6.86 Yuddhakanda - Shadashititama Sargah

ॐ

6.86 യുദ്ധകാണ്ഡ - ഷഡശീതിതമ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഷഡശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।

അഥതസ്യാമവസ്ഥായാംലക്ഷ്മണംരാവണാനുജഃ ।

പരേഷാമഹിതംവാക്യമര്ഥസാധകമബ്രവീത് ॥ 1 ॥

യദേതദ്രാക്ഷസാനീകമ്മേഘശ്യാമംവിലോക്യതേ ।

ഏതദായോധ്യതാംശീഘ്രങ്കപിഭിപാദപായുധൈഃ ॥ 2 ॥

അസ്യാനീകസ്യമഹതോഭേദനേയതലക്ഷ്മണ ।

രാക്ഷസേന്ദ്രസുതോഽപ്യത്രഭിന്നേദൃശ്യോഭവിഷ്യതി ॥ 3 ॥

സത്വമിന്ദ്രാശനിപ്രഖ്യൈഃശരൈരവകിരന്പരാന് ।

അഭിദ്രവാശുയാവദ്വൈനൈതത്കര്മസമാപ്യതേ ॥ 4 ॥

ജ ഹിവീരദുരാത്മാനമ്മായാപരമധാര്മികമ് ।

രാവണിങ്ക്രൂരകര്മാണംസര്വലോകഭയാവഹമ് ॥ 5 ॥

വിഭീഷണവച്ശ്രുത്വാലക്ഷ്മണശ്ശുഭലക്ഷണഃ ।

വവര്ഷശരവര്ഷാണിരാക്ഷസേന്ദ്രസുതമ്പ്രതി ॥ 6 ॥

ഋക്ഷാഃശാഖാമൃഗാശ്ചൈവദ്രുമദ്രിനഖയോധിനഃ ।

അഭ്യധാവന്തസഹിതാസ്തദനീകമവസ്ഥിതമ് ॥ 7 ॥

രാക്ഷസാശ്ചശിതൈര്ഭാണൈരസിഭിശ്ശക്തിതോമരൈഃ ।

ഉദ്യദൈസസം വര്തന്തസമരേകപിസൈന്യജിഘാംസവഃ ॥ 8 ॥

സ സമ്പ്രഹാരസ്തുമുലഃസഞ്ജജ്ഞേകപിരക്ഷസാമ് ।

ശബ്ദേനമഹതാലങ്കാന്നാദയന്വൈസമന്തതഃ ॥ 9 ॥

ശസ്ത്രശ്ചവിവിധാകാരൈശ്ശിതൈര്ബാണൈശ്ചപാദപൈഃ ।

ഉദ്യതൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈശ്ചഘോരൈരാകാശമാവൃതമ് ॥ 10 ॥

തേരാക്ഷസാവാനരേഷുവികൃതാനനബാഹവഃ ।

നിവേശയന്തഃശസ്ത്രാണിചക്രുസ്തേസുമഹദ്ഭയമ് ॥ 11 ॥

തഥൈവസകലൈര്വൃക്ഷൈര്ഗിരിശൃങ്ഗൈശ്ചവാനരാഃ ।

അഭിജഘ്നുജഘ്നുശ്ചസമരേരാക്ഷസര്ഷഭാന് ॥ 12 ॥

ഋക്ഷവാനരമുഖ്യൈശ്ചമഹാകായൈര്മഹാബലൈഃ ।

രക്ഷസാംയുധ്യമാനാനാമ്മഹദ്ഭയമജായത ॥ 13 ॥

സ്വമനീകംവിഷണ്ണന്തുശ്രുത്വാശത്രുഭിരര്ദിതമ് ।

ഉദതിഷ്ഠതദുര്ദര്ഷഃ സ കര്മണ്യനനുഷ്ഠിതേ ॥ 14 ॥

വൃക്ഷാന്ധകാരാന്നിര്ഗമ്യജാതക്രോധഃ സ രാവണിഃ ।

ആരുരോഹരഥംസജ്ജമ്പൂര്വയുക്തംസുസംയതമ് ॥ 15 ॥

സ ഭീമകാര്മുകധരഃകാലമേഘസമപ്രഭഃ ।

രക്താസ്യനയനോകൃദ്ധോമഭൌമൃത്യുരിവാന്തകഃ ॥ 16 ॥

ദൃഷ്ടവൈവതുരഥസ്ഥന്തമ്പര്യവര്തതതദ്ബലമ് ।

രക്ഷസാമ്ഭീമവേഗാനാംലക്ഷ്മണേനയുയുത്സതാമ് ॥ 17 ॥

തസ്മിന് കാലേതുഹനൂമാനുദ്യമ്യസുദുരാസദമ് ।

ധരണീധരസങ്കാശോമഹാവൃക്ഷമരിന്ദമഃ ॥ 18 ॥

സ രാക്ഷസാനാന്തത്സൈന്യങ്കാലാഗ്നിരിവനിര്ദഹന് ।

ചകാരബഹുഭിര്വക്ഷൈര്നിഃസഞ്ജ്ഞംയുധിവാനരഃ ॥ 19 ॥

വിധ്വംസന്തന്തരസാദൃഷ്ടവൈവപവനാത്മജമ് ।

രാക്ഷസാനാംസഹസ്രാണിഹനൂമന്തമവാകിരന് ॥ 20 ॥

ശിതശൂലധരാശ്ശൂലൈരസിഭിശ്ചാസിപാണയഃ ।

ശക്തിഹസ്താശ്ചഭിശ്ശക്തിപട്ടസൈഃ പട്ടസായുധാഃ ॥ 21 ॥

പരിഘൈശ്ചഗദാഭിശ്ചകുന്തൈശ്ചശുഭദര്ശനൈഃ ।

ശതശശ്ചശതഘ്നീഭിരായസൈരപിമുദ്ഗരൈഃ ॥ 22 ॥

ഘോരൈഃപരശുഭിശ്ചൈവഭിദനിപാലൈശ്ചരാക്ഷസാഃ ।

മുഷ്ടിഭിര്വജ്രകല്പൈശ്ചതലൈരശനിസന്നിഭൈഃ ॥ 23 ॥

അഭിജഘ്നുഃസമാസാദ്യസമന്താത്പര്വതോപമമ് ।

തേഷാമപി ച സങ്ഗ്രുദ്ധശ്ചകാരകദനമ്മഹത് ॥ 24 ॥

സ ദദര്ശകപിശ്രേഷ്ഠമചലോപമമിന്ദ്രജിത് ।

സൂദമാനമസന്ത്രസ്തമമിത്രാന് പവനാത്മജമ് ॥ 25 ॥

സ സാരഥിമുവാചേദംയാഹിയത്രൈഷവാനരഃ ।

ക്ഷയമേവഹിനഃകുര്യാദ്രാക്ഷസാമുപേക്ഷിതഃ ॥ 26 ॥

ഇത്യുക്തസ്സാരഥിസ്തേനയയൌയത്ര ന മാരുതിഃ ।

വഹന് പരമദുര്ധര്ഷംസ്ഥിതമിന്ദ്രജിതംരഥേ ॥ 27 ॥

സോഽഭ്യുപേത്യശരാന്ഖങ്ഗാന്പട്ടസാസിപരശ്വധാന് ।

അഭ്യവര്ഷതദുര്ധര്ഷഃകപിമൂര്ഥനിരാക്ഷസഃ ॥ 28 ॥

താനിശസ്ത്രാണിഘോരാണിപ്രതിഗൃഹ്യ സ മാരുതിഃ ।

രോഷേണമഹതാവിഷ്ടോവാക്യഞ്ചേദമുവാച ഹ ॥ 29 ॥

യുധ്യസ്വയദിശൂരോഽസിരാവണാത്മജദുര്മതേ ।

വായുപുത്രംസമാസാദ്യ ന ജീവന് പ്രതിയാസ്യസി ॥ 30 ॥

ബാഹുഭ്യാംസമ്പ്രതിയുധ്യസ്വയദിമേദ്വന്ദ്വമാഹവേ ।

വേഗംസഹസ്വദുര്ബുദ്ധേതതസ്ത്വംരക്ഷസാംവരഃ ॥ 31 ॥

ഹനൂമന്തഞ്ജിഘാംസന്തംസമുദ്യതശരാസനമ് ।

രാവണാത്മജമാചഷ്ടേ ലക്ഷ്മണായ വിഭീഷണഃ ॥ 32 ॥

യസ്സവാസവനിര്ജേതാരാവണസ്യാത്മസമ്ഭവഃ ।

സ ഏഷരഥമാസ്ഥായഹനൂമന്തഞ്ജിഘാംസതി ॥ 33 ॥

തമപ്രതിമസംസ്ഥാനൈശ്ശരൈശ്ശത്രുനിവാരണൈഃ ।

ജീവിതാന്തകരൈര്ഘോരൈഃസൌമിത്രേരാവണിഞ്ജഹി ॥ 34 ॥

ഇത്യേവമുക്തസ്തുതദാമഹാത്മാവിഭീഷണേനാരിവിഭീഷണേന ।

ദദര്ശതമ്പര്വതസന്നികാശംരഥസ്ഥിതമ്ഭീമബലന്ദുരാസദമ് ॥ 35 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഷഡശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ṣaḍaśītitamassargaḥ |

athatasyāmavasthāyāṃlakṣmaṇaṃrāvaṇānujaḥ |

pareṣāmahitaṃvākyamarthasādhakamabravīt || 1 ||

yadetadrākṣasānīkammeghaśyāmaṃvilokyate |

etadāyodhyatāṃśīghraṅkapibhipādapāyudhaiḥ || 2 ||

asyānīkasyamahatobhedaneyatalakṣmaṇa |

rākṣasendrasuto'pyatrabhinnedṛśyobhaviṣyati || 3 ||

satvamindrāśaniprakhyaiḥśarairavakiranparān |

abhidravāśuyāvadvainaitatkarmasamāpyate || 4 ||

ja hivīradurātmānammāyāparamadhārmikam |

rāvaṇiṅkrūrakarmāṇaṃsarvalokabhayāvaham || 5 ||

vibhīṣaṇavacśrutvālakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ |

vavarṣaśaravarṣāṇirākṣasendrasutamprati || 6 ||

ṛkṣāḥśākhāmṛgāścaivadrumadrinakhayodhinaḥ |

abhyadhāvantasahitāstadanīkamavasthitam || 7 ||

rākṣasāścaśitairbhāṇairasibhiśśaktitomaraiḥ |

udyadaisasaṃ vartantasamarekapisainyajighāṃsavaḥ || 8 ||

sa samprahārastumulaḥsañjajñekapirakṣasām |

śabdenamahatālaṅkānnādayanvaisamantataḥ || 9 ||

śastraścavividhākāraiśśitairbāṇaiścapādapaiḥ |

udyatairgiriśṛṅgaiścaghorairākāśamāvṛtam || 10 ||

terākṣasāvānareṣuvikṛtānanabāhavaḥ |

niveśayantaḥśastrāṇicakrustesumahadbhayam || 11 ||

tathaivasakalairvṛkṣairgiriśṛṅgaiścavānarāḥ |

abhijaghnujaghnuścasamarerākṣasarṣabhān || 12 ||

ṛkṣavānaramukhyaiścamahākāyairmahābalaiḥ |

rakṣasāṃyudhyamānānāmmahadbhayamajāyata || 13 ||

svamanīkaṃviṣaṇṇantuśrutvāśatrubhirarditam |

udatiṣṭhatadurdarṣaḥ sa karmaṇyananuṣṭhite || 14 ||

vṛkṣāndhakārānnirgamyajātakrodhaḥ sa rāvaṇiḥ |

āruroharathaṃsajjampūrvayuktaṃsusaṃyatam || 15 ||

sa bhīmakārmukadharaḥkālameghasamaprabhaḥ |

raktāsyanayanokṛddhomabhaumṛtyurivāntakaḥ || 16 ||

dṛṣṭavaivaturathasthantamparyavartatatadbalam |

rakṣasāmbhīmavegānāṃlakṣmaṇenayuyutsatām || 17 ||

tasmin kāletuhanūmānudyamyasudurāsadam |

dharaṇīdharasaṅkāśomahāvṛkṣamarindamaḥ || 18 ||

sa rākṣasānāntatsainyaṅkālāgnirivanirdahan |

cakārabahubhirvakṣairniḥsañjñaṃyudhivānaraḥ || 19 ||

vidhvaṃsantantarasādṛṣṭavaivapavanātmajam |

rākṣasānāṃsahasrāṇihanūmantamavākiran || 20 ||

śitaśūladharāśśūlairasibhiścāsipāṇayaḥ |

śaktihastāścabhiśśaktipaṭṭasaiḥ paṭṭasāyudhāḥ || 21 ||

parighaiścagadābhiścakuntaiścaśubhadarśanaiḥ |

śataśaścaśataghnībhirāyasairapimudgaraiḥ || 22 ||

ghoraiḥparaśubhiścaivabhidanipālaiścarākṣasāḥ |

muṣṭibhirvajrakalpaiścatalairaśanisannibhaiḥ || 23 ||

abhijaghnuḥsamāsādyasamantātparvatopamam |

teṣāmapi ca saṅgruddhaścakārakadanammahat || 24 ||

sa dadarśakapiśreṣṭhamacalopamamindrajit |

sūdamānamasantrastamamitrān pavanātmajam || 25 ||

sa sārathimuvācedaṃyāhiyatraiṣavānaraḥ |

kṣayamevahinaḥkuryādrākṣasāmupekṣitaḥ || 26 ||

ityuktassārathistenayayauyatra na mārutiḥ |

vahan paramadurdharṣaṃsthitamindrajitaṃrathe || 27 ||

so'bhyupetyaśarānkhaṅgānpaṭṭasāsiparaśvadhān |

abhyavarṣatadurdharṣaḥkapimūrthanirākṣasaḥ || 28 ||

tāniśastrāṇighorāṇipratigṛhya sa mārutiḥ |

roṣeṇamahatāviṣṭovākyañcedamuvāca ha || 29 ||

yudhyasvayadiśūro'sirāvaṇātmajadurmate |

vāyuputraṃsamāsādya na jīvan pratiyāsyasi || 30 ||

bāhubhyāṃsampratiyudhyasvayadimedvandvamāhave |

vegaṃsahasvadurbuddhetatastvaṃrakṣasāṃvaraḥ || 31 ||

hanūmantañjighāṃsantaṃsamudyataśarāsanam |

rāvaṇātmajamācaṣṭe lakṣmaṇāya vibhīṣaṇaḥ || 32 ||

yassavāsavanirjetārāvaṇasyātmasambhavaḥ |

sa eṣarathamāsthāyahanūmantañjighāṃsati || 33 ||

tamapratimasaṃsthānaiśśaraiśśatrunivāraṇaiḥ |

jīvitāntakarairghoraiḥsaumitrerāvaṇiñjahi || 34 ||

ityevamuktastutadāmahātmāvibhīṣaṇenārivibhīṣaṇena |

dadarśatamparvatasannikāśaṃrathasthitambhīmabalandurāsadam || 35 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍaśītitamassargaḥ ||