5.37 Sundarakanda - Saptatrimsha Sargah

ॐ

5.37 സുന്ദരകാണ്ഡ - സപ്തത്രിംശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।

അഥ സപ്തത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।

സീതാ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനനാ ।

ഹനൂമന്തമുവാചേദം ധര്മാര്ഥസഹിതം വചഃ ॥ 1 ॥

അമൃതം വിഷസംസൃഷ്ടം ത്വയാ വാനര ഭാഷിതമ് ।

യച്ച നാന്യമനാ രാമോ യച്ച ശോകപരായണഃ ॥ 2 ॥

ഐശ്വര്യേ വാ സുവിസ്തീര്ണേ വ്യസനേ വാ സുദാരുണേ ।

രജ്ജ്വേവ പുരുഷം ബദ്ധ്വാ കൃതാന്തഃ പരികര്ഷതി ॥ 3 ॥

വിധിര്നൂനമസംഹാര്യഃ പ്രാണിനാം പ്ലവഗോത്തമ ।

സൌമിത്രിം മാം ച രാമം ച വ്യസനൈഃ പശ്യ മോഹിതാന് ॥ 4 ॥

ശോകസ്യാസ്യ കദാ പാരം രാഘവോഽധിഗമിഷ്യതി ।

പ്ലവമാനഃ പരിശ്രാന്തോ ഹതനൌ സ്സാഗരേ യഥാ ॥ 5 ॥

രാക്ഷസാനാം വധം കൃത്വാ സൂദയിത്വാ ച രാവണമ് ।

ലങ്കാമുന്മൂലിതാം കൃത്വാ കദാ ദ്രക്ഷ്യതി മാം പതിഃ ॥ 6 ॥

സ വാച്യസ്സന്ത്വരസ്വേതി യാവദേവ ന പൂര്യതേ ।

അയം സംവത്സരഃ കാലസ്താവദ്ധി മമ ജീവിതമ് ॥ 7 ॥

വര്തതേ ദശമോ മാസോ ദ്വൌ തു ശേഷൌ പ്ലവങ്ഗമ ।

രാവണേന നൃശംസേന സമയോ യഃ കൃതോ മമ ॥ 8 ॥

വിഭീഷണേന ച ഭ്രാത്രാ മമ നിര്യാതനം പ്രതി ।

അനുനീതഃ പ്രയത്നേന ന ച തത്കുരുതേ മതിമ് ॥ 9 ॥

മമ പ്രതിപ്രദാനം ഹി രാവണസ്യ ന രോചതേ ।

രാവണം മാര്ഗതേ സങ്ഖ്യേ മൃത്യുഃ കാലവശം ഗതമ് ॥ 10 ॥

ജ്യേഷ്ഠാ കന്യാ നലാ നാമ വിഭീഷണസുതാ കപേ ।

തയാ മമേദമാഖ്യാതം മാത്രാ പ്രഹിതയാ സ്വയമ് ॥ 11 ॥

അസംശയം ഹരിശ്രേഷ്ഠ ക്ഷിപ്രം മാം പ്രാപ്സ്യതേ പതിഃ ।

അന്തരാത്മാ ച മേ ശുദ്ധസ്തസ്മിംശ്ച ബഹവോ ഗുണാഃ ॥ 12 ॥

ഉത്സാഹഃ പൌരുഷം സത്ത്വമാനൃശംസ്യം കൃതജ്ഞതാ ।

വിക്രമശ്ച പ്രഭാവശ്ച സന്തി വാനര രാഘവേ ॥ 13 ॥

ചതുര്ദശസഹസ്രാണി രാക്ഷസാനാം ജഘാന യഃ ।

ജനസ്ഥാനേ വിനാ ഭ്രാത്രാ ശത്രുഃ കസ്തസ്യ നോദ്വിജേത് ॥ 14 ॥

ന സ ശക്യസ്തുലയിതും വ്യസനൈഃ പുരുഷര്ഷഭഃ ।

അഹം തസ്യ പ്രഭാവജ്ഞാ ശക്രസ്യേവ പുലോമജാ ॥ 15 ॥

ശരജാലാംശുമാന്ശൂരഃ കപേ രാമദിവാകരഃ ।

ശത്രുരക്ഷോമയം തോയമുപശോഷം നയിഷ്യതി ॥ 16 ॥

ഇതി സഞ്ജല്പമാനാം താം രാമാര്ഥേ ശോകകര്ശിതാമ് ।

ആശ്രുസമ്പൂര്ണനയനാമുവാച വചനം കപിഃ ॥ 17 ॥

ശ്രുത്വൈവ തു വചോ മഹ്യം ക്ഷിപ്രമേഷ്യതി രാഘവഃ ।

ചമൂം പ്രകര്ഷന്മഹതീം ഹര്യൃക്ഷഗണസങ്കുലാമ് ॥ 18 ॥

അഥവാ മോചയിഷ്യാമി ത്വാമദ്യൈവ വരാനനേ ।

അസ്മാദ്ധുഃഖാദുപാരോഹ മമ പൃഷ്ഠമനിന്ദിതേ ॥ 19 ॥

ത്വാം ഹി പൃഷ്ഠഗതാം കൃത്വാ സന്തരിഷ്യാമി സാഗരമ് ।

ശക്തിരസ്തി ഹി മേ വോഢും ലങ്കാമപി സരാവണാമ് ॥ 20 ॥

അഹം പ്രസ്രവണസ്ഥായ രാഘവായാദ്യ മൈഥിലി ।

പ്രാപയിഷ്യാമി ശക്രായ ഹവ്യം ഹുതമിവാനലഃ ॥ 21 ॥

ദ്രക്ഷ്യസ്യദ്വൈവ വൈദേഹി രാഘവം സഹലക്ഷ്മണമ് ।

വ്യവസായസമായുക്തം വിഷ്ണും ദൈത്യവധേ യഥാ ॥ 22 ॥

ത്വദ്ദര്ശനകൃതോത്സാഹമാശ്രമസ്ഥം മഹാബലമ് ।

പുരന്ദരമിവാസീനം നാഗരാജസ്യ മൂര്ധനി ॥ 23 ॥

പൃഷ്ഠമാരോഹ മേ ദേവി മാ വികാങ്ക്ഷസ്വ ശോഭനേ ।

യോഗമന്വിച്ഛ രാമേണ ശശാങ്കേനേവ രോഹിണീ ॥ 24 ॥

കഥയന്തീവ ചന്ദ്രേണ സൂര്യേണ ച മഹാര്ചിഷാ ।

മത്പൃഷ്ഠമധിരുഹ്യ ത്വം തരാകാശമഹാര്ണവൌ ॥ 25 ॥

ന ഹി മേ സമ്പ്രയാതസ്യ ത്വാമിതോ നയതോഽങ്ഗനേ ।

അനുഗന്തും ഗതിം ശക്താസ്സര്വേ ലങ്കാനിവാസിനഃ ॥ 26 ॥

യഥൈവാഹമിഹ പ്രാപ്തസ്തഥൈവാഹമസംശയഃ ।

യാസ്യാമി പശ്യ വൈദേഹി ത്വാമുദ്യമ്യ വിഹായസമ് ॥ 27 ॥

മൈഥിലീ തു ഹരിശ്രേഷ്ഠാച്ഛ്രുത്വാ വചനമദ്ഭുതമ് ।

ഹര്ഷവിസ്മിതസര്വാങ്ഗീ ഹനുമന്തമഥാബ്രവീത് ॥ 28 ॥

ഹനുമന്ദൂരമധ്വാനം കഥം മാം വോഢുമിച്ഛസി ।

തദേവ ഖലു തേ മന്യേ കപിത്വം ഹരിയൂഥപ ॥ 29 ॥

കഥം വാല്പശരീരസ്ത്വം മാമിതോ നേതുമിച്ഛസി ।

സകാശം മാനവേന്ദ്രസ്യ ഭര്തുര്മേ പ്ലവഗര്ഷഭ ॥ 30 ॥

സീതായാ വചനം ശ്രുത്വാ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ।

ചിന്തയാമാസ ലക്ഷ്മീവാന്നവം പരിഭവം കൃതമ് ॥ 31 ॥

ന മേ ജാനാതി സത്ത്വം വാ പ്രഭാവം വാഽസിതേക്ഷണാ ।

തസ്മാത്പശ്യതു വൈദേഹീ യദ്രൂപം മമ കാമതഃ ॥ 32 ॥

ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ഹനുമാംസ്തദാ പ്ലവഗസത്തമഃ ।

ദര്ശയാമാസ വൈദേഹ്യാസ്സ്വരൂപമരിമര്ദനഃ ॥ 33 ॥

സ തസ്മാത്പാദപാദ്ധീമാനാപ്ലുത്യ പ്ലവഗര്ഷഭഃ ।

തതോ വര്ധിതുമാരേഭേ സീതാപ്രത്യയകാരണാത് ॥ 34 ॥

മേരുമന്ദരസങ്കാശോ ബഭൌ ദീപ്താനലപ്രഭഃ ।

അഗ്രതോ വ്യവതസ്ഥേ ച സീതായാ വാനരോത്തമഃ ॥ 35 ॥

ഹരിഃ പര്വതസങ്കാശസ്താമ്രവക്ത്രോ മഹാബലഃ ।

വജ്രദംഷ്ട്രനഖോ ഭീമോ വൈദേഹീമിദമബ്രവീത് ॥ 36 ॥

സപര്വതവനോദ്ദേശാം സാട്ടപ്രാകാരതോരണാമ് ।

ലങ്കാമിമാം സനാഥാം വാ നയിതും ശക്തിരസ്തി മേ ॥ 37 ॥

തദവസ്ഥാപ്യതാം ബുദ്ധിരലം ദേവി വികാങ്ക്ഷയാ ।

വിശോകം കുരു വൈദേഹി രാഘവം സഹലക്ഷ്മണമ് ॥ 38 ॥

തം ദൃഷ്ട്വാ ഭീമസങ്കാശമുവാച ജനകാത്മജാ ।

പദ്മപത്രവിശാലാക്ഷീ മാരുതസ്യൌരസം സുതമ് ॥ 39 ॥

തവ സത്ത്വം ബലം ചൈവ വിജാനാമി മഹാകപേ ।

വായോരിവ ഗതിം ചൈവ തേജശ്ചാഗ്നേരിവാദ്ഭുതമ് ॥ 40 ॥

പ്രാകൃതോഽന്യഃ കഥം ചേമാം ഭൂമിമാഗന്തുമര്ഹതി ।

ഉദധേരപ്രമേയസ്യ പാരം വാനരപുങ്ഗവ ॥ 41 ॥

ജാനാമി ഗമനേ ശക്തിം നയനേ ചാപി തേ മമ ।

അവശ്യം സമ്പ്രധാര്യാശു കാര്യസിദ്ധിര്മഹാത്മനഃ ॥ 42 ॥

അയുക്തം തു കപിശ്രേഷ്ഠ മമ ഗന്തും ത്വയാഽനഘ ।

വായുവേഗസവേഗസ്യ വേഗോ മാം മോഹയേത്തവ ॥ 43 ॥

അഹമാകാശമാപന്നാ ഹ്യുപര്യുപരി സാഗരമ് ।

പ്രപതേയം ഹി തേ പൃഷ്ഠാദ്ഭയാദ്വേഗേവ ഗച്ഛതഃ ॥ 44 ॥

പതിതാ സാഗരേ ചാഹം തിമിനക്രഝഷാകുലേ ।

ഭവേയമാശു വിവശാ യാദസാമന്നമുത്തമമ് ॥ 45 ॥

ന ച ശക്ഷ്യേ ത്വയാ സാര്ധം ഗന്തും ശത്രുവിനാശന ।

കലത്രവതി സന്ദേഹസ്ത്വയ്യപി സ്യാദസംശയഃ ॥ 46 ॥

ഹ്രിയമാണാം തു മാം ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസാ ഭീമവിക്രമാഃ ।

അനുഗച്ഛേയുരാദിഷ്ടാ രാവണേന ദുരാത്മനാ ॥ 47 ॥

തൈസ്ത്വം പരിവൃതശ്ശൂരൈശ്ശൂലമുദ്ഗരപാണിഭിഃ ।

ഭവേസ്ത്വം സംശയം പ്രാപ്തോ മയാ വീര കലത്രവാന് ॥ 48 ॥

സായുധാ ബഹവോ വ്യോമ്നി രാക്ഷസാസ്ത്വം നിരായുധഃ ।

കഥം ശക്ഷ്യസി സംയാതും മാം ചൈവ പരിരക്ഷിതുമ് ॥ 49 ॥

യുധ്യമാനസ്യ രക്ഷോഭിസ്തവ തൈഃ ക്രൂരകര്മഭിഃ ।

പ്രപതേയം ഹി തേ പൃഷ്ഠാദ്ഭയാര്താ കപിസത്തമ ॥ 50 ॥

അഥ രക്ഷാംസി ഭീമാനി മഹാന്തി ബലവന്തി ച ।

കഥഞ്ചിത്സാമ്പരായേ ത്വാം ജയേയുഃ കപിസത്തമ ॥ 51 ॥

അഥവാ യുധ്യമാനസ്യ പതേയം വിമുഖസ്യ തേ ।

പതിതാം ച ഗൃഹീത്വാ മാം നയേയുഃ പാപരാക്ഷസാഃ ॥ 52 ॥

മാം വാ ഹരേയുസ്ത്വദ്ധസ്താദ്വിശസേയുരഥാപി വാ ।

അവ്യവസ്ഥൌ ഹി ദൃശ്യേതേ യുദ്ധേ ജയപരാജയൌ ॥ 53 ॥

അഹം വാപി വിപദ്യേയം രക്ഷോഭിരഭിതര്ജിതാ ।

ത്വത്പ്രയത്നോ ഹരിശ്രേഷ്ഠ ഭവേന്നിഷ്ഫല ഏവ തു ॥ 54 ॥

കാമം ത്വമസി പര്യാപ്തോ നിഹന്തും സര്വരാക്ഷസാന് ।

രാഘവസ്യ യശോ ഹീയേത്ത്വയാ ശസ്തൈസ്തു രാക്ഷസൈഃ ॥ 55 ॥

അഥവാഽദായ രക്ഷാംസി ന്യസേയുസ്സമ്വൃതേ ഹി മാമ് ।

യത്ര തേ നാഭിജാനീയുര്ഹരയോ നാപി രാഘവൌ ॥ 56 ॥

ആരമ്ഭസ്തു മദര്ഥോഽയം തതസ്തവ നിരര്ഥകഃ ।

ത്വയാ ഹി സഹ രാമസ്യ മഹാനാഗമനേ ഗുണഃ ॥ 57 ॥

മയി ജീവിതമായത്തം രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ ।

ഭ്രാത്രൂണാം ച മഹാബാഹോ തവ രാജകുലസ്യ ച ॥ 58 ॥

തൌ നിരാശൌ മദര്ഥം തു ശോകസന്താപകര്ശിതൌ ।

സഹ സര്വര്ക്ഷഹരിഭിസ്ത്യക്ഷ്യതഃ പ്രാണസങ്ഗ്രഹമ് ॥ 59 ॥

ഭര്തുര്ഭക്തിം പുരസ്കൃത്യ രാമാദന്യസ്യ വാനര ।

ന സ്പൃശാമി ശരീരം തു പുംസോ വാനരപുങ്ഗവ ॥ 60 ॥

യദഹം ഗാത്രസംസ്പര്ശം രാവണസ്യ ബലാദ്ഗതാ ।

അനീശാ കിം കരിഷ്യാമി വിനാഥാ വിവശാ സതീ ॥ 61 ॥

യദി രാമോ ദശഗ്രീവമിഹ ഹത്ത്വാ സബാന്ധവമ് ।

മാമിതോ ഗൃഹ്യ ഗച്ഛേത തത്തസ്യ സദൃശം ഭവേത് ॥ 62 ॥

ശ്രുതാ ഹി ദൃഷ്ടാശ്ച മയാ പരാക്രമാ മഹാത്മനസ്തസ്യ രണാവമര്ദിനഃ ।

ന ദേവഗന്ധര്വഭുജങ്ഗരാക്ഷസാ ഭവന്തി രാമേണ സമാ ഹി സംയുഗേ ॥ 63 ॥

സമീക്ഷ്യ തം സംയതി ചിത്രകാര്മുകം മഹാബലം വാസവതുല്യവിക്രമമ് ।

സലക്ഷ്മണം കോ വിഷഹേത രാഘവം ഹുതാശനം ദീപ്തമിവാനിലേരിതമ് ॥ 64 ॥

സലക്ഷ്മണം രാഘവമാജിമര്ദനം ദിശാഗജം മത്തമിവ വ്യവസ്ഥിതമ് ।

സഹേത കോ വാനരമുഖ്യ സംയുഗേ യുഗാന്തസൂര്യപ്രതിമം ശരാര്ചിഷമ് ॥ 65 ॥

സ മേ ഹരിശ്രേഷ്ഠ സലക്ഷ്മണം പതിം സയൂഥപം ക്ഷിപ്രമിഹോപപാദയ ।

ചിരായ രാമം പ്രതി ശോകകര്ശിതാം കുരുഷ്വ മാം വാനരമുഖ്യ ഹര്ഷിതാമ് ॥ 66 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ സപ്തത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha saptatriṃśassargaḥ |

sītā tadvacanaṃ śrutvā pūrṇacandranibhānanā |

hanūmantamuvācedaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 1 ||

amṛtaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ tvayā vānara bhāṣitam |

yacca nānyamanā rāmo yacca śokaparāyaṇaḥ || 2 ||

aiśvarye vā suvistīrṇe vyasane vā sudāruṇe |

rajjveva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati || 3 ||

vidhirnūnamasaṃhāryaḥ prāṇināṃ plavagottama |

saumitriṃ māṃ ca rāmaṃ ca vyasanaiḥ paśya mohitān || 4 ||

śokasyāsya kadā pāraṃ rāghavo'dhigamiṣyati |

plavamānaḥ pariśrānto hatanau ssāgare yathā || 5 ||

rākṣasānāṃ vadhaṃ kṛtvā sūdayitvā ca rāvaṇam |

laṅkāmunmūlitāṃ kṛtvā kadā drakṣyati māṃ patiḥ || 6 ||

sa vācyassantvarasveti yāvadeva na pūryate |

ayaṃ saṃvatsaraḥ kālastāvaddhi mama jīvitam || 7 ||

vartate daśamo māso dvau tu śeṣau plavaṅgama |

rāvaṇena nṛśaṃsena samayo yaḥ kṛto mama || 8 ||

vibhīṣaṇena ca bhrātrā mama niryātanaṃ prati |

anunītaḥ prayatnena na ca tatkurute matim || 9 ||

mama pratipradānaṃ hi rāvaṇasya na rocate |

rāvaṇaṃ mārgate saṅkhye mṛtyuḥ kālavaśaṃ gatam || 10 ||

jyeṣṭhā kanyā nalā nāma vibhīṣaṇasutā kape |

tayā mamedamākhyātaṃ mātrā prahitayā svayam || 11 ||

asaṃśayaṃ hariśreṣṭha kṣipraṃ māṃ prāpsyate patiḥ |

antarātmā ca me śuddhastasmiṃśca bahavo guṇāḥ || 12 ||

utsāhaḥ pauruṣaṃ sattvamānṛśaṃsyaṃ kṛtajñatā |

vikramaśca prabhāvaśca santi vānara rāghave || 13 ||

caturdaśasahasrāṇi rākṣasānāṃ jaghāna yaḥ |

janasthāne vinā bhrātrā śatruḥ kastasya nodvijet || 14 ||

na sa śakyastulayituṃ vyasanaiḥ puruṣarṣabhaḥ |

ahaṃ tasya prabhāvajñā śakrasyeva pulomajā || 15 ||

śarajālāṃśumānśūraḥ kape rāmadivākaraḥ |

śatrurakṣomayaṃ toyamupaśoṣaṃ nayiṣyati || 16 ||

iti sañjalpamānāṃ tāṃ rāmārthe śokakarśitām |

āśrusampūrṇanayanāmuvāca vacanaṃ kapiḥ || 17 ||

śrutvaiva tu vaco mahyaṃ kṣiprameṣyati rāghavaḥ |

camūṃ prakarṣanmahatīṃ haryṛkṣagaṇasaṅkulām || 18 ||

athavā mocayiṣyāmi tvāmadyaiva varānane |

asmāddhuḥkhādupāroha mama pṛṣṭhamanindite || 19 ||

tvāṃ hi pṛṣṭhagatāṃ kṛtvā santariṣyāmi sāgaram |

śaktirasti hi me voḍhuṃ laṅkāmapi sarāvaṇām || 20 ||

ahaṃ prasravaṇasthāya rāghavāyādya maithili |

prāpayiṣyāmi śakrāya havyaṃ hutamivānalaḥ || 21 ||

drakṣyasyadvaiva vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |

vyavasāyasamāyuktaṃ viṣṇuṃ daityavadhe yathā || 22 ||

tvaddarśanakṛtotsāhamāśramasthaṃ mahābalam |

purandaramivāsīnaṃ nāgarājasya mūrdhani || 23 ||

pṛṣṭhamāroha me devi mā vikāṅkṣasva śobhane |

yogamanviccha rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 24 ||

kathayantīva candreṇa sūryeṇa ca mahārciṣā |

matpṛṣṭhamadhiruhya tvaṃ tarākāśamahārṇavau || 25 ||

na hi me samprayātasya tvāmito nayato'ṅgane |

anugantuṃ gatiṃ śaktāssarve laṅkānivāsinaḥ || 26 ||

yathaivāhamiha prāptastathaivāhamasaṃśayaḥ |

yāsyāmi paśya vaidehi tvāmudyamya vihāyasam || 27 ||

maithilī tu hariśreṣṭhācchrutvā vacanamadbhutam |

harṣavismitasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 28 ||

hanumandūramadhvānaṃ kathaṃ māṃ voḍhumicchasi |

tadeva khalu te manye kapitvaṃ hariyūthapa || 29 ||

kathaṃ vālpaśarīrastvaṃ māmito netumicchasi |

sakāśaṃ mānavendrasya bharturme plavagarṣabha || 30 ||

sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |

cintayāmāsa lakṣmīvānnavaṃ paribhavaṃ kṛtam || 31 ||

na me jānāti sattvaṃ vā prabhāvaṃ vā'sitekṣaṇā |

tasmātpaśyatu vaidehī yadrūpaṃ mama kāmataḥ || 32 ||

iti sañcintya hanumāṃstadā plavagasattamaḥ |

darśayāmāsa vaidehyāssvarūpamarimardanaḥ || 33 ||

sa tasmātpādapāddhīmānāplutya plavagarṣabhaḥ |

tato vardhitumārebhe sītāpratyayakāraṇāt || 34 ||

merumandarasaṅkāśo babhau dīptānalaprabhaḥ |

agrato vyavatasthe ca sītāyā vānarottamaḥ || 35 ||

hariḥ parvatasaṅkāśastāmravaktro mahābalaḥ |

vajradaṃṣṭranakho bhīmo vaidehīmidamabravīt || 36 ||

saparvatavanoddeśāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |

laṅkāmimāṃ sanāthāṃ vā nayituṃ śaktirasti me || 37 ||

tadavasthāpyatāṃ buddhiralaṃ devi vikāṅkṣayā |

viśokaṃ kuru vaidehi rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 38 ||

taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśamuvāca janakātmajā |

padmapatraviśālākṣī mārutasyaurasaṃ sutam || 39 ||

tava sattvaṃ balaṃ caiva vijānāmi mahākape |

vāyoriva gatiṃ caiva tejaścāgnerivādbhutam || 40 ||

prākṛto'nyaḥ kathaṃ cemāṃ bhūmimāgantumarhati |

udadheraprameyasya pāraṃ vānarapuṅgava || 41 ||

jānāmi gamane śaktiṃ nayane cāpi te mama |

avaśyaṃ sampradhāryāśu kāryasiddhirmahātmanaḥ || 42 ||

ayuktaṃ tu kapiśreṣṭha mama gantuṃ tvayā'nagha |

vāyuvegasavegasya vego māṃ mohayettava || 43 ||

ahamākāśamāpannā hyuparyupari sāgaram |

prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayādvegeva gacchataḥ || 44 ||

patitā sāgare cāhaṃ timinakrajhaṣākule |

bhaveyamāśu vivaśā yādasāmannamuttamam || 45 ||

na ca śakṣye tvayā sārdhaṃ gantuṃ śatruvināśana |

kalatravati sandehastvayyapi syādasaṃśayaḥ || 46 ||

hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ |

anugaccheyurādiṣṭā rāvaṇena durātmanā || 47 ||

taistvaṃ parivṛtaśśūraiśśūlamudgarapāṇibhiḥ |

bhavestvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān || 48 ||

sāyudhā bahavo vyomni rākṣasāstvaṃ nirāyudhaḥ |

kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum || 49 ||

yudhyamānasya rakṣobhistava taiḥ krūrakarmabhiḥ |

prapateyaṃ hi te pṛṣṭhādbhayārtā kapisattama || 50 ||

atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca |

kathañcitsāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama || 51 ||

athavā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te |

patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ || 52 ||

māṃ vā hareyustvaddhastādviśaseyurathāpi vā |

avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau || 53 ||

ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhirabhitarjitā |

tvatprayatno hariśreṣṭha bhavenniṣphala eva tu || 54 ||

kāmaṃ tvamasi paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān |

rāghavasya yaśo hīyettvayā śastaistu rākṣasaiḥ || 55 ||

athavā'dāya rakṣāṃsi nyaseyussamvṛte hi mām |

yatra te nābhijānīyurharayo nāpi rāghavau || 56 ||

ārambhastu madartho'yaṃ tatastava nirarthakaḥ |

tvayā hi saha rāmasya mahānāgamane guṇaḥ || 57 ||

mayi jīvitamāyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |

bhrātrūṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca || 58 ||

tau nirāśau madarthaṃ tu śokasantāpakarśitau |

saha sarvarkṣaharibhistyakṣyataḥ prāṇasaṅgraham || 59 ||

bharturbhaktiṃ puraskṛtya rāmādanyasya vānara |

na spṛśāmi śarīraṃ tu puṃso vānarapuṅgava || 60 ||

yadahaṃ gātrasaṃsparśaṃ rāvaṇasya balādgatā |

anīśā kiṃ kariṣyāmi vināthā vivaśā satī || 61 ||

yadi rāmo daśagrīvamiha hattvā sabāndhavam |

māmito gṛhya gaccheta tattasya sadṛśaṃ bhavet || 62 ||

śrutā hi dṛṣṭāśca mayā parākramā mahātmanastasya raṇāvamardinaḥ |

na devagandharvabhujaṅgarākṣasā bhavanti rāmeṇa samā hi saṃyuge || 63 ||

samīkṣya taṃ saṃyati citrakārmukaṃ mahābalaṃ vāsavatulyavikramam |

salakṣmaṇaṃ ko viṣaheta rāghavaṃ hutāśanaṃ dīptamivānileritam || 64 ||

salakṣmaṇaṃ rāghavamājimardanaṃ diśāgajaṃ mattamiva vyavasthitam |

saheta ko vānaramukhya saṃyuge yugāntasūryapratimaṃ śarārciṣam || 65 ||

sa me hariśreṣṭha salakṣmaṇaṃ patiṃ sayūthapaṃ kṣipramihopapādaya |

cirāya rāmaṃ prati śokakarśitāṃ kuruṣva māṃ vānaramukhya harṣitām || 66 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||