📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.66 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ഷട്ഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ
4.66 Kishkindhakanda - Shatshashtitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷട്ഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
അനേകശതസാഹസ്രീം വിഷണ്ണാം ഹരിവാഹിനീമ് ।
ജാമ്ബവാന്സമുദീക്ഷ്യൈവം ഹനൂമന്തമഥാബ്രവീത് ॥ 1 ॥
വീര വാനരലോകസ്യ സര്വശാസ്ത്രവിദാം വര ।
തൂഷ്ണീമേകാന്തമാശ്രിത്യ ഹനൂമന്കിം ന ജല്പസി ॥ 2 ॥
ഹനൂമന്ഹരിരാജസ്യ സുഗ്രീവസ്യ സമോ ഹ്യസി ।
രാമലക്ഷ്മണയോശ്ചാപി തേജസാ ച ബലേന ച ॥ 3 ॥
അരിഷ്ടനേമിനഃ പുത്രോ വൈനതേയോ മഹാബലഃ ।
ഗരുത്മാനിതി വിഖ്യാത ഉത്തമസ്സര്വപക്ഷിണാമ് ॥ 4 ॥
ബഹുശോ ഹി മയാ ദൃഷ്ടഃ സാഗരേ സ മഹാബലഃ ।
ഭുജങ്ഗാനുദ്ധരന്പക്ഷീ മഹാവേഗോ മഹായശാഃ ॥ 5 ॥
പക്ഷയോര്യദ്ബലം തസ്യ താവദ്ഭുജബലം തവ ।
വിക്രമശ്ചാപി വേഗശ്ച ന തേ തേനാവഹീയതേ ॥ 6 ॥
ബലം ബുദ്ധിശ്ച തേജശ്ച സത്ത്വം ച ഹരിപുങ്ഗവ ।
വിശിഷ്ടം സര്വഭൂതേഷു കിമാത്മാനം ന ബുധ്യസേ ॥ 7 ॥
അപ്സരാപ്സരസാം ശ്രേഷ്ഠാ വിഖ്യാതാ പുഞ്ജികസ്ഥലാ ।
അഞ്ജനേതി പരിഖ്യാതാ പത്നീ കേസരിണോ ഹരേഃ ॥ 8 ॥
വിഖ്യാതാ ത്രിഷു ലോകേഷു രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി ।
അഭിശാപാദഭൂത്താത വാനരീ കാമരൂപിണീ ॥ 9 ॥
ദുഹിതാ വാനരേന്ദ്രസ്യ കുഞ്ജരസ്യ മഹാത്മനഃ ।
മാനുഷം വിഗ്രഹം കൃത്വാ രൂപയൌവനശാലിനീ ॥ 10 ॥
വിചിത്രമാല്യാഭരണാ മഹാര്ഹക്ഷൌമവാസിനീ ।
അചരത്പര്വതസ്യാഗ്രേ പ്രാവൃഡമ്ബുദസന്നിഭേ ॥ 11 ॥
തസ്യാ വസ്ത്രം വിശാലാക്ഷ്യാഃ പീതം രക്തദശം ശുഭമ് ।
സ്ഥിതായാഃ പര്വതസ്യാഗ്രേ മാരുതോഽപഹരച്ഛനൈഃ ॥ 12 ॥
സ ദദര്ശ തതസ്തസ്യാ വൃത്താവൂരൂ സുസംഹതൌ ।
സ്തനൌ ച പീനൌ സഹിതൌ സുജാതം ചാരു ചാനനമ് ॥ 13 ॥
താം വിശാലായതശ്രോണീം തനുമധ്യാം യശസ്വിനീമ് ।
ദൃഷ്ടവൈവ ശുഭസര്വാങ്ഗീം പവനഃ കാമമോഹിതഃ ॥ 14 ॥
സ താം ഭുജാഭ്യാം ദീര്ഘാഭ്യാം പര്യഷ്വജത മാരുതഃ ।
മന്മഥാവിഷ്ടസര്വാങ്ഗോ ഗതാത്മാ താമനിന്ദിതാമ് ॥ 15 ॥
സാ തു തത്രൈവ സമ്ഭ്രാന്താ സുവ്രതാ വാക്യമബ്രവീത് ।
ഏകപത്നീവ്രതമിദം കോ നാശയിതുമിച്ഛതി ॥ 16 ॥
അഞ്ജനായാ വച്ശുത്വാ മാരുതഃ പ്രത്യഭാഷത ।
ന ത്വാം ഹിംസാമി സുശ്രോണി മാ ഭൂത്തേ സുഭഗേ ഭയമ് ॥ 17 ॥
മനസാഽസ്മി ഗതോ യത്ത്വാം പരിഷ്വജ്യ യശസ്വിനീമ് ।
വീര്യവാന്ബുദ്ധിസമ്പന്നഃ പുത്രസ്തവ ഭവിഷ്യതി ॥ 18 ॥
മഹാസത്ത്വോ മഹാതേജാ മഹാബലപരാക്രമഃ ।
ലങ്ഘനേ പ്ലവനേ ചൈവ ഭവിഷ്യതി ഹി മത്സമഃ ॥ 19 ॥
ഏവമുക്താ തതസ്തുഷ്ടാ ജനനീ തേ മഹാകപേ ।
ഗുഹായാം ത്വാം മഹാബാഹോ പ്രജജ്ഞേ പ്ലവഗര്ഷഭമ് ॥ 20 ॥
അഭ്യുത്ഥിതം തതസ്സൂര്യം ബാലോ ദൃഷ്ട്വാ മഹാവനേ ।
ഫലം ചേതി ജിഘൃക്ഷുസ്ത്വമുത്പ്ലുത്യാഭ്യുദ്ഗതോ ദിവമ് ॥ 21 ॥
ശതാനി ത്രീണി ഗത്വാഽഥ യോജനാനാം മഹാകപേ ।
തേജസാ തസ്യ നിര്ധൂതോ ന വിഷാദം തതോഗതഃ ॥ 22 ॥
താവദാപപത സ്തൂര്ണമന്തരിക്ഷം മഹാകപേ ।
ക്ഷിപ്തമിന്ദ്രേണ തേ വജ്രം കോപാവിഷ്ടേന ധീമതാ ॥ 23 ॥
തദാ ശൈലാഗ്രശിഖരേ വാമോ ഹനുരഭജ്യത ।
തതോ ഹി നാമധേയം തേ ഹനുമാനിതി കീര്ത്യതേ ॥ 24 ॥
തസ്ത്വാവി നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ വായുര്ഗന്ധവഹസ്സ്വയമ് ।
ത്രൈലോക്യേ ഭൃശസങ്കൃദ്ധോ ന വവൌ വൈ പ്രഭഞ്ജനഃ ॥ 25 ॥
സമ്ഭ്രാന്താശ്ച സൂരാസ്സര്വേ ത്രൈലോക്യേ ക്ഷുഭിതേ സതി ।
പ്രസാദയന്തി സങ്ക്രുദ്ധം മാരുതം ഭുവനേശ്വരാഃ ॥ 26 ॥
പ്രസാദിതേ ച പവനേ ബ്രഹ്മാ തുഭ്യം വരം ദദൌ ।
അശസ്ത്രവധ്യതാം താത സമരേ സത്യവിക്രമ ॥ 27 ॥
വജ്രസ്യ ച നിപാതേന വിരുജം ത്വാം സമീക്ഷ്യ ച ।
സഹസ്രനേത്രഃ പ്രീതാത്മാ ദദൌ തേ വരമുത്തമമ് ॥ 28 ॥
സ്വച്ഛന്ദതശ്ച മരണം തേഭൂയാദിതി വൈ പ്രഭോ ।
സ ത്വം കേസരിണഃ പുത്രഃ ക്ഷേത്രജോ ഭീമവിക്രമഃ ॥ 29 ॥
മാരുതസ്യൌരസഃ പുത്രസ്തേജസാ ചാപി തത്സമഃ ।
ത്വം ഹി വായുസുതോ വത്സ പ്ലവനേ ചാപി തത്സമഃ ॥ 30 ॥
വയമദ്യ ഗതപ്രാണാ ഭവാന്നസ്ത്രാതു സാമ്പ്രതമ് ।
ദാക്ഷ്യവിക്രമസമ്പന്നഃ കപിരാജ ഇവാപരഃ ॥ 31 ॥
ത്രിവിക്രമേ മയാ താത സശൈലവനകാനനാ ।
ത്രിസ്സപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീ പരിക്രാന്താ പ്രദക്ഷിണമ് ॥ 32 ॥
തഥാ ചൌഷധയോഽസ്മാഭിസ്സഞ്ചിതാ ദേവശാസനാത് ।
നിഷ്പന്നമമൃതം യാഭിസ്തദാസീന്നോ മഹദ്ബലമ് ॥ 33 ॥
സ ഇദാനീമഹം വൃദ്ധഃ പരിഹീനപരാക്രമഃ ।
സാമ്പ്രതം കാലമസ്മാകം ഭവാന്സര്വഗുണാന്വിതഃ ॥ 34 ॥
തദ്വിജൃമ്ഭസ്വ വിക്രാന്തഃ പ്ലവതാമുത്തമോ ഹ്യസി ।
ത്വദ്വീര്യം ദ്രഷ്ടുകാമാ ഹി സര്വാ വാനരവാഹിനീ ॥ 35 ॥
ഉത്തിഷ്ഠ ഹരിശാര്ദൂല ലങ്ഘയസ്വ മഹാര്ണവമ് ।
പരാ ഹി സര്വഭൂതാനാം ഹനുമന്യാ ഗതിസ്തവ ॥ 36 ॥
വിഷണ്ണാ ഹരയസ്സര്വേ ഹനുമന്കിമുപേക്ഷസേ ।
വിക്രമസ്വ മഹാവേഗോ വിഷ്ണുസ്ത്രീന്വിക്രമാനിവ ॥ 37 ॥
തതസ്തു വൈ ജാമ്ബവതാ പ്രചോദിതഃ പ്രതീതവേഗഃ പവനാത്മജഃ കപിഃ ।
പ്രഹര്ഷയംസ്താം ഹരിവീരവാഹിനീം ചകാര രൂപം മഹദാത്മനസ്തദാ ॥ 38 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഷട്ഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
anekaśatasāhasrīṃ viṣaṇṇāṃ harivāhinīm |
jāmbavānsamudīkṣyaivaṃ hanūmantamathābravīt || 1 ||
vīra vānaralokasya sarvaśāstravidāṃ vara |
tūṣṇīmekāntamāśritya hanūmankiṃ na jalpasi || 2 ||
hanūmanharirājasya sugrīvasya samo hyasi |
rāmalakṣmaṇayoścāpi tejasā ca balena ca || 3 ||
ariṣṭaneminaḥ putro vainateyo mahābalaḥ |
garutmāniti vikhyāta uttamassarvapakṣiṇām || 4 ||
bahuśo hi mayā dṛṣṭaḥ sāgare sa mahābalaḥ |
bhujaṅgānuddharanpakṣī mahāvego mahāyaśāḥ || 5 ||
pakṣayoryadbalaṃ tasya tāvadbhujabalaṃ tava |
vikramaścāpi vegaśca na te tenāvahīyate || 6 ||
balaṃ buddhiśca tejaśca sattvaṃ ca haripuṅgava |
viśiṣṭaṃ sarvabhūteṣu kimātmānaṃ na budhyase || 7 ||
apsarāpsarasāṃ śreṣṭhā vikhyātā puñjikasthalā |
añjaneti parikhyātā patnī kesariṇo hareḥ || 8 ||
vikhyātā triṣu lokeṣu rūpeṇāpratimā bhuvi |
abhiśāpādabhūttāta vānarī kāmarūpiṇī || 9 ||
duhitā vānarendrasya kuñjarasya mahātmanaḥ |
mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā rūpayauvanaśālinī || 10 ||
vicitramālyābharaṇā mahārhakṣaumavāsinī |
acaratparvatasyāgre prāvṛḍambudasannibhe || 11 ||
tasyā vastraṃ viśālākṣyāḥ pītaṃ raktadaśaṃ śubham |
sthitāyāḥ parvatasyāgre māruto'paharacchanaiḥ || 12 ||
sa dadarśa tatastasyā vṛttāvūrū susaṃhatau |
stanau ca pīnau sahitau sujātaṃ cāru cānanam || 13 ||
tāṃ viśālāyataśroṇīṃ tanumadhyāṃ yaśasvinīm |
dṛṣṭavaiva śubhasarvāṅgīṃ pavanaḥ kāmamohitaḥ || 14 ||
sa tāṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ paryaṣvajata mārutaḥ |
manmathāviṣṭasarvāṅgo gatātmā tāmaninditām || 15 ||
sā tu tatraiva sambhrāntā suvratā vākyamabravīt |
ekapatnīvratamidaṃ ko nāśayitumicchati || 16 ||
añjanāyā vacśutvā mārutaḥ pratyabhāṣata |
na tvāṃ hiṃsāmi suśroṇi mā bhūtte subhage bhayam || 17 ||
manasā'smi gato yattvāṃ pariṣvajya yaśasvinīm |
vīryavānbuddhisampannaḥ putrastava bhaviṣyati || 18 ||
mahāsattvo mahātejā mahābalaparākramaḥ |
laṅghane plavane caiva bhaviṣyati hi matsamaḥ || 19 ||
evamuktā tatastuṣṭā jananī te mahākape |
guhāyāṃ tvāṃ mahābāho prajajñe plavagarṣabham || 20 ||
abhyutthitaṃ tatassūryaṃ bālo dṛṣṭvā mahāvane |
phalaṃ ceti jighṛkṣustvamutplutyābhyudgato divam || 21 ||
śatāni trīṇi gatvā'tha yojanānāṃ mahākape |
tejasā tasya nirdhūto na viṣādaṃ tatogataḥ || 22 ||
tāvadāpapata stūrṇamantarikṣaṃ mahākape |
kṣiptamindreṇa te vajraṃ kopāviṣṭena dhīmatā || 23 ||
tadā śailāgraśikhare vāmo hanurabhajyata |
tato hi nāmadheyaṃ te hanumāniti kīrtyate || 24 ||
tastvāvi nihataṃ dṛṣṭvā vāyurgandhavahassvayam |
trailokye bhṛśasaṅkṛddho na vavau vai prabhañjanaḥ || 25 ||
sambhrāntāśca sūrāssarve trailokye kṣubhite sati |
prasādayanti saṅkruddhaṃ mārutaṃ bhuvaneśvarāḥ || 26 ||
prasādite ca pavane brahmā tubhyaṃ varaṃ dadau |
aśastravadhyatāṃ tāta samare satyavikrama || 27 ||
vajrasya ca nipātena virujaṃ tvāṃ samīkṣya ca |
sahasranetraḥ prītātmā dadau te varamuttamam || 28 ||
svacchandataśca maraṇaṃ tebhūyāditi vai prabho |
sa tvaṃ kesariṇaḥ putraḥ kṣetrajo bhīmavikramaḥ || 29 ||
mārutasyaurasaḥ putrastejasā cāpi tatsamaḥ |
tvaṃ hi vāyusuto vatsa plavane cāpi tatsamaḥ || 30 ||
vayamadya gataprāṇā bhavānnastrātu sāmpratam |
dākṣyavikramasampannaḥ kapirāja ivāparaḥ || 31 ||
trivikrame mayā tāta saśailavanakānanā |
trissaptakṛtvaḥ pṛthivī parikrāntā pradakṣiṇam || 32 ||
tathā cauṣadhayo'smābhissañcitā devaśāsanāt |
niṣpannamamṛtaṃ yābhistadāsīnno mahadbalam || 33 ||
sa idānīmahaṃ vṛddhaḥ parihīnaparākramaḥ |
sāmprataṃ kālamasmākaṃ bhavānsarvaguṇānvitaḥ || 34 ||
tadvijṛmbhasva vikrāntaḥ plavatāmuttamo hyasi |
tvadvīryaṃ draṣṭukāmā hi sarvā vānaravāhinī || 35 ||
uttiṣṭha hariśārdūla laṅghayasva mahārṇavam |
parā hi sarvabhūtānāṃ hanumanyā gatistava || 36 ||
viṣaṇṇā harayassarve hanumankimupekṣase |
vikramasva mahāvego viṣṇustrīnvikramāniva || 37 ||
tatastu vai jāmbavatā pracoditaḥ pratītavegaḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |
praharṣayaṃstāṃ harivīravāhinīṃ cakāra rūpaṃ mahadātmanastadā || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever