6.93 Yuddhakanda - Trinavatitama Sargah

ॐ

6.93 യുദ്ധകാണ്ഡ - ത്രിനവതിതമ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ ത്രിനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।

തതഃപൌലസ്ത്യസചിവാശ്രുത്വാചേന്ദ്രജിതോവധമ് ।

ആചചക്ഷുരഭിജ്ഞായദശഗ്രീവായസവ്യഥാഃ ॥ 1 ॥

യുദ്ധേഹതോമഹാരാജലക്ഷ്മണേനതവാത്മജഃ ।

വിഭീഷണസഹായേനമിഷതാന്നോമഹാദ്യുതിഃ ॥ 2 ॥

ശൂരംശൂരേണസമ്ഗമ്യസമ്യുഗേഷ്വപരാജിതഃ ।

ലക്ഷ്മണേനഹതശ്ശൂരഃപുത്രസ്തേമഹേന്ദ്രജിത് ॥ 3 ॥

ഗതസ്സപരമാന്ലോകാന്ശരൈസ്സന്താപ്യലക്ഷ്മണമ് ।

സ തമ്പ്രതിഭയംശ്രുത്വാവധമ്പുത്രസ്യദാരുണമ് ॥ 4 ॥

ഘോരമിന്ദ്രജിതഃസങ്ഖ്യേകശ്മലമ്പ്രാവിശന്മഹത് ।

ഉപലഭ്യചിരാത്സഞ്ജ്ഞാം രാജാരാക്ഷസപുങ്ഗവ ॥ 5 ॥

പുത്രശോകാകുലോദീനോവിലലാപാകുലേന്ദ്രിയഃ ।

ഹാരാക്ഷസചമൂമുഖ്യമമവത്സമഹാബല ॥ 6 ॥

ജിത്വേന്ദ്രങ്കഥമദ്യത്വംലക്ഷ്മണസ്യവശങ്ഗതഃ ।

നനുത്വമിഷുഭിഃക്രുദ്ധോഭിന്ദ്യാഃകാലാന്തകാവപി ॥ 7 ॥

മന്ദരസ്യാപിശൃങ്ഗാണികിമ്പുനര്ലക്ഷ്മണംയുധി ।

അദ്യവൈനസ്വതോരാജാഭൂയോബഹുമതോമമ ॥ 8 ॥

യേനാദ്യത്വമ്മഹാബാഹോ സംയുക്തഃകാലധര്മണാ ।

ഏഷപന്ഥാഃസുയോധാനാംസര്വാമരഗണേഷ്വപി ॥ 9 ॥

യഃകൃതേഹന്യതേഭര്തുസ്സപുമാന്സ്വര്ഗമൃച്ഛതി ।

അദ്യദേവഗണാസ്സര്വേലോകപാലാമഹര്ഷയഃ ॥ 10 ॥

ഹതമിന്ദ്രജിതന്ദൃഷ്ടവാസുഖംസ്വപ്സ്യന്തിനിര്ഭയാഃ ।

അദ്യലോകാസ്ത്രയഃ കൃത്സ്നാപൃഥിവീ ച സകാനനാ ॥ 11 ॥

ഏകേനേന്ദ്രജിതാഹീനാശൂന്യേവപ്രതിഭാതിമേ ।

അദ്യനൈരൃതകന്യാനാംശ്രോഷ്യാമ്യന്തഃപുരേരവമ് ॥ 12 ॥

കരേണുസങ്ഘസ്യയഥാനിനാദങ്ഗിരിഗഹ്വരേ ।

യൌവരാജ്യം ച ലങ്കാം ച രക്ഷാംസി ച പരന്തപ ॥ 13 ॥

മാതരമ്മാം ച ഭാര്യാശ്ചക്വഗതോഽസിവിഹായനഃ ।

മമനാമത്വയാവീരഗതസ്യയമസാദനമ് ॥ 14 ॥

പ്രേതകാര്യാണികാര്യാണിവിപരീതേഹിവര്തസേ ।

സ ത്വഞ്ജീവതിസുഗ്രീവേലക്ഷ്മണേന ച രാഘവേ ॥ 15 ॥

മമശല്യമനുദ്ധൃത്യക്വഗതോഽസിവിഹായനഃ ।

ഏവമാദിവിലാപാര്തംരാവണംരാക്ഷസാധിപമ് ॥ 16 ॥

ആവിവേശമഹാന് കോപഃപുത്രവ്യസനസമ്ഭവഃ ।

പ്രകൃത്യാകോപനംഹ്യേനമ്പുത്രസ്യപുനരാധയഃ ॥ 17 ॥

ദീപ്തംസന്ദീപയാമാസുര്ഘര്മേഽര്കമിവരശ്മയഃ ।

ലലാടേഭ്രുകുടീഭിശ്ചസങ്ഗതാഭിര്വ്യരോചത ॥ 18 ॥

യുഗാന്തേസഹനക്രൈസ്തുമഹോര്മിഭിരിവോദധിഃ ।

കോപാദ്വിജൃമ്ഭമാണസ്യവക്ത്രാദ്വ്യക്തമിവജ്വലന് ॥ 19 ॥

ഉത്പപാതസധൂമാനഗിര്വൃത്രസ്യവദനാദിവ ।

സ പുത്രവധസന്തപ്തശ്ശൂരഃക്രോധവശങ്ഗതഃ ॥ 20 ॥

സമീക്ഷ്യരാവണോബുദ്ധ്യാവൈദേഹ്യാരോചയദ്വധമ് ।

തസ്യപ്രകൃത്യാരക്തേ ച രക്തേക്രോഥാനഗിനാപി ച ॥ 21 ॥

രാവണസ്യമഹാഘോരേദീപ്തേനേത്രേബഭൂവതുഃ ।

ഘോരമ്പ്രകൃത്യാരൂപന്തത്തസ്യക്രോധാഗ്നിമൂര്ഛിതമ് ॥ 22 ॥

ബഭൂവരൂപങ്ക്രുദ്ധസ്യരുദ്രസ്യേവദുരാസദമ് ।

തസ്യക്രുദ്ധസ്യനേത്രാഭ്യാമ്പ്രാപതന്നാശ്രൃബിന്ദവഃ ॥ 23 ॥

ദീപാഭ്യാമിവദീപ്താഭ്യാംസാര്ചിഷസ്സ്നേഹബിന്ദവഃ ।

ദന്താവനിദശതസ്തസ്യശ്രൂയതേദശനസ്വനഃ ॥ 24 ॥

യന്ത്രസ്യാവേഷ്ട്യമാണസ്യ മഹതോ ദാനവൈരിവ ।

കാലാനഗിരിവസങ്ക്രുദ്ധോയാംയാന്ദിശമവൈക്ഷത ॥ 25 ॥

തസ്യാന്തസ്യാമ്ഭയത്രസ്താരാക്ഷസാസ്സന്വിലിയലിരേ ।

തമന്തകമിവക്രുദ്ധഞ്ചരാചരചിഖാദിഷുമ് ॥ 26 ॥

വീക്ഷമാണന്ദിശസ്സര്വാരാക്ഷസാനോപചക്രമുഃ ।

തതഃപരമസങ്ക്രുദ്ധോരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 27 ॥

അബ്രവീദ്രക്ഷസാമ്മധ്യേസംസ്തമ്ഭയിഷുരാഹവേ ।

മയാവര്ഷസഹസ്രാണിചരിത്വാപരമന്തപഃ ॥ 28 ॥

തേഷുതേഷ്വവകാശേഷുസ്വയമ്ഭൂഃപരിതോഷിതഃ ।

തസ്യൈവതപസോവ്യുഷ്ട്യാപ്രസാദാച്ഛസ്വയമ്ഭുവഃ ॥ 29 ॥

നാസുരേഭ്യോ ന ദേവേഭ്യോഭയമ്മമകദാചന ।

കവചമ്ബ്രഹ്മദത്തമ്മേയദാദിത്യസമപ്രഭമ് ॥ 30 ॥

ദേവാസുരവിമര്ധേഷു ന ഭിന്നംവജ്രമുഷ്ടിഭിഃ ।

തേനമാമദ്യസമ്യുക്തംരഥസ്ഥമിഹസമ്യുഗേ ॥ 31 ॥

പ്രതീയാത്കോഽദ്യമാമാജൌസാക്ഷാദപിപുരന്ദരഃ ।

ത്തദാതിപ്രസന്നേനസശരങ്കാര്മുകമ്മഹത് ॥ 32 ॥

ദേവാസുരവിമര്ധേഷുമമദത്തംസ്വയമ്ഭുവാ ।

അദ്യതൂര്യശതൈര്ഭീമന്ധനുരുത്ഥാപ്യതാമ്മമ ॥ 33 ॥

രാമലക്ഷ്മണയോരേവവധായപരമാഹവേ ।

സ പുത്രവധസന്തപ്തഃക്രൂരഃക്രോധവശങ്ഗതഃ ॥ 34 ॥

സമീക്ഷ്യരാവണോബുദ്ധ്യാസീതാംഹന്തുംവ്യവസ്യത ।

പ്രത്യവേക്ഷ്യതാമ്രാക്ഷസ്സുഘോരോഘോരദര്ശനഃ ॥ 35 ॥

ദീനോദീനസ്വരാന്സര്വാംസ്താനുവാചനിശാചരാന് ।

മായയാമമവത്സേനവഞ്ചനാര്ഥംവനൌകസാമ് ॥ 36 ॥

കിഞ്ചിദേവഹതന്തത്രസീതേയമിതിദര്ശിതമ് ।

തദിദന്തഥ്യമേവാഹങ്കരിഷ്യേപ്രിയമാത്മനഃ ॥ 37 ॥

വൈദേഹീന്നാശയിഷ്യാമിക്ഷത്രബന്ധുമനുവ്രതാമ് ।

ഇത്യേവമുക്ത്വാസചിവാന്ഖങ്ഗമാശുപരാമൃശത് ॥ 38 ॥

ഉത്പ്ലുത്യഗുണസമ്പന്നംവിമലാമ്ബരവര്ചസമ് ।

നിഷ്പപാത സ വേഗേനസഭാര്യഃസചിവൈര്വൃതഃ ॥ 39 ॥

രാവണഃപുത്രശോകേനഭൃശമാകുലചേതനഃ ।

സങ്ക്രുദ്ധഃഖഡഗമാദായസഹസായത്രമൈഥിലീ ॥ 40 ॥

വ്രജന്തംരാക്ഷസമ്പ്രേക്ഷ്യസിംഹനാദംവിചക്രുശുഃ ।

ഊചുശ്ചാന്യോന്യമാലിങ്ഗ്യസങ്ക്രുദ്ധമ്പ്രേക്ഷ്യരാക്ഷസമ് ॥ 41 ॥

അദ്യൈനന്താവുഭൌദൃഷ്ടവാഭ്രാതരൌപ്രവ്യധിഷ്യതഃ ।

ലോകപാലാഹിചത്വാരഃക്രുദ്ധേനാനേനതര്ജിതാഃ ॥ 42 ॥

ബഹവഃശത്രവശ്ചാന്യേസമ്യുഗേഷ്വഭിപാതിതാഃ ।

ത്രിഷുലോകേഷുരത്നാനിഭുങക്തേചാഹൃത്യരാവണഃ ॥ 43 ॥

വിക്രമേ ച ബലേചൈവനാസ്ത്യസ്യസദൃശോഭുവി ।

തേഷാംസഞ്ജല്പമാനാമശോകവനികാങ്ഗതാമ് ॥ 44 ॥

അഭിദുദ്രാവവൈദേഹീംരാവണഃക്രോധമൂര്ഛിതഃ ।

വാര്യമാണഃസുസങ്ക്രുദ്ധഃസുഹൃദ്ഭിര്ഹിതബുദ്ധിഭിഃ ॥ 45 ॥

അഭ്യധാവതസങ്ക്രുദ്ധഃഖേഗ്രഹോരോഹിണീമിവ ।

മൈഥിലീരക്ഷ്യമാണാതുരാക്ഷസീരനിന്ദിതാ ॥ 46 ॥

ദദര്ശരാക്ഷസങ്ക്രുദ്ധന്നിസ്ത്രിംശവരധാരിണമ് ।

തന്നിശാമ്യസവിസ്ത്രിംശംവ്യഥിതാജനകാത്മജാ ॥ 47 ॥

നിവാര്യമാണമ്ബഹുശഃസുഹൃദ്ഭിരനിവര്തിനമ് ।

സീതാദുഃഖസമാവിഷ്ടാവിലപന്തീദമബ്രവീത് ॥ 48 ॥

യഥായമ്മാമഭിക്രുദ്ധഃസമഭിദ്രവതിസ്വയമ് ।

വധിഷ്യതിസനാഥാമ്മാമനാഥാമിവദുര്മതിഃ ॥ 49 ॥

ബഹുശശ്ചോദയാമാസഭര്താരമ്മാമനുവ്രതാമ് ।

ഭാര്യാഭവരമസ്വേതിപ്രത്യാഖ്യാതോധ്രുവമ്മയാ ॥ 50 ॥

സോഽയമ്മാമനുപസ്ഥാനേവ്യക്തന്നൈരാശ്യമാഗതഃ ।

ക്രോധമോഹസമാവിഷ്ടോനിഹന്തുമ്മാംസമുദ്യതഃ ॥ 51 ॥

അഥവാതൌനരവ്യാഘ്രൌഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।

മന്നിമിത്തമനാര്യേണസമരേഽദ്യനിപാതിതൌ ॥ 52 ॥

ഭൈരവോഹിമഹാന്നാദോരാക്ഷസാനാംശ്രുതോമയാ ।

ബഹൂനാമിഹഹൃഷ്ടാനാന്തഥാവിക്രോശതാമ്പ്രിയമ് ॥ 53 ॥

അഹോധിങ്മന്നിമിത്തോഽയംവിനാശോരാജപുത്രയോഃ ।

അഥവാപുത്രശോകേനാഹത്യാരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 54 ॥

വിധമിഷ്യതിമാംരൌദ്രോരാക്ഷസഃപാപനിശ്ചയഃ ।

ഹനൂമതസ്തുതദ്വാക്യം ന കൃതങ്ക്ഷുദ്രയാമയാ ॥ 55 ॥

യദ്യഹന്തസ്യപൃഷ്ഠേവതദായാസമനിര്ജിതാ ।

നാദ്യൈവമനുശോചേയമ്ഭര്തുരങ്കഗതാസതീ ॥ 56 ॥

മന്യേതുഹൃദയന്തസ്യാഃകൌസല്യായാഃഫലിഷ്യതി ।

ഏകപുത്രായദാപുത്രംവിനഷ്ടംശ്രോഷ്യതേയുധി ॥ 57 ॥

സാഹിജന്മ ച ബാല്യം ച യൌവനം ച മഹാത്മനഃ ।

ധര്മകാര്യാണിരൂപം ച രുദതീസംസ്മരിഷ്യതി ॥ 58 ॥

നിരാശാനിഹതേപുത്രേദത്ത്വാശ്രാദ്ധമചേതനാ ।

അഗ്നിമാവേക്ഷ്യതേനൂനമാപോവാപിപ്രവേക്ഷ്യതി ॥ 59 ॥

ധിഗസ്തുകുബ്ജാമസതീമ്മന്ഥരാമ്പാപനിശ്ചയാമ് ।

യന്നിമിത്തമിമംശോകങ്കൌസല്യാപ്രതിപത്സ്യതേ ॥ 60 ॥

ഇത്യേവമ്മൈഥിലീന്ദൃഷ്ടവാവിലപന്തീന്തപസ്വിനീമ് ।

രോഹിണീമിവചന്ദ്രേണവിനാഗ്രഹവശങ്ഗതാമ് ॥ 61 ॥

ഏതസ്മിന്നന്തരേതസ്യാമാത്യഃശീലവാന് ശുചിഃ ।

സുപാര്ശ്വോനാമമേധാവീരാവണംരക്ഷസേശ്വരമ് ॥ 62 ॥

നിവാര്യമാണഃസചിവൈരിദംവചനമബ്രവീത് ।

കഥന്നാമദശഗ്രീവ സാക്ഷദ്വൈശ്രവണാനുജ ॥ 63 ॥

ഹന്തുമിച്ഛസിവൈദേഹീങ്ക്രോധാദ്ധര്മമപാസ്യ ച ।

വേദവിദ്യാവ്രതസ്നാതഃസ്വകര്മനിരതസ്തഥാ ॥ 64 ॥

സ്ത്രിയഃകസ്മാദ്വധംവീരമന്യസേരാക്ഷസേശ്വര ।

മൈഥിലീംരൂപസമ്പന്നാമ്പ്രത്യവേക്ഷസ്വപാര്ഥിവ ॥ 65 ॥

തസ്മിന്നേവസഹാസ്മാഭിരാഹേവക്രോധമുത്സൃജ ।

അഭ്യുത്ഥാനന്ത്വമദ്യൈവകൃഷ്ണപക്ഷചതുര്ധശീമ് ॥ 66 ॥

കൃത്വാനിര്യാഹ്യമാവാസ്യാംവിജയായബലൈര്വൃതഃ ।

ശൂരഃധീമാന് രഥീഖഡഗീരഥപ്രവമാസ്ഥിതഃ ॥ 67 ॥

ഹത്വാദാശരഥിംരാമമ്ഭവാന് പ്രാപ്സ്യസിമൈഥിലീമ് ।

സ തദ്ദുരാത്മാസുഹൃദാനിവേദിതംവചഃസുധര്മ്യമ്പ്രതിഗൃഹ്യരാവണഃ ।

ഗൃഹഞ്ജഗാമഥതതശ്ചവീര്യവാന് പുനഃസഭാം ച പ്രയയൌസുഹൃദ്വൃതഃ ॥ 68 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രിനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trinavatitamassargaḥ |

tataḥpaulastyasacivāśrutvācendrajitovadham |

ācacakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ || 1 ||

yuddhehatomahārājalakṣmaṇenatavātmajaḥ |

vibhīṣaṇasahāyenamiṣatānnomahādyutiḥ || 2 ||

śūraṃśūreṇasamgamyasamyugeṣvaparājitaḥ |

lakṣmaṇenahataśśūraḥputrastemahendrajit || 3 ||

gatassaparamānlokānśaraissantāpyalakṣmaṇam |

sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam || 4 ||

ghoramindrajitaḥsaṅkhyekaśmalamprāviśanmahat |

upalabhyacirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava || 5 ||

putraśokākulodīnovilalāpākulendriyaḥ |

hārākṣasacamūmukhyamamavatsamahābala || 6 ||

jitvendraṅkathamadyatvaṃlakṣmaṇasyavaśaṅgataḥ |

nanutvamiṣubhiḥkruddhobhindyāḥkālāntakāvapi || 7 ||

mandarasyāpiśṛṅgāṇikimpunarlakṣmaṇaṃyudhi |

adyavainasvatorājābhūyobahumatomama || 8 ||

yenādyatvammahābāho saṃyuktaḥkāladharmaṇā |

eṣapanthāḥsuyodhānāṃsarvāmaragaṇeṣvapi || 9 ||

yaḥkṛtehanyatebhartussapumānsvargamṛcchati |

adyadevagaṇāssarvelokapālāmaharṣayaḥ || 10 ||

hatamindrajitandṛṣṭavāsukhaṃsvapsyantinirbhayāḥ |

adyalokāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī ca sakānanā || 11 ||

ekenendrajitāhīnāśūnyevapratibhātime |

adyanairṛtakanyānāṃśroṣyāmyantaḥpureravam || 12 ||

kareṇusaṅghasyayathāninādaṅgirigahvare |

yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa || 13 ||

mātarammāṃ ca bhāryāścakvagato'sivihāyanaḥ |

mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam || 14 ||

pretakāryāṇikāryāṇiviparītehivartase |

sa tvañjīvatisugrīvelakṣmaṇena ca rāghave || 15 ||

mamaśalyamanuddhṛtyakvagato'sivihāyanaḥ |

evamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam || 16 ||

āviveśamahān kopaḥputravyasanasambhavaḥ |

prakṛtyākopanaṃhyenamputrasyapunarādhayaḥ || 17 ||

dīptaṃsandīpayāmāsurgharme'rkamivaraśmayaḥ |

lalāṭebhrukuṭībhiścasaṅgatābhirvyarocata || 18 ||

yugāntesahanakraistumahormibhirivodadhiḥ |

kopādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan || 19 ||

utpapātasadhūmānagirvṛtrasyavadanādiva |

sa putravadhasantaptaśśūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 20 ||

samīkṣyarāvaṇobuddhyāvaidehyārocayadvadham |

tasyaprakṛtyārakte ca raktekrothānagināpi ca || 21 ||

rāvaṇasyamahāghoredīptenetrebabhūvatuḥ |

ghoramprakṛtyārūpantattasyakrodhāgnimūrchitam || 22 ||

babhūvarūpaṅkruddhasyarudrasyevadurāsadam |

tasyakruddhasyanetrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ || 23 ||

dīpābhyāmivadīptābhyāṃsārciṣassnehabindavaḥ |

dantāvanidaśatastasyaśrūyatedaśanasvanaḥ || 24 ||

yantrasyāveṣṭyamāṇasya mahato dānavairiva |

kālānagirivasaṅkruddhoyāṃyāndiśamavaikṣata || 25 ||

tasyāntasyāmbhayatrastārākṣasāssanviliyalire |

tamantakamivakruddhañcarācaracikhādiṣum || 26 ||

vīkṣamāṇandiśassarvārākṣasānopacakramuḥ |

tataḥparamasaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||

abravīdrakṣasāmmadhyesaṃstambhayiṣurāhave |

mayāvarṣasahasrāṇicaritvāparamantapaḥ || 28 ||

teṣuteṣvavakāśeṣusvayambhūḥparitoṣitaḥ |

tasyaivatapasovyuṣṭyāprasādācchasvayambhuvaḥ || 29 ||

nāsurebhyo na devebhyobhayammamakadācana |

kavacambrahmadattammeyadādityasamaprabham || 30 ||

devāsuravimardheṣu na bhinnaṃvajramuṣṭibhiḥ |

tenamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyuge || 31 ||

pratīyātko'dyamāmājausākṣādapipurandaraḥ |

ttadātiprasannenasaśaraṅkārmukammahat || 32 ||

devāsuravimardheṣumamadattaṃsvayambhuvā |

adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama || 33 ||

rāmalakṣmaṇayorevavadhāyaparamāhave |

sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 34 ||

samīkṣyarāvaṇobuddhyāsītāṃhantuṃvyavasyata |

pratyavekṣyatāmrākṣassughoroghoradarśanaḥ || 35 ||

dīnodīnasvarānsarvāṃstānuvācaniśācarān |

māyayāmamavatsenavañcanārthaṃvanaukasām || 36 ||

kiñcidevahatantatrasīteyamitidarśitam |

tadidantathyamevāhaṅkariṣyepriyamātmanaḥ || 37 ||

vaidehīnnāśayiṣyāmikṣatrabandhumanuvratām |

ityevamuktvāsacivānkhaṅgamāśuparāmṛśat || 38 ||

utplutyaguṇasampannaṃvimalāmbaravarcasam |

niṣpapāta sa vegenasabhāryaḥsacivairvṛtaḥ || 39 ||

rāvaṇaḥputraśokenabhṛśamākulacetanaḥ |

saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī || 40 ||

vrajantaṃrākṣasamprekṣyasiṃhanādaṃvicakruśuḥ |

ūcuścānyonyamāliṅgyasaṅkruddhamprekṣyarākṣasam || 41 ||

adyainantāvubhaudṛṣṭavābhrātaraupravyadhiṣyataḥ |

lokapālāhicatvāraḥkruddhenānenatarjitāḥ || 42 ||

bahavaḥśatravaścānyesamyugeṣvabhipātitāḥ |

triṣulokeṣuratnānibhuṅaktecāhṛtyarāvaṇaḥ || 43 ||

vikrame ca balecaivanāstyasyasadṛśobhuvi |

teṣāṃsañjalpamānāmaśokavanikāṅgatām || 44 ||

abhidudrāvavaidehīṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |

vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ || 45 ||

abhyadhāvatasaṅkruddhaḥkhegrahorohiṇīmiva |

maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā || 46 ||

dadarśarākṣasaṅkruddhannistriṃśavaradhāriṇam |

tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā || 47 ||

nivāryamāṇambahuśaḥsuhṛdbhiranivartinam |

sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt || 48 ||

yathāyammāmabhikruddhaḥsamabhidravatisvayam |

vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ || 49 ||

bahuśaścodayāmāsabhartārammāmanuvratām |

bhāryābhavaramasvetipratyākhyātodhruvammayā || 50 ||

so'yammāmanupasthānevyaktannairāśyamāgataḥ |

krodhamohasamāviṣṭonihantummāṃsamudyataḥ || 51 ||

athavātaunaravyāghraubhrātaraurāmalakṣmaṇau |

mannimittamanāryeṇasamare'dyanipātitau || 52 ||

bhairavohimahānnādorākṣasānāṃśrutomayā |

bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrośatāmpriyam || 53 ||

ahodhiṅmannimitto'yaṃvināśorājaputrayoḥ |

athavāputraśokenāhatyārāmalakṣmaṇau || 54 ||

vidhamiṣyatimāṃraudrorākṣasaḥpāpaniścayaḥ |

hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā || 55 ||

yadyahantasyapṛṣṭhevatadāyāsamanirjitā |

nādyaivamanuśoceyambharturaṅkagatāsatī || 56 ||

manyetuhṛdayantasyāḥkausalyāyāḥphaliṣyati |

ekaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśroṣyateyudhi || 57 ||

sāhijanma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ |

dharmakāryāṇirūpaṃ ca rudatīsaṃsmariṣyati || 58 ||

nirāśānihateputredattvāśrāddhamacetanā |

agnimāvekṣyatenūnamāpovāpipravekṣyati || 59 ||

dhigastukubjāmasatīmmantharāmpāpaniścayām |

yannimittamimaṃśokaṅkausalyāpratipatsyate || 60 ||

ityevammaithilīndṛṣṭavāvilapantīntapasvinīm |

rohiṇīmivacandreṇavināgrahavaśaṅgatām || 61 ||

etasminnantaretasyāmātyaḥśīlavān śuciḥ |

supārśvonāmamedhāvīrāvaṇaṃrakṣaseśvaram || 62 ||

nivāryamāṇaḥsacivairidaṃvacanamabravīt |

kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja || 63 ||

hantumicchasivaidehīṅkrodhāddharmamapāsya ca |

vedavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā || 64 ||

striyaḥkasmādvadhaṃvīramanyaserākṣaseśvara |

maithilīṃrūpasampannāmpratyavekṣasvapārthiva || 65 ||

tasminnevasahāsmābhirāhevakrodhamutsṛja |

abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣacaturdhaśīm || 66 ||

kṛtvāniryāhyamāvāsyāṃvijayāyabalairvṛtaḥ |

śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ || 67 ||

hatvādāśarathiṃrāmambhavān prāpsyasimaithilīm |

sa taddurātmāsuhṛdāniveditaṃvacaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ |

gṛhañjagāmathatataścavīryavān punaḥsabhāṃ ca prayayausuhṛdvṛtaḥ || 68 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trinavatitamassargaḥ ||