa kīnha pura dāhā ||
rāvana nagara alpa kapi dahī| suni asa bacana satya ko kahī ||
jo ati subhaṭa sarāhehu rāvana| so sugrīva kera laghu dhāvana ||
cali bahuta so bīra na hoī| paṭhavā khabari lena hama soī ||
do. satya nagaru kapi jāreu binu prabhu āyasu pāi|
phiri na gayu sugrīva pahiṃ tehiṃ bhaya rahā lukāi || 23(ka) ||
satya kahahi dasakaṇṭha saba mohi na suni kachu koha|
kau na hamāreṃ kaṭaka asa to sana larata jo soha || 23(kha) ||
prīti birodha samāna sana karia nīti asi āhi|
jauṃ mṛgapati badha meḍa़ukanhi bhala ki kahi kau tāhi || 23(ga) ||
jadyapi laghutā rāma kahu~ tohi badheṃ baḍa़ doṣa|
tadapi kaṭhina dasakaṇṭha sunu chatra jāti kara roṣa || 23(gha) ||
bakra ukti dhanu bacana sara hṛdaya daheu ripu kīsa|
pratiuttara saḍa़sinha manahu~ kāḍha़ta bhaṭa dasasīsa || 23(ṅa) ||
ha~si boleu dasamauli taba kapi kara baḍa़ guna eka|
jo pratipāli tāsu hita kari upāya aneka || 23(cha) ||
dhanya kīsa jo nija prabhu kājā| jaha~ taha~ nāci parihari lājā ||
nāci kūdi kari loga rijhāī| pati hita kari dharma nipunāī ||
aṅgada svāmibhakta tava jātī| prabhu guna kasa na kahasi ehi bhā~tī ||
maiṃ guna gāhaka parama sujānā| tava kaṭu raṭani karu~ nahiṃ kānā ||
kaha kapi tava guna gāhakatāī| satya pavanasuta mohi sunāī ||
bana bidhaṃsi suta badhi pura jārā| tadapi na tehiṃ kachu kṛta apakārā ||
soi bicāri tava prakṛti suhāī| dasakandhara maiṃ kīnhi ḍhiṭhāī ||
dekheu~ āi jo kachu kapi bhāṣā| tumhareṃ lāja na roṣa na mākhā ||
jauṃ asi mati pitu khāe kīsā| kahi asa bacana ha~sā dasasīsā ||
pitahi khāi khāteu~ puni tohī| abahīṃ samujhi parā kachu mohī ||
bāli bimala jasa bhājana jānī| hatu~ na tohi adhama abhimānī ||
kahu rāvana rāvana jaga kete| maiṃ nija śravana sune sunu jete ||
balihi jitana eka gayu patālā| rākheu bā~dhi sisunha hayasālā ||
khelahiṃ bālaka mārahiṃ jāī| dayā lāgi bali dīnha choḍa़āī ||
eka bahori sahasabhuja dekhā| dhāi dharā jimi jantu biseṣā ||
kautuka lāgi bhavana lai āvā| so pulasti muni jāi choḍa़āvā ||
do. eka kahata mohi sakuca ati rahā bāli kī kā~kha|
inha mahu~ rāvana taiṃ kavana satya badahi taji mākha || 24 ||
sunu saṭha soi rāvana balasīlā| haragiri jāna jāsu bhuja līlā ||
jāna umāpati jāsu surāī| pūjeu~ jehi sira sumana caḍha़āī ||
sira saroja nija karanhi utārī| pūjeu~ amita bāra tripurārī ||
bhuja bikrama jānahiṃ digapālā| saṭha ajahū~ jinha keṃ ura sālā ||
jānahiṃ diggaja ura kaṭhināī| jaba jaba bhiru~ jāi bariāī ||
jinha ke dasana karāla na phūṭe| ura lāgata mūlaka iva ṭūṭe ||
jāsu calata ḍolati imi dharanī| caḍha़ta matta gaja jimi laghu taranī ||
soi rāvana jaga bidita pratāpī| sunehi na śravana alīka pralāpī ||
do. tehi rāvana kaha~ laghu kahasi nara kara karasi bakhāna|
re kapi barbara kharba khala aba jānā tava gyāna || 25 ||
suni aṅgada sakopa kaha bānī| bolu sa~bhāri adhama abhimānī ||
sahasabāhu bhuja gahana apārā| dahana anala sama jāsu kuṭhārā ||
jāsu parasu sāgara khara dhārā| būḍa़e nṛpa aganita bahu bārā ||
tāsu garba jehi dekhata bhāgā| so nara kyoṃ dasasīsa abhāgā ||
rāma manuja kasa re saṭha baṅgā| dhanvī kāmu nadī puni gaṅgā ||
pasu suradhenu kalpataru rūkhā| anna dāna aru rasa pīyūṣā ||
bainateya khaga ahi sahasānana| cintāmani puni upala dasānana ||
sunu matimanda loka baikuṇṭhā| lābha ki raghupati bhagati akuṇṭhā ||
do. sena sahita taba māna mathi bana ujāri pura jāri ||
kasa re saṭha hanumāna kapi gayu jo tava suta māri || 26 ||
sunu rāvana parihari caturāī| bhajasi na kṛpāsindhu raghurāī ||
jau khala bhesi rāma kara drohī| brahma rudra saka rākhi na tohī ||
mūḍha़ bṛthā jani mārasi gālā| rāma bayara asa hoihi hālā ||
tava sira nikara kapinha ke āgeṃ| parihahiṃ dharani rāma sara lāgem ||
te tava sira kanduka sama nānā| khelahahiṃ bhālu kīsa caugānā ||
jabahiṃ samara kopahi raghunāyaka| chuṭihahiṃ ati karāla bahu sāyaka ||
taba ki calihi asa gāla tumhārā| asa bicāri bhaju rāma udārā ||
sunata bacana rāvana parajarā| jarata mahānala janu ghṛta parā ||
do. kumbhakarana asa bandhu mama suta prasiddha sakrāri|
mora parākrama nahiṃ sunehi jiteu~ carācara jhāri || 27 ||
saṭha sākhāmṛga jori sahāī| bā~dhā sindhu ihi prabhutāī ||
nāghahiṃ khaga aneka bārīsā| sūra na hohiṃ te sunu saba kīsā ||
mama bhuja sāgara bala jala pūrā| jaha~ būḍa़e bahu sura nara sūrā ||
bīsa payodhi agādha apārā| ko asa bīra jo pāihi pārā ||
digapālanha maiṃ nīra bharāvā| bhūpa sujasa khala mohi sunāvā ||
jauṃ pai samara subhaṭa tava nāthā| puni puni kahasi jāsu guna gāthā ||
tau basīṭha paṭhavata kehi kājā| ripu sana prīti karata nahiṃ lājā ||
haragiri mathana nirakhu mama bāhū| puni saṭha kapi nija prabhuhi sarāhū ||
do. sūra kavana rāvana sarisa svakara kāṭi jehiṃ sīsa|
hune anala ati haraṣa bahu bāra sākhi gaurīsa || 28 ||
jarata bilokeu~ jabahiṃ kapālā| bidhi ke likhe aṅka nija bhālā ||
nara keṃ kara āpana badha bā~cī| haseu~ jāni bidhi girā asā~cī ||
sau mana samujhi trāsa nahiṃ moreṃ| likhā birañci jaraṭha mati bhorem ||
āna bīra bala saṭha mama āgeṃ| puni puni kahasi lāja pati tyāge ||
kaha aṅgada salajja jaga māhīṃ| rāvana tohi samāna kau nāhīm ||
lājavanta tava sahaja subhAU| nija mukha nija guna kahasi na kAU ||
sira aru saila kathā cita rahī| tāte bāra bīsa taiṃ kahī ||
so bhujabala rākheu ura ghālī| jītehu sahasabāhu bali bālī ||
sunu matimanda dehi aba pūrā| kāṭeṃ sīsa ki hoia sūrā ||
indrajāli kahu kahia na bīrā| kāṭi nija kara sakala sarīrā ||
do. jarahiṃ pataṅga moha basa bhāra bahahiṃ khara bṛnda|
te nahiṃ sūra kahāvahiṃ samujhi dekhu matimanda || 29 ||
aba jani batabaḍha़āva khala karahī| sunu mama bacana māna pariharahī ||
dasamukha maiṃ na basīṭhīṃ āyu~| asa bicāri raghubīṣa paṭhāyu~ ||
bāra bāra asa kahi kṛpālā| nahiṃ gajāri jasu badheṃ sṛkālā ||
mana mahu~ samujhi bacana prabhu kere| saheu~ kaṭhora bacana saṭha tere ||
nāhiṃ ta kari mukha bhañjana torā| lai jāteu~ sītahi barajorā ||
jāneu~ tava bala adhama surārī| sūneṃ hari ānihi paranārī ||
taiṃ nisicara pati garba bahūtā| maiṃ raghupati sevaka kara dūtā ||
jauṃ na rāma apamānahi ḍaru~| tohi dekhata asa kautuka karū~ ||
do. tohi paṭaki mahi sena hati caupaṭa kari tava gāu~|
tava jubatinha sameta saṭha janakasutahi lai jāu~ || 30 ||
jau asa karauṃ tadapi na baḍa़āī| muehi badheṃ nahiṃ kachu manusāī ||
kaula kāmabasa kṛpina bimūḍha़ā| ati daridra ajasī ati būḍha़ā ||
sadā rogabasa santata krodhī| biṣnu bimūkha śruti santa birodhī ||
tanu poṣaka nindaka agha khānī| jīvana sava sama caudaha prānī ||
asa bicāri khala badhu~ na tohī| aba jani risa upajāvasi mohī ||
suni sakopa kaha nisicara nāthā| adhara dasana dasi mījata hāthā ||
re kapi adhama marana aba cahasī| choṭe badana bāta baḍa़i kahasī ||
kaṭu jalpasi jaḍa़ kapi bala jākeṃ| bala pratāpa budhi teja na tākem ||
do. aguna amāna jāni tehi dīnha pitā banabāsa|
so dukha aru jubatī biraha puni nisi dina mama trāsa || 31(ka) ||
jinha ke bala kara garba tohi aise manuja aneka|
khāhīṃ nisācara divasa nisi mūḍha़ samujhu taji ṭeka || 31(kha) ||
jaba tehiṃ kīnha rāma kai nindā| krodhavanta ati bhayu kapindā ||
hari hara nindā suni jo kānā| hoi pāpa goghāta samānā ||
kaṭakaṭāna kapikuñjara bhārī| duhu bhujadaṇḍa tamaki mahi mārī ||
ḍolata dharani sabhāsada khase| cale bhāji bhaya māruta grase ||
girata sa~bhāri uṭhā dasakandhara| bhūtala pare mukuṭa ati sundara ||
kachu tehiṃ lai nija siranhi sa~vāre| kachu aṅgada prabhu pāsa pabāre ||
āvata mukuṭa dekhi kapi bhāge| dinahīṃ lūka parana bidhi lāge ||
kī rāvana kari kopa calāe| kulisa cāri āvata ati dhāe ||
kaha prabhu ha~si jani hṛdaya~ ḍerāhū| lūka na asani ketu nahiṃ rāhū ||
e kirīṭa dasakandhara kere| āvata bālitanaya ke prere ||
do. taraki pavanasuta kara gahe āni dhare prabhu pāsa|
kautuka dekhahiṃ bhālu kapi dinakara sarisa prakāsa || 32(ka) ||
uhā~ sako'pi dasānana saba sana kahata risāi|
dharahu kapihi dhari mārahu suni aṅgada musukāi || 32(kha) ||
ehi bidhi begi sūbhaṭa saba dhāvahu| khāhu bhālu kapi jaha~ jaha~ pāvahu ||
markaṭahīna karahu mahi jāī| jiata dharahu tāpasa dvau bhāī ||
puni sakopa boleu jubarājā| gāla bajāvata tohi na lājā ||
maru gara kāṭi nilaja kulaghātī| bala biloki biharati nahiṃ chātī ||
re triya cora kumāraga gāmī| khala mala rāsi mandamati kāmī ||
sanyapāta jalpasi durbādā| bhesi kālabasa khala manujādā ||
yāko phalu pāvahigo āgeṃ| bānara bhālu capeṭanhi lāgem ||
rāmu manuja bolata asi bānī| girahiṃ na tava rasanā abhimānī ||
girihahiṃ rasanā saṃsaya nāhīṃ| siranhi sameta samara mahi māhīm ||
so. so nara kyoṃ dasakandha bāli badhyo jehiṃ eka sara|
bīsahu~ locana andha dhiga tava janma kujāti jaḍa़ || 33(ka) ||
taba sonita kī pyāsa tṛṣita rāma sāyaka nikara|
taju~ tohi tehi trāsa kaṭu jalpaka nisicara adhama || 33(kha) ||
mai tava dasana toribe lāyaka| āyasu mohi na dīnha raghunāyaka ||
asi risa hoti dasu mukha torauṃ| laṅkā gahi samudra maha~ boraum ||
gūlari phala samāna tava laṅkā| basahu madhya tumha jantu asaṅkā ||
maiṃ bānara phala khāta na bārā| āyasu dīnha na rāma udārā ||
jugati sunata rāvana musukāī| mūḍha़ sikhihi kaha~ bahuta jhuṭhāī ||
bāli na kabahu~ gāla asa mārā| mili tapasinha taiṃ bhesi labārā ||
sā~cehu~ maiṃ labāra bhuja bīhā| jauṃ na upāriu~ tava dasa jīhā ||
samujhi rāma pratāpa kapi kopā| sabhā mājha pana kari pada ropā ||
jauṃ mama carana sakasi saṭha ṭārī| phirahiṃ rāmu sītā maiṃ hārī ||
sunahu subhaṭa saba kaha dasasīsā| pada gahi dharani pachārahu kīsā ||
indrajīta ādika balavānā| haraṣi uṭhe jaha~ taha~ bhaṭa nānā ||
jhapaṭahiṃ kari bala bipula upāī| pada na ṭari baiṭhahiṃ siru nāī ||
puni uṭhi jhapaṭahīṃ sura ārātī| ṭari na kīsa carana ehi bhā~tī ||
puruṣa kujogī jimi uragārī| moha biṭapa nahiṃ sakahiṃ upārī ||
do. koṭinha meghanāda sama subhaṭa uṭhe haraṣāi|
jhapaṭahiṃ ṭarai na kapi carana puni baiṭhahiṃ sira nāi || 34(ka) ||
bhūmi na chā~ḍata kapi carana dekhata ripu mada bhāga ||
koṭi bighna te santa kara mana jimi nīti na tyāga || 34(kha) ||
kapi bala dekhi sakala hiya~ hāre| uṭhā āpu kapi keṃ paracāre ||
gahata carana kaha bālikumārā| mama pada gaheṃ na tora ubārā ||
gahasi na rāma carana saṭha jāī| sunata phirā mana ati sakucāī ||
bhayu tejahata śrī saba gī| madhya divasa jimi sasi sohī ||
siṅghāsana baiṭheu sira nāī| mānahu~ sampati sakala ga~vāī ||
jagadātamā prānapati rāmā| tāsu bimukha kimi laha biśrāmā ||
umā rāma kī bhṛkuṭi bilāsā| hoi bisva puni pāvi nāsā ||
tṛna te kulisa kulisa tṛna karī| tāsu dūta pana kahu kimi ṭarī ||
puni kapi kahī nīti bidhi nānā| māna na tāhi kālu niarānā ||
ripu mada mathi prabhu sujasu sunāyo| yaha kahi calyo bāli nṛpa jāyo ||
hatauṃ na kheta khelāi khelāī| tohi abahiṃ kā karauṃ baḍa़āī ||
prathamahiṃ tāsu tanaya kapi mārā| so suni rāvana bhayu dukhārā ||
jātudhāna aṅgada pana dekhī| bhaya byākula saba bhe biseṣī ||
do. ripu bala dharaṣi haraṣi kapi bālitanaya bala puñja|
pulaka sarīra nayana jala gahe rāma pada kañja || 35(ka) ||
sā~jha jāni dasakandhara bhavana gayu bilakhāi|
mandodarī rāvanahi bahuri kahā samujhāi || (kha) ||
kanta samujhi mana tajahu kumatihī| soha na samara tumhahi raghupatihī ||
rāmānuja laghu rekha khacāī| sau nahiṃ nāghehu asi manusāī ||
piya tumha tāhi jitaba saṅgrāmā| jāke dūta kera yaha kāmā ||
kautuka sindhu nāghī tava laṅkā| āyu kapi keharī asaṅkā ||
rakhavāre hati bipina ujārā| dekhata tohi accha tehiṃ mārā ||
jāri sakala pura kīnhesi chārā| kahā~ rahā bala garba tumhārā ||
aba pati mṛṣā gāla jani mārahu| mora kahā kachu hṛdaya~ bicārahu ||
pati raghupatihi nṛpati jani mānahu| aga jaga nātha atula bala jānahu ||
bāna pratāpa jāna mārīcā| tāsu kahā nahiṃ mānehi nīcā ||
janaka sabhā~ aganita bhūpālā| rahe tumhu bala atula bisālā ||
bhañji dhanuṣa jānakī biāhī| taba saṅgrāma jitehu kina tāhī ||
surapati suta jāni bala thorā| rākhā jiata ā~khi gahi phorā ||
sūpanakhā kai gati tumha dekhī| tadapi hṛdaya~ nahiṃ lāja biṣeṣī ||
do. badhi birādha khara dūṣanahi lī~lā~ hatyo kabandha|
bāli eka sara mārayo tehi jānahu dasakandha || 36 ||
jehiṃ jalanātha ba~dhāyu helā| utare prabhu dala sahita subelā ||
kārunīka dinakara kula ketū| dūta paṭhāyu tava hita hetū ||
sabhā mājha jehiṃ tava bala mathā| kari barūtha mahu~ mṛgapati jathā ||
aṅgada hanumata anucara jāke| rana bā~kure bīra ati bā~ke ||
tehi kaha~ piya puni puni nara kahahū| mudhā māna mamatā mada bahahū ||
ahaha kanta kṛta rāma birodhā| kāla bibasa mana upaja na bodhā ||
kāla daṇḍa gahi kāhu na mārā| hari dharma bala buddhi bicārā ||
nikaṭa kāla jehi āvata sāīṃ| tehi bhrama hoi tumhārihi nāīm ||
do. dui suta mare daheu pura ajahu~ pūra piya dehu|
kṛpāsindhu raghunātha bhaji nātha bimala jasu lehu || 37 ||
nāri bacana suni bisikha samānā| sabhā~ gayu uṭhi hota bihānā ||
baiṭha jāi siṅghāsana phūlī| ati abhimāna trāsa saba bhūlī ||
ihā~ rāma aṅgadahi bolāvā| āi carana paṅkaja siru nāvā ||
ati ādara sapīpa baiṭhārī| bole biha~si kṛpāla kharārī ||
bālitanaya kautuka ati mohī| tāta satya kahu pūchu~ tohī || |
rāvanu jātudhāna kula ṭīkā| bhuja bala atula jāsu jaga līkā ||
tāsu mukuṭa tumha cāri calāe| kahahu tāta kavanī bidhi pāe ||
sunu sarbagya pranata sukhakārī| mukuṭa na hohiṃ bhūpa guna cārī ||
sāma dāna aru daṇḍa bibhedā| nṛpa ura basahiṃ nātha kaha bedā ||
nīti dharma ke carana suhāe| asa jiya~ jāni nātha pahiṃ āe ||
do. dharmahīna prabhu pada bimukha kāla bibasa dasasīsa|
tehi parihari guna āe sunahu kosalādhīsa || 38(((ka) ||
parama caturatā śravana suni biha~se rāmu udāra|
samācāra puni saba kahe gaḍha़ ke bālikumāra || 38(kha) ||
ripu ke samācāra jaba pāe| rāma saciva saba nikaṭa bolāe ||
laṅkā bā~ke cāri duārā| kehi bidhi lāgia karahu bicārā ||
taba kapīsa ricchesa bibhīṣana| sumiri hṛdaya~ dinakara kula bhūṣana ||
kari bicāra tinha mantra dṛḍha़āvā| cāri anī kapi kaṭaku banāvā ||
jathājoga senāpati kīnhe| jūthapa sakala boli taba līnhe ||
prabhu pratāpa kahi saba samujhāe| suni kapi siṅghanāda kari dhāe ||
haraṣita rāma carana sira nāvahiṃ| gahi giri sikhara bīra saba dhāvahim ||
garjahiṃ tarjahiṃ bhālu kapīsā| jaya raghubīra kosalādhīsā ||
jānata parama durga ati laṅkā| prabhu pratāpa kapi cale asaṅkā ||
ghaṭāṭopa kari cahu~ disi gherī| mukhahiṃ nisāna bajāvahīṃ bherī ||
do. jayati rāma jaya lachimana jaya kapīsa sugrīva|
garjahiṃ siṅghanāda kapi bhālu mahā bala sīṃva || 39 ||
laṅkā~ bhayu kolāhala bhārī| sunā dasānana ati aha~kārī ||
dekhahu banaranha keri ḍhiṭhāī| biha~si nisācara sena bolāī ||
āe kīsa kāla ke prere| chudhāvanta saba nisicara mere ||
asa kahi aṭṭahāsa saṭha kīnhā| gṛha baiṭhe ahāra bidhi dīnhā ||
subhaṭa sakala cārihu~ disi jāhū| dhari dhari bhālu kīsa saba khāhū ||
umā rāvanahi asa abhimānā| jimi ṭiṭṭibha khaga sūta utānā ||
cale nisācara āyasu māgī| gahi kara bhiṇḍipāla bara sā~gī ||
tomara mugdara parasu pracaṇḍā| sula kṛpāna parigha girikhaṇḍā ||
jimi arunopala nikara nihārī| dhāvahiṃ saṭha khaga māṃsa ahārī ||
coñca bhaṅga dukha tinhahi na sūjhā| timi dhāe manujāda abūjhā ||
do. nānāyudha sara cāpa dhara jātudhāna bala bīra|
koṭa ka~gūranhi caḍha़i ge koṭi koṭi ranadhīra || 40 ||
koṭa ka~gūranhi sohahiṃ kaise| meru ke sṛṅgani janu ghana baise ||
bājahiṃ ḍhola nisāna jujhAU| suni dhuni hoi bhaṭanhi mana cAU ||
bājahiṃ bheri naphīri apārā| suni kādara ura jāhiṃ darārā ||
dekhinha jāi kapinha ke ṭhaṭṭā| ati bisāla tanu bhālu subhaṭṭā ||
dhāvahiṃ ganahiṃ na avaghaṭa ghāṭā| parbata phori karahiṃ gahi bāṭā ||
kaṭakaṭāhiṃ koṭinha bhaṭa garjahiṃ| dasana oṭha kāṭahiṃ ati tarjahim ||
uta rāvana ita rāma dohāī| jayati jayati jaya parī larāī ||
nisicara sikhara samūha ḍhahāvahiṃ| kūdi dharahiṃ kapi pheri calāvahim ||
do. dhari kudhara khaṇḍa pracaṇḍa karkaṭa bhālu gaḍha़ para ḍārahīṃ|
jhapaṭahiṃ carana gahi paṭaki mahi bhaji calata bahuri pacārahīm ||
ati tarala taruna pratāpa tarapahiṃ tamaki gaḍha़ caḍha़i caḍha़i ge|
kapi bhālu caḍha़i mandiranha jaha~ taha~ rāma jasu gāvata bhe ||
do. eku eku nisicara gahi puni kapi cale parāi|
ūpara āpu heṭha bhaṭa girahiṃ dharani para āi || 41 ||
rāma pratāpa prabala kapijūthā| mardahiṃ nisicara subhaṭa barūthā ||
caḍha़e durga puni jaha~ taha~ bānara| jaya raghubīra pratāpa divākara ||
cale nisācara nikara parāī| prabala pavana jimi ghana samudāī ||
hāhākāra bhayu pura bhārī| rovahiṃ bālaka ātura nārī ||
saba mili dehiṃ rāvanahi gārī| rāja karata ehiṃ mṛtyu ha~kārī ||
nija dala bicala sunī tehiṃ kānā| pheri subhaṭa laṅkesa risānā ||
jo rana bimukha sunā maiṃ kānā| so maiṃ hataba karāla kṛpānā ||
sarbasu khāi bhoga kari nānā| samara bhūmi bhe ballabha prānā ||
ugra bacana suni sakala ḍerāne| cale krodha kari subhaṭa lajāne ||
sanmukha marana bīra kai sobhā| taba tinha tajā prāna kara lobhā ||
do. bahu āyudha dhara subhaṭa saba bhirahiṃ pacāri pacāri|
byākula kie bhālu kapi parigha trisūlanhi mārī || 42 ||
bhaya ātura kapi bhāgana lāge| jadyapi umā jītihahiṃ āge ||
kau kaha kaha~ aṅgada hanumantā| kaha~ nala nīla dubida balavantā ||
nija dala bikala sunā hanumānā| pacchima dvāra rahā balavānā ||
meghanāda taha~ kari larāī| ṭūṭa na dvāra parama kaṭhināī ||
pavanatanaya mana bhā ati krodhā| garjeu prabala kāla sama jodhā ||
kūdi laṅka gaḍha़ ūpara āvā| gahi giri meghanāda kahu~ dhāvā ||
bhañjeu ratha sārathī nipātā| tāhi hṛdaya mahu~ māresi lātā ||
dusareṃ sūta bikala tehi jānā| syandana ghāli turata gṛha ānā ||
do. aṅgada sunā pavanasuta gaḍha़ para gayu akela|
rana bā~kurā bālisuta taraki caḍha़eu kapi khela || 43 ||
juddha biruddha kruddha dvau bandara| rāma pratāpa sumiri ura antara ||
rāvana bhavana caḍha़e dvau dhāī| karahi kosalādhīsa dohāī ||
kalasa sahita gahi bhavanu ḍhahāvā| dekhi nisācarapati bhaya pāvā ||
nāri bṛnda kara pīṭahiṃ chātī| aba dui kapi āe utapātī ||
kapilīlā kari tinhahi ḍerāvahiṃ| rāmacandra kara sujasu sunāvahim ||
puni kara gahi kañcana ke khambhā| kahenhi karia utapāta arambhā ||
garji pare ripu kaṭaka majhārī| lāge mardai bhuja bala bhārī ||
kāhuhi lāta capeṭanhi kehū| bhajahu na rāmahi so phala lehū ||
do. eka eka soṃ mardahiṃ tori calāvahiṃ muṇḍa|
rāvana āgeṃ parahiṃ te janu phūṭahiṃ dadhi kuṇḍa || 44 ||
mahā mahā mukhiā je pāvahiṃ| te pada gahi prabhu pāsa calāvahim ||
kahi bibhīṣanu tinha ke nāmā| dehiṃ rāma tinhahū nija dhāmā ||
khala manujāda dvijāmiṣa bhogī| pāvahiṃ gati jo jācata jogī ||
umā rāma mṛducita karunākara| bayara bhāva sumirata mohi nisicara ||
dehiṃ parama gati so jiya~ jānī| asa kṛpāla ko kahahu bhavānī ||
asa prabhu suni na bhajahiṃ bhrama tyāgī| nara matimanda te parama abhāgī ||
aṅgada aru hanumanta prabesā| kīnha durga asa kaha avadhesā ||
laṅkā~ dvau kapi sohahiṃ kaiseṃ| mathahi sindhu dui mandara jaisem ||
do. bhuja bala ripu dala dalamali dekhi divasa kara anta|
kūde jugala bigata śrama āe jaha~ bhagavanta || 45 ||
prabhu pada kamala sīsa tinha nāe| dekhi subhaṭa raghupati mana bhāe ||
rāma kṛpā kari jugala nihāre| bhe bigataśrama parama sukhāre ||
ge jāni aṅgada hanumānā| phire bhālu markaṭa bhaṭa nānā ||
jātudhāna pradoṣa bala pāī| dhāe kari dasasīsa dohāī ||
nisicara anī dekhi kapi phire| jaha~ taha~ kaṭakaṭāi bhaṭa bhire ||
dvau dala prabala pacāri pacārī| larata subhaṭa nahiṃ mānahiṃ hārī ||
mahābīra nisicara saba kāre| nānā barana balīmukha bhāre ||
sabala jugala dala samabala jodhā| kautuka karata larata kari krodhā ||
prābiṭa sarada payoda ghanere| larata manahu~ māruta ke prere ||
anipa akampana aru atikāyā| bicalata sena kīnhi inha māyā ||
bhayu nimiṣa maha~ ati a~dhiyārā| bṛṣṭi hoi rudhiropala chārā ||
do. dekhi nibiḍa़ tama dasahu~ disi kapidala bhayu khabhāra|
ekahi eka na dekhī jaha~ taha~ karahiṃ pukāra || 46 ||
sakala maramu raghunāyaka jānā| lie boli aṅgada hanumānā ||
samācāra saba kahi samujhāe| sunata ko'pi kapikuñjara dhāe ||
puni kṛpāla ha~si cāpa caḍha़āvā| pāvaka sāyaka sapadi calāvā ||
bhayu prakāsa katahu~ tama nāhīṃ| gyāna udaya~ jimi saṃsaya jāhīm ||
bhālu balīmukha pāi prakāsā| dhāe haraṣa bigata śrama trāsā ||
hanūmāna aṅgada rana gāje| hā~ka sunata rajanīcara bhāje ||
bhāgata paṭa paṭakahiṃ dhari dharanī| karahiṃ bhālu kapi adbhuta karanī ||
gahi pada ḍārahiṃ sāgara māhīṃ| makara uraga jhaṣa dhari dhari khāhīm ||
do. kachu māre kachu ghāyala kachu gaḍha़ caḍha़e parāi|
garjahiṃ bhālu balīmukha ripu dala bala bicalāi || 47 ||
nisā jāni kapi cāriu anī| āe jahā~ kosalā dhanī ||
rāma kṛpā kari citavā sabahī| bhe bigataśrama bānara tabahī ||
uhā~ dasānana saciva ha~kāre| saba sana kahesi subhaṭa je māre ||
ādhā kaṭaku kapinha saṅghārā| kahahu begi kā karia bicārā ||
mālyavanta ati jaraṭha nisācara| rāvana mātu pitā mantrī bara ||
bolā bacana nīti ati pāvana| sunahu tāta kachu mora sikhāvana ||
jaba te tumha sītā hari ānī| asaguna hohiṃ na jāhiṃ bakhānī ||
beda purāna jāsu jasu gāyo| rāma bimukha kāhu~ na sukha pāyo ||
do. hiranyāccha bhrātā sahita madhu kaiṭabha balavāna|
jehi māre soi avatareu kṛpāsindhu bhagavāna || 48(ka) ||
māsapārāyaṇa, pacīsavā~ viśrāma
kālarūpa khala bana dahana gunāgāra ghanabodha|
siva birañci jehi sevahiṃ tāsoṃ kavana birodha || 48(kha) ||
parihari bayaru dehu baidehī| bhajahu kṛpānidhi parama sanehī ||
tāke bacana bāna sama lāge| kariā muha kari jāhi abhāge ||
būḍha़ bhesi na ta marateu~ tohī| aba jani nayana dekhāvasi mohī ||
tehi apane mana asa anumānā| badhyo cahata ehi kṛpānidhānā ||
so uṭhi gayu kahata durbādā| taba sakopa boleu ghananādā ||
kautuka prāta dekhiahu morā| karihu~ bahuta kahauṃ kā thorā ||
suni suta bacana bharosā āvā| prīti sameta aṅka baiṭhāvā ||
karata bicāra bhayu bhinusārā| lāge kapi puni cahū~ duārā ||
ko'pi kapinha durghaṭa gaḍha़u gherā| nagara kolāhalu bhayu ghanerā ||
bibidhāyudha dhara nisicara dhāe| gaḍha़ te parbata sikhara ḍhahāe ||
chaṃ. ḍhāhe mahīdhara sikhara koṭinha bibidha bidhi golā cale|
ghaharāta jimi pabipāta garjata janu pralaya ke bādale ||
markaṭa bikaṭa bhaṭa juṭata kaṭata na laṭata tana jarjara bhe|
gahi saila tehi gaḍha़ para calāvahiṃ jaha~ so taha~ nisicara he ||
do. meghanāda suni śravana asa gaḍha़u puni cheṅkā āi|
utaryo bīra durga teṃ sanmukha calyo bajāi || 49 ||
kaha~ kosalādhīsa dvau bhrātā| dhanvī sakala loka bikhyātā ||
kaha~ nala nīla dubida sugrīvā| aṅgada hanūmanta bala sīṃvā ||
kahā~ bibhīṣanu bhrātādrohī| āju sabahi haṭhi māru~ ohī ||
asa kahi kaṭhina bāna sandhāne| atisaya krodha śravana lagi tāne ||
sara samuha so chāḍa़ai lāgā| janu sapaccha dhāvahiṃ bahu nāgā ||
jaha~ taha~ parata dekhiahiṃ bānara| sanmukha hoi na sake tehi avasara ||
jaha~ taha~ bhāgi cale kapi rīchā| bisarī sabahi juddha kai īchā ||
so kapi bhālu na rana maha~ dekhā| kīnhesi jehi na prāna avaseṣā ||
do. dasa dasa sara saba māresi pare bhūmi kapi bīra|
siṃhanāda kari garjā meghanāda bala dhīra || 50 ||
dekhi pavanasuta kaṭaka bihālā| krodhavanta janu dhāyu kālā ||
mahāsaila eka turata upārā| ati risa meghanāda para ḍārā ||
āvata dekhi gayu nabha soī| ratha sārathī turaga saba khoī ||
bāra bāra pacāra hanumānā| nikaṭa na āva maramu so jānā ||
raghupati nikaṭa gayu ghananādā| nānā bhā~ti karesi durbādā ||
astra sastra āyudha saba ḍāre| kautukahīṃ prabhu kāṭi nivāre ||
dekhi pratāpa mūḍha़ khisiānā| karai lāga māyā bidhi nānā ||
jimi kau karai garuḍa़ saiṃ khelā| ḍarapāvai gahi svalpa sapelā ||
do. jāsu prabala māyā bala siva birañci baḍa़ choṭa|
tāhi dikhāvi nisicara nija māyā mati khoṭa || 51 ||
nabha caḍha़i baraṣa bipula aṅgārā| mahi te pragaṭa hohiṃ jaladhārā ||
nānā bhā~ti pisāca pisācī| māru kāṭu dhuni bolahiṃ nācī ||
biṣṭā pūya rudhira kaca hāḍa़ā| baraṣi kabahu~ upala bahu chāḍa़ā ||
baraṣi dhūri kīnhesi a~dhiārā| sūjha na āpana hātha pasārā ||
kapi akulāne māyā dekheṃ| saba kara marana banā ehi lekhem ||
kautuka dekhi rāma musukāne| bhe sabhīta sakala kapi jāne ||
eka bāna kāṭī saba māyā| jimi dinakara hara timira nikāyā ||
kṛpādṛṣṭi kapi bhālu biloke| bhe prabala rana rahahiṃ na roke ||
do. āyasu māgi rāma pahiṃ aṅgadādi kapi sātha|
lachimana cale kruddha hoi bāna sarāsana hātha || 52 ||
chataja nayana ura bāhu bisālā| himagiri nibha tanu kachu eka lālā ||
ihā~ dasānana subhaṭa paṭhāe| nānā astra sastra gahi dhāe ||
bhūdhara nakha biṭapāyudha dhārī| dhāe kapi jaya rāma pukārī ||
bhire sakala jorihi sana jorī| ita uta jaya icchā nahiṃ thorī ||
muṭhikanha lātanha dātanha kāṭahiṃ| kapi jayasīla māri puni ḍāṭahim ||
māru māru dharu dharu dharu mārū| sīsa tori gahi bhujā upārū ||
asi rava pūri rahī nava khaṇḍā| dhāvahiṃ jaha~ taha~ ruṇḍa pracaṇḍā ||
dekhahiṃ kautuka nabha sura bṛndā| kabahu~ka bisamaya kabahu~ anandā ||
do. rudhira gāḍa़ bhari bhari jamyo ūpara dhūri uḍa़āi|
janu a~gāra rāsinha para mṛtaka dhūma rahyo chāi || 53 ||
ghāyala bīra birājahiṃ kaise| kusumita kiṃsuka ke taru jaise ||
lachimana meghanāda dvau jodhā| bhirahiṃ parasapara kari ati krodhā ||
ekahi eka saki nahiṃ jītī| nisicara chala bala kari anītī ||
krodhavanta taba bhayu anantā| bhañjeu ratha sārathī turantā ||
nānā bidhi prahāra kara seṣā| rācchasa bhayu prāna avaseṣā ||
rāvana suta nija mana anumānā| saṅkaṭha bhayu harihi mama prānā ||
bīraghātinī chāḍa़isi sā~gī| teja puñja lachimana ura lāgī ||
muruchā bhī sakti ke lāgeṃ| taba cali gayu nikaṭa bhaya tyāgem ||
do. meghanāda sama koṭi sata jodhā rahe uṭhāi|
jagadādhāra seṣa kimi uṭhai cale khisiāi || 54 ||
sunu girijā krodhānala jāsū| jāri bhuvana cāridasa āsū ||
saka saṅgrāma jīti ko tāhī| sevahiṃ sura nara aga jaga jāhī ||
yaha kautūhala jāni soī| jā para kṛpā rāma kai hoī ||
sandhyā bhi phiri dvau bāhanī| lage sa~bhārana nija nija anī ||
byāpaka brahma ajita bhuvanesvara| lachimana kahā~ būjha karunākara ||
taba lagi lai āyu hanumānā| anuja dekhi prabhu ati dukha mānā ||
jāmavanta kaha baida suṣenā| laṅkā~ rahi ko paṭhī lenā ||
dhari laghu rūpa gayu hanumantā| āneu bhavana sameta turantā ||
do. rāma padārabinda sira nāyu āi suṣena|
kahā nāma giri auṣadhī jāhu pavanasuta lena || 55 ||
rāma carana sarasija ura rākhī| calā prabhañjana suta bala bhāṣī ||
uhā~ dūta eka maramu janāvā| rāvana kālanemi gṛha āvā ||
dasamukha kahā maramu tehiṃ sunā| puni puni kālanemi siru dhunā ||
dekhata tumhahi nagaru jehiṃ jārā| tāsu pantha ko rokana pārā ||
bhaji raghupati karu hita āpanā| chā~ḍa़hu nātha mṛṣā jalpanā ||
nīla kañja tanu sundara syāmā| hṛdaya~ rākhu locanābhirāmā ||
maiṃ taiṃ mora mūḍha़tā tyāgū| mahā moha nisi sūtata jāgū ||
kāla byāla kara bhacchaka joī| sapanehu~ samara ki jītia soī ||
do. suni dasakaṇṭha risāna ati tehiṃ mana kīnha bicāra|
rāma dūta kara marauṃ baru yaha khala rata mala bhāra || 56 ||
asa kahi calā racisi maga māyā| sara mandira bara bāga banāyā ||
mārutasuta dekhā subha āśrama| munihi būjhi jala piyauṃ jāi śrama ||
rācchasa kapaṭa beṣa taha~ sohā| māyāpati dūtahi caha mohā ||
jāi pavanasuta nāyu māthā| lāga so kahai rāma guna gāthā ||
hota mahā rana rāvana rāmahiṃ| jitahahiṃ rāma na saṃsaya yā mahim ||
ihā~ bhe~ maiṃ dekheu~ bhāī| gyāna dṛṣṭi bala mohi adhikāī ||
māgā jala tehiṃ dīnha kamaṇḍala| kaha kapi nahiṃ aghāu~ thoreṃ jala ||
sara majjana kari ātura āvahu| dicchā deu~ gyāna jehiṃ pāvahu ||
do. sara paiṭhata kapi pada gahā makarīṃ taba akulāna|
mārī so dhari divya tanu calī gagana caḍha़i jāna || 57 ||
kapi tava darasa bhiu~ niṣpāpā| miṭā tāta munibara kara sāpā ||
muni na hoi yaha nisicara ghorā| mānahu satya bacana kapi morā ||
asa kahi gī apacharā jabahīṃ| nisicara nikaṭa gayu kapi tabahīm ||
kaha kapi muni guradachinā lehū| pācheṃ hamahi mantra tumha dehū ||
sira laṅgūra lapeṭi pachārā| nija tanu pragaṭesi maratī bārā ||
rāma rāma kahi chāḍa़esi prānā| suni mana haraṣi caleu hanumānā ||
dekhā saila na auṣadha cīnhā| sahasā kapi upāri giri līnhā ||
gahi giri nisi nabha dhāvata bhayū| avadhapurī upara kapi gayū ||
do. dekhā bharata bisāla ati nisicara mana anumāni|
binu phara sāyaka māreu cāpa śravana lagi tāni || 58 ||
pareu muruchi mahi lāgata sāyaka| sumirata rāma rāma raghunāyaka ||
suni priya bacana bharata taba dhāe| kapi samīpa ati ātura āe ||
bikala biloki kīsa ura lāvā| jāgata nahiṃ bahu bhā~ti jagāvā ||
mukha malīna mana bhe dukhārī| kahata bacana bhari locana bārī ||
jehiṃ bidhi rāma bimukha mohi kīnhā| tehiṃ puni yaha dāruna dukha dīnhā ||
jauṃ moreṃ mana baca aru kāyā| prīti rāma pada kamala amāyā ||
tau kapi hau bigata śrama sūlā| jauṃ mo para raghupati anukūlā ||
sunata bacana uṭhi baiṭha kapīsā| kahi jaya jayati kosalādhīsā ||
so. līnha kapihi ura lāi pulakita tanu locana sajala|
prīti na hṛdaya~ samāi sumiri rāma raghukula tilaka || 59 ||
tāta kusala kahu sukhanidhāna kī| sahita anuja aru mātu jānakī ||
kapi saba carita samāsa bakhāne| bhe dukhī mana mahu~ pachitāne ||
ahaha daiva maiṃ kata jaga jāyu~| prabhu ke ekahu kāja na āyu~ ||
jāni kuavasaru mana dhari dhīrā| puni kapi sana bole balabīrā ||
tāta gaharu hoihi tohi jātā| kāju nasāihi hota prabhātā ||
caḍha़u mama sāyaka saila sametā| paṭhavauṃ tohi jaha~ kṛpāniketā ||
suni kapi mana upajā abhimānā| moreṃ bhāra calihi kimi bānā ||
rāma prabhāva bicāri bahorī| bandi carana kaha kapi kara jorī ||
do. tava pratāpa ura rākhi prabhu jehu~ nātha turanta|
asa kahi āyasu pāi pada bandi caleu hanumanta || 60(ka) ||
bharata bāhu bala sīla guna prabhu pada prīti apāra|
mana mahu~ jāta sarāhata puni puni pavanakumāra || 60(kha) ||
uhā~ rāma lachimanahiṃ nihārī| bole bacana manuja anusārī ||
ardha rāti gi kapi nahiṃ āyu| rāma uṭhāi anuja ura lāyu ||
sakahu na dukhita dekhi mohi kAU| bandhu sadā tava mṛdula subhAU ||
mama hita lāgi tajehu pitu mātā| sahehu bipina hima ātapa bātā ||
so anurāga kahā~ aba bhāī| uṭhahu na suni mama baca bikalāī ||
jauṃ janateu~ bana bandhu bichohū| pitā bacana manateu~ nahiṃ ohū ||
suta bita nāri bhavana parivārā| hohiṃ jāhiṃ jaga bārahiṃ bārā ||
asa bicāri jiya~ jāgahu tātā| mili na jagata sahodara bhrātā ||
jathā paṅkha binu khaga ati dīnā| mani binu phani karibara kara hīnā ||
asa mama jivana bandhu binu tohī| jauṃ jaḍa़ daiva jiāvai mohī ||
jaihu~ avadha kavana muhu lāī| nāri hetu priya bhāi ga~vāī ||
baru apajasa sahateu~ jaga māhīṃ| nāri hāni biseṣa chati nāhīm ||
aba apaloku soku suta torā| sahihi niṭhura kaṭhora ura morā ||
nija jananī ke eka kumārā| tāta tāsu tumha prāna adhārā ||
saumpesi mohi tumhahi gahi pānī| saba bidhi sukhada parama hita jānī ||
utaru kāha daihu~ tehi jāī| uṭhi kina mohi sikhāvahu bhāī ||
bahu bidhi sicata soca bimocana| stravata salila rājiva dala locana ||
umā eka akhaṇḍa raghurāī| nara gati bhagata kṛpāla dekhāī ||
so. prabhu pralāpa suni kāna bikala bhe bānara nikara|
āi gayu hanumāna jimi karunā maha~ bīra rasa || 61 ||
haraṣi rāma bheṇṭeu hanumānā| ati kṛtagya prabhu parama sujānā ||
turata baida taba kīnha upāī| uṭhi baiṭhe lachimana haraṣāī ||
hṛdaya~ lāi prabhu bheṇṭeu bhrātā| haraṣe sakala bhālu kapi brātā ||
kapi puni baida tahā~ pahu~cāvā| jehi bidhi tabahiṃ tāhi li āvā ||
yaha bṛttānta dasānana suneū| ati biṣāda puni puni sira dhuneū ||
byākula kumbhakarana pahiṃ āvā| bibidha jatana kari tāhi jagāvā ||
jāgā nisicara dekhia kaisā| mānahu~ kālu deha dhari baisā ||
kumbhakarana būjhā kahu bhāī| kāhe tava mukha rahe sukhāī ||
kathā kahī saba tehiṃ abhimānī| jehi prakāra sītā hari ānī ||
tāta kapinha saba nisicara māre| mahāmahā jodhā saṅghāre ||
durmukha suraripu manuja ahārī| bhaṭa atikāya akampana bhārī ||
apara mahodara ādika bīrā| pare samara mahi saba ranadhīrā ||
do. suni dasakandhara bacana taba kumbhakarana bilakhāna|
jagadambā hari āni aba saṭha cāhata kalyāna || 62 ||
bhala na kīnha taiṃ nisicara nāhā| aba mohi āi jagāehi kāhā ||
ajahū~ tāta tyāgi abhimānā| bhajahu rāma hoihi kalyānā ||
haiṃ dasasīsa manuja raghunāyaka| jāke hanūmāna se pāyaka ||
ahaha bandhu taiṃ kīnhi khoṭāī| prathamahiṃ mohi na sunāehi āī ||
kīnhehu prabhū birodha tehi devaka| siva birañci sura jāke sevaka ||
nārada muni mohi gyāna jo kahā| kahateu~ tohi samaya nirabahā ||
aba bhari aṅka bheṇṭu mohi bhāī| locana sūphala karau maiṃ jāī ||
syāma gāta sarasīruha locana| dekhauṃ jāi tāpa traya mocana ||
do. rāma rūpa guna sumirata magana bhayu chana eka|
rāvana māgeu koṭi ghaṭa mada aru mahiṣa aneka || 63 ||
mahiṣa khāi kari madirā pānā| garjā bajrāghāta samānā ||
kumbhakarana durmada rana raṅgā| calā durga taji sena na saṅgā ||
dekhi bibhīṣanu āgeṃ āyu| pareu carana nija nāma sunāyu ||
anuja uṭhāi hṛdaya~ tehi lāyo| raghupati bhakta jāni mana bhāyo ||
tāta lāta rāvana mohi mārā| kahata parama hita mantra bicārā ||
tehiṃ galāni raghupati pahiṃ āyu~| dekhi dīna prabhu ke mana bhāyu~ ||
sunu suta bhayu kālabasa rāvana| so ki māna aba parama sikhāvana ||
dhanya dhanya taiṃ dhanya bibhīṣana| bhayahu tāta nisicara kula bhūṣana ||
bandhu baṃsa taiṃ kīnha ujāgara| bhajehu rāma sobhā sukha sāgara ||
do. bacana karma mana kapaṭa taji bhajehu rāma ranadhīra|
jāhu na nija para sūjha mohi bhayu~ kālabasa bīra| 64 ||
bandhu bacana suni calā bibhīṣana| āyu jaha~ trailoka bibhūṣana ||
nātha bhūdharākāra sarīrā| kumbhakarana āvata ranadhīrā ||
etanā kapinha sunā jaba kānā| kilakilāi dhāe balavānā ||
lie uṭhāi biṭapa aru bhūdhara| kaṭakaṭāi ḍārahiṃ tā ūpara ||
koṭi koṭi giri sikhara prahārā| karahiṃ bhālu kapi eka eka bārā ||
mur yo na mana tanu ṭar yo na ṭār yo| jimi gaja arka phalani ko māryo ||
taba mārutasuta muṭhikā hanyo| par yo dharani byākula sira dhunyo ||
puni uṭhi tehiṃ māreu hanumantā| ghurmita bhūtala pareu turantā ||
puni nala nīlahi avani pachāresi| jaha~ taha~ paṭaki paṭaki bhaṭa ḍāresi ||
calī balīmukha sena parāī| ati bhaya trasita na kau samuhāī ||
do. aṅgadādi kapi muruchita kari sameta sugrīva|
kā~kha dābi kapirāja kahu~ calā amita bala sīṃva || 65 ||
umā karata raghupati naralīlā| khelata garuḍa़ jimi ahigana mīlā ||
bhṛkuṭi bhaṅga jo kālahi khāī| tāhi ki sohi aisi larāī ||
jaga pāvani kīrati bistarihahiṃ| gāi gāi bhavanidhi nara tarihahim ||
muruchā gi mārutasuta jāgā| sugrīvahi taba khojana lāgā ||
sugrīvahu kai muruchā bītī| nibuka gayu tehi mṛtaka pratītī ||
kāṭesi dasana nāsikā kānā| garaji akāsa calu tehiṃ jānā ||
gaheu carana gahi bhūmi pachārā| ati lāghava~ uṭhi puni tehi mārā ||
puni āyasu prabhu pahiṃ balavānā| jayati jayati jaya kṛpānidhānā ||
nāka kāna kāṭe jiya~ jānī| phirā krodha kari bhi mana glānī ||
sahaja bhīma puni binu śruti nāsā| dekhata kapi dala upajī trāsā ||
do. jaya jaya jaya raghubaṃsa mani dhāe kapi dai hūha|
ekahi bāra tāsu para chāḍa़enhi giri taru jūha || 66 ||
kumbhakarana rana raṅga biruddhā| sanmukha calā kāla janu kruddhā ||
koṭi koṭi kapi dhari dhari khāī| janu ṭīḍa़ī giri guhā~ samāī ||
koṭinha gahi sarīra sana mardā| koṭinha mīji milava mahi gardā ||
mukha nāsā śravananhi kīṃ bāṭā| nisari parāhiṃ bhālu kapi ṭhāṭā ||
rana mada matta nisācara darpā| bisva grasihi janu ehi bidhi arpā ||
mure subhaṭa saba phirahiṃ na phere| sūjha na nayana sunahiṃ nahiṃ ṭere ||
kumbhakarana kapi phauja biḍārī| suni dhāī rajanīcara dhārī ||
dekhi rāma bikala kaṭakāī| ripu anīka nānā bidhi āī ||
do. sunu sugrīva bibhīṣana anuja sa~bhārehu saina|
maiṃ dekhu~ khala bala dalahi bole rājivanaina || 67 ||
kara sāraṅga sāji kaṭi bhāthā| ari dala dalana cale raghunāthā ||
prathama kīnha prabhu dhanuṣa ṭa~korā| ripu dala badhira bhayu suni sorā ||
satyasandha chā~ḍa़e sara lacchā| kālasarpa janu cale sapacchā ||
jaha~ taha~ cale bipula nārācā| lage kaṭana bhaṭa bikaṭa pisācā ||
kaṭahiṃ carana ura sira bhujadaṇḍā| bahutaka bīra hohiṃ sata khaṇḍā ||
ghurmi ghurmi ghāyala mahi parahīṃ| uṭhi sambhāri subhaṭa puni larahīm ||
lāgata bāna jalada jimi gājahīṃ| bahutaka dekhī kaṭhina sara bhājahim ||
ruṇḍa pracaṇḍa muṇḍa binu dhāvahiṃ| dharu dharu mārū māru dhuni gāvahim ||
do. chana mahu~ prabhu ke sāyakanhi kāṭe bikaṭa pisāca|
puni raghubīra niṣaṅga mahu~ prabise saba nārāca || 68 ||
kumbhakarana mana dīkha bicārī| hati dhana mājha nisācara dhārī ||
bhā ati kruddha mahābala bīrā| kiyo mṛganāyaka nāda ga~bhīrā ||
ko'pi mahīdhara lei upārī| ḍāri jaha~ markaṭa bhaṭa bhārī ||
āvata dekhi saila prabhū bhāre| saranhi kāṭi raja sama kari ḍāre || |
puni dhanu tāni ko'pi raghunāyaka| chā~ḍa़e ati karāla bahu sāyaka ||
tanu mahu~ prabisi nisari sara jāhīṃ| jimi dāmini ghana mājha samāhīm ||
sonita stravata soha tana kāre| janu kajjala giri geru panāre ||
bikala biloki bhālu kapi dhāe| biha~sā jabahiṃ nikaṭa kapi āe ||
do. mahānāda kari garjā koṭi koṭi gahi kīsa|
mahi paṭaki gajarāja iva sapatha kari dasasīsa || 69 ||
bhāge bhālu balīmukha jūthā| bṛku biloki jimi meṣa barūthā ||
cale bhāgi kapi bhālu bhavānī| bikala pukārata ārata bānī ||
yaha nisicara dukāla sama ahī| kapikula desa parana aba cahī ||
kṛpā bāridhara rāma kharārī| pāhi pāhi pranatārati hārī ||
sakaruna bacana sunata bhagavānā| cale sudhāri sarāsana bānā ||
rāma sena nija pāchaiṃ ghālī| cale sakopa mahā balasālī ||
khaiñci dhanuṣa sara sata sandhāne| chūṭe tīra sarīra samāne ||
lāgata sara dhāvā risa bharā| kudhara ḍagamagata ḍolati dharā ||
līnha eka tehiṃ saila upāṭī| raghukula tilaka bhujā soi kāṭī ||
dhāvā bāma bāhu giri dhārī| prabhu sau bhujā kāṭi mahi pārī ||
kāṭeṃ bhujā soha khala kaisā| pacchahīna mandara giri jaisā ||
ugra bilokani prabhuhi bilokā| grasana cahata mānahu~ trelokā ||
do. kari cikkāra ghora ati dhāvā badanu pasāri|
gagana siddha sura trāsita hā hā heti pukāri || 70 ||
sabhaya deva karunānidhi jānyo| śravana prajanta sarāsanu tānyo ||
bisikha nikara nisicara mukha bhareū| tadapi mahābala bhūmi na pareū ||
saranhi bharā mukha sanmukha dhāvā| kāla trona sajīva janu āvā ||
taba prabhu ko'pi tībra sara līnhā| dhara te bhinna tāsu sira kīnhā ||
so sira pareu dasānana āgeṃ| bikala bhayu jimi phani mani tyāgem ||
dharani dhasi dhara dhāva pracaṇḍā| taba prabhu kāṭi kīnha dui khaṇḍā ||
pare bhūmi jimi nabha teṃ bhūdhara| heṭha dābi kapi bhālu nisācara ||
tāsu teja prabhu badana samānā| sura muni sabahiṃ acambhava mānā ||
sura dundubhīṃ bajāvahiṃ haraṣahiṃ| astuti karahiṃ sumana bahu baraṣahim ||
kari binatī sura sakala sidhāe| tehī samaya devariṣi āe ||
gaganopari hari guna gana gāe| rucira bīrarasa prabhu mana bhāe ||
begi hatahu khala kahi muni ge| rāma samara mahi sobhata bhe ||
chaṃ. saṅgrāma bhūmi birāja raghupati atula bala kosala dhanī|
śrama bindu mukha rājīva locana aruna tana sonita kanī ||
bhuja jugala pherata sara sarāsana bhālu kapi cahu disi bane|
kaha dāsa tulasī kahi na saka chabi seṣa jehi ānana ghane ||
do. nisicara adhama malākara tāhi dīnha nija dhāma|
girijā te nara mandamati je na bhajahiṃ śrīrāma || 71 ||
dina keṃ anta phirīṃ dau anī| samara bhī subhaṭanha śrama ghanī ||
rāma kṛpā~ kapi dala bala bāḍha़ā| jimi tṛna pāi lāga ati ḍāḍha़ā ||
chījahiṃ nisicara dinu aru rātī| nija mukha kaheṃ sukṛta jehi bhā~tī ||
bahu bilāpa dasakandhara karī| bandhu sīsa puni puni ura dharī ||
rovahiṃ nāri hṛdaya hati pānī| tāsu teja bala bipula bakhānī ||
meghanāda tehi avasara āyu| kahi bahu kathā pitā samujhāyu ||
dekhehu kāli mori manusāī| abahiṃ bahuta kā karauṃ baḍa़āī ||
iṣṭadeva saiṃ bala ratha pāyu~| so bala tāta na tohi dekhāyu~ ||
ehi bidhi jalpata bhayu bihānā| cahu~ duāra lāge kapi nānā ||
ita kapi bhālu kāla sama bīrā| uta rajanīcara ati ranadhīrā ||
larahiṃ subhaṭa nija nija jaya hetū| barani na jāi samara khagaketū ||
do. meghanāda māyāmaya ratha caḍha़i gayu akāsa ||
garjeu aṭṭahāsa kari bhi kapi kaṭakahi trāsa || 72 ||
sakti sūla taravāri kṛpānā| astra sastra kulisāyudha nānā ||
ḍāraha parasu parigha pāṣānā| lāgeu bṛṣṭi karai bahu bānā ||
dasa disi rahe bāna nabha chāī| mānahu~ maghā megha jhari lāī ||
dharu dharu māru sunia dhuni kānā| jo māri tehi kau na jānā ||
gahi giri taru akāsa kapi dhāvahiṃ| dekhahi tehi na dukhita phiri āvahim ||
avaghaṭa ghāṭa bāṭa giri kandara| māyā bala kīnhesi sara pañjara ||
jāhiṃ kahā~ byākula bhe bandara| surapati bandi pare janu mandara ||
mārutasuta aṅgada nala nīlā| kīnhesi bikala sakala balasīlā ||
puni lachimana sugrīva bibhīṣana| saranhi māri kīnhesi jarjara tana ||
puni raghupati saiṃ jūjhe lāgā| sara chā~ḍa़i hoi lāgahiṃ nāgā ||
byāla pāsa basa bhe kharārī| svabasa ananta eka abikārī ||
naṭa iva kapaṭa carita kara nānā| sadā svatantra eka bhagavānā ||
rana sobhā lagi prabhuhiṃ ba~dhāyo| nāgapāsa devanha bhaya pāyo ||
do. girijā jāsu nāma japi muni kāṭahiṃ bhava pāsa|
so ki bandha tara āvi byāpaka bisva nivāsa || 73 ||
carita rāma ke saguna bhavānī| tarki na jāhiṃ buddhi bala bānī ||
asa bicāri je tagya birāgī| rāmahi bhajahiṃ tarka saba tyāgī ||
byākula kaṭaku kīnha ghananādā| puni bhā pragaṭa kahi durbādā ||
jāmavanta kaha khala rahu ṭhāḍha़ā| suni kari tāhi krodha ati bāḍha़ā ||
būḍha़ jāni saṭha chā~ḍa़eu~ tohī| lāgesi adhama pacārai mohī ||
asa kahi tarala trisūla calāyo| jāmavanta kara gahi soi dhāyo ||
mārisi meghanāda kai chātī| parā bhūmi ghurmita suraghātī ||
puni risāna gahi carana phirāyau| mahi pachāri nija bala dekharāyo ||
bara prasāda so mari na mārā| taba gahi pada laṅkā para ḍārā ||
ihā~ devariṣi garuḍa़ paṭhāyo| rāma samīpa sapadi so āyo ||
do. khagapati saba dhari khāe māyā nāga barūtha|
māyā bigata bhe saba haraṣe bānara jūtha| 74(ka) ||
gahi giri pādapa upala nakha dhāe kīsa risāi|
cale tamīcara bikalatara gaḍha़ para caḍha़e parāi || 74(kha) ||
meghanāda ke murachā jāgī| pitahi biloki lāja ati lāgī ||
turata gayu giribara kandarā| karauṃ ajaya makha asa mana dharā ||
ihā~ bibhīṣana mantra bicārā| sunahu nātha bala atula udārā ||
meghanāda makha kari apāvana| khala māyāvī deva satāvana ||
jauṃ prabhu siddha hoi so pāihi| nātha begi puni jīti na jāihi ||
suni raghupati atisaya sukha mānā| bole aṅgadādi kapi nānā ||
lachimana saṅga jāhu saba bhāī| karahu bidhaṃsa jagya kara jāī ||
tumha lachimana mārehu rana ohī| dekhi sabhaya sura dukha ati mohī ||
mārehu tehi bala buddhi upāī| jehiṃ chījai nisicara sunu bhāī ||
jāmavanta sugrīva bibhīṣana| sena sameta rahehu tīniu jana ||
jaba raghubīra dīnhi anusāsana| kaṭi niṣaṅga kasi sāji sarāsana ||
prabhu pratāpa ura dhari ranadhīrā| bole ghana iva girā ga~bhīrā ||
jauṃ tehi āju badheṃ binu āvauṃ| tau raghupati sevaka na kahāvaum ||
jauṃ sata saṅkara karahiṃ sahāī| tadapi hatu~ raghubīra dohāī ||
do. raghupati carana nāi siru caleu turanta ananta|
aṅgada nīla mayanda nala saṅga subhaṭa hanumanta || 75 ||
jāi kapinha so dekhā baisā| āhuti deta rudhira aru bhaiṃsā ||
kīnha kapinha saba jagya bidhaṃsā| jaba na uṭhi taba karahiṃ prasaṃsā ||
tadapi na uṭhi dharenhi kaca jāī| lātanhi hati hati cale parāī ||
lai trisula dhāvā kapi bhāge| āe jaha~ rāmānuja āge ||
āvā parama krodha kara mārā| garja ghora rava bārahiṃ bārā ||
ko'pi marutasuta aṅgada dhāe| hati trisūla ura dharani girāe ||
prabhu kaha~ chā~ḍa़esi sūla pracaṇḍā| sara hati kṛta ananta juga khaṇḍā ||
uṭhi bahori māruti jubarājā| hatahiṃ ko'pi tehi ghāu na bājā ||
phire bīra ripu mari na mārā| taba dhāvā kari ghora cikārā ||
āvata dekhi kruddha janu kālā| lachimana chāḍa़e bisikha karālā ||
dekhesi āvata pabi sama bānā| turata bhayu khala antaradhānā ||
bibidha beṣa dhari kari larāī| kabahu~ka pragaṭa kabahu~ duri jāī ||
dekhi ajaya ripu ḍarape kīsā| parama kruddha taba bhayu ahīsā ||
lachimana mana asa mantra dṛḍha़āvā| ehi pāpihi maiṃ bahuta khelāvā ||
sumiri kosalādhīsa pratāpā| sara sandhāna kīnha kari dāpā ||
chāḍa़ā bāna mājha ura lāgā| maratī bāra kapaṭu saba tyāgā ||
do. rāmānuja kaha~ rāmu kaha~ asa kahi chā~ḍa़esi prāna|
dhanya dhanya tava jananī kaha aṅgada hanumāna || 76 ||
binu prayāsa hanumāna uṭhāyo| laṅkā dvāra rākhi puni āyo ||
tāsu marana suni sura gandharbā| caḍha़i bimāna āe nabha sarbā ||
baraṣi sumana dundubhīṃ bajāvahiṃ| śrīraghunātha bimala jasu gāvahim ||
jaya ananta jaya jagadādhārā| tumha prabhu saba devanhi nistārā ||
astuti kari sura siddha sidhāe| lachimana kṛpāsindhu pahiṃ āe ||
suta badha sunā dasānana jabahīṃ| muruchita bhayu pareu mahi tabahīm ||
mandodarī rudana kara bhārī| ura tāḍa़na bahu bhā~ti pukārī ||
nagara loga saba byākula socā| sakala kahahiṃ dasakandhara pocā ||
do. taba dasakaṇṭha bibidha bidhi samujhāīṃ saba nāri|
nasvara rūpa jagata saba dekhahu hṛdaya~ bicāri || 77 ||
tinhahi gyāna upadesā rāvana| āpuna manda kathā subha pāvana ||
para upadesa kusala bahutere| je ācarahiṃ te nara na ghanere ||
nisā sirāni bhayu bhinusārā| lage bhālu kapi cārihu~ dvārā ||
subhaṭa bolāi dasānana bolā| rana sanmukha jā kara mana ḍolā ||
so abahīṃ baru jāu parāī| sañjuga bimukha bhe~ na bhalāī ||
nija bhuja bala maiṃ bayaru baḍha़āvā| dehu~ utaru jo ripu caḍha़i āvā ||
asa kahi maruta bega ratha sājā| bāje sakala jujhAU bājā ||
cale bīra saba atulita balī| janu kajjala kai ā~dhī calī ||
asaguna amita hohiṃ tehi kālā| gani na bhujabala garba bisālā ||
chaṃ. ati garba gani na saguna asaguna stravahiṃ āyudha hātha te|
bhaṭa girata ratha te bāji gaja cikkarata bhājahiṃ sātha te ||
gomāya gīdha karāla khara rava svāna bolahiṃ ati ghane|
janu kāladūta ulūka bolahiṃ bacana parama bhayāvane ||
do. tāhi ki sampati saguna subha sapanehu~ mana biśrāma|
bhūta droha rata mohabasa rāma bimukha rati kāma || 78 ||
caleu nisācara kaṭaku apārā| caturaṅginī anī bahu dhārā ||
bibidha bhā~ti bāhana ratha jānā| bipula barana patāka dhvaja nānā ||
cale matta gaja jūtha ghanere| prābiṭa jalada maruta janu prere ||
barana barada biradaita nikāyā| samara sūra jānahiṃ bahu māyā ||
ati bicitra bāhinī birājī| bīra basanta sena janu sājī ||
calata kaṭaka digasidhuṃra ḍagahīṃ| chubhita payodhi kudhara ḍagamagahīm ||
uṭhī renu rabi gayu chapāī| maruta thakita basudhā akulāī ||
panava nisāna ghora rava bājahiṃ| pralaya samaya ke ghana janu gājahim ||
bheri naphīri bāja sahanāī| mārū rāga subhaṭa sukhadāī ||
kehari nāda bīra saba karahīṃ| nija nija bala pauruṣa uccarahīm ||
kahi dasānana sunahu subhaṭṭā| mardahu bhālu kapinha ke ṭhaṭṭā ||
hauṃ mārihu~ bhūpa dvau bhāī| asa kahi sanmukha phauja reṅgāī ||
yaha sudhi sakala kapinha jaba pāī| dhāe kari raghubīra dohāī ||
chaṃ. dhāe bisāla karāla markaṭa bhālu kāla samāna te|
mānahu~ sapaccha uḍa़āhiṃ bhūdhara bṛnda nānā bāna te ||
nakha dasana saila mahādrumāyudha sabala saṅka na mānahīṃ|
jaya rāma rāvana matta gaja mṛgarāja sujasu bakhānahīm ||
do. duhu disi jaya jayakāra kari nija nija jorī jāni|
bhire bīra ita rāmahi uta rāvanahi bakhāni || 79 ||
rāvanu rathī biratha raghubīrā| dekhi bibhīṣana bhayu adhīrā ||
adhika prīti mana bhā sandehā| bandi carana kaha sahita sanehā ||
nātha na ratha nahiṃ tana pada trānā| kehi bidhi jitaba bīra balavānā ||
sunahu sakhā kaha kṛpānidhānā| jehiṃ jaya hoi so syandana ānā ||
sauraja dhīraja tehi ratha cākā| satya sīla dṛḍha़ dhvajā patākā ||
bala bibeka dama parahita ghore| chamā kṛpā samatā raju jore ||
īsa bhajanu sārathī sujānā| birati carma santoṣa kṛpānā ||
dāna parasu budhi sakti pracaṇḍa़ā| bara bigyāna kaṭhina kodaṇḍā ||
amala acala mana trona samānā| sama jama niyama silīmukha nānā ||
kavaca abheda bipra gura pūjā| ehi sama bijaya upāya na dūjā ||
sakhā dharmamaya asa ratha jākeṃ| jītana kaha~ na katahu~ ripu tākem ||
do. mahā ajaya saṃsāra ripu jīti saki so bīra|
jākeṃ asa ratha hoi dṛḍha़ sunahu sakhā matidhīra || 80(ka) ||
suni prabhu bacana bibhīṣana haraṣi gahe pada kañja|
ehi misa mohi upadesehu rāma kṛpā sukha puñja || 80(kha) ||
uta pacāra dasakandhara ita aṅgada hanumāna|
larata nisācara bhālu kapi kari nija nija prabhu āna || 80(ga) ||
sura brahmādi siddha muni nānā| dekhata rana nabha caḍha़e bimānā ||
hamahū umā rahe tehi saṅgā| dekhata rāma carita rana raṅgā ||
subhaṭa samara rasa duhu disi māte| kapi jayasīla rāma bala tāte ||
eka eka sana bhirahiṃ pacārahiṃ| ekanha eka mardi mahi pārahim ||
mārahiṃ kāṭahiṃ dharahiṃ pachārahiṃ| sīsa tori sīsanha sana mārahim ||
udara bidārahiṃ bhujā upārahiṃ| gahi pada avani paṭaki bhaṭa ḍārahim ||
nisicara bhaṭa mahi gāḍa़hi bhālū| ūpara ḍhāri dehiṃ bahu bālū ||
bīra balimukha juddha biruddhe| dekhiata bipula kāla janu kruddhe ||
chaṃ. kruddhe kṛtānta samāna kapi tana stravata sonita rājahīṃ|
mardahiṃ nisācara kaṭaka bhaṭa balavanta ghana jimi gājahīm ||
mārahiṃ capeṭanhi ḍāṭi dātanha kāṭi lātanha mījahīṃ|
cikkarahiṃ markaṭa bhālu chala bala karahiṃ jehiṃ khala chījahīm ||
dhari gāla phārahiṃ ura bidārahiṃ gala a~tāvari melahīṃ|
prahalādapati janu bibidha tanu dhari samara aṅgana khelahīm ||
dharu māru kāṭu pachāru ghora girā gagana mahi bhari rahī|
jaya rāma jo tṛna te kulisa kara kulisa te kara tṛna sahī ||
do. nija dala bicalata dekhesi bīsa bhujā~ dasa cāpa|
ratha caḍha़i caleu dasānana phirahu phirahu kari dāpa || 81 ||
dhāyu parama kruddha dasakandhara| sanmukha cale hūha dai bandara ||
gahi kara pādapa upala pahārā| ḍārenhi tā para ekahiṃ bārā ||
lāgahiṃ saila bajra tana tāsū| khaṇḍa khaṇḍa hoi phūṭahiṃ āsū ||
calā na acala rahā ratha ropī| rana durmada rāvana ati kopī ||
ita uta jhapaṭi dapaṭi kapi jodhā| mardai lāga bhayu ati krodhā ||
cale parāi bhālu kapi nānā| trāhi trāhi aṅgada hanumānā ||
pāhi pāhi raghubīra gosāī| yaha khala khāi kāla kī nāī ||
tehi dekhe kapi sakala parāne| dasahu~ cāpa sāyaka sandhāne ||
chaṃ. sandhāni dhanu sara nikara chāḍa़esi uraga jimi uḍa़i lāgahīṃ|
rahe pūri sara dharanī gagana disi bidasi kaha~ kapi bhāgahīm ||
bhayo ati kolāhala bikala kapi dala bhālu bolahiṃ āture|
raghubīra karunā sindhu ārata bandhu jana racchaka hare ||
do. nija dala bikala dekhi kaṭi kasi niṣaṅga dhanu hātha|
lachimana cale kruddha hoi nāi rāma pada mātha || 82 ||
re khala kā mārasi kapi bhālū| mohi biloku tora maiṃ kālū ||
khojata raheu~ tohi sutaghātī| āju nipāti juḍa़āvu~ chātī ||
asa kahi chāḍa़esi bāna pracaṇḍā| lachimana kie sakala sata khaṇḍā ||
koṭinha āyudha rāvana ḍāre| tila pravāna kari kāṭi nivāre ||
puni nija bānanha kīnha prahārā| syandanu bhañji sārathī mārā ||
sata sata sara māre dasa bhālā| giri sṛṅganha janu prabisahiṃ byālā ||
puni sata sara mārā ura māhīṃ| pareu dharani tala sudhi kachu nāhīm ||
uṭhā prabala puni muruchā jāgī| chāḍa़isi brahma dīnhi jo sā~gī ||
chaṃ. so brahma datta pracaṇḍa sakti ananta ura lāgī sahī|
paryo bīra bikala uṭhāva dasamukha atula bala mahimā rahī ||
brahmāṇḍa bhavana birāja jākeṃ eka sira jimi raja kanī|
tehi caha uṭhāvana mūḍha़ rāvana jāna nahiṃ tribhuana dhanī ||
do. dekhi pavanasuta dhāyu bolata bacana kaṭhora|
āvata kapihi hanyo tehiṃ muṣṭi prahāra praghora || 83 ||
jānu ṭeki kapi bhūmi na girā| uṭhā sa~bhāri bahuta risa bharā ||
muṭhikā eka tāhi kapi mārā| pareu saila janu bajra prahārā ||
muruchā gai bahori so jāgā| kapi bala bipula sarāhana lāgā ||
dhiga dhiga mama pauruṣa dhiga mohī| jauṃ taiṃ jiata rahesi suradrohī ||
asa kahi lachimana kahu~ kapi lyāyo| dekhi dasānana bisamaya pāyo ||
kaha raghubīra samujhu jiya~ bhrātā| tumha kṛtānta bhacchaka sura trātā ||
sunata bacana uṭhi baiṭha kṛpālā| gī gagana so sakati karālā ||
puni kodaṇḍa bāna gahi dhāe| ripu sanmukha ati ātura āe ||
chaṃ. ātura bahori bibhañji syandana sūta hati byākula kiyo|
gir yo dharani dasakandhara bikalatara bāna sata bedhyo hiyo ||
sārathī dūsara ghāli ratha tehi turata laṅkā lai gayo|
raghubīra bandhu pratāpa puñja bahori prabhu carananhi nayo ||
do. uhā~ dasānana jāgi kari karai lāga kachu jagya|
rāma birodha bijaya caha saṭha haṭha basa ati agya || 84 ||
ihā~ bibhīṣana saba sudhi pāī| sapadi jāi raghupatihi sunāī ||
nātha kari rāvana eka jāgā| siddha bhe~ nahiṃ marihi abhāgā ||
paṭhavahu nātha begi bhaṭa bandara| karahiṃ bidhaṃsa āva dasakandhara ||
prāta hota prabhu subhaṭa paṭhāe| hanumadādi aṅgada saba dhāe ||
kautuka kūdi caḍha़e kapi laṅkā| paiṭhe rāvana bhavana asaṅkā ||
jagya karata jabahīṃ so dekhā| sakala kapinha bhā krodha biseṣā ||
rana te nilaja bhāji gṛha āvā| ihā~ āi baka dhyāna lagāvā ||
asa kahi aṅgada mārā lātā| citava na saṭha svāratha mana rātā ||
chaṃ. nahiṃ citava jaba kari kopa kapi gahi dasana lātanha mārahīṃ|
dhari kesa nāri nikāri bāhera te'tidīna pukārahīm ||
taba uṭheu kruddha kṛtānta sama gahi carana bānara ḍārī|
ehi bīca kapinha bidhaṃsa kṛta makha dekhi mana mahu~ hārī ||
do. jagya bidhaṃsi kusala kapi āe raghupati pāsa|
caleu nisācara krurddha hoi tyāgi jivana kai āsa || 85 ||
calata hohiṃ ati asubha bhayaṅkara| baiṭhahiṃ gīdha uḍa़āi siranha para ||
bhayu kālabasa kāhu na mānā| kahesi bajāvahu juddha nisānā ||
calī tamīcara anī apārā| bahu gaja ratha padāti asavārā ||
prabhu sanmukha dhāe khala kaiṃseṃ| salabha samūha anala kaha~ jaiṃsem ||
ihā~ devatanha astuti kīnhī| dāruna bipati hamahi ehiṃ dīnhī ||
aba jani rāma khelāvahu ehī| atisaya dukhita hoti baidehī ||
deva bacana suni prabhu musakānā| uṭhi raghubīra sudhāre bānā|
jaṭā jūṭa dṛḍha़ bā~dhai māthe| sohahiṃ sumana bīca bica gāthe ||
aruna nayana bārida tanu syāmā| akhila loka locanābhirāmā ||
kaṭitaṭa parikara kasyo niṣaṅgā| kara kodaṇḍa kaṭhina sāraṅgā ||
chaṃ. sāraṅga kara sundara niṣaṅga silīmukhākara kaṭi kasyo|
bhujadaṇḍa pīna manoharāyata ura dharāsura pada lasyo ||
kaha dāsa tulasī jabahiṃ prabhu sara cāpa kara pherana lage|
brahmāṇḍa diggaja kamaṭha ahi mahi sindhu bhūdhara ḍagamage ||
do. sobhā dekhi haraṣi sura baraṣahiṃ sumana apāra|
jaya jaya jaya karunānidhi chabi bala guna āgāra || 86 ||
ehīṃ bīca nisācara anī| kasamasāta āī ati ghanī|
dekhi cale sanmukha kapi bhaṭṭā| pralayakāla ke janu ghana ghaṭṭā ||
bahu kṛpāna taravāri camaṅkahiṃ| janu daha~ disi dāminīṃ damaṅkahim ||
gaja ratha turaga cikāra kaṭhorā| garjahiṃ manahu~ balāhaka ghorā ||
kapi laṅgūra bipula nabha chāe| manahu~ indradhanu ue suhāe ||
uṭhi dhūri mānahu~ jaladhārā| bāna bunda bhai bṛṣṭi apārā ||
duhu~ disi parbata karahiṃ prahārā| bajrapāta janu bārahiṃ bārā ||
raghupati ko'pi bāna jhari lāī| ghāyala bhai nisicara samudāī ||
lāgata bāna bīra cikkarahīṃ| ghurmi ghurmi jaha~ taha~ mahi parahīm ||
stravahiṃ saila janu nirjhara bhārī| sonita sari kādara bhayakārī ||
chaṃ. kādara bhayaṅkara rudhira saritā calī parama apāvanī|
dau kūla dala ratha reta cakra abarta bahati bhayāvanī ||
jala jantugaja padacara turaga khara bibidha bāhana ko gane|
sara sakti tomara sarpa cāpa taraṅga carma kamaṭha ghane ||
do. bīra parahiṃ janu tīra taru majjā bahu baha phena|
kādara dekhi ḍarahiṃ taha~ subhaṭanha ke mana cena || 87 ||
majjahi bhūta pisāca betālā| pramatha mahā jhoṭiṅga karālā ||
kāka kaṅka lai bhujā uḍa़āhīṃ| eka te chīni eka lai khāhīm ||
eka kahahiṃ aisiu sauṅghāī| saṭhahu tumhāra daridra na jāī ||
kaha~rata bhaṭa ghāyala taṭa gire| jaha~ taha~ manahu~ ardhajala pare ||
khaiñcahiṃ gīdha ā~ta taṭa bhe| janu baṃsī khelata cita de ||
bahu bhaṭa bahahiṃ caḍha़e khaga jāhīṃ| janu nāvari khelahiṃ sari māhīm ||
jogini bhari bhari khappara sañcahiṃ| bhūta pisāca badhū nabha nañcahim ||
bhaṭa kapāla karatāla bajāvahiṃ| cāmuṇḍā nānā bidhi gāvahim ||
jambuka nikara kaṭakkaṭa kaṭṭahiṃ| khāhiṃ huāhiṃ aghāhiṃ dapaṭṭahim ||
koṭinha ruṇḍa muṇḍa binu ḍollahiṃ| sīsa pare mahi jaya jaya bollahim ||
chaṃ. bollahiṃ jo jaya jaya muṇḍa ruṇḍa pracaṇḍa sira binu dhāvahīṃ|
khapparinha khagga alujjhi jujjhahiṃ subhaṭa bhaṭanha ḍhahāvahīm ||
bānara nisācara nikara mardahiṃ rāma bala darpita bhe|
saṅgrāma aṅgana subhaṭa sovahiṃ rāma sara nikaranhi he ||
do. rāvana hṛdaya~ bicārā bhā nisicara saṅghāra|
maiṃ akela kapi bhālu bahu māyā karauṃ apāra || 88 ||
devanha prabhuhi payādeṃ dekhā| upajā ura ati chobha biseṣā ||
surapati nija ratha turata paṭhāvā| haraṣa sahita mātali lai āvā ||
teja puñja ratha dibya anūpā| haraṣi caḍha़e kosalapura bhūpā ||
cañcala turaga manohara cārī| ajara amara mana sama gatikārī ||
rathārūḍha़ raghunāthahi dekhī| dhāe kapi balu pāi biseṣī ||
sahī na jāi kapinha kai mārī| taba rāvana māyā bistārī ||
so māyā raghubīrahi bā~cī| lachimana kapinha so mānī sā~cī ||
dekhī kapinha nisācara anī| anuja sahita bahu kosaladhanī ||
chaṃ. bahu rāma lachimana dekhi markaṭa bhālu mana ati apaḍare|
janu citra likhita sameta lachimana jaha~ so taha~ citavahiṃ khare ||
nija sena cakita biloki ha~si sara cāpa saji kosala dhanī|
māyā harī hari nimiṣa mahu~ haraṣī sakala markaṭa anī ||
do. bahuri rāma saba tana citi bole bacana ga~bhīra|
dvandajuddha dekhahu sakala śramita bhe ati bīra || 89 ||
asa kahi ratha raghunātha calāvā| bipra carana paṅkaja siru nāvā ||
taba laṅkesa krodha ura chāvā| garjata tarjata sanmukha dhāvā ||
jītehu je bhaṭa sañjuga māhīṃ| sunu tāpasa maiṃ tinha sama nāhīm ||
rāvana nāma jagata jasa jānā| lokapa jākeṃ bandīkhānā ||
khara dūṣana birādha tumha mārā| badhehu byādha iva bāli bicārā ||
nisicara nikara subhaṭa saṅghārehu| kumbhakarana ghananādahi mārehu ||
āju bayaru sabu leu~ nibāhī| jauṃ rana bhūpa bhāji nahiṃ jāhīm ||
āju karu~ khalu kāla havāle| parehu kaṭhina rāvana ke pāle ||
suni durbacana kālabasa jānā| biha~si bacana kaha kṛpānidhānā ||
satya satya saba tava prabhutāī| jalpasi jani dekhāu manusāī ||
chaṃ. jani jalpanā kari sujasu nāsahi nīti sunahi karahi chamā|
saṃsāra maha~ pūruṣa tribidha pāṭala rasāla panasa samā ||
eka sumanaprada eka sumana phala eka phali kevala lāgahīṃ|
eka kahahiṃ kahahiṃ karahiṃ apara eka karahiṃ kahata na bāgahīm ||
do. rāma bacana suni biha~sā mohi sikhāvata gyāna|
bayaru karata nahiṃ taba ḍare aba lāge priya prāna || 90 ||
kahi durbacana kruddha dasakandhara| kulisa samāna lāga chā~ḍa़ai sara ||
nānākāra silīmukha dhāe| disi aru bidisa gagana mahi chāe ||
pāvaka sara chā~ḍa़eu raghubīrā| chana mahu~ jare nisācara tīrā ||
chāḍa़isi tībra sakti khisiāī| bāna saṅga prabhu pheri calāī ||
koṭika cakra trisūla pabārai| binu prayāsa prabhu kāṭi nivārai ||
niphala hohiṃ rāvana sara kaiseṃ| khala ke sakala manoratha jaisem ||
taba sata bāna sārathī māresi| pareu bhūmi jaya rāma pukāresi ||
rāma kṛpā kari sūta uṭhāvā| taba prabhu parama krodha kahu~ pāvā ||
chaṃ. bhe kruddha juddha biruddha raghupati trona sāyaka kasamase|
kodaṇḍa dhuni ati caṇḍa suni manujāda saba māruta grase ||
ma~dodarī ura kampa kampati kamaṭha bhū bhūdhara trase|
cikkarahiṃ diggaja dasana gahi mahi dekhi kautuka sura ha~se ||
do. tāneu cāpa śravana lagi chā~ḍa़e bisikha karāla|
rāma māragana gana cale lahalahāta janu byāla || 91 ||
cale bāna sapaccha janu uragā| prathamahiṃ hateu sārathī turagā ||
ratha bibhañji hati ketu patākā| garjā ati antara bala thākā ||
turata āna ratha caḍha़i khisiānā| astra sastra chā~ḍa़esi bidhi nānā ||
biphala hohiṃ saba udyama tāke| jimi paradroha nirata manasā ke ||
taba rāvana dasa sūla calāvā| bāji cāri mahi māri girāvā ||
turaga uṭhāi ko'pi raghunāyaka| khaiñci sarāsana chā~ḍa़e sāyaka ||
rāvana sira saroja banacārī| cali raghubīra silīmukha dhārī ||
dasa dasa bāna bhāla dasa māre| nisari ge cale rudhira panāre ||
stravata rudhira dhāyu balavānā| prabhu puni kṛta dhanu sara sandhānā ||
tīsa tīra raghubīra pabāre| bhujanhi sameta sīsa mahi pāre ||
kāṭatahīṃ puni bhe nabīne| rāma bahori bhujā sira chīne ||
prabhu bahu bāra bāhu sira he| kaṭata jhaṭiti puni nūtana bhe ||
puni puni prabhu kāṭata bhuja sīsā| ati kautukī kosalādhīsā ||
rahe chāi nabha sira aru bāhū| mānahu~ amita ketu aru rāhū ||
chaṃ. janu rāhu ketu aneka nabha patha stravata sonita dhāvahīṃ|
raghubīra tīra pracaṇḍa lāgahiṃ bhūmi girana na pāvahīm ||
eka eka sara sira nikara chede nabha uḍa़ta imi sohahīṃ|
janu ko'pi dinakara kara nikara jaha~ taha~ bidhuntuda pohahīm ||
do. jimi jimi prabhu hara tāsu sira timi timi hohiṃ apāra|
sevata biṣaya bibardha jimi nita nita nūtana māra || 92 ||
dasamukha dekhi siranha kai bāḍha़ī| bisarā marana bhī risa gāḍha़ī ||
garjeu mūḍha़ mahā abhimānī| dhāyu dasahu sarāsana tānī ||
samara bhūmi dasakandhara kopyo| baraṣi bāna raghupati ratha topyo ||
daṇḍa eka ratha dekhi na pareū| janu nihāra mahu~ dinakara dureū ||
hāhākāra suranha jaba kīnhā| taba prabhu ko'pi kāramuka līnhā ||
sara nivāri ripu ke sira kāṭe| te disi bidisa gagana mahi pāṭe ||
kāṭe sira nabha māraga dhāvahiṃ| jaya jaya dhuni kari bhaya upajāvahim ||
kaha~ lachimana sugrīva kapīsā| kaha~ raghubīra kosalādhīsā ||
chaṃ. kaha~ rāmu kahi sira nikara dhāe dekhi markaṭa bhaji cale|
sandhāni dhanu raghubaṃsamani ha~si saranhi sira bedhe bhale ||
sira mālikā kara kālikā gahi bṛnda bṛndanhi bahu milīṃ|
kari rudhira sari majjanu manahu~ saṅgrāma baṭa pūjana calīm ||
do. puni dasakaṇṭha kruddha hoi chā~ḍa़ī sakti pracaṇḍa|
calī bibhīṣana sanmukha manahu~ kāla kara daṇḍa || 93 ||
āvata dekhi sakti ati ghorā| pranatārati bhañjana pana morā ||
turata bibhīṣana pācheṃ melā| sanmukha rāma saheu soi selā ||
lāgi sakti muruchā kachu bhī| prabhu kṛta khela suranha bikalī ||
dekhi bibhīṣana prabhu śrama pāyo| gahi kara gadā kruddha hoi dhāyo ||
re kubhāgya saṭha manda kubuddhe| taiṃ sura nara muni nāga biruddhe ||
sādara siva kahu~ sīsa caḍha़āe| eka eka ke koṭinha pāe ||
tehi kārana khala aba lagi bā~cyo| aba tava kālu sīsa para nācyo ||
rāma bimukha saṭha cahasi sampadā| asa kahi hanesi mājha ura gadā ||
chaṃ. ura mājha gadā prahāra ghora kaṭhora lāgata mahi par yo|
dasa badana sonita stravata puni sambhāri dhāyo risa bhar yo ||
dvau bhire atibala mallajuddha biruddha eku ekahi hanai|
raghubīra bala darpita bibhīṣanu ghāli nahiṃ tā kahu~ ganai ||
do. umā bibhīṣanu rāvanahi sanmukha citava ki kāu|
so aba bhirata kāla jyoṃ śrīraghubīra prabhāu || 94 ||
dekhā śramita bibhīṣanu bhārī| dhāyu hanūmāna giri dhārī ||
ratha turaṅga sārathī nipātā| hṛdaya mājha tehi māresi lātā ||
ṭhāḍha़ rahā ati kampita gātā| gayu bibhīṣanu jaha~ janatrātā ||
puni rāvana kapi hateu pacārī| caleu gagana kapi pū~cha pasārī ||
gahisi pū~cha kapi sahita uḍa़ānā| puni phiri bhireu prabala hanumānā ||
larata akāsa jugala sama jodhā| ekahi eku hanata kari krodhā ||
sohahiṃ nabha chala bala bahu karahīṃ| kajjala giri sumeru janu larahīm ||
budhi bala nisicara pari na pār yo| taba māruta suta prabhu sambhār yo ||
chaṃ. sambhāri śrīraghubīra dhīra pacāri kapi rāvanu hanyo|
mahi parata puni uṭhi larata devanha jugala kahu~ jaya jaya bhanyo ||
hanumanta saṅkaṭa dekhi markaṭa bhālu krodhātura cale|
rana matta rāvana sakala subhaṭa pracaṇḍa bhuja bala dalamale ||
do. taba raghubīra pacāre dhāe kīsa pracaṇḍa|
kapi bala prabala dekhi tehiṃ kīnha pragaṭa pāṣaṇḍa || 95 ||
antaradhāna bhayu chana ekā| puni pragaṭe khala rūpa anekā ||
raghupati kaṭaka bhālu kapi jete| jaha~ taha~ pragaṭa dasānana tete ||
dekhe kapinha amita dasasīsā| jaha~ taha~ bhaje bhālu aru kīsā ||
bhāge bānara dharahiṃ na dhīrā| trāhi trāhi lachimana raghubīrā ||
daha~ disi dhāvahiṃ koṭinha rāvana| garjahiṃ ghora kaṭhora bhayāvana ||
ḍare sakala sura cale parāī| jaya kai āsa tajahu aba bhāī ||
saba sura jite eka dasakandhara| aba bahu bhe takahu giri kandara ||
rahe birañci sambhu muni gyānī| jinha jinha prabhu mahimā kachu jānī ||
chaṃ. jānā pratāpa te rahe nirbhaya kapinha ripu māne phure|
cale bicali markaṭa bhālu sakala kṛpāla pāhi bhayāture ||
hanumanta aṅgada nīla nala atibala larata rana bā~kure|
mardahiṃ dasānana koṭi koṭinha kapaṭa bhū bhaṭa aṅkure ||
do. sura bānara dekhe bikala ha~syo kosalādhīsa|
saji sāraṅga eka sara hate sakala dasasīsa || 96 ||
prabhu chana mahu~ māyā saba kāṭī| jimi rabi ue~ jāhiṃ tama phāṭī ||
rāvanu eku dekhi sura haraṣe| phire sumana bahu prabhu para baraṣe ||
bhuja uṭhāi raghupati kapi phere| phire eka ekanha taba ṭere ||
prabhu balu pāi bhālu kapi dhāe| tarala tamaki sañjuga mahi āe ||
astuti karata devatanhi dekheṃ| bhayu~ eka maiṃ inha ke lekhem ||
saṭhahu sadā tumha mora marāyala| asa kahi ko'pi gagana para dhāyala ||
hāhākāra karata sura bhāge| khalahu jāhu kaha~ moreṃ āge ||
dekhi bikala sura aṅgada dhāyo| kūdi carana gahi bhūmi girāyo ||
chaṃ. gahi bhūmi pār yo lāta mār yo bālisuta prabhu pahiṃ gayo|
sambhāri uṭhi dasakaṇṭha ghora kaṭhora rava garjata bhayo ||
kari dāpa cāpa caḍha़āi dasa sandhāni sara bahu baraṣī|
kie sakala bhaṭa ghāyala bhayākula dekhi nija bala haraṣī ||
do. taba raghupati rāvana ke sīsa bhujā sara cāpa|
kāṭe bahuta baḍha़e puni jimi tīratha kara pāpa| 97 ||
sira bhuja bāḍha़i dekhi ripu kerī| bhālu kapinha risa bhī ghanerī ||
marata na mūḍha़ kaṭeu bhuja sīsā| dhāe ko'pi bhālu bhaṭa kīsā ||
bālitanaya māruti nala nīlā| bānararāja dubida balasīlā ||
biṭapa mahīdhara karahiṃ prahārā| soi giri taru gahi kapinha so mārā ||
eka nakhanhi ripu bapuṣa bidārī| bhāgi calahiṃ eka lātanha mārī ||
taba nala nīla siranhi caḍha़i gayū| nakhanhi lilāra bidārata bhayū ||
rudhira dekhi biṣāda ura bhārī| tinhahi dharana kahu~ bhujā pasārī ||
gahe na jāhiṃ karanhi para phirahīṃ| janu juga madhupa kamala bana carahīm ||
ko'pi kūdi dvau dharesi bahorī| mahi paṭakata bhaje bhujā marorī ||
puni sakopa dasa dhanu kara līnhe| saranhi māri ghāyala kapi kīnhe ||
hanumadādi muruchita kari bandara| pāi pradoṣa haraṣa dasakandhara ||
muruchita dekhi sakala kapi bīrā| jāmavanta dhāyu ranadhīrā ||
saṅga bhālu bhūdhara taru dhārī| mārana lage pacāri pacārī ||
bhayu kruddha rāvana balavānā| gahi pada mahi paṭaki bhaṭa nānā ||
dekhi bhālupati nija dala ghātā| ko'pi mājha ura māresi lātā ||
chaṃ. ura lāta ghāta pracaṇḍa lāgata bikala ratha te mahi parā|
gahi bhālu bīsahu~ kara manahu~ kamalanhi base nisi madhukarā ||
muruchita biloki bahori pada hati bhālupati prabhu pahiṃ gayau|
nisi jāni syandana ghāli tehi taba sūta jatanu karata bhayo ||
do. muruchā bigata bhālu kapi saba āe prabhu pāsa|
nisicara sakala rāvanahi gheri rahe ati trāsa || 98 ||
māsapārāyaṇa, chabbīsavā~ viśrāma
tehī nisi sītā pahiṃ jāī| trijaṭā kahi saba kathā sunāī ||
sira bhuja bāḍha़i sunata ripu kerī| sītā ura bhi trāsa ghanerī ||
mukha malīna upajī mana cintā| trijaṭā sana bolī taba sītā ||
hoihi kahā kahasi kina mātā| kehi bidhi marihi bisva dukhadātā ||
raghupati sara sira kaṭehu~ na marī| bidhi biparīta carita saba karī ||
mora abhāgya jiāvata ohī| jehiṃ hau hari pada kamala bichohī ||
jehiṃ kṛta kapaṭa kanaka mṛga jhūṭhā| ajahu~ so daiva mohi para rūṭhā ||
jehiṃ bidhi mohi dukha dusaha sahāe| lachimana kahu~ kaṭu bacana kahāe ||
raghupati biraha sabiṣa sara bhārī| taki taki māra bāra bahu mārī ||
aisehu~ dukha jo rākha mama prānā| soi bidhi tāhi jiāva na ānā ||
bahu bidhi kara bilāpa jānakī| kari kari surati kṛpānidhāna kī ||
kaha trijaṭā sunu rājakumārī| ura sara lāgata mari surārī ||
prabhu tāte ura hati na tehī| ehi ke hṛdaya~ basati baidehī ||
chaṃ. ehi ke hṛdaya~ basa jānakī jānakī ura mama bāsa hai|
mama udara bhuana aneka lāgata bāna saba kara nāsa hai ||
suni bacana haraṣa biṣāda mana ati dekhi puni trijaṭā~ kahā|
aba marihi ripu ehi bidhi sunahi sundari tajahi saṃsaya mahā ||
do. kāṭata sira hoihi bikala chuṭi jāihi tava dhyāna|
taba rāvanahi hṛdaya mahu~ marihahiṃ rāmu sujāna || 99 ||
asa kahi bahuta bhā~ti samujhāī| puni trijaṭā nija bhavana sidhāī ||
rāma subhāu sumiri baidehī| upajī biraha bithā ati tehī ||
nisihi sasihi nindati bahu bhā~tī| juga sama bhī sirāti na rātī ||
karati bilāpa manahiṃ mana bhārī| rāma biraha~ jānakī dukhārī ||
jaba ati bhayu biraha ura dāhū| pharakeu bāma nayana aru bāhū ||
saguna bicāri dharī mana dhīrā| aba milihahiṃ kṛpāla raghubīrā ||
ihā~ ardhanisi rāvanu jāgā| nija sārathi sana khījhana lāgā ||
saṭha ranabhūmi chaḍa़āisi mohī| dhiga dhiga adhama mandamati tohī ||
tehiṃ pada gahi bahu bidhi samujhāvā| bhauru bhe~ ratha caḍha़i puni dhāvā ||
suni āgavanu dasānana kerā| kapi dala kharabhara bhayu ghanerā ||
jaha~ taha~ bhūdhara biṭapa upārī| dhāe kaṭakaṭāi bhaṭa bhārī ||
chaṃ. dhāe jo markaṭa bikaṭa bhālu karāla kara bhūdhara dharā|
ati kopa karahiṃ prahāra mārata bhaji cale rajanīcarā ||
bicalāi dala balavanta kīsanha gheri puni rāvanu liyo|
cahu~ disi capeṭanhi māri nakhanhi bidāri tanu byākula kiyo ||
do. dekhi mahā markaṭa prabala rāvana kīnha bicāra|
antarahita hoi nimiṣa mahu~ kṛta māyā bistāra || 100 ||
chaṃ. jaba kīnha tehiṃ pāṣaṇḍa| bhe pragaṭa jantu pracaṇḍa ||
betāla bhūta pisāca| kara dhareṃ dhanu nārāca || 1 ||
jogini gaheṃ karabāla| eka hātha manuja kapāla ||
kari sadya sonita pāna| nācahiṃ karahiṃ bahu gāna || 2 ||
dharu māru bolahiṃ ghora| rahi pūri dhuni cahu~ ora ||
mukha bāi dhāvahiṃ khāna| taba lage kīsa parāna || 3 ||
jaha~ jāhiṃ markaṭa bhāgi| taha~ barata dekhahiṃ āgi ||
bhe bikala bānara bhālu| puni lāga baraṣai bālu || 4 ||
jaha~ taha~ thakita kari kīsa| garjeu bahuri dasasīsa ||
lachimana kapīsa sameta| bhe sakala bīra aceta || 5 ||
hā rāma hā raghunātha| kahi subhaṭa mījahiṃ hātha ||
ehi bidhi sakala bala tori| tehiṃ kīnha kapaṭa bahori || 6 ||
pragaṭesi bipula hanumāna| dhāe gahe pāṣāna ||
tinha rāmu ghere jāi| cahu~ disi barūtha banāi || 7 ||
mārahu dharahu jani jāi| kaṭakaṭahiṃ pū~cha uṭhāi ||
daha~ disi la~gūra birāja| tehiṃ madhya kosalarāja || 8 ||
chaṃ. tehiṃ madhya kosalarāja sundara syāma tana sobhā lahī|
janu indradhanuṣa aneka kī bara bāri tuṅga tamālahī ||
prabhu dekhi haraṣa biṣāda ura sura badata jaya jaya jaya karī|
raghubīra ekahi tīra ko'pi nimeṣa mahu~ māyā harī || 1 ||
māyā bigata kapi bhālu haraṣe biṭapa giri gahi saba phire|
sara nikara chāḍa़e rāma rāvana bāhu sira puni mahi gire ||
śrīrāma rāvana samara carita aneka kalpa jo gāvahīṃ|
sata seṣa sārada nigama kabi teu tadapi pāra na pāvahīm || 2 ||
do. tāke guna gana kachu kahe jaḍa़mati tulasīdāsa|
jimi nija bala anurūpa te māchī uḍa़i akāsa || 101(ka) ||
kāṭe sira bhuja bāra bahu marata na bhaṭa laṅkesa|
prabhu krīḍa़ta sura siddha muni byākula dekhi kalesa || 101(kha) ||
kāṭata baḍha़hiṃ sīsa samudāī| jimi prati lābha lobha adhikāī ||
mari na ripu śrama bhayu biseṣā| rāma bibhīṣana tana taba dekhā ||
umā kāla mara jākīṃ īchā| so prabhu jana kara prīti parīchā ||
sunu sarabagya carācara nāyaka| pranatapāla sura muni sukhadāyaka ||
nābhikuṇḍa piyūṣa basa yākeṃ| nātha jiata rāvanu bala tākem ||
sunata bibhīṣana bacana kṛpālā| haraṣi gahe kara bāna karālā ||
asubha hona lāge taba nānā| rovahiṃ khara sṛkāla bahu svānā ||
bolahi khaga jaga ārati hetū| pragaṭa bhe nabha jaha~ taha~ ketū ||
dasa disi dāha hona ati lāgā| bhayu paraba binu rabi uparāgā ||
mandodari ura kampati bhārī| pratimā stravahiṃ nayana maga bārī ||
chaṃ. pratimā rudahiṃ pabipāta nabha ati bāta baha ḍolati mahī|
baraṣahiṃ balāhaka rudhira kaca raja asubha ati saka ko kahī ||
utapāta amita biloki nabha sura bikala bolahi jaya je|
sura sabhaya jāni kṛpāla raghupati cāpa sara jorata bhe ||
do. khaici sarāsana śravana lagi chāḍa़e sara ekatīsa|
raghunāyaka sāyaka cale mānahu~ kāla phanīsa || 102 ||
sāyaka eka nābhi sara soṣā| apara lage bhuja sira kari roṣā ||
lai sira bāhu cale nārācā| sira bhuja hīna ruṇḍa mahi nācā ||
dharani dhasi dhara dhāva pracaṇḍā| taba sara hati prabhu kṛta dui khaṇḍā ||
garjeu marata ghora rava bhārī| kahā~ rāmu rana hatauṃ pacārī ||
ḍolī bhūmi girata dasakandhara| chubhita sindhu sari diggaja bhūdhara ||
dharani pareu dvau khaṇḍa baḍha़āī| cāpi bhālu markaṭa samudāī ||
mandodari āgeṃ bhuja sīsā| dhari sara cale jahā~ jagadīsā ||
prabise saba niṣaṅga mahu jāī| dekhi suranha dundubhīṃ bajāī ||
tāsu teja samāna prabhu ānana| haraṣe dekhi sambhu caturānana ||
jaya jaya dhuni pūrī brahmaṇḍā| jaya raghubīra prabala bhujadaṇḍā ||
baraṣahi sumana deva muni bṛndā| jaya kṛpāla jaya jayati mukundā ||
chaṃ. jaya kṛpā kanda mukanda dvanda harana sarana sukhaprada prabho|
khala dala bidārana parama kārana kārunīka sadā bibho ||
sura sumana baraṣahiṃ haraṣa saṅkula bāja dundubhi gahagahī|
saṅgrāma aṅgana rāma aṅga anaṅga bahu sobhā lahī ||
sira jaṭā mukuṭa prasūna bica bica ati manohara rājahīṃ|
janu nīlagiri para taḍa़ita paṭala sameta uḍa़ugana bhrājahīm ||
bhujadaṇḍa sara kodaṇḍa pherata rudhira kana tana ati bane|
janu rāyamunīṃ tamāla para baiṭhīṃ bipula sukha āpane ||
do. kṛpādṛṣṭi kari prabhu abhaya kie sura bṛnda|
bhālu kīsa saba haraṣe jaya sukha dhāma mukanda || 103 ||
pati sira dekhata mandodarī| muruchita bikala dharani khasi parī ||
jubati bṛnda rovata uṭhi dhāīṃ| tehi uṭhāi rāvana pahiṃ āī ||
pati gati dekhi te karahiṃ pukārā| chūṭe kaca nahiṃ bapuṣa sa~bhārā ||
ura tāḍa़nā karahiṃ bidhi nānā| rovata karahiṃ pratāpa bakhānā ||
tava bala nātha ḍola nita dharanī| teja hīna pāvaka sasi taranī ||
seṣa kamaṭha sahi sakahiṃ na bhārā| so tanu bhūmi pareu bhari chārā ||
baruna kubera suresa samīrā| rana sanmukha dhari kāhu~ na dhīrā ||
bhujabala jitehu kāla jama sāīṃ| āju parehu anātha kī nāīm ||
jagata bidita tumhārī prabhutāī| suta parijana bala barani na jāī ||
rāma bimukha asa hāla tumhārā| rahā na kau kula rovanihārā ||
tava basa bidhi prapañca saba nāthā| sabhaya disipa nita nāvahiṃ māthā ||
aba tava sira bhuja jambuka khāhīṃ| rāma bimukha yaha anucita nāhīm ||
kāla bibasa pati kahā na mānā| aga jaga nāthu manuja kari jānā ||
chaṃ. jānyo manuja kari danuja kānana dahana pāvaka hari svayaṃ|
jehi namata siva brahmādi sura piya bhajehu nahiṃ karunāmayam ||
ājanma te paradroha rata pāpaughamaya tava tanu ayaṃ|
tumhahū diyo nija dhāma rāma namāmi brahma nirāmayam ||
do. ahaha nātha raghunātha sama kṛpāsindhu nahiṃ āna|
jogi bṛnda durlabha gati tohi dīnhi bhagavāna || 104 ||
mandodarī bacana suni kānā| sura muni siddha sabanhi sukha mānā ||
aja mahesa nārada sanakādī| je munibara paramārathabādī ||
bhari locana raghupatihi nihārī| prema magana saba bhe sukhārī ||
rudana karata dekhīṃ saba nārī| gayu bibhīṣanu mana dukha bhārī ||
bandhu dasā biloki dukha kīnhā| taba prabhu anujahi āyasu dīnhā ||
lachimana tehi bahu bidhi samujhāyo| bahuri bibhīṣana prabhu pahiṃ āyo ||
kṛpādṛṣṭi prabhu tāhi bilokā| karahu kriyā parihari saba sokā ||
kīnhi kriyā prabhu āyasu mānī| bidhivata desa kāla jiya~ jānī ||
do. mandodarī ādi saba dei tilāñjali tāhi|
bhavana gī raghupati guna gana baranata mana māhi || 105 ||
āi bibhīṣana puni siru nāyo| kṛpāsindhu taba anuja bolāyo ||
tumha kapīsa aṅgada nala nīlā| jāmavanta māruti nayasīlā ||
saba mili jāhu bibhīṣana sāthā| sārehu tilaka kaheu raghunāthā ||
pitā bacana maiṃ nagara na āvu~| āpu sarisa kapi anuja paṭhāvu~ ||
turata cale kapi suni prabhu bacanā| kīnhī jāi tilaka kī racanā ||
sādara siṃhāsana baiṭhārī| tilaka sāri astuti anusārī ||
jori pāni sabahīṃ sira nāe| sahita bibhīṣana prabhu pahiṃ āe ||
taba raghubīra boli kapi līnhe| kahi priya bacana sukhī saba kīnhe ||
chaṃ. kie sukhī kahi bānī sudhā sama bala tumhāreṃ ripu hayo|
pāyo bibhīṣana rāja tihu~ pura jasu tumhāro nita nayo ||
mohi sahita subha kīrati tumhārī parama prīti jo gāihaiṃ|
saṃsāra sindhu apāra pāra prayāsa binu nara pāihaim ||
do. prabhu ke bacana śravana suni nahiṃ aghāhiṃ kapi puñja|
bāra bāra sira nāvahiṃ gahahiṃ sakala pada kañja || 106 ||
puni prabhu boli liyu hanumānā| laṅkā jāhu kaheu bhagavānā ||
samācāra jānakihi sunāvahu| tāsu kusala lai tumha cali āvahu ||
taba hanumanta nagara mahu~ āe| suni nisicarī nisācara dhāe ||
bahu prakāra tinha pūjā kīnhī| janakasutā dekhāi puni dīnhī ||
dūrahi te pranāma kapi kīnhā| raghupati dūta jānakīṃ cīnhā ||
kahahu tāta prabhu kṛpāniketā| kusala anuja kapi sena sametā ||
saba bidhi kusala kosalādhīsā| mātu samara jītyo dasasīsā ||
abicala rāju bibhīṣana pāyo| suni kapi bacana haraṣa ura chāyo ||
chaṃ. ati haraṣa mana tana pulaka locana sajala kaha puni puni ramā|
kā deu~ tohi treloka mahu~ kapi kimapi nahiṃ bānī samā ||
sunu mātu maiṃ pāyo akhila jaga rāju āju na saṃsayaṃ|
rana jīti ripudala bandhu juta pasyāmi rāmamanāmayam ||
do. sunu suta sadaguna sakala tava hṛdaya~ basahu~ hanumanta|
sānukūla kosalapati rahahu~ sameta ananta || 107 ||
aba soi jatana karahu tumha tātā| dekhauṃ nayana syāma mṛdu gātā ||
taba hanumāna rāma pahiṃ jāī| janakasutā kai kusala sunāī ||
suni sandesu bhānukulabhūṣana| boli lie jubarāja bibhīṣana ||
mārutasuta ke saṅga sidhāvahu| sādara janakasutahi lai āvahu ||
turatahiṃ sakala ge jaha~ sītā| sevahiṃ saba nisicarīṃ binītā ||
begi bibhīṣana tinhahi sikhāyo| tinha bahu bidhi majjana karavāyo ||
bahu prakāra bhūṣana pahirāe| sibikā rucira sāji puni lyāe ||
tā para haraṣi caḍha़ī baidehī| sumiri rāma sukhadhāma sanehī ||
betapāni racchaka cahu~ pāsā| cale sakala mana parama hulāsā ||
dekhana bhālu kīsa saba āe| racchaka ko'pi nivārana dhāe ||
kaha raghubīra kahā mama mānahu| sītahi sakhā payādeṃ ānahu ||
dekhahu~ kapi jananī kī nāīṃ| bihasi kahā raghunātha gosāī ||
suni prabhu bacana bhālu kapi haraṣe| nabha te suranha sumana bahu baraṣe ||
sītā prathama anala mahu~ rākhī| pragaṭa kīnhi caha antara sākhī ||
do. tehi kārana karunānidhi kahe kachuka durbāda|
sunata jātudhānīṃ saba lāgīṃ karai biṣāda || 108 ||
prabhu ke bacana sīsa dhari sītā| bolī mana krama bacana punītā ||
lachimana hohu dharama ke negī| pāvaka pragaṭa karahu tumha begī ||
suni lachimana sītā kai bānī| biraha bibeka dharama niti sānī ||
locana sajala jori kara doū| prabhu sana kachu kahi sakata na oū ||
dekhi rāma rukha lachimana dhāe| pāvaka pragaṭi kāṭha bahu lāe ||
pāvaka prabala dekhi baidehī| hṛdaya~ haraṣa nahiṃ bhaya kachu tehī ||
jauṃ mana baca krama mama ura māhīṃ| taji raghubīra āna gati nāhīm ||
tau kṛsānu saba kai gati jānā| mo kahu~ hau śrīkhaṇḍa samānā ||
chaṃ. śrīkhaṇḍa sama pāvaka prabesa kiyo sumiri prabhu maithilī|
jaya kosalesa mahesa bandita carana rati ati nirmalī ||
pratibimba aru laukika kalaṅka pracaṇḍa pāvaka mahu~ jare|
prabhu carita kāhu~ na lakhe nabha sura siddha muni dekhahiṃ khare || 1 ||
dhari rūpa pāvaka pāni gahi śrī satya śruti jaga bidita jo|
jimi chīrasāgara indirā rāmahi samarpī āni so ||
so rāma bāma bibhāga rājati rucira ati sobhā bhalī|
nava nīla nīraja nikaṭa mānahu~ kanaka paṅkaja kī kalī || 2 ||
do. baraṣahiṃ sumana haraṣi suna bājahiṃ gagana nisāna|
gāvahiṃ kinnara surabadhū nācahiṃ caḍha़īṃ bimāna || 109(ka) ||
janakasutā sameta prabhu sobhā amita apāra|
dekhi bhālu kapi haraṣe jaya raghupati sukha sāra || 109(kha) ||
taba raghupati anusāsana pāī| mātali caleu carana siru nāī ||
āe deva sadā svārathī| bacana kahahiṃ janu paramārathī ||
dīna bandhu dayāla raghurāyā| deva kīnhi devanha para dāyā ||
bisva droha rata yaha khala kāmī| nija agha gayu kumāragagāmī ||
tumha samarūpa brahma abināsī| sadā ekarasa sahaja udāsī ||
akala aguna aja anagha anāmaya| ajita amoghasakti karunāmaya ||
mīna kamaṭha sūkara naraharī| bāmana parasurāma bapu dharī ||
jaba jaba nātha suranha dukhu pāyo| nānā tanu dhari tumhi~ nasāyo ||
yaha khala malina sadā suradrohī| kāma lobha mada rata ati kohī ||
adhama siromani tava pada pāvā| yaha hamare mana bisamaya āvā ||
hama devatā parama adhikārī| svāratha rata prabhu bhagati bisārī ||
bhava prabāha~ santata hama pare| aba prabhu pāhi sarana anusare ||
do. kari binatī sura siddha saba rahe jaha~ taha~ kara jori|
ati saprema tana pulaki bidhi astuti karata bahori || 110 ||
chaṃ. jaya rāma sadā sukhadhāma hare| raghunāyaka sāyaka cāpa dhare ||
bhava bārana dārana siṃha prabho| guna sāgara nāgara nātha bibho ||
tana kāma aneka anūpa chabī| guna gāvata siddha munīndra kabī ||
jasu pāvana rāvana nāga mahā| khaganātha jathā kari kopa gahā ||
jana rañjana bhañjana soka bhayaṃ| gatakrodha sadā prabhu bodhamayam ||
avatāra udāra apāra gunaṃ| mahi bhāra bibhañjana gyānaghanam ||
aja byāpakamekamanādi sadā| karunākara rāma namāmi mudā ||
raghubaṃsa bibhūṣana dūṣana hā| kṛta bhūpa bibhīṣana dīna rahā ||
guna gyāna nidhāna amāna ajaṃ| nita rāma namāmi bibhuṃ birajam ||
bhujadaṇḍa pracaṇḍa pratāpa balaṃ| khala bṛnda nikanda mahā kusalam ||
binu kārana dīna dayāla hitaṃ| chabi dhāma namāmi ramā sahitam ||
bhava tārana kārana kāja paraṃ| mana sambhava dāruna doṣa haram ||
sara cāpa manohara trona dharaṃ| jarajāruna locana bhūpabaram ||
sukha mandira sundara śrīramanaṃ| mada māra mudhā mamatā samanam ||
anavadya akhaṇḍa na gocara go| sabarūpa sadā saba hoi na go ||
iti beda badanti na dantakathā| rabi ātapa bhinnamabhinna jathā ||
kṛtakṛtya bibho saba bānara e| nirakhanti tavānana sādara e ||
dhiga jīvana deva sarīra hare| tava bhakti binā bhava bhūli pare ||
aba dīna dayāla dayā kariai| mati mori bibhedakarī hariai ||
jehi te biparīta kriyā kariai| dukha so sukha māni sukhī cariai ||
khala khaṇḍana maṇḍana ramya chamā| pada paṅkaja sevita sambhu umā ||
nṛpa nāyaka de baradānamidaṃ| caranāmbuja prema sadā subhadam ||
do. binaya kīnhi caturānana prema pulaka ati gāta|
sobhāsindhu bilokata locana nahīṃ aghāta || 111 ||
tehi avasara dasaratha taha~ āe| tanaya biloki nayana jala chāe ||
anuja sahita prabhu bandana kīnhā| āsirabāda pitā~ taba dīnhā ||
tāta sakala tava punya prabhAU| jītyoṃ ajaya nisācara rAU ||
suni suta bacana prīti ati bāḍha़ī| nayana salila romāvali ṭhāḍha़ī ||
raghupati prathama prema anumānā| citi pitahi dīnheu dṛḍha़ gyānā ||
tāte umā moccha nahiṃ pāyo| dasaratha bheda bhagati mana lāyo ||
sagunopāsaka moccha na lehīṃ| tinha kahu~ rāma bhagati nija dehīm ||
bāra bāra kari prabhuhi pranāmā| dasaratha haraṣi ge suradhāmā ||
do. anuja jānakī sahita prabhu kusala kosalādhīsa|
sobhā dekhi haraṣi mana astuti kara sura īsa || 112 ||
chaṃ. jaya rāma sobhā dhāma| dāyaka pranata biśrāma ||
dhṛta trona bara sara cāpa| bhujadaṇḍa prabala pratāpa || 1 ||
jaya dūṣanāri kharāri| mardana nisācara dhāri ||
yaha duṣṭa māreu nātha| bhe deva sakala sanātha || 2 ||
jaya harana dharanī bhāra| mahimā udāra apāra ||
jaya rāvanāri kṛpāla| kie jātudhāna bihāla || 3 ||
laṅkesa ati bala garba| kie basya sura gandharba ||
muni siddha nara khaga nāga| haṭhi pantha saba keṃ lāga || 4 ||
paradroha rata ati duṣṭa| pāyo so phalu pāpiṣṭa ||
aba sunahu dīna dayāla| rājīva nayana bisāla || 5 ||
mohi rahā ati abhimāna| nahiṃ kau mohi samāna ||
aba dekhi prabhu pada kañja| gata māna prada dukha puñja || 6 ||
kau brahma nirguna dhyāva| abyakta jehi śruti gāva ||
mohi bhāva kosala bhūpa| śrīrāma saguna sarūpa || 7 ||
baidehi anuja sameta| mama hṛdaya~ karahu niketa ||
mohi jānie nija dāsa| de bhakti ramānivāsa || 8 ||
de bhakti ramānivāsa trāsa harana sarana sukhadāyakaṃ|
sukha dhāma rāma namāmi kāma aneka chabi raghunāyakam ||
sura bṛnda rañjana dvanda bhañjana manuja tanu atulitabalaṃ|
brahmādi saṅkara sebya rāma namāmi karunā komalam ||
do. aba kari kṛpā biloki mohi āyasu dehu kṛpāla|
kāha karauṃ suni priya bacana bole dīnadayāla || 113 ||
sunu surapati kapi bhālu hamāre| pare bhūmi nisacaranhi je māre ||
mama hita lāgi taje inha prānā| sakala jiāu suresa sujānā ||
sunu khagesa prabhu kai yaha bānī| ati agādha jānahiṃ muni gyānī ||
prabhu saka tribhuana māri jiāī| kevala sakrahi dīnhi baḍa़āī ||
sudhā baraṣi kapi bhālu jiāe| haraṣi uṭhe saba prabhu pahiṃ āe ||
sudhābṛṣṭi bhai duhu dala ūpara| jie bhālu kapi nahiṃ rajanīcara ||
rāmākāra bhe tinha ke mana| mukta bhe chūṭe bhava bandhana ||
sura aṃsika saba kapi aru rīchā| jie sakala raghupati kīṃ īchā ||
rāma sarisa ko dīna hitakārī| kīnhe mukuta nisācara jhārī ||
khala mala dhāma kāma rata rāvana| gati pāī jo munibara pāva na ||
do. sumana baraṣi saba sura cale caḍha़i caḍha़i rucira bimāna|
dekhi suavasaru prabhu pahiṃ āyu sambhu sujāna || 114(ka) ||
parama prīti kara jori juga nalina nayana bhari bāri|
pulakita tana gadagada girā~ binaya karata tripurāri || 114(kha) ||
chaṃ. māmabhirakṣaya raghukula nāyaka| dhṛta bara cāpa rucira kara sāyaka ||
moha mahā ghana paṭala prabhañjana| saṃsaya bipina anala sura rañjana || 1 ||
aguna saguna guna mandira sundara| bhrama tama prabala pratāpa divākara ||
kāma krodha mada gaja pañcānana| basahu nirantara jana mana kānana || 2 ||
biṣaya manoratha puñja kañja bana| prabala tuṣāra udāra pāra mana ||
bhava bāridhi mandara paramaṃ dara| bāraya tāraya saṃsṛti dustara || 3 ||
syāma gāta rājīva bilocana| dīna bandhu pranatārati mocana ||
anuja jānakī sahita nirantara| basahu rāma nṛpa mama ura antara || 4 ||
muni rañjana mahi maṇḍala maṇḍana| tulasidāsa prabhu trāsa bikhaṇḍana || 5 ||
do. nātha jabahiṃ kosalapurīṃ hoihi tilaka tumhāra|
kṛpāsindhu maiṃ āuba dekhana carita udāra || 115 ||
kari binatī jaba sambhu sidhāe| taba prabhu nikaṭa bibhīṣanu āe ||
nāi carana siru kaha mṛdu bānī| binaya sunahu prabhu sāra~gapānī ||
sakula sadala prabhu rāvana mār yo| pāvana jasa tribhuvana bistār yo ||
dīna malīna hīna mati jātī| mo para kṛpā kīnhi bahu bhā~tī ||
aba jana gṛha punīta prabhu kīje| majjanu karia samara śrama chīje ||
dekhi kosa mandira sampadā| dehu kṛpāla kapinha kahu~ mudā ||
saba bidhi nātha mohi apanāia| puni mohi sahita avadhapura jāia ||
sunata bacana mṛdu dīnadayālā| sajala bhe dvau nayana bisālā ||
do. tora kosa gṛha mora saba satya bacana sunu bhrāta|
bharata dasā sumirata mohi nimiṣa kalpa sama jāta || 116(ka) ||
tāpasa beṣa gāta kṛsa japata nirantara mohi|
dekhauṃ begi so jatanu karu sakhā nihoru~ tohi || 116(kha) ||
bīteṃ avadhi jāu~ jauṃ jiata na pāvu~ bīra|
sumirata anuja prīti prabhu puni puni pulaka sarīra || 116(ga) ||
karehu kalpa bhari rāju tumha mohi sumirehu mana māhiṃ|
puni mama dhāma pāihahu jahā~ santa saba jāhim || 116(gha) ||
sunata bibhīṣana bacana rāma ke| haraṣi gahe pada kṛpādhāma ke ||
bānara bhālu sakala haraṣāne| gahi prabhu pada guna bimala bakhāne ||
bahuri bibhīṣana bhavana sidhāyo| mani gana basana bimāna bharāyo ||
lai puṣpaka prabhu āgeṃ rākhā| ha~si kari kṛpāsindhu taba bhāṣā ||
caḍha़i bimāna sunu sakhā bibhīṣana| gagana jāi baraṣahu paṭa bhūṣana ||
nabha para jāi bibhīṣana tabahī| baraṣi die mani ambara sabahī ||
joi joi mana bhāvi soi lehīṃ| mani mukha meli ḍāri kapi dehīm ||
ha~se rāmu śrī anuja sametā| parama kautukī kṛpā niketā ||
do. muni jehi dhyāna na pāvahiṃ neti neti kaha beda|
kṛpāsindhu soi kapinha sana karata aneka binoda || 117(ka) ||
umā joga japa dāna tapa nānā makha brata nema|
rāma kṛpā nahi karahiṃ tasi jasi niṣkevala prema || 117(kha) ||
bhālu kapinha paṭa bhūṣana pāe| pahiri pahiri raghupati pahiṃ āe ||
nānā jinasa dekhi saba kīsā| puni puni ha~sata kosalādhīsā ||
citi sabanhi para kīnhi dāyā| bole mṛdula bacana raghurāyā ||
tumhareṃ bala maiṃ rāvanu mār yo| tilaka bibhīṣana kaha~ puni sār yo ||
nija nija gṛha aba tumha saba jāhū| sumirehu mohi ḍarapahu jani kāhū ||
sunata bacana premākula bānara| jori pāni bole saba sādara ||
prabhu joi kahahu tumhahi saba sohā| hamare hota bacana suni mohā ||
dīna jāni kapi kie sanāthā| tumha treloka īsa raghunāthā ||
suni prabhu bacana lāja hama marahīṃ| masaka kahū~ khagapati hita karahīm ||
dekhi rāma rukha bānara rīchā| prema magana nahiṃ gṛha kai īchā ||
do. prabhu prerita kapi bhālu saba rāma rūpa ura rākhi|
haraṣa biṣāda sahita cale binaya bibidha bidhi bhāṣi || 118(ka) ||
kapipati nīla rīchapati aṅgada nala hanumāna|
sahita bibhīṣana apara je jūthapa kapi balavāna || 118(kha) ||
do. kahi na sakahiṃ kachu prema basa bhari bhari locana bāri|
sanmukha citavahiṃ rāma tana nayana nimeṣa nivāri || 118(ga) ||
'
atisaya prīti dekha raghurāī| linhe sakala bimāna caḍha़āī ||
mana mahu~ bipra carana siru nāyo| uttara disihi bimāna calāyo ||
calata bimāna kolāhala hoī| jaya raghubīra kahi sabu koī ||
siṃhāsana ati ucca manohara| śrī sameta prabhu baiṭhai tā para ||
rājata rāmu sahita bhāminī| meru sṛṅga janu ghana dāminī ||
rucira bimānu caleu ati ātura| kīnhī sumana bṛṣṭi haraṣe sura ||
parama sukhada cali tribidha bayārī| sāgara sara sari nirmala bārī ||
saguna hohiṃ sundara cahu~ pāsā| mana prasanna nirmala nabha āsā ||
kaha raghubīra dekhu rana sītā| lachimana ihā~ hatyo i~drajītā ||
hanūmāna aṅgada ke māre| rana mahi pare nisācara bhāre ||
kumbhakarana rāvana dvau bhāī| ihā~ hate sura muni dukhadāī ||
do. ihā~ setu bā~dhyo aru thāpeu~ siva sukha dhāma|
sītā sahita kṛpānidhi sambhuhi kīnha pranāma || 119(ka) ||
jaha~ jaha~ kṛpāsindhu bana kīnha bāsa biśrāma|
sakala dekhāe jānakihi kahe sabanhi ke nāma || 119(kha) ||
turata bimāna tahā~ cali āvā| daṇḍaka bana jaha~ parama suhāvā ||
kumbhajādi munināyaka nānā| ge rāmu saba keṃ asthānā ||
sakala riṣinha sana pāi asīsā| citrakūṭa āe jagadīsā ||
taha~ kari muninha kera santoṣā| calā bimānu tahā~ te cokhā ||
bahuri rāma jānakihi dekhāī| jamunā kali mala harani suhāī ||
puni dekhī surasarī punītā| rāma kahā pranāma karu sītā ||
tīrathapati puni dekhu prayāgā| nirakhata janma koṭi agha bhāgā ||
dekhu parama pāvani puni benī| harani soka hari loka nisenī ||
puni dekhu avadhapurī ati pāvani| tribidha tāpa bhava roga nasāvani || |
do. sītā sahita avadha kahu~ kīnha kṛpāla pranāma|
sajala nayana tana pulakita puni puni haraṣita rāma || 120(ka) ||
puni prabhu āi tribenīṃ haraṣita majjanu kīnha|
kapinha sahita bipranha kahu~ dāna bibidha bidhi dīnha || 120(kha) ||
prabhu hanumantahi kahā bujhāī| dhari baṭu rūpa avadhapura jāī ||
bharatahi kusala hamāri sunāehu| samācāra lai tumha cali āehu ||
turata pavanasuta gavanata bhayu| taba prabhu bharadvāja pahiṃ gayū ||
nānā bidhi muni pūjā kīnhī| astutī kari puni āsiṣa dīnhī ||
muni pada bandi jugala kara jorī| caḍha़i bimāna prabhu cale bahorī ||
ihā~ niṣāda sunā prabhu āe| nāva nāva kaha~ loga bolāe ||
surasari nāghi jāna taba āyo| utareu taṭa prabhu āyasu pāyo ||
taba sītā~ pūjī surasarī| bahu prakāra puni carananhi parī ||
dīnhi asīsa haraṣi mana gaṅgā| sundari tava ahivāta abhaṅgā ||
sunata guhā dhāyu premākula| āyu nikaṭa parama sukha saṅkula ||
prabhuhi sahita biloki baidehī| pareu avani tana sudhi nahiṃ tehī ||
prīti parama biloki raghurāī| haraṣi uṭhāi liyo ura lāī ||
chaṃ. liyo hṛdaya~ lāi kṛpā nidhāna sujāna rāya~ ramāpatī|
baiṭhāri parama samīpa būjhī kusala so kara bīnatī|
aba kusala pada paṅkaja biloki birañci saṅkara sebya je|
sukha dhāma pūranakāma rāma namāmi rāma namāmi te || 1 ||
saba bhā~ti adhama niṣāda so hari bharata jyoṃ ura lāiyo|
matimanda tulasīdāsa so prabhu moha basa bisarāiyo ||
yaha rāvanāri caritra pāvana rāma pada ratiprada sadā|
kāmādihara bigyānakara sura siddha muni gāvahiṃ mudā || 2 ||
do. samara bijaya raghubīra ke carita je sunahiṃ sujāna|
bijaya bibeka bibhūti nita tinhahi dehiṃ bhagavāna || 121(ka) ||
yaha kalikāla malāyatana mana kari dekhu bicāra|
śrīraghunātha nāma taji nāhina āna adhāra || 121(kha) ||
māsapārāyaṇa, sattāīsavā~ viśrāma
iti śrīmadrāmacaritamānase sakalakalikaluṣavidhvaṃsane
ṣaṣṭhaḥ sopānaḥ samāptaḥ|
(laṅkākāṇḍa samāpta)