Dhanyashtakam — InfoLyter.in

ॐ

धन्याष्टकम्

Dhanyashtakam

Ashtakam Adi Shankaracharya Devanagari

(प्रहर्षणीवृत्तम् -)

तज्ज्ञानं प्रशमकरं यदिन्द्रियाणां

तज्ज्ञेयं यदुपनिषत्सु निश्चितार्थम् ।

ते धन्या भुवि परमार्थनिश्चितेहाः

शेषास्तु भ्रमनिलये परिभ्रमन्तः ॥ 1॥

(वसन्ततिलकावृत्तम् -)

आदौ विजित्य विषयान्मदमोहराग-

द्वेषादिशत्रुगणमाहृतयोगराज्याः ।

ज्ञात्वा मतं समनुभूयपरात्मविद्या-

कान्तासुखं वनगृहे विचरन्ति धन्याः ॥ 2॥

त्यक्त्वा गृहे रतिमधोगतिहेतुभूताम्

आत्मेच्छयोपनिषदर्थरसं पिबन्तः ।

वीतस्पृहा विषयभोगपदे विरक्ता

धन्याश्चरन्ति विजनेषु विरक्तसङ्गाः ॥ 3॥

त्यक्त्वा ममाहमिति बन्धकरे पदे द्वे

मानावमानसदृशाः समदर्शिनश्च ।

कर्तारमन्यमवगम्य तदर्पितानि

कुर्वन्ति कर्मपरिपाकफलानि धन्याः ॥ 4॥

त्यक्त्वीषणात्रयमवेक्षितमोक्षमर्गा

भैक्षामृतेन परिकल्पितदेहयात्राः ।

ज्योतिः परात्परतरं परमात्मसञ्ज्ञं

धन्या द्विजारहसि हृद्यवलोकयन्ति ॥ 5॥

नासन्न सन्न सदसन्न महसन्नचाणु

न स्त्री पुमान्न च नपुंसकमेकबीजम् ।

यैर्ब्रह्म तत्सममुपासितमेकचित्तैः

धन्या विरेजुरित्तरेभवपाशबद्धाः ॥ 6॥

अज्ञानपङ्कपरिमग्नमपेतसारं

दुःखालयं मरणजन्मजरावसक्तम् ।

संसारबन्धनमनित्यमवेक्ष्य धन्या

ज्ञानासिना तदवशीर्य विनिश्चयन्ति ॥ 7॥

शान्तैरनन्यमतिभिर्मधुरस्वभावैः

एकत्वनिश्चितमनोभिरपेतमोहैः ।

साकं वनेषु विजितात्मपदस्वरुपं

तद्वस्तु सम्यगनिशं विमृशन्ति धन्याः ॥ 8॥

(मालिनीवृत्तम् -)

अहिमिव जनयोगं सर्वदा वर्जयेद्यः

कुणपमिव सुनारीं त्यक्तुकामो विरागी ।

विषमिव विषयान्यो मन्यमानो दुरन्तान्

जयति परमहंसो मुक्तिभावं समेति ॥ 9॥

(शार्दूलविक्रीडितवृत्तम् -)

सम्पूर्णं जगदेव नन्दनवनं सर्वेऽपि कल्पद्रुमा

गाङ्गं वरि समस्तवारिनिवहः पुण्याः समस्ताः क्रियाः ।

वाचः प्राकृतसंस्कृताः श्रुतिशिरोवाराणसी मेदिनी

सर्वावस्थितिरस्य वस्तुविषया दृष्टे परब्रह्मणि ॥ 10॥

॥ इति श्रीमद् शङ्कराचार्यविरचितं धन्याष्टकं समाप्तम् ॥

Roman (IAST) Transliteration

(praharṣaṇīvṛttam -)

tajjñānaṃ praśamakaraṃ yadindriyāṇāṃ

tajjñeyaṃ yadupaniṣatsu niścitārtham |

te dhanyā bhuvi paramārthaniścitehāḥ

śeṣāstu bhramanilaye paribhramantaḥ || 1||

(vasantatilakāvṛttam -)

ādau vijitya viṣayānmadamoharāga-

dveṣādiśatrugaṇamāhṛtayogarājyāḥ |

jñātvā mataṃ samanubhūyaparātmavidyā-

kāntāsukhaṃ vanagṛhe vicaranti dhanyāḥ || 2||

tyaktvā gṛhe ratimadhogatihetubhūtām

ātmecchayopaniṣadartharasaṃ pibantaḥ |

vītaspṛhā viṣayabhogapade viraktā

dhanyāścaranti vijaneṣu viraktasaṅgāḥ || 3||

tyaktvā mamāhamiti bandhakare pade dve

mānāvamānasadṛśāḥ samadarśinaśca |

kartāramanyamavagamya tadarpitāni

kurvanti karmaparipākaphalāni dhanyāḥ || 4||

tyaktvīṣaṇātrayamavekṣitamokṣamargā

bhaikṣāmṛtena parikalpitadehayātrāḥ |

jyotiḥ parātparataraṃ paramātmasañjñaṃ

dhanyā dvijārahasi hṛdyavalokayanti || 5||

nāsanna sanna sadasanna mahasannacāṇu

na strī pumānna ca napuṃsakamekabījam |

yairbrahma tatsamamupāsitamekacittaiḥ

dhanyā virejurittarebhavapāśabaddhāḥ || 6||

ajñānapaṅkaparimagnamapetasāraṃ

duḥkhālayaṃ maraṇajanmajarāvasaktam |

saṃsārabandhanamanityamavekṣya dhanyā

jñānāsinā tadavaśīrya viniścayanti || 7||

śāntairananyamatibhirmadhurasvabhāvaiḥ

ekatvaniścitamanobhirapetamohaiḥ |

sākaṃ vaneṣu vijitātmapadasvarupaṃ

tadvastu samyaganiśaṃ vimṛśanti dhanyāḥ || 8||

(mālinīvṛttam -)

ahimiva janayogaṃ sarvadā varjayedyaḥ

kuṇapamiva sunārīṃ tyaktukāmo virāgī |

viṣamiva viṣayānyo manyamāno durantān

jayati paramahaṃso muktibhāvaṃ sameti || 9||

(śārdūlavikrīḍitavṛttam -)

sampūrṇaṃ jagadeva nandanavanaṃ sarve'pi kalpadrumā

gāṅgaṃ vari samastavārinivahaḥ puṇyāḥ samastāḥ kriyāḥ |

vācaḥ prākṛtasaṃskṛtāḥ śrutiśirovārāṇasī medinī

sarvāvasthitirasya vastuviṣayā dṛṣṭe parabrahmaṇi || 10||

|| iti śrīmad śaṅkarācāryaviracitaṃ dhanyāṣṭakaṃ samāptam ||