📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.19 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ഏകോനവിംശ സര്ഗഃ
4.19 Kishkindhakanda - Ekonavimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ ।
സ വാനരമഹാരാജശ്ശയാനശ്ശരവിക്ഷതഃ ।
പ്രത്യുക്തോ ഹേതുമദ്വാക്യൈര്നോത്തരം പ്രത്യപദ്യത ॥ 1 ॥
അശ്മഭിഃ പ്രവിഭിന്നാങ്ഗഃ പാദപൈരാഹതോ ഭൃശമ് ।
രാമബാണേന ചാക്രാന്തോ ജീവിതാന്തേ മുമോഹ സഃ ॥ 2 ॥
തം ഭാര്യാ ബാണമോക്ഷേണ രാമദത്തേന സംയുഗേ ।
ഹതം പ്ലവഗശാര്ദൂലം താരാ ശുശ്രാവ വാലിനമ് ॥ 3 ॥
സാ സപുത്രാപ്രിയം ശ്രുത്വാ വധം ഭര്തുസ്സുദാരുണമ് ।
നിഷ്പപാത ഭൃശം തസ്മാദ്വിവിധാ ഗിരിഗഹ്വരാത് ॥ 4 ॥
യേ ത്വങ്ഗദപരീവാരാ വാനരാ ഭീമവിക്രമാഃ ।
തേ സകാര്മുകമാലോക്യ രാമം ത്രസ്താഃ പ്രദുദ്രുവുഃ ॥ 5 ॥
സാ ദദര്ശ തതസ്ത്രസ്താന്ഹരീനാപതതോ ഭൃശമ് ।
യൂഥാദിവ പരിഭ്രഷ്ടാന്മൃഗാന്നിഹതയൂഥപാന് ॥ 6 ॥
താനുവാച സമാസാദ്യ ദുഃഖിതാന്ദുഖിതാ സതീ ।
രാമവിത്രാസിതാന്സര്വാനനുബദ്ധാനിവേഷുഭിഃ ॥ 7 ॥
വാനരാഃ രാജസിംഹസ്യ യസ്യ യൂയം പുരസ്സരാഃ ।
തം വിഹായ സുസന്ത്രസ്താഃ കസ്മാദ്ദ്രവഥ ദുര്ഗതാഃ ॥ 8 ॥
രാജ്യഹേതോസ്സ ചേദ്ഭ്രാതാ ഭ്രാത്രാ രൌദ്രേണ പാതിതഃ ।
രാമേണ പ്രഹിതൈരൌദ്രൈര്മാര്ഗണൈര്ദൂരപാതിഭിഃ ॥ 9 ॥
കപിപത്ന്യാ വചശ്ശ്രുത്വാ കപയഃ കാമരൂപിണഃ ।
പ്രാപ്തകാലമവിക്ലിഷ്ടമൂചുര്വചനമങ്ഗനാമ് ॥ 10 ॥
ജീവപുത്രേ നിവര്തസ്വ പുത്രം രക്ഷസ്വ ചാങ്ഗദമ് ।
അന്തകോ രാമരൂപേണ ഹത്വാ നയതി വാലിനമ് ॥ 11 ॥
ക്ഷിപ്താന് വൃക്ഷാന്സമാവിധ്യ വിപുലാശ്ച ശിലാസ്തഥാ ।
വാലീ വജ്രസമൈര്ബാണൈ രാമേണ വിനിപാതിതഃ ॥ 12 ॥
അഭിദ്രുതമിദം സര്വം വിദ്രുതം പ്രസൃതം ബലമ് ।
അസ്മിന് പ്ലവഗശാര്ദൂലേ ഹതേ ശക്രസമപ്രഭേ ॥ 13 ॥
രക്ഷ്യതാം നഗരദ്വാരമങ്ഗദശ്ചാഭിഷിച്യതാമ് ।
പദസ്ഥം വാലിനഃ പുത്രം ഭജിഷ്യന്തി പ്ലവങ്ഗമാഃ ॥ 14 ॥
അഥവാഽരുചിതം സ്ഥാനമിഹ തേ രുചിരാനനേ ।
ആവിശന്തി ഹി ദുര്ഗാണി ക്ഷിപ്രമന്യാനി വാനരാഃ ॥ 15 ॥
അഭാര്യാശ്ച സഭാര്യാശ്ച സന്ത്യത്ര വനചാരിണഃ ।
ലുബ്ധേഭ്യോ വിപ്രയുക്തേഭ്യസ്തേഭ്യോ നസ്തുമുലം ഭയമ് ॥ 16 ॥
അല്പാന്തരഗതാനാം തു ശ്രുത്വാ വചനമങ്ഗനാ ।
ആത്മനഃ പ്രതിരൂപം സാ ബഭാഷേ ചാരുഹാസിനീ ॥ 17 ॥
പുത്രേണ മമ കിം കാര്യം രാജ്യേനച കിമാത്മനാ ।
കപിസിംഹേ മഹാഭാഗേ തസ്മിന്ഭര്തരി നശ്യതി ॥ 18 ॥
പാദമൂലം ഗമിഷ്യാമി തസ്യൈവാഹം മഹാത്മനഃ ।
യോഽസൌ രാമപ്രയുക്തേന ശരേണ വിനിപാതിതഃ ॥ 19 ॥
ഏവമുക്ത്വാ പ്രദുദ്രാവ രുദന്തീ ശോകകര്ശിതാ ।
ശിരശ്ചോരശ്ച ബാഹുഭ്യാം ദുഃഖേന സമഭിധ്നതീ ॥ 20 ॥
ആവ്രജന്തീ ദദര്ശാഥ പതിം നിപതിതം ഭുവി ।
ഹന്താരം ദാനവേന്ദ്രാണാം സമരേഷ്വനിവര്തിനമ് ॥ 21 ॥
ക്ഷേപ്താരം പര്വതേന്ദ്രാണാം വജ്രാണാമിവ വാസവമ് ।
മഹാവാതസമാവിഷ്ടം മഹാമേഘൌഘനിസ്സ്വനമ് ॥ 22 ॥
ക്രതുല്യപരാക്രാന്തം വൃഷ്ടവേവോപരതം ഘനമ് ।
നര്ദന്തം നര്ദതാം ഭീമം ശൂരം ശൂരേണ പാതിതമ് ॥ 23 ॥
ശാര്ദൂലേനാമിഷസ്യാര്ഥേ മൃഗരാജം യഥാഹതമ് ।
അര്ചിതം സര്വലോകസ്യ സപതാകം സവേദികമ് ॥ 24 ॥
നാഗഹേതോസ്സുപര്ണേന ചൈത്യമുന്മഥിതം യഥാ ।
അവഷ്ടഭ്യ ച തിഷ്ഠന്തം ദദര്ശ ധനുരുത്തമ് ॥ 25 ॥
രാമം രാമാനുജം ചൈവ ഭര്തുശ്ചൈവാനുജം ശുഭാ ।
താവതീത്യ സമാസാദ്യ ഭര്താരം നിഹതം രണേ ॥ 26 ॥
സമീക്ഷ്യ വ്യഥിതാ ഭൂമൌ സമ്ഭ്രാന്താ നിപപാത ഹ ।
സുപ്ത്വേവ പുനരുത്ഥായ ആര്യപുത്രേതി ശോചതീ ॥ 27 ॥
രുരോദ സാ പതിം ദൃഷ്ട്വാ സംവീതം മൃത്യുദാമഭിഃ ।
താമവേക്ഷ്യ തു സുഗ്രീവഃ ക്രോശന്തീം കുരരീമിവ ।
വിഷാദമഗമത്കഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ ചാങ്ഗദമാഗതമ് ॥ 28 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ |
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata || 1 ||
aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhato bhṛśam |
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ || 2 ||
taṃ bhāryā bāṇamokṣeṇa rāmadattena saṃyuge |
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam || 3 ||
sā saputrāpriyaṃ śrutvā vadhaṃ bhartussudāruṇam |
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt || 4 ||
ye tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ |
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ || 5 ||
sā dadarśa tatastrastānharīnāpatato bhṛśam |
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān || 6 ||
tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī |
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ || 7 ||
vānarāḥ rājasiṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ |
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ || 8 ||
rājyahetossa cedbhrātā bhrātrā raudreṇa pātitaḥ |
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ || 9 ||
kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām || 10 ||
jīvaputre nivartasva putraṃ rakṣasva cāṅgadam |
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam || 11 ||
kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā |
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ || 12 ||
abhidrutamidaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam |
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe || 13 ||
rakṣyatāṃ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām |
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ || 14 ||
athavā'rucitaṃ sthānamiha te rucirānane |
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ || 15 ||
abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ |
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam || 16 ||
alpāntaragatānāṃ tu śrutvā vacanamaṅganā |
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī || 17 ||
putreṇa mama kiṃ kāryaṃ rājyenaca kimātmanā |
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati || 18 ||
pādamūlaṃ gamiṣyāmi tasyaivāhaṃ mahātmanaḥ |
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ || 19 ||
evamuktvā pradudrāva rudantī śokakarśitā |
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī || 20 ||
āvrajantī dadarśātha patiṃ nipatitaṃ bhuvi |
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam || 21 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ vajrāṇāmiva vāsavam |
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam || 22 ||
kratulyaparākrāntaṃ vṛṣṭavevoparataṃ ghanam |
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam || 23 ||
śārdūlenāmiṣasyārthe mṛgarājaṃ yathāhatam |
arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam || 24 ||
nāgahetossuparṇena caityamunmathitaṃ yathā |
avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam || 25 ||
rāmaṃ rāmānujaṃ caiva bhartuścaivānujaṃ śubhā |
tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe || 26 ||
samīkṣya vyathitā bhūmau sambhrāntā nipapāta ha |
suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī || 27 ||
ruroda sā patiṃ dṛṣṭvā saṃvītaṃ mṛtyudāmabhiḥ |
tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever