6.96 Yuddhakanda - Shannavatitama Sargah

ॐ

6.96 യുദ്ധകാണ്ഡ - ഷണ്ണവതിതമ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഷണ്ണവതിതമസ്സര്ഗഃ ।

ആര്താനാംരാക്ഷസീനാന്തുലങ്കായാംവൈകുലേകുലേ ।

രാവണഃകരുണംശബ്ദംശുശ്രാവപരിദേവിതമ് ॥ 1 ॥

സ തുദീര്ഘംവിനിഃശ്വസ്യമുഹൂര്തന്ധ്യാനമാസ്ഥിതഃ ।

ബഭൂവപരമക്രുദ്ധോരാവണോഭീമദര്ശനഃ ॥ 2 ॥

സന്ദശ്യദശനൈരോഷ്ഠങ്ക്രോധസമ്രക്തലോചനഃ ।

രാക്ഷസൈരപിദുര്ദര്ശഃകാലാഗ്നിരിവമൂര്ഛിതഃ ॥ 3 ॥

ഉവാച ച സമീപസ്ഥാന്രാക്ഷസാന്രാക്ഷസേശ്വരഃ ।

ക്രോധാവ്യക്തകഥസ്തത്രനിര്ദഹന്നിവചക്ഷുഷാ ॥ 4 ॥

മഹോദരമ്മഹാപാര്ശ്വംവിരൂപാക്ഷം ച രാക്ഷസമ് ।

ശീഘ്രംവദതസൈന്യാനിനിര്യാതേതിമമാജ്ഞയാ ॥ 5 ॥

തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാരാക്ഷസാസ്തേഭയാര്ദിതാഃ ।

ചോദയാമാസുരവ്യഗ്രാന്രാക്ഷസാംസ്താന്നൃപാജ്ഞയാ ॥ 6 ॥

തേതുസര്വേതഥേത്യുക്ത്വാരാക്ഷസാഭീമദര്ശനാഃ ।

കൃതസ്വസ്ത്വയനാഃസര്വേതേരണാഭിമുഖായയുഃ ॥ 7 ॥

പ്രതിപൂജ്യയഥാന്യായംരാവണന്തേമഹാരഥാഃ ।

തസ്ഥുഃപ്രാഞ്ജലയഃസര്വേഭര്തുര്വിജയകാങ്ക്ഷിണഃ ॥ 8 ॥

അഥോവാചപ്രഹസ്യൈതാന്രാവണഃക്രോധമൂര്ഛിതഃ ।

മഹോദരമഹാപാര്ശ്വൌവിരൂപാക്ഷം ച രാക്ഷസമ് ॥ 9 ॥

അദ്യബാണൈര്ധനുര്മുക്സ്സൈര്യുഗാന്താദിത്യസന്നിഭൈഃ ।

രാഘവംലക്ഷ്മണഞ്ചൈവനേഷ്യാമിയമസാദനമ് ॥ 10 ॥

ഖരസ്യകുമ്ഭകര്ണസ്യപ്രഹസേന്ദ്രജിതോസ്തഥാ ।

കരിഷ്യാമിപ്രതീകാരമദ്യശത്രുവധാദഹമ് ॥ 11 ॥

നൈവാന്തരിക്ഷം ന ദിശോ ന നദ്യൌര്നാപിസാഗരാഃ ।

പ്രകാശത്വങ്ഗമിഷ്യന്തിമദ്ബാണജലദാവൃതാഃ ॥ 12 ॥

അദ്യവാനരമുഖ്യാനാന്താനിയൂഥാനിഭാഗശഃ ।

ധനുഷാശരജാലേനവധിഷ്യാമിപതത്രിണാ ॥ 13 ॥

അദ്യവാനരസൈന്യാനിരഥേനപവനൌജസാ ।

ധനുസ്സമുദ്രാദുദ്ഭൂതൈര്മഥിഷ്യാമിശരോര്മിഭിഃ ॥ 14 ॥

വ്യാകോശപദ്മവക്ത്രാണിപദ്മകേസരവര്ചസാമ് ।

അദ്യയൂഥതടാകാനിഗജവത്പ്രമഥാമ്യഹമ് ॥ 15 ॥

സശരൈരദ്യവദനൈസ്സങ്ഖ്യേവാനരയൂഥപാഃ ।

മണ്ഡയിഷ്യന്തിവസുധാംസനാലൈരിവപങ്കജൈഃ ॥ 16 ॥

അദ്യയൂഥപ്രചണ്ഡാനാംഹരീണാന്ദ്രുമയോധിനാമ് ।

മുക്തേനൈകേഷുണായുദ്ധേഭേത്സ്യാമി ച ശതംശതമ് ॥ 17 ॥

ഹതോഭര്താഹതോഭ്രാതായാസാം ച ചതനയോഹതഃ ।

വധേനാദ്യരിപോസ്താസാങ്കരോമ്യശ്രുപ്രമാര്ജനമ് ॥ 18 ॥

അദ്യമദ്ഭാണനിര്ഭിന്നൈഃപ്രകീര്ണൈര്ഗതചേതനൈഃ ।

കരോമിവാനരൈര്യുദ്ധേയത്നാവേക്ഷ്യതലാമ്മഹീമ് ॥ 19 ॥

അദ്യഗോമയവോഗൃധ്രാശ്ചയേ ച മാംസാശിനോഽപരേ ।

സര്വാംസ്താംസ്തര്പയിഷ്യാമിശത്രുമാംസൈശ്ശരാര്ദിതൈഃ ॥ 20 ॥

കല്പ്യതാമ്മേരഥംശീഘ്രങ്ക്ഷിപ്രമാനീയതാന്ധനുഃ ।

അനുപ്രയാന്തുമാംയുദ്ധേയേഽത്രശിഷ്ടാനിശാചരാഃ ॥ 21 ॥

തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാമഹാപാര്ശ്വോഽബ്രവീദ്വചഃ ।

ബലാധ്യക്ഷാന് സ്ഥിഥാംസ്തത്രബലംസന്ത്വര്യതാമിതി ॥ 22 ॥

ബലാധ്യക്ഷാസ്തുസമ്രബ്ദാരാക്ഷസാംസ്താന് ഗൃഹേഗൃഹേ ।

ചോദയന്തഃപരിയയുര്ലങ്കാംലഘുപരാക്രമാഃ ॥ 23 ॥

തതോമുഹൂര്താന്നിഷ്പേതൂരാക്ഷസാഭീമദര്ശനാഃ ।

നദന്തോഭീമവദനാനാനാപ്രഹരണൈര്ഭുജൈഃ ॥ 24 ॥

അസിഭിഃപട്ടസൈഃ ശൂലൈര്ഗദാഭിര്മുസലൈര്ഹലൈഃ ।

ശക്തിഭിസ്തീക്ഷ്ണധാരാഭിര്മഹദ്ഭിഃ കൂടമുദ്ഗരൈഃ ॥ 25 ॥

യഷ്ടിഭിര്വിമലൈശ്ചക്രൈര്നിശിതൈശ്ചപരശ്വഥൈഃ ।

ഭിന്ദിപാലൈഃശതഘ്നീഭിരന്യൈശ്ചാപിവരായുധൈഃ ॥ 26 ॥

അഥാനയദ്ബലാധ്യക്ഷസ്സത്വരോരാവണാജ്ഞയാ ।

ദ്രുതംസൂതസമായുക്തംയുക്താഷ്ടതുരഗംരഥമ് ।

ആരുരോഹതദാഭീമോദീപ്യമാനംസ്വതേജസാ ॥ 27 ॥

തതഃപ്രയാതസ്സഹസാരാക്ഷസൈര്ഭഹുഭിര്വൃതഃ ॥ 28 ॥

രാവണഃസത്ത്വഗാമ്ഭീര്യാദ്ദാരയന്നിവമേദിനീമ് ।

രാവണേനാഭ്യനുജ്ഞാതൌമഹാപാര്ശ്വമഹോദരൌ ।

വിരൂപാക്ഷശ്ചദുര്ധര്ഷോരഥാനാരുരുഹുസ്തദാ ॥ 29 ॥

മോക്ഷിതന് ചാത്മനോ ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹാരം തേന രക്ഷസാ ।

സ ദദര്ശാന്തരന് തസ്യ വിരൂപാക്ഷസ്യ വാനരഃ ॥ 30 ॥

തതോയുദ്ധായതേജസ്വീരക്ഷോഗണബലൈര്വൃതഃ ।

നിര്യയാവുദ്യതധനുഃകാലാന്തകയമോപമഃ ॥ 31 ॥

തതഃപ്രജവിതാശ്വേനരഥേന സ മഹാരഥഃ ।

ദ്വാരേണനിര്യയൌതേനയത്രതൌരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 32 ॥

തതോനഷ്ടപ്രഭഃസൂര്യോദിശശ്ചതിമിരാവൃതാഃ ।

ദ്വിജാശ്ചനേദുര്ഘോരാശ്ചസഞ്ചചാല ച മേദിനീ ॥ 33 ॥

വവര്ഷരുധിരന്ദേവശ്ചസ്ഖലുശ്ചതുരങ്ഗമാഃ ।

ധ്വജാഗ്രേന്യപതദ്ഗൃധ്രോവിനേദുശ്ചാശിവാഃശിവാഃ ॥ 34 ॥

നയനഞ്ചാസ്ഫുരദ്വാമംവാമോബാഹുരകമ്പത ।

വിവര്ണവദനശ്സാകതിഞ്ചിദഭ്രശ്യതസ്വനഃ ॥ 35 ॥

തതോനിഷ്പതതോയുദ്ധേദശഗ്രീവസ്യരക്ഷസഃ ।

രണേനിധനശംസീനിരൂപാണ്യേതാനിജജ്ഞിരേ ॥ 36 ॥

അന്തരിക്ഷാത്പപാതോല്കാനിരാഘതസമനിര്ഘാസ്വനാ ।

വിനേദുരശിവാഗൃധ്രാവായസൈരഭിമിശ്രിതാഃ ॥ 37 ॥

ഏതാനചിന്തയന്ഘോരാനുത്പാതാന്സമവസ്ഥിതാന് ।

നിര്യയൌരാവണോമോഹാദ്വധാര്ഥങ്കാലചോദിതഃ ॥ 38 ॥

തേഷാന്തുരഥഘോഷേണരാക്ഷസാനാമ്മഹാത്മനാമ് ।

വാനരാണാമപിചമൂര്യുദ്ധായൈവാഭ്യവര്തത ॥ 39 ॥

തേഷാന്തുതുമുലംയുദ്ധമ്ബഭൂവകപിരക്ഷസാമ് ।

അന്യോന്യമാഹ്വയാനാനാങ്ക്രുദ്ധാനാഞ്ജയമിച്ഛതാമ് ॥ 40 ॥

തതഃക്രുദ്ധോദശഗ്രീവശ്ശരൈഃകാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ ।

വാനരാണാമനീകേഷുചകാരകദനമ്മഹത് ॥ 41 ॥

വികൃത്തശിരസഃകേചിദ്രാവണേനവലീമുഖാഃ ।

കേചിദ്വിച്ഛിന്നഹൃദയാഃകേചിച്ഛ്രോത്രവിവര്ജിതാഃ ॥ 42 ॥

നിരുച്ഛവാസാഹതാഃകേചിത്കേചിത്പാര്ശ്വേഷുദാരിതാഃ ।

കേചിദ്വിഭിന്നശിരസഃകേചിച്ചക്ഷുര്വിനാകൃതാഃ ॥ 43 ॥

ദശാനനഃക്രോധവിവൃത്തനേത്രോയതോയതോഽഭ്യേതിരഥേവസങ്ഖ്യേ ।

തതസ്തതസ്തസ്യശരപ്രവേഗംസോഢും ന ശേകുര്ഹരിയൂഥപാസ്തേ ॥ 44 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഷണ്ണവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaṇṇavatitamassargaḥ |

ārtānāṃrākṣasīnāntulaṅkāyāṃvaikulekule |

rāvaṇaḥkaruṇaṃśabdaṃśuśrāvaparidevitam || 1 ||

sa tudīrghaṃviniḥśvasyamuhūrtandhyānamāsthitaḥ |

babhūvaparamakruddhorāvaṇobhīmadarśanaḥ || 2 ||

sandaśyadaśanairoṣṭhaṅkrodhasamraktalocanaḥ |

rākṣasairapidurdarśaḥkālāgnirivamūrchitaḥ || 3 ||

uvāca ca samīpasthānrākṣasānrākṣaseśvaraḥ |

krodhāvyaktakathastatranirdahannivacakṣuṣā || 4 ||

mahodarammahāpārśvaṃvirūpākṣaṃ ca rākṣasam |

śīghraṃvadatasainyāniniryātetimamājñayā || 5 ||

tasyatadvacanaṃśrutvārākṣasāstebhayārditāḥ |

codayāmāsuravyagrānrākṣasāṃstānnṛpājñayā || 6 ||

tetusarvetathetyuktvārākṣasābhīmadarśanāḥ |

kṛtasvastvayanāḥsarveteraṇābhimukhāyayuḥ || 7 ||

pratipūjyayathānyāyaṃrāvaṇantemahārathāḥ |

tasthuḥprāñjalayaḥsarvebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 8 ||

athovācaprahasyaitānrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |

mahodaramahāpārśvauvirūpākṣaṃ ca rākṣasam || 9 ||

adyabāṇairdhanurmukssairyugāntādityasannibhaiḥ |

rāghavaṃlakṣmaṇañcaivaneṣyāmiyamasādanam || 10 ||

kharasyakumbhakarṇasyaprahasendrajitostathā |

kariṣyāmipratīkāramadyaśatruvadhādaham || 11 ||

naivāntarikṣaṃ na diśo na nadyaurnāpisāgarāḥ |

prakāśatvaṅgamiṣyantimadbāṇajaladāvṛtāḥ || 12 ||

adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśaḥ |

dhanuṣāśarajālenavadhiṣyāmipatatriṇā || 13 ||

adyavānarasainyānirathenapavanaujasā |

dhanussamudrādudbhūtairmathiṣyāmiśarormibhiḥ || 14 ||

vyākośapadmavaktrāṇipadmakesaravarcasām |

adyayūthataṭākānigajavatpramathāmyaham || 15 ||

saśarairadyavadanaissaṅkhyevānarayūthapāḥ |

maṇḍayiṣyantivasudhāṃsanālairivapaṅkajaiḥ || 16 ||

adyayūthapracaṇḍānāṃharīṇāndrumayodhinām |

muktenaikeṣuṇāyuddhebhetsyāmi ca śataṃśatam || 17 ||

hatobhartāhatobhrātāyāsāṃ ca catanayohataḥ |

vadhenādyaripostāsāṅkaromyaśrupramārjanam || 18 ||

adyamadbhāṇanirbhinnaiḥprakīrṇairgatacetanaiḥ |

karomivānarairyuddheyatnāvekṣyatalāmmahīm || 19 ||

adyagomayavogṛdhrāścaye ca māṃsāśino'pare |

sarvāṃstāṃstarpayiṣyāmiśatrumāṃsaiśśarārditaiḥ || 20 ||

kalpyatāmmerathaṃśīghraṅkṣipramānīyatāndhanuḥ |

anuprayāntumāṃyuddheye'traśiṣṭāniśācarāḥ || 21 ||

tasyatadvacanaṃśrutvāmahāpārśvo'bravīdvacaḥ |

balādhyakṣān sthithāṃstatrabalaṃsantvaryatāmiti || 22 ||

balādhyakṣāstusamrabdārākṣasāṃstān gṛhegṛhe |

codayantaḥpariyayurlaṅkāṃlaghuparākramāḥ || 23 ||

tatomuhūrtānniṣpetūrākṣasābhīmadarśanāḥ |

nadantobhīmavadanānānāpraharaṇairbhujaiḥ || 24 ||

asibhiḥpaṭṭasaiḥ śūlairgadābhirmusalairhalaiḥ |

śaktibhistīkṣṇadhārābhirmahadbhiḥ kūṭamudgaraiḥ || 25 ||

yaṣṭibhirvimalaiścakrairniśitaiścaparaśvathaiḥ |

bhindipālaiḥśataghnībhiranyaiścāpivarāyudhaiḥ || 26 ||

athānayadbalādhyakṣassatvarorāvaṇājñayā |

drutaṃsūtasamāyuktaṃyuktāṣṭaturagaṃratham |

ārurohatadābhīmodīpyamānaṃsvatejasā || 27 ||

tataḥprayātassahasārākṣasairbhahubhirvṛtaḥ || 28 ||

rāvaṇaḥsattvagāmbhīryāddārayannivamedinīm |

rāvaṇenābhyanujñātaumahāpārśvamahodarau |

virūpākṣaścadurdharṣorathānāruruhustadā || 29 ||

mokṣitan cātmano dṛṣṭvā prahāraṃ tena rakṣasā |

sa dadarśāntaran tasya virūpākṣasya vānaraḥ || 30 ||

tatoyuddhāyatejasvīrakṣogaṇabalairvṛtaḥ |

niryayāvudyatadhanuḥkālāntakayamopamaḥ || 31 ||

tataḥprajavitāśvenarathena sa mahārathaḥ |

dvāreṇaniryayautenayatrataurāmalakṣmaṇau || 32 ||

tatonaṣṭaprabhaḥsūryodiśaścatimirāvṛtāḥ |

dvijāścanedurghorāścasañcacāla ca medinī || 33 ||

vavarṣarudhirandevaścaskhaluścaturaṅgamāḥ |

dhvajāgrenyapatadgṛdhrovineduścāśivāḥśivāḥ || 34 ||

nayanañcāsphuradvāmaṃvāmobāhurakampata |

vivarṇavadanaśsākatiñcidabhraśyatasvanaḥ || 35 ||

tatoniṣpatatoyuddhedaśagrīvasyarakṣasaḥ |

raṇenidhanaśaṃsīnirūpāṇyetānijajñire || 36 ||

antarikṣātpapātolkānirāghatasamanirghāsvanā |

vineduraśivāgṛdhrāvāyasairabhimiśritāḥ || 37 ||

etānacintayanghorānutpātānsamavasthitān |

niryayaurāvaṇomohādvadhārthaṅkālacoditaḥ || 38 ||

teṣānturathaghoṣeṇarākṣasānāmmahātmanām |

vānarāṇāmapicamūryuddhāyaivābhyavartata || 39 ||

teṣāntutumulaṃyuddhambabhūvakapirakṣasām |

anyonyamāhvayānānāṅkruddhānāñjayamicchatām || 40 ||

tataḥkruddhodaśagrīvaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |

vānarāṇāmanīkeṣucakārakadanammahat || 41 ||

vikṛttaśirasaḥkecidrāvaṇenavalīmukhāḥ |

kecidvicchinnahṛdayāḥkecicchrotravivarjitāḥ || 42 ||

nirucchavāsāhatāḥkecitkecitpārśveṣudāritāḥ |

kecidvibhinnaśirasaḥkeciccakṣurvinākṛtāḥ || 43 ||

daśānanaḥkrodhavivṛttanetroyatoyato'bhyetirathevasaṅkhye |

tatastatastasyaśarapravegaṃsoḍhuṃ na śekurhariyūthapāste || 44 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṇṇavatitamassargaḥ ||